ଭୂମିଦାନାତ୍ପରଂ ଦାନଂ ଵିଦ୍ଯତେ ନେହ କିଂଚନ । ଅନ୍ନଦାନଂ ତେନ ତୁଲ୍ଯଂ ଵିଦ୍ଯାଦାନଂ ତତୋଧିକମ୍
ଜମି ଦାନ ଠାରୁ ବଡ଼ ଦାନ ଏହି ଜଗତରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ। ଖାଦ୍ୟ ଦାନ ଏହା ସମାନ, ଶିକ୍ଷା ଦାନ ତାଠାରୁ ଅଧିକ।
ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ଶାଂତାଯ ଶୁଚଯେ ଧର୍ମଶୀଲିନେ । ଦଦାତି ଵିଦ୍ଯାଂ ଵିଧିନା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଯେଉଁମାନେ ଶାନ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଦଦ୍ଯାଦହରହଃ ସ୍ଵର୍ଣଂ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣେ । ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ଥାନମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୁନା ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଗୃହସ୍ଥାଯାନ୍ନଦାନେନ ଫଲମାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ଅନ୍ନମେଵାସ୍ଯ ଦାତଵ୍ଯଂ ଦତ୍ଵାପ୍ନୋତି ପରାଂ ଗତିମ୍
ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦାନ କଲେ ମଣିଷ ଫଳ ପାଏ। ସେଠି ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ, ଏହିପରି ଦେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ମିଳେ।
ଵୈଶାଖ୍ଯାଂ ପୂର୍ଣମାସ୍ଯାଂ ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ସପ୍ତ ପଂଚ ଵା । ଉପୋଷ୍ଯ ଵିଧିନା ଶାଂତଃ ଶୁଚିଃ ପ୍ରଯତମାନସଃ
ବୈଶାଖ ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପବାସ କରି, ଶାନ୍ତ, ପବିତ୍ର ଓ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସାତ କିମ୍ବା ପାଁଚ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ତିଲୈଃ କୃଷ୍ଣୈର୍ମଧୁନା ଚ ଵିଶେଷତଃ । ପ୍ରୀଯତାଂ ଧର୍ମରାଜେତି ଯଦା ମନସି ଵର୍ତ୍ତତେ
ସେମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ କରି କଳା ତିଳ ଓ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରି, ଯେତେବେଳେ ମନରେ ଏହି ଭାବ ଆସେ—'ଧର୍ମରାଜ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ'—
ଯାଵଜ୍ଜୀଵଂ ତୁ ଯତ୍ପାପଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ନଶ୍ଯତି । କୃଷ୍ଣାଜିନେ ତିଲାନ୍କୃତ୍ଵା ହିରଣ୍ଯଂ ମଧୁସର୍ପିଷୀ
ଜୀବନରେ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଯଦି କଳା କୃଷ୍ଣାମୃଗ ଚର୍ମ ଉପରେ ତିଳ ରଖି, ସୁନା, ମଧ ଓ ଘିଅ ସହିତ ଦାନ କରାଯାଏ।
ଦଦାତି ଯସ୍ତୁ ଵିପ୍ରାଯ ସର୍ଵଂ ତରତି ଦୁଷ୍କୃତମ୍ । ଘୃତାନ୍ନମୁଦକୁଂଭଂ ଚ ଵୈଶାଖ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଦାନ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଉପରେ ଜୟ ମିଳେ; ବିଶେଷ କରି ବୈଶାଖ ମାସରେ ଘିଅ, ଭୋଜନ ଓ ଜଳଘଟ ଦାନ କଲେ।
ନିର୍ଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଧର୍ମରାଜାଯ ଵିପ୍ରେଭ୍ଯୋ ମୁଚ୍ଯତେ ଭଯାତ୍ । ସୁଵର୍ଣତିଲଯୁକ୍ତୈସ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ସପ୍ତ ପଂଚ ଵା
ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ଧର୍ମରାଜଙ୍କୁ ଉପହାର କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ଭୟରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ସୁନା ଓ ତିଳ ସହିତ ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ସାତିଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲେ,
ତର୍ପଯେଦୁଦପାତ୍ରୈସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହତି । ମାଘମାସେ ତମିସ୍ରେ ତୁ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ସମୁପୋଷିତଃ
ତାଙ୍କୁ ଜଳପାତ୍ର ଦେଇ ତର୍ପଣ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ମାଘ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି,
ଶୁକ୍ଲାଂବରଧରଃ କୃଷ୍ଣୈସ୍ତିଲୈର୍ହୁତ୍ଵା ହୁତାଶନମ୍ । ପ୍ରଦଦ୍ଯାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯସ୍ତୁ ତିଲାନେଵ ସମାହିତଃ
ଧଳା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, କଳା ତିଳ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ଏବଂ ମନୋଯୋଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତିଳ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ଯତ୍ପାପଂ ସର୍ଵଂ ତରତି ଵୈ ଦ୍ଵିଜଃ । ଅମାଵାସ୍ଯାମନୁପ୍ରାପ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାଯ ତପସ୍ଵିନେ
ଏଭଳି କରିଥିବା ଦ୍ୱିଜ ଜନ୍ମରୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଉପରେ ଜୟ ପାଏ; ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ ଏକ ତପସ୍ବୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ
ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଦେଵଦେଵେଶଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଚୋଦ୍ଦିଶ୍ଯ କେଶଵମ୍ । ପ୍ରୀଯତାମୀଶ୍ଵରୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ହୃଷୀକେଶଃ ସନାତନଃ
ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇପାରିବ, ଦେବଦେବେଶ୍ୱର କେଶବଙ୍କୁ ଉପହାର କରି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଶାଶ୍ୱତ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ହୃଷୀକେଶ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ।
ସପ୍ତଜନ୍ମକୃତଂ ପାପଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ନଶ୍ଯତି । ଯସ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵଂ ପିନାକିନମ୍
ସାତ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ଯେଉଁଠି କଳା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ସ୍ନାନ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ପିନାକଧାରୀ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ।
ଆରାଧଯେଦ୍ଦ୍ଵିଜମୁଖେନ ତସ୍ଯାସ୍ତି ପୁନର୍ଭଵଃ । କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଵିଶେଷେଣ ଧାର୍ମିକାଯ ଦ୍ଵିଜାତଯେ
ତାଙ୍କ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ; ବିଶେଷ କରି କଳା ଅଷ୍ଟମୀରେ ଧର୍ମିକ ଦ୍ୱିଜକୁ
ସ୍ନାତ୍ଵାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଲନାଦିଭିଃ । ପ୍ରୀଯତାଂ ମେ ମହାଦେଵୋ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସ୍ଵକୀଯକମ୍
ଯଥାଯଥ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂଜା କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ନିଜ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରି, 'ମହାଦେବ ମୋତେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵପାପଵିନିର୍ମୁକ୍ତଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ଦ୍ଵିଜୈଃ କୃଷ୍ଣଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣାଷ୍ଟମ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳି, ସେ ଉତ୍ତମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ବିଶେଷ କରି କଳା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଓ କଳା ଅଷ୍ଟମୀରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।
ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ତଥା ଭକ୍ତୈଃ ପୂଜନୀଯସ୍ତ୍ରିଵିକ୍ରମଃ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ନିରାହାରୋ ଦ୍ଵାଦଶ୍ଯାଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍
ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ ଭକ୍ତମାନେ ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏକାଦଶୀରେ ଉପବାସ କରିବା ଓ ଦ୍ୱାଦଶୀରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଅର୍ଚଯେଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣମୁଖେ ସ ଗଚ୍ଛେତ୍ପରମଂ ପଦମ୍ । ଏଷା ତିଥିର୍ଵୈଷ୍ଣଵୀ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵାଦଶୀ ଶୁକ୍ଲପକ୍ଷତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ପୂଜା କରି, ସେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷର ଏହି ଦ୍ୱାଦଶୀ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବୈଷ୍ଣବ ତିଥି।
ତସ୍ଯାମାରାଧଯେଦ୍ଦେଵଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଦେଵମୀଶାନମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଶୁଚୌ
ସେହି ଦିନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବଙ୍କୁ ଉପହାର କରି ଦିଆଯାଏ,
ଦୀଯତେ ଵିଷ୍ଣୁମେଵାପି ତଦନଂତଫଲଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଯୋ ହି ଯାଂ ଦେଵତାମିଚ୍ଛେତ୍ସମାରାଧଯିତୁଂ ନରଃ
ସେଉଁଠି ଅନନ୍ତ ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି ମନ୍ୟାଯାଏ, ଯଦିଓ ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ। ଯିଏ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ଚାହେଁ,
ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ପୂଜଯେଦ୍ଯତ୍ନାତ୍ସ ତସ୍ଯାସ୍ତୋଷଯେତ୍ତତଃ । ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଵପୁରାସ୍ଥାଯ ନିତ୍ଯଂ ତିଷ୍ଠଂତି ଦେଵତାଃ
ସେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବତା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ଦେବତାମାନେ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ରୂପରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ପୂଜ୍ଯଂତେ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଲାଭେ ପ୍ରତିମାଦିଷୁ ତୈଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ପ୍ରତିମାଦିଷୁ ଯତ୍ନେନ ତସ୍ମାତ୍ଫଲମଭୀପ୍ସତା
ଦେବତାମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପରେ କେବେ କେବେ ଉତ୍ସାହରେ ପୂଜା କରନ୍ତି; ତେଣୁ ଯିଏ ଫଳ ଚାହେଁ, ସେ ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ଦ୍ଵିଜେଷୁ ଦେଵତା ନିତ୍ଯଂ ପୂଜନୀଯା ଵିଶେଷତଃ । ଵିଭୂତିକାମଃ ସତତଂ ପୂଜଯେଦ୍ଧି ପୁରଂଦରମ୍
ଦେବତାମାନେ ସଦା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜନୀୟ; ଯିଏ ସଦା ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ଚାହେଁ, ସେ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରହ୍ମଵର୍ଚସକାମସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଜ୍ଞାନକାମୁକଃ । ଆରୋଗ୍ଯକାମୋଥ ରଵିଂ ଧନକାମୋ ହୁତାଶନମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମିକ ତେଜ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତୁ; ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ; ଯେଉଁମାନେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଧନ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତୁ।
କର୍ମ୍ମଣାଂ ସିଦ୍ଧିକାମସ୍ତୁ ପୂଜଯେଦ୍ଵୈ ଵିନାଯକମ୍ । ଭୋଗକାମସ୍ତୁ ଶଶିନଂ ବଲକାମଃ ସମୀରଣମ୍
ଯେଉଁମାନେ କାର୍ଯ୍ୟର ସଫଳତା ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତୁ; ଭୋଗ ଆଶା କରୁଥିବାମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ଶକ୍ତି ଚାହାଁଥିବାମାନେ ବାୟୁଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତୁ।
ମୁମୁକ୍ଷୁଃ ସର୍ଵସଂସାରାତ୍ପ୍ରଯତ୍ନେନାର୍ଚଯେଦ୍ଧରିମ୍ । ଯସ୍ତୁ ଯୋଗଂ ତଥା ମୋକ୍ଷମନ୍ଵିଚ୍ଛେଽଜ୍ଜ୍ଞାନମୈଶ୍ଵରମ୍
ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ସଂସାରରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଉତ୍ସାହରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତୁ; ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ, ମୋକ୍ଷ, ଜ୍ଞାନ ବା ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରନ୍ତୁ।
ଅର୍ଚଯେତ ଵିରୂପାକ୍ଷଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସୁରେଶ୍ଵରମ୍ । ଯେ ଵାଂଚ୍ଛଂତି ମହାଭୋଗାନ୍ଜ୍ଞାନାନି ଚ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଯେଉଁମାନେ ବିରୂପାକ୍ଷ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହରେ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ବଡ଼ ଭୋଗ ଓ ଜ୍ଞାନ ଆଶା କରିଥିଲେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତୁ।
ତେ ପୂଜଯଂତି ଭୂତେଶଂ କେଶଵଂ ଚାପି ଭୋଗିନଃ । ଵାରିଦସ୍ତୃପ୍ତିମାପ୍ନୋତି ଜଲଦାନଂ ତତୋଧିକମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଭୋଗରେ ରତ, ସେମାନେ ଭୂତେଶ୍ୱର ଏବଂ କେଶବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଜଳ ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଉଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆଉ ଅଧିକ ଜଳ ଦେଇ ଅଧିକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଲାଭ କରନ୍ତି।
ତୈଲପ୍ରଦଃ ପ୍ରଜାମିଷ୍ଟାଂ ଦୀପଦଶ୍ଚକ୍ଷୁରୁତ୍ତମମ୍ । ଭୂମିଦଃ ସର୍ଵମାପ୍ନୋତି ଦୀର୍ଘମାଯୁର୍ହିରଣ୍ଯଦଃ
ତେଲ ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ଇଚ୍ଛିତ ସନ୍ତାନ ପାଉଛନ୍ତି; ଦୀପ ଦେଇଥିବା ଲୋକ ଉତ୍ତମ ଦୃଷ୍ଟି ଲାଭ କରନ୍ତି; ଭୂମି ଦେଇଥିବା ଲୋକ ସବୁକିଛି ପାଉଛନ୍ତି; ସୁନା ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁଷ୍ୟ ପାଉଛନ୍ତି।