ଇତ୍ଯାକଲଯ୍ଯ ସକଲଂ ଭୂପାଲଃ ଶ୍ରଦ୍ଧଯାନ୍ଵିତଃ । ଗୀତାମଭ୍ଯସ୍ଯ ସକଲାମଵାପ ପରମାଂ ଗତିମ୍
ଏଭଳି ସମସ୍ତ କଥା ବୁଝି, ରାଜା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୀତା ପଢ଼ିଲେ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସହସ୍ରସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଗୀତାମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଅଷ୍ଟାଶୀତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡ ଗୀତାମାହାତ୍ମ୍ୟର ଏକଶଏଠାରିଏଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ରହିଛି।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ। ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵିଶାଲାକ୍ଷି ତୁହିନାଚଲକନ୍ଯକେ । ଗୀତା ପଂଚଦଶାଧ୍ଯାଯମାହାତ୍ମ୍ଯମଵଧାରଯ
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ବିଶାଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ହିମାଲୟର କନ୍ୟା, ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ଗୀତାର ପଂଦରତମ ଅଧ୍ୟାୟର ମହିମା କହିବି—ସାବଧାନ ହୋଇ ଶୁଣ।
କୃପାଲୁର୍ନରସିଂହୋଽଭୂନ୍ନାମ୍ନା ଗୌଡେଷୁ ଭୂପତିଃ । ଯସ୍ଯାସିଧାରଯା ସଂଖ୍ଯେ ଦେଵାସଂଘା ଵଧୀକୃତାଃ
ଗୌଡ଼ ଦେଶରେ କୃପାଳୁ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ନରସିଂହ ପରି ଦୟାଳୁ ଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କର ତଳୱାରରେ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ହାରିଯାଉଥିଲେ।
ଯଦୀଯ ମତ୍ତମାତଂଗ ଦାନଧାରାଜଲୈରିଲା । ନିଦାଘେପି ଚ ସେହେତାଂ ରଵିସଂତାପଵେଦନାମ୍
ତାଙ୍କର ମଦମସ୍ତ ହାତୀମାନଙ୍କର ଦାନର ଝରଣା ଗ୍ରୀଷ୍ମର ତୀବ୍ର ରବିତାପକୁ ମଧ୍ୟ ସହିପାରୁଥିଲା।
ସଂକ୍ରଂଦନପରିତ୍ରସ୍ତା ଯଦୀଯ ଶରଣଂ ଗତାଃ । ରେଜିରେ କରିଣୋ ମତ୍ତାଶ୍ଚଲଂତଃ ପର୍ଵତା ଇଵ
ଯୁଦ୍ଧର ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ପରି ଚଳିଥିଲେ।
ମତ୍ତମାତଂଗଚୀତ୍କାରପ୍ରତିସ୍ଵନମିଵାଦରାତ୍ । ଯସ୍ଯ ଗୋପାଯତଃ ଶୈଲା ଵ୍ଯାହରଂତି କୃପାଵତଃ
ଦୟାଳୁ ରାଜାଙ୍କର ରକ୍ଷାରେ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଦମସ୍ତ ହାତୀମାନଙ୍କର ଗର୍ଜନ ସ୍ବରକୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ଦେଉଥିଲେ।
ଯଦୀଯ ଧାଵତ୍ତୁରଗକ୍ଷୁରସଂଘାତଜର୍ଜରମ୍ । ନାଭୂଚ୍ଚିତ୍ରଂ କଥଂକାରଂ ଗତଖଂଡଂ ଧରାତଲମ୍
ତାଙ୍କର ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ଖୁରର ଆଘାତରେ ଭୂମି ଭାଙ୍ଗିଯାଉଥିଲା, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।
ପୁନରୁଜ୍ଵଲଯାଂଚକ୍ରେ ମହାଭାଷ୍ଯଂ ଫଣୀଶ୍ଵରଃ
ସେଇ ସର୍ପମହାରାଜ ପୁନିଥରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାଷ୍ୟ ରଚନା କଲେ।
ତସ୍ଯାସୀତ୍ସୈନିକୋ ଧୀମାଞ୍ଛସ୍ତ୍ରଶାସ୍ତ୍ରକଲାନିଧିଃ । ନାମ୍ନା ସରଭଭେରୁଂଡଃ ପ୍ରଚଂଡଭୁଜମଂଡଲଃ
ତାଙ୍କର ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେନାପତି ଥିଲେ, ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ନାମ ସରଭଭେରୁଣ୍ଡ, ତାଙ୍କର ବାହୁ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା।
ଭାଂଡାରେଣ ତୁରଂଗୈଶ୍ଚ ଭଟୈର୍ଵୀରରସୋଦ୍ଭଵୈଃ । ସମାନ ଏଵ ଭୂପାଲଦୁର୍ଗୈରତ୍ଯଂତଦୁର୍ଗମୈଃ
ତାଙ୍କର ଧନ, ଘୋଡ଼ା ଓ ବୀର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଦ୍ୱାରା ସେ ରାଜାଙ୍କ ସମାନ ଦୁର୍ଗ ରଖିଥିଲେ, ଯେଉଁ ଦୁର୍ଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଜୟ ଥିଲା।
ସ କଦାଚିତ୍ସ୍ଵଯଂ ରାଜ୍ଯଂ କର୍ତୁଂ ପାପୋ ଦଧେ ମନଃ । ନିହତ୍ଯ ଵସୁଧାପାଲଂ ବଲାତ୍ସାକଂ କୁମାରକୈଃ
କେବେ ଏକଥର ସେ ନିଜେ ରାଜ୍ୟ ଦାଖଲ କରିବାକୁ ମନେ କଲେ, ଏବଂ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ପୁଅମାନେକୁ ମାରିଦେଇବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।
କର୍ତୁଂ ଵ୍ଯଵସ୍ଯ ଦିଵସୈଃ ସ୍ଵଲ୍ପୈରିତ୍ଥଂ ଚିକୀର୍ଷଯା । ଵିଷୂଚିକାମଯାଦାଶୁ ପରାସୁଃ ସମଜାଯତ
ଏହି କାମ କମ୍ ସମୟରେ କରିବାକୁ ଠାଣ୍ଡା ମନେ କଲେ, କିନ୍ତୁ ହଠାତ୍ ହେଉଥିବା ବିଷୂଚିକା ରୋଗରେ ସେ ମରିଗଲେ।
କାଲେନାଲ୍ପୀଯସା ପ୍ରେତ୍ଯ ପାପାତ୍ମା ତେନ କର୍ମଣା । ତେଜସ୍ଵୀ ତୁରଗୋ ଜାତଃ ସିଂଧୁଦେଶେ କୃଶୋଦରିଃ
ସେହି ପାପ କାରଣରେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ପରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସିନ୍ଧୁ ଦେଶରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କମ୍ ଉଦର ଥିବା ଘୋଡ଼ା ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
ମୂଲେନ ବହୁନା କ୍ରୀତ୍ଵା ହଯତତ୍ଵଵିଦା ତତଃ । ବହୁଯତ୍ନଵତା ନୀତଃ କେନଚିଦ୍ଵୈଶ୍ଯସୂନୁନା
ଘୋଡ଼ାର ଗୁଣ ବୁଝିପାରୁଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ବହୁ ଦାମ ଦେଇ କିଣିଥିଲେ, ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ଏକ ବ୍ୟାପାରୀ ପୁଅ ବହୁ ପ୍ରୟାସରେ ଆଣିଥିଲେ।
ରାଜାପି ପୌତ୍ରନପ୍ତ୍ତ୍ରାଦ୍ଯୈସ୍ତସ୍ଯୈଵ ମରଣାତ୍ପରମ୍ । କାଲେନ ଵୃଦ୍ଧତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ୍ଵରାଜ୍ଯଂ ଚାପି ପାଲଯନ୍
ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ମୃତ୍ୟୁ ପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କର ପଉତା ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଦେଶ ଶାସନ କରିବା କ୍ଷଣେ କ୍ଷଣେ ବୟସ୍କ ହେଲେ।
ସ ଵୈଶ୍ଯସୂନୁସ୍ତଂ ଚାଶ୍ଵଂ ରାଜ୍ଞେ ଦାତୁଂ ସମାଗତଃ । ରାଜ୍ଞୋଦ୍ଵାରିସ୍ଥିତସ୍ତତ୍ର ପ୍ରତୀକ୍ଷଂସ୍ତତ୍ସମାଗମମ୍
ସେ ବ୍ୟାପାରୀ ପୁଅ ଘୋଡ଼ାକୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ, ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ି ରହି, ତାଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଜ୍ଞାତପୂର୍ଵୋଽପି ଵୈଶ୍ଯୋଽସୌ ପ୍ରତୀହାରେଣ ଦର୍ଶିତଃ । କିମର୍ଥଂ ବ୍ରୂହି ରାଜ୍ଞେତି ପୃଷ୍ଟଃ ସ୍ପଷ୍ଟମଭାଷତ
ପୂର୍ବରୁ ଚିହ୍ନାଯାଇଥିବା ସେ ବ୍ୟାପାରୀକୁ ଦ୍ୱାରପାଳ ଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ। 'କଣ କାମରେ ଆସିଛ?' ବୋଲି ପଚାରିଲେ, ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦେଵ ତ୍ରିଜଗତୀରତ୍ନମିତି ମତ୍ଵା ତୁରଂଗମଃ । ମଯା ନିଯୁତମୂଲ୍ଯେନ ବହୁନା ସାଧୁଲକ୍ଷଣଃ
ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଘୋଡ଼ାକୁ ମୁଁ ତିନି ଜଗତର ମଣି ଭାବି, ଏହାର ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଦେଖି ବହୁ ଦାମ ଦେଇ କିଣିଛି।
ତତୋଽଵଲୋକ୍ଯ ଵକ୍ତ୍ରାଣି ଭୂପାଲଃ ପାର୍ଶ୍ଵଵର୍ତିନାମ୍ । ସମାଦିଦେଶ ଵଣିଜମଶ୍ଵୋଽତ୍ର ନୀଯତାମିତି
ତାପରେ, ରାଜା ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି, 'ବ୍ୟାପାରୀଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ଏଠାରେ ନେଇଆ' ବୋଲି ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଶିରାଂସି ଧୂନଯନ୍ନୃଣାମଶ୍ଵଲକ୍ଷଣଵେଦିନାମ୍ । ଶୂରାଣାମପି ଚେତାଂସି ମୁହୁରୁତ୍ସାହଯନ୍ମହାନ୍
ଘୋଡ଼ାର ଚିହ୍ନ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇଲେ, ଏବଂ ଏହି ମହାନ ଘୋଡ଼ା ସାହସୀମାନଙ୍କ ମନକୁ ବାରମ୍ବାର ଉତ୍ସାହିତ କଲା।
ଅଖଂଡମେଦିନୀଵେଗବହୁସଂକ୍ରମଣାର୍ଜିତମ୍ । ଲାଲାଫେନଛଲେନାସୌ ଵମନ୍ଶୁଭ୍ରତରଂ ଯଶଃ
ଏହି ଘୋଡ଼ା ଅଖଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ଅନେକ ତୀବ୍ର ଦୌଡ଼ ଦେଇ ନିଜର ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲା, ଏହାର ଲାଲା ଓ ଫେନ ଖେଳରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ମହିମା ଝଲମଲାଉଥିଲା।
ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵସ୍ତୁଲାଂ ଭେଜେ ଗୁଣସାମ୍ଯେନ ତତ୍ତ୍ଵତଃ । ଵିଵୃଣ୍ଵନ୍ନତି ତେଜସ୍ଵୀ ହ୍ରିଯେଵ ନତକଂଧରଃ
ଏହି ଘୋଡ଼ା ଗୁଣରେ ଓ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସଙ୍କ ସମାନ ଥିଲା, ଏହା ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଏମିତି ଦେଖାଉଥିଲା, ଯେପରି ଲଜ୍ଜାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଥିବା ଏକ ତେଜସ୍ୱୀ ପ୍ରାଣୀ।
ଚାମରୈରିଂଦୁଧଵଲୈର୍ଵୀଜ୍ଯମାନୋ ନିରଂତରମ୍ । ଦୁଗ୍ଧାଂଭୋନିଧିଲୋଲୈସ୍ତୈଃ ଶ୍ଵାସୈରୁଚ୍ଚୈଃଶ୍ରଵା ଇଵ
ଧଳା ଚାମରା ଦ୍ୱାରା ସଦା ବିଲେଇଯାଉଥିବା ଏହି ଘୋଡ଼ାର ଶ୍ୱାସ ଦୁଧ ସମୁଦ୍ରର ତରଙ୍ଗ ପରି ଚଳିଥିଲା, ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସଙ୍କ ପରି।
ନୀଲାତପତ୍ରଯୁଗଲଂ ଘନଚ୍ଛାଯତୁଲଶ୍ରିଯା । ବିଭ୍ରାଣୋ ଵାରିଦାଲୀଢ ହିମାଦ୍ରି ଶିଖରଶ୍ରିଯମ୍
ଏହି ଘୋଡ଼ା ଦୁଇଟି ନୀଳ ଛତା ଧରିଥିଲା, ଯାହାର ଛାୟା ଘନ ମେଘ ପରି ଥିଲା, ଏହା ବର୍ଷା ମେଘ ଛୁଇଁଥିବା ହିମାଳୟ ଶିଖର ପରି ଦେଖାଉଥିଲା।
ମେଦିନୀମଂଡଲସ୍ପର୍ଶ ସଂକ୍ରାଂତମିଵ ପାଵକମ୍ । ମୁହୁରୁଦ୍ଧରଯନ୍ଧୁନ୍ଵନ୍ବଂଧୁରଂ କଂଧରାତଟମ୍
ଏହି ଘୋଡ଼ା ଭୂମିର ମଣ୍ଡଳକୁ ଅଗ୍ନି ପରି ଛୁଇଁ, ବାରମ୍ବାର ନିଜର ସୁନ୍ଦର ଗଳାକୁ ଉଠାଇ ଓ ହଲାଇ ଦେଉଥିଲା।
ଦାରଯନ୍ଵୈରିଣଃ ସର୍ଵାନ୍ଵ୍ଯାହରଂଶ୍ଚ ଜଯଶ୍ରିଯମ୍ । ହେଷାରଵେଣ ଗୁରୁଣା ଦିକ୍ଷୁପ୍ରଖ୍ଯାପଯନ୍ଯଶଃ
ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଚିରି ଦେଉଥିଲା ଏବଂ ବିଜୟର ମହିମା ଘୋଷଣା କରୁଥିଲା, ଏହାର ଗଭୀର ହେଷାର ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ନିଜର ଖ୍ୟାତି ପ୍ରଚାର କରୁଥିଲା।
ସତ୍ତ୍ଵସ୍ଯ ରାଶିରତ୍ଯୁଚ୍ଚୈର୍ଗତୀନାମିଵ ଶେଵଧିଃ । ରୂପସ୍ଯ ନିଲଯଂ ସାକ୍ଷାଲ୍ଲକ୍ଷଣାନାଂ ପଯୋନିଧିଃ
ଏହି ଘୋଡ଼ା ଉଚ୍ଚ ଗତି ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧନର ଭଣ୍ଡାର ଭଳି, ଶକ୍ତିର ଏକ ଏକାଠି ଏବଂ ରୂପର ନିଜସ୍ୱ ନିବାସ, ଚିହ୍ନମାନଙ୍କ ଦୁଧ ସମୁଦ୍ର।
ଆନୀତୋ ଵଣିଜା ଵାଜୀ ରାଜ୍ଞା ଚ ସମଦୃଶ୍ଯତ । ବହୁଧା ଵର୍ଣିତୋଽମାତ୍ଯୈରଶ୍ଵଲକ୍ଷଣଵେଦିଭିଃ
ବ୍ୟାପାରୀ ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଣି ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ, ରାଜା ଚାରିପାଖରେ ଘୋଡ଼ାର ଚିହ୍ନ ଜାଣିଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଅନେକ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।
ଯଥେଚ୍ଛଂ ଵଣିଜୋଦୀର୍ଣଂ ସ୍ଵର୍ଣଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ମହୀପତିଃ । ଜଗ୍ରାହ ତୁରଗଂ ଵେଗାଦସୀମାନଂଦନିର୍ଭରଃ
ବ୍ୟାପାରୀ ଯେପରି ଚାହିଲେ, ରାଜା ସୁନା ଦେଇ ଏହି ତୀବ୍ର ଘୋଡ଼ାକୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।