ଆଦିସ୍ଵର୍ଗମିଦଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ନରଃ । ମାଘେମାସେ ପ୍ରଯାଗେ ତୁ ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରତିଦିନଂ ନରଃ
ଏହି ଆଦି ସ୍ୱର୍ଗ ଶୁଣିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଏହାର ଫଳ ପାଇଥାଏ; ଏବଂ ମାଘ ମାସରେ ପ୍ରୟାଗରେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କରିଲେ—
ଯଥା ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯେତ ତଥା ହି ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଭଵେତ୍ । ଦତ୍ତା ତେନ ସ୍ଵର୍ଣତୁଲା ଦତ୍ତା ଚୈଵ ଧରାଖିଲା
ଯେପରି ଦୁଷ୍କର୍ମରୁ ନିଜେକୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ସେପରି ଶ୍ରବଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ଏହା ଏମିତି ଯେ, ନିଜ ଓଜନ ପରିମାଣ ସୁନା ଦାନ କରିଛି, କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଦାନ କରିଛି।
କୃତଂ ଵିତରଣଂ ତେନ ଦ୍ରରିଦ୍ରେ ଯତ୍କୃତମୃଣମ୍ । ହରେର୍ନାମସହସ୍ରାଣି ପଠିତାନି ହ୍ଯଭୀକ୍ଷ୍ଣଶଃ
ଯେଉଁ ଦାନ ସେ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଇଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଋଣ ସେ ଶୋଧ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମାନେ ହରିଙ୍କ ହଜାର ନାମ ବାରମ୍ବାର ପଢ଼ିଛନ୍ତି।
ସର୍ଵେଵେ ଦାସ୍ତଥାଧୀତାସ୍ତତ୍ତତ୍କର୍ମକୃତଂ ତଥା । ଅଧ୍ଯାପକାଶ୍ଚ ବହଵଃ ସ୍ଥାପିତା ଵୃତ୍ତିଦାନତଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ, ପାଠ ପଢ଼ିବା, ଏବଂ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ମାନେ ସବୁ କିଛି ହୋଇଯାଇଛି। ବହୁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଜୀବିକା ଦେଇ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି।
ଅଭଯଂ ଭଯଲୋକେଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତଂ ତେନ ତଥା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଗୁଣଵଂତୋ ଜ୍ଞାନଵଂତୋ ଧର୍ମଵଂତୋନୁମାନିତାଃ
ଭୟରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେ ନିର୍ଭୟତା ଦାନ କରିଥିଲେ; ଗୁଣ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଧର୍ମରେ ନିପୁଣ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ।
ମେଷକର୍କଟଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ତୋଯଂ ଦତ୍ତଂ ସୁଶୀତଲମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥେ ଗଵାର୍ଥେ ଚ ପ୍ରାଣାସ୍ତ୍ଯକ୍ତାଶ୍ଚ ତେନ ହି
ମେଷ ଓ କର୍କଟ ରାଶି ମଧ୍ୟରେ ସେ ଢେର ଶୀତଳ ଜଳ ଦେଇଥିଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଗାଁ ଗୋମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ।
ଅନ୍ଯାନି ଚ ସୁକର୍ମାଣି କୃତାନି ତେନ ଧୀମତା । ଯେନାଦିଖଂଡଂ ସଦସି ଶ୍ରୁତଂ ସଂଶ୍ରାଵିତଂ ତଥା
ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଅନେକ ଭଲ କାମ କରିଥିଲେ; ବଡ଼ ସଭାରେ ପୁରାତନ ଖଣ୍ଡକୁ ପଢ଼ିବା ଓ ଶୁଣିବା ପାଇଁ ସେ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ।
ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡଂ ସମାଧୀତ୍ଯ ନାନାଭୋଗାନ୍ସମଶ୍ନୁତେ । ଅଂତଃପୁରଗନାରୀଣାଂ ସୁଖସୁପ୍ତଃ ପ୍ରବୁଧ୍ଯତେ
ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପାଇଁ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ; ଅନ୍ତଃପୁରର ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଖରେ ଶୁଇ ଉଠିଥିଲେ।
କିଂକିଣୀରଵସନ୍ନାଦୈସ୍ତଥା ମଧୁରଭାଷଣୈଃ । ଇଂଦ୍ରସ୍ଯାର୍ଧାସନଂ ଭୁଂକ୍ତେ ଇଂଦ୍ରଲୋକେ ଵସେଚ୍ଚିରମ୍
କିମ୍କିଣୀର ଝିଙ୍କାର ଓ ମଧୁର କଥାରେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆସନର ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଥିଲେ।
ତତଃ ସୂର୍ଯସ୍ଯ ଭଵନଂ ଚଂଦ୍ରଲୋକଂ ତତୋ ଵ୍ରଜେତ୍ । ସପ୍ତର୍ଷିଭଵନେ ଭୋଗାନ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଯାତି ତତୋ ଧ୍ରୁଵମ୍
ତାପରେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଥିଲେ, ତାହାଠୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ; ସପ୍ତ ଋଷିଙ୍କ ଗୃହରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି ଧ୍ରୁବ ଲୋକକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ତତଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଲୋକଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତେଜୋମଯଂ ଵପୁଃ । ତତ୍ରୈଵ ଜ୍ଞାନମାସାଦ୍ଯ ନିର୍ଵାଣଂ ପରମୃଚ୍ଛତି
ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ତେଜର ଶରୀର ପାଇଥିଲେ; ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥିଲେ।
ସଦ୍ଭିଃ ସହ ଵସେଦ୍ଧୀମାନ୍ସତ୍ତୀର୍ଥେ ସ୍ନାନମାଚରେତ୍ । କୁର୍ଯାଦେଵ ସଦାଲାପଂ ସଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରଂ ଶୃଣୁଯାନ୍ନରଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ସଦ୍ଜନଙ୍କ ସହିତ ରହିବା ଉଚିତ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରିବା, ସଦା ଭଲ କଥା କହିବା ଓ ସତ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ତତ୍ର ପାଦ୍ମଂ ମହାଶାସ୍ତ୍ରଂ ସର୍ଵାମ୍ନାଯଫଲପ୍ରଦମ୍ । ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡଂ ଚ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ମହାପୁଣ୍ଯଫଲପ୍ରଦମ୍
ସେଠାରେ ପାଦ୍ମ ମହାଶାସ୍ତ୍ର ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପରମ୍ପରାର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଖଣ୍ଡ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଭଜଧ୍ଵଂ ଗୋଵିଂଦଂ ନମତ ହରିମେକଂ ସୁରଵରଂ ଗମିଷ୍ଯଧ୍ଵଂ ଲୋକାନତିଵିମଲଭୋଗାନତିତରାମ୍ । ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ହେ ଲୋକା ଵଦତ ହରିନାମୈକମତୁଲଂ ଯଦୀଚ୍ଛାଵୀଚୀନାଂ ସୁଖତରଣମିଷ୍ଟାନି ଲଭତ
ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଭଜନ କର, ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କର, ଏକ ଦେବତାଙ୍କୁ; ତୁମେ ଅତି ଶୁଧ୍ଧ ଆନନ୍ଦର ଲୋକକୁ ପାଇବ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଶୁଣ ଓ ହରିଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ନାମ କହ; ଯଦି ଦୁଃଖର ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତୁମେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ପାଇବ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡେ ଦ୍ଵିଷଷ୍ଟିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗ ଖଣ୍ଡର ବାଉଁଷଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ନମାମି ଗୋଵିନ୍ଦପଦାରଵିଂଦଂ ସଦେଂଦିରାଵଂଦିତମୁତ୍ତମାଢ୍ଯମ୍ । ଜଗଜ୍ଜନାନାଂ ହୃଦି ସଂନିଵିଷ୍ଟଂ ମହାଜନୈକାଯନମୁତ୍ତମୋତ୍ତମମ୍
ମୁଁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ମନ୍ଦାର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି, ଯାହା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ହୃଦୟରେ ବସିଥିବା, ମହାଜନମାନଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ।
ଏକଦା ମୁନଯଃ ସର୍ଵେ ଜ୍ଵଲଜ୍ଜ୍ଵଲନସନ୍ନିଭାଃ । ହିମଵଦ୍ଵାସିନଃ ସର୍ଵେ ମୁନଯୋ ଵେଦପାରଗାଃ
ଏକ ଦିନ, ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ହିମାଳୟରେ ବସୁଥିବା, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ ଏକସାଥି ହେଲେ।
ତ୍ରିକାଲଜ୍ଞା ମହାତ୍ମାନୋ ନାନାପୁଣ୍ଯସମାଶ୍ରଯାଃ । ମହେଂଦ୍ରାଦ୍ରିରତା ଯେ ଚ ଯେ ଚ ଵିଂଧ୍ଯନିଵାସିନଃ
ତିନି କାଳର ଜ୍ଞାନୀ, ମହାତ୍ମା, ବିଭିନ୍ନ ପୁଣ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠ, ମହେନ୍ଦ୍ର ପାହାଡରେ ଲଗ୍ନ ଓ ବିନ୍ଧ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ।
ଯେଽର୍ବୁଦାରଣ୍ଯନିରତାଃ ପୁଷ୍କରାରଣ୍ଯଵାସିନଃ । ଶ୍ରୀଶୈଲନିରତା ଯେ ଚ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରନିଵାସିନଃ
ଅର୍ବୁଦା ଅରଣ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ ଲୋକ, ପୁଷ୍କର ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା, ଶ୍ରୀଶୈଳରେ ଲଗ୍ନ ଓ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ।
ଧର୍ମ୍ମାରଣ୍ଯରତା ଯେ ଚ ଦଂଡକାରଣ୍ଯଵାସିନଃ । ଜଂବୂମାର୍ଗରତା ଯେ ଚ ଯେ ଚ ସତ୍ଯନିଵାସିନଃ
ଧର୍ମ ଅରଣ୍ୟରେ ଲଗ୍ନ, ଦଣ୍ଡକ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଥିବା, ଜାମ୍ବୁ ପଥରେ ଲଗ୍ନ ଓ ସତ୍ୟରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ।
ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ବହଵଃ ସଶିଷ୍ଯା ମୁନଯୋଽମଲାଃ । ନୈମିଷଂ ସମୁପାଯାତାଃ ଶୌନକଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମୁତ୍ସୁକାଃ
ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଶିଷ୍ୟ ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ ମୁନିମାନେ, ଶୌନକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ନୈମିଷାରଣ୍ୟକୁ ଆସିଥିଲେ।
ତଂ ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵିଧିଵତ୍ତେନ ତେ ଚ ସୁପୂଜିତାଃ । ଆସନେଷୁ ଵିଚିତ୍ରେଷୁ ବୃସ୍ଯାଦିଷୁ ଯଥାକ୍ରମମ୍
ସେଠାରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଲଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ; ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ବସିଥିଲେ।
ଶୌନକେନ ପ୍ରଦତ୍ତେଷୁ ଆସୀନାସ୍ତେ ତପୋଧନାଃ । କୃଷ୍ଣାଶ୍ରିତାଃ କଥାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ପରସ୍ପରମଥାବ୍ରୁଵନ୍
ଶୌନକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଆସନରେ ବସି, ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବା ସେହି ଋଷିମାନେ, ପୁଣ୍ୟମୟ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଆପସରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
କଥାଂତେଷୁ ତତସ୍ତେଷାଂ ମୁନୀନାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ । ଆଜଗାମ ମହାତେଜାଃ ସୂତସ୍ତତ୍ର ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ସେହି ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ ଥିବା ମୁନିମାନେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ, ଅତି ତେଜସ୍ବୀ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୋମହର୍ଷଣ ନାମକ ସୂତ ଏଠାରେ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।
ଵ୍ଯାସଶିଷ୍ଯଃ ପୁରାଣଜ୍ଞୋ ରୋମହର୍ଷଣସଂଜ୍ଞକଃ । ତାନ୍ପ୍ରଣମ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ସ ତୈଶ୍ଚୈଵାଭିପୂଜିତଃ
ସେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ରୋମହର୍ଷଣ ନାମରେ ପରିଚିତ। ସେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କଲେ।
ଉପଵିଷ୍ଟଂ ଯଥାଯୋଗ୍ଯଂ ଶୌନକାଦ୍ଯା ମହର୍ଷଯଃ । ଵ୍ଯାସଶିଷ୍ଯଂ ସୁଖାସୀନଂ ସୂତଂ ଵୈ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ଶୌନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନେ ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସୁବିଧାଜନକ ଆସନରେ ବସାଇଲେ।
ତଂ ପପ୍ରଚ୍ଛୁର୍ମହାଭାଗାଃ ଶୌନକାଦ୍ଯାସ୍ତପୋଧନାଃ । ଋଷଯ ଊଚୁଃ-। ପୌରାଣିକ ମହାବୁଦ୍ଧେ ରୋମହର୍ଷଣ ସୁଵ୍ରତ
ଶୌନକ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୀ ତପସ୍ବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ— 'ହେ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଅଟୁଟ ରୋମହର୍ଷଣ!'
ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶ୍ରୁତା ମହାପୁଣ୍ଯାଃ ପୁରା ପୌରାଣିକୀଃ କଥାଃ । ସାଂପ୍ରତଂ ଚ ପ୍ରଵୃତ୍ତାଃ ସ୍ମ କଥାଯାଂ ସକ୍ଷଣା ହରେଃ
'ତୁମ ପାଖରୁ ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ବହୁତ ପୁଣ୍ୟମୟ ପୁରାଣ କଥା ଶୁଣିଛୁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ ହରିଙ୍କ ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଛୁ।'
ସ ଵୈ ପୁଂସାଂ ପରୋଧର୍ମୋ ଯତୋ ଭକ୍ତିରଧୋକ୍ଷଜେ । ପୁନଃ ପୁରାଣମାଚକ୍ଷ୍ଵ ହରିଵାର୍ତା ସମନ୍ଵିତମ୍
'ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧର୍ମ ହେଉଛି ଯାହାଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ତେଣୁ ହରିଙ୍କ କଥାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁରାଣଟି ପୁନିଥରେ ଆମକୁ କହ।'
ହରେରନ୍ଯା କଥା ସୂତ ଶ୍ମଶାନସଦୃଶୀ ସ୍ମୃତା । ହରିସ୍ତୀର୍ଥସ୍ଵରୂପେଣ ସ୍ଵଯଂ ତିଷ୍ଠତି ତଚ୍ଛ୍ରୁତମ୍
'ହେ ସୂତ, ହରିଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ମଶାନ ସମାନ ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାଏ। ହରି ନିଜେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ ବୋଲି ଶୁଣିଛୁ।'