ଵିଦ୍ଯାଗୁରୁଷ୍ଵେତଦେଵଂ ନିତ୍ଯାଵୃତ୍ତିଷୁ ଯୋଗିଷୁ । ପ୍ରତିଷେଧତ୍ସୁ ଚାଧର୍ମାଦ୍ଧିତଂ ଚୋପଦିଶତ୍ସୁ ଚ
ଏହି ଆଦର ଏମିତି ଜ୍ଞାନ ଦେଉଥିବା ଗୁରୁ, ସଦା ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଥିବା, ଅଧର୍ମକୁ ନିଷେଧ କରୁଥିବା ଓ ଉପକାରୀ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ଶ୍ରେଯଃ ସ୍ଵଗୁରୁଵଦ୍ଵୃତ୍ତିଂ ନିତ୍ଯମେଵ ସମାଚରେତ୍ । ଗୁରୁପୁତ୍ରେଷୁ ଦାରେଷୁ ଗୁରୋଶ୍ଚୈଵ ସ୍ଵବଂଧୁଷୁ
ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅ, ଜଣେଇ, ଓ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ପ୍ରତି ସଦା ଗୁରୁଙ୍କ ପରି ଆଚରଣ କରିବା ଉତ୍ତମ।
ବାଲଃ ସଂମାନଯେନ୍ମାନ୍ଯାଞ୍ଛିଷ୍ଟୋ ଵା ଯଦି କର୍ମ୍ମଣି । ଅଧ୍ଯାପଯନ୍ଗୁରୋଃ ସୂନୁଂ ଗୁରୁଵନ୍ମାନମର୍ହତି
ଯଦି ଜଣେ ଶିଶୁ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିନ ଥିବା ବୟସ୍କ, କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ପଢ଼ାଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ।
ଉତ୍ସାଦନଂ ଚ ଗାତ୍ରାଣାଂ ସ୍ନାପନୋଚ୍ଛିଷ୍ଟଭୋଜନଃ । ନ କୁର୍ଯାଦ୍ଗୁରୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ପାଦଯୋଃ ଶୌଚମେଵ ଚ
ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ପାଇଁ ଶରୀର ମାଲିଶ, ସ୍ନାନ କରାଇବା, ଅବଶିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା କିମ୍ବା ପାଦ ଧୋଇବା କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗୁରୁଵତ୍ପ୍ରତିପୂଜ୍ଯାଶ୍ଚ ସଵର୍ଣା ଗୁରୁଯୋଷିତଃ । ଅସଵର୍ଣାଶ୍ଚ ସଂପୂଜ୍ଯାଃ ପ୍ରତ୍ଯୁତ୍ଥାନାଭିଵାଦନୈଃ
ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଗୁରୁଙ୍କ ଜଣେଇକୁ ଗୁରୁଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅନ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଜଣେଇମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଠି ଓ ନମସ୍କାର କରି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ଅଭ୍ଯଂଜନଂ ସ୍ନାପନଂ ଚ ଗାତ୍ରୋତ୍ସାଦନମେଵ ଚ । ଗୁରୁପତ୍ନ୍ଯା ନ କାର୍ଯାଣି କେଶାନାଂ ଚ ପ୍ରସାଧନମ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ଜଣେଇଙ୍କୁ ତେଲ ଲଗାଇବା, ସ୍ନାନ କରାଇବା, ଶରୀର ମାଲିଶ କିମ୍ବା କେଶ ସଜାଇବା କେବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଗୁରୁପତ୍ନୀ ତୁ ଯୁଵତୀ ନାଭିଵାଦ୍ଯା ତୁ ପାଦଯୋଃ । କୁର୍ଵୀତ ଵଂଦନଂ ଭୂମ୍ଯାମସାଵହମିତି ବ୍ରୁଵନ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ଜଣେଇ ଯଦି ଯୁବତୀ ହୁଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପାଦରେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କୁ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ ଓ 'ମୁଁ ନମସ୍କାର କରୁଛି' ବୋଲି ଆଦର ଦେବା ଉଚିତ୍।
ଵିପ୍ରୋଷ୍ଯ ପାଦଗ୍ରହଣପୂର୍ଵକଂ ଚାଭିଵାଦନମ୍ । ଗୁରୁଦାରେଷୁ କୁର୍ଵୀତ ସତାଂ ଧର୍ମ୍ମମନୁସ୍ମରନ୍
ଯାତ୍ରାରୁ ଫେରିଲେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଜଣେଇଙ୍କ ପାଦ ଛୁଇଁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍, ଏହା ଶିଷ୍ଟ ଲୋକଙ୍କ ଆଚରଣ ସ୍ମରଣ କରି।
ମାତୃଷ୍ଵସା ମାତୁଲାନୀ ଶ୍ଵଶ୍ରୂଶ୍ଚାଥ ପିତୃଷ୍ଵସା । ସଂପୂଜ୍ଯା ଗୁରୁପତ୍ନୀଵତ୍ସମାସ୍ତା ଗୁରୁଭାର୍ଯଯା
ମା'ଙ୍କ ଭଉଣୀ, ବାପାଙ୍କ ଭଉଣୀ, ଜଣେଇଙ୍କ ମା' ଓ ବାପାଙ୍କ ଭଉଣୀ — ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଜଣେଇ ପରି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସମାନ।
ଭ୍ରାତୃଭାର୍ଯାଶ୍ଚ ସଂଗ୍ରାହ୍ଯା ସଵର୍ଣା ହନ୍ଯହନ୍ଯପି । ଵିପ୍ରୋଷ୍ଯ ତୂପସଂଗ୍ରାହ୍ଯା ଜ୍ଞାତିସଂବଂଧିଯୋଷିତଃ
ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଭାଇଙ୍କ ଜଣେଇମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯାତ୍ରାରୁ ଫେରିଲେ, ଆତ୍ମୀୟ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କ ଜଣେଇମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ପିତୁର୍ଭଗିନ୍ଯା ମାତୁଶ୍ଚ ଜାଯସ୍ଯାଂ ଚ ସ୍ଵସର୍ଯପି । ମାତୃଵଦ୍ଵୃତ୍ତିମାତିଷ୍ଠେନ୍ମାତା ତାଭ୍ଯୋ ଗରୀଯସୀ
ବାପାଙ୍କ ଭଉଣୀ, ମା'ଙ୍କ ଭଉଣୀ, ଜଣେଇଙ୍କ ଭଉଣୀ ଓ ନିଜ ଭଉଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ମା' ପରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ମା' ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଧିକ ଗରିମାମୟ।
ଏଵମାଚାରସଂପନ୍ନମାତ୍ମଵଂତମଦାଂଭିକମ୍ । ଵେଦମଧ୍ଯାପଯେଦ୍ଧର୍ମ୍ମଂ ପୁରାଣାଂଗାନି ନିତ୍ଯଶଃ
ଏପରି ଆଚରଣ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଓ ମନରେ କୌଣସି ଚାଳାକି ନଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ବେଦ, ଧର୍ମ ଓ ପୁରାଣ ଶିଖାଇବା ଉଚିତ୍।
ସଂଵତ୍ସରୋଷିତେ ଶିଷ୍ଯେ ଗୁରୁର୍ଜ୍ଞାନମନିର୍ଦିଶନ୍ । ହରତେ ଦୁଷ୍କୃତଂ ତସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ଵସତୋ ଗୁରୁଃ
ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ, ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇଲେ, ଗୁରୁ ତାହାର ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି।
ଆଚାର୍ଯପୁତ୍ରଃ ଶୁଶ୍ରୂଷୁର୍ଜ୍ଞାନଦୋ ଧାର୍ମିକଃ ଶୁଚିଃ । ଶକ୍ତୋନ୍ନଦୋଂବୁଦଃ ସାଧୁରଧ୍ଯାପ୍ଯାଦଶ ଧର୍ମତଃ
ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ, ଶୁଶ୍ରୂଷା କରନ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଦେଇପାରନ୍ତି, ଧାର୍ମିକ, ପବିତ୍ର, ସକ୍ଷମ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀ, ସେ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଦଶ ଜଣ ଶିଷ୍ୟକୁ ପଢ଼ାଇପାରନ୍ତି।
କୃତକଂଠସ୍ତଥାଽଦ୍ରୋହଃ ମେଧାଵୀ ଗୁରୁକୃନ୍ନରଃ । ଆପ୍ତଃ ପ୍ରିଯୋଽଥ ଵିଧିଵତ୍ଷଡଧ୍ଯାପ୍ଯା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ
ଯିଏ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରେ, କୌଣସି ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମାନେ, ଯିଏ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ଓ ପ୍ରିୟ, ଏବଂ ଛଅ ପ୍ରକାରର ଶିକ୍ଷାରେ ନିପୁଣ, ସେମାନେ ଦ୍ୱିଜାତି ମାନେ ଶିକ୍ଷା ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଏତେଷୁ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ଦାନମନ୍ଯତ୍ର ତୁ ଯଥୋଚିତମ୍ । ଆଚମ୍ଯ ସଂଯତୋ ନିତ୍ଯମଧୀଯୀତ ଉଦଙ୍ମୁଖଃ
ଏମିତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ। ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସଦା ସଂଯମ ରଖି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ।
ଉପସଂଗୃହ୍ଯ ତତ୍ପାଦୌ ଵୀକ୍ଷ୍ଯମାଣୋ ଗୁରୋର୍ମୁଖମ୍ । ଅଧୀଷ୍ଵ ଭୋ ଇତି ବ୍ରୂଯାଦ୍ଵିରାମୋଽସ୍ତ୍ଵିତି ଚାଽରମେତ୍
ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖି, 'ମୋତେ ଶିଖାନ୍ତୁ' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ 'ଏତେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ' କହିଲେ, ତେବେ ଅଧ୍ୟୟନ ବନ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାକ୍କୂଲାନ୍ପର୍ଯୁପାସୀତ ପଵିତ୍ରୈଶ୍ଚୈଵ ପାଵକଃ । ପ୍ରାଣାଯାମୈସ୍ତ୍ରିଭିଃ ପୂତସ୍ତତୋଂକାରମର୍ହତି
ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସିବା ଉଚିତ, ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ। ତିନି ପ୍ରକାରର ପ୍ରାଣାୟାମ କରି ଶୁଦ୍ଧ ହେଲେ, ସେ ଓଁକାର ଉଚ୍ଚାରଣ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।
ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ପ୍ରଣଵଂ କୁର୍ଯାଦଂତେଽପି ଵିଧିଵଦ୍ଦ୍ଵିଜାଃ । କୁର୍ଯାଦଧ୍ଯାପନଂ ନିତ୍ଯଂ ସବ୍ରହ୍ମାଂଜଲିପୂର୍ଵତଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଲଭାବେ ଓଁକାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ। ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ସଦା ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ହାତ ଜୋଡି ଅଧ୍ୟାପନ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵେଷାମେଵ ଭୂତାନାଂ ଵେଦଶ୍ଚକ୍ଷୁଃ ସନାତନଃ । ଅଧୀଯୀତାପ୍ଯଯଂ ନିତ୍ଯଂ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯାଦ୍ଧୀଯତେଽନ୍ଯଥା
ବେଦ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଚିରନ୍ତନ ଦୃଷ୍ଟି। ଏହାକୁ ସଦା ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ, କାରଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ ଏହା ରହିଥାଏ, ନହେଲେ ହରାଯାଏ।
ଅଧୀଯୀତ ଋଚୋ ନିତ୍ଯଂ କ୍ଷୀରାହୁତ୍ଯା ସଦେଵତାଃ । ପ୍ରୀଣାତି ତର୍ପଯନ୍କାଲଂ କାମୈର୍ହୂତାଃ ସଦୈଵତାଃ
ସେ ନିତ୍ୟ ଋଗ୍ବେଦ ପାଠ କରିବା ସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଖୀର ଅର୍ପଣ କରି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଚାହିଦା ଅନୁସାରେ ହୋମ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ ଓ ତୃପ୍ତ କରେ।
ଯଜୂଂଷ୍ଯଧୀତେ ନିଯତଂ ଦଧ୍ନା ପ୍ରୀଣାତି ଦେଵତାଃ । ସାମାନ୍ଯଧୀତେ ପ୍ରୀଣାତି ଘୃତାହୁତିଭିରନ୍ଵହମ୍
ଯିଏ ନିୟମିତ ଯଜୁର୍ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେ ଦହି ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ଯିଏ ସାମବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେ ନିତ୍ୟ ଘୃତ ଅର୍ପଣ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।
ଅଥର୍ଵାଂଗିରସୋ ନିତ୍ଯଂ ମଧ୍ଵା ପ୍ରୀଣାତି ଦେଵତାଃ । ଧର୍ମାଂଗାନି ପୁରାଣାନି ମାଂସୈସ୍ତର୍ପଯତେସୁରାନ୍
ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଅଥର୍ବାଂଗିରସ୍ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ, ସେ ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ। ଧର୍ମର ଅଙ୍ଗ ଓ ପୁରାଣ ଦ୍ୱାରା ମାଂସ ଅର୍ପଣ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରେ।
ପ୍ରାତଶ୍ଚ ସାଯଂ ପ୍ରଯତୋ ନୈତ୍ଯକଂ ଵିଧିମାଶ୍ରିତଃ । ଗାଯତ୍ରୀଂ ସମଧୀଯୀତ ଗତ୍ଵାରଣ୍ଯଂ ସମାହିତଃ
ପ୍ରଭାତ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ନିୟମ ରେଖି, ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ପଢିବା ଉଚିତ।
ସହସ୍ରପରମାଂ ଦେଵୀଂ ଶତମଧ୍ଯାଂ ଦଶାଵରାମ୍ । ଗାଯତ୍ରୀଂ ଵୈ ଜପେନ୍ନିତ୍ଯଂ ଜପଯଜ୍ଞଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ
ସହସ୍ର ଅକ୍ଷର ଥିବା, ମଧ୍ୟରେ ଶତ ଓ ଶେଷରେ ଦଶ ଅକ୍ଷର ଥିବା ଦେବୀ ଗାୟତ୍ରୀକୁ ନିତ୍ୟ ଜପ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାକୁ ଜପଯଜ୍ଞ୍ୟ ବୋଲାଯାଏ।
ଗାଯତ୍ରୀଂ ଚୈଵ ଵେଦାଂଶ୍ଚ ତୁଲଯା ତୋଲଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ଏକତଶ୍ଚତୁରୋଵେଦା ଗାଯତ୍ରୀଂ ଚ ତଥୈକତଃ
ପ୍ରଭୁ ତୁଳାରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ବେଦକୁ ତୁଳିଥିଲେ; ଏକପଟେ ଚାରିଟି ବେଦ, ଅନ୍ୟପଟେ କେବଳ ଗାୟତ୍ରୀ।
ଓଁକାରମାଦିତଃ କୃତ୍ଵା ଵ୍ଯାହୃତୀସ୍ତଦନଂତରମ୍ । ତତୋଽଧୀଯୀତ ସାଵିତ୍ରୀମେକାଗ୍ରଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ
ପ୍ରଥମେ ଓଁକାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପରେ ବ୍ୟାହୃତି ଉଚ୍ଚାରି, ତାପରେ ଏକାଗ୍ର ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ପଢିବା ଉଚିତ।
ପୁରାକଲ୍ପେ ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଭୂର୍ଭୁଵଃ ସ୍ଵଃ ସନାତନାଃ । ମହାଵ୍ଯାହୃତଯସ୍ତିସ୍ରଃ ସର୍ଵାଶୁଭନିବର୍ହଣାଃ
ପୁରାତନ କାଳରେ ଭୂଃ, ଭୁଵଃ, ସ୍ୱଃ—ଏହି ତିନିଟି ଚିରନ୍ତନ ବ୍ୟାହୃତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଅଶୁଭକୁ ଦୂର କରେ।
ପ୍ରଧାନଂ ପୁରୁଷଃ କାଲୋ ଵିଷ୍ଣୁବ୍ରହ୍ମମହେଶ୍ଵରାଃ । ସତ୍ଵଂରଜସ୍ତମସ୍ତିସ୍ରଃ କ୍ରମାଦ୍ଵ୍ଯାହୃତଯଃ ସ୍ମୃତାଃ
ପ୍ରଧାନ, ପୁରୁଷ, କାଳ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ମହେଶ୍ୱର ଏବଂ ତିନି ଗୁଣ—ସତ୍ୱ, ରଜ, ତମ—ଏହି ଅନୁକ୍ରମରେ ବ୍ୟାହୃତି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଓଁକାରସ୍ତତ୍ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ସାଵିତ୍ରୀ ସ୍ଯାତ୍ତଦୁତ୍ତରମ୍ । ଏଷ ମଂତ୍ରୋ ମହାଯୋଗଃ ସାରାତ୍ସାର ଉଦାହୃତଃ
ଓଁକାର ହେଉଛି ପରମ ବ୍ରହ୍ମ; ସାବିତ୍ରୀ ତା'ପରେ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ମହାଯୋଗ, ସାରର ସାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।