ତେ ଯାଂତି ନରକାନ୍ଘୋରାଂନ୍ନ ତାଂସ୍ତୁ ଗଣଯେଦ୍ଧୀରଃ । ମୂର୍ଖଂ ଵା ପଂଡିତଂ ଵାପି ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କେଶଵପ୍ରିଯମ୍
—ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଚତୁର୍, ମୂର୍ଖ କିମ୍ବା ପଣ୍ଡିତ, କିମ୍ବା କେଶବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ, ସେମାନେ ଗଣନାରେ ନ ଆସନ୍ତି।
ଶ୍ଵପାକଂ ଵା ମୋଚଯତି ନାରାଯଣଃ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ । ନାରାଯଣାତ୍ପରୋ ନାସ୍ତି ପାପରାଶି ଦଵାନଲଃ
ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ଏକ ଶ୍ୱପାକକୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରନ୍ତି। ପାପର ପାହାଡ଼କୁ ଦହିଦେଇଥିବା ଅଗ୍ନି ଭଳି, ନାରାୟଣଠାରୁ ବଡ଼ କେହି ନାହିଁ।
କୃତ୍ଵାପି ପାତକଂ ଘୋରଂ କୃଷ୍ଣନାମ୍ନା ଵିମୁଚ୍ଯତେ । ସ୍ଵଯଂ ନାରାଯଣୋ ଦେଵଃ ସ୍ଵନାମ୍ନି ଜଗତାଂ ଗୁରୁଃ
ଘୋର ପାପ କଲେ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସ୍ୱୟଂ ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଗୁରୁ, ନିଜ ନାମରେ ବିରାଜିତ।
ଆତ୍ମନୋଽଭ୍ଯଧିକାଂ ଶକ୍ତିଂ ସ୍ଥାପଯାମାସ ସୁଵ୍ରତାଃ । ଅତ୍ର ଯେ ଵିଵଦଂତେ ଵୈ ଆଯାସଲଘୁଦର୍ଶନାତ୍
ସଦ୍ବ୍ରତମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଯେମାନେ କେବଳ ସହଜ କିମ୍ବା କଠିନ ଦେଖି ବିବାଦ କରନ୍ତି—
ଫଲାନାଂ ଗୌରଵାଚ୍ଚାପି ତେ ଯାଂତି ନରକଂ ବହୁ । ତସ୍ମାଦ୍ଧରୌ ଭକ୍ତିମାନ୍ସ୍ଯାଦ୍ଧରିନାମପରାଯଣଃ
—ଓ ଫଳର ଭାର ଭାବି, ସେମାନେ ଅନେକ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତେଣୁ, ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବା ଓ ତାଙ୍କର ନାମରେ ଲଗନ ରହିବା ଉଚିତ।
ପୂଜକଂ ପୃଷ୍ଠତୋ ରକ୍ଷେନ୍ନାମିନଂ ଵକ୍ଷସି ପ୍ରଭୁଃ । ହରିନାମମହାଵଜ୍ରଂ ପାପପର୍ଵତଦାରଣେ
ପୂଜାକୁ କୁ ପଛରୁ ଓ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବାକୁ ଛାତିରୁ ପ୍ରଭୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ହରିନାମର ମହାବଜ୍ର ପାପର ପାହାଡ଼କୁ ଚିରିଦେଉଥାଏ।
ତସ୍ଯ ପାଦୌ ତୁ ସଫଲୌ ତଦର୍ଥଂ ଗତିଶାଲିନୌ । ତାଵେଵ ଧନ୍ଯାଵାଖ୍ଯାତୌ ଯୌ ତୁ ପୂଜାକରୌ କରୌ
ଯେ ପାଦ ଏହି କାମ ପାଇଁ ଚାଲିଥାଏ, ସେହି ପାଦ ଫଳଦାୟକ। ଯେ ହାତ ପୂଜା କରେ, ସେହି ହାତକୁ ଧନ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ତମାଂଗମୁତ୍ତମାଂଗଂ ତଦ୍ଧରୌ ନମ୍ରମେଵ ଯତ୍ । ସା ଜିହ୍ଵା ଯା ହରିଂ ସ୍ତୌତି ତନ୍ମନସ୍ତତ୍ପଦାନୁଗମ୍
ଯେ ମୁଣ୍ଡ ହରିଙ୍କୁ ନମାଏ, ସେହି ମୁଣ୍ଡ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଯେ ଜିହ୍ୱା ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ, ସେହି ଜିହ୍ୱା ଧନ୍ୟ। ଯେ ମନ ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ଅନୁସରେ, ସେହି ମନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତାନି ଲୋମାନି ଚୋଚ୍ଯଂତେ ଯାନି ତନ୍ନାମ୍ନି ଚୋତ୍ଥିତମ୍ । କୁର୍ଵଂତି ତଚ୍ଚ ନେତ୍ରାଂବୁ ଯଦଚ୍ଯୁତପ୍ରସଂଗତଃ
ଯେ ଲୋମ ତାଙ୍କର ନାମ ଶୁଣି ଉଠିଯାଏ, ସେହି ଲୋମ ଧନ୍ୟ। ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କର କୃପାରେ ଯେ ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରେ, ସେହି ଅଶ୍ରୁ ପବିତ୍ର।
ଅହୋ ଲୋକା ଅତିତରାଂ ଦୈଵଦୋଷେଣ ଵଂଚିତାଃ । ନାମୋଚ୍ଚାରଣମାତ୍ରେଣ ମୁକ୍ତିଦଂ ନ ଭଜଂତି ଵୈ
ହାଏ, ଲୋକମାନେ ଭାଗ୍ୟର ଦୋଷରେ ବଡ଼ ଭାବେ ଠକାଯାଇଛନ୍ତି। କେବଳ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ତଥାପି ସେମାନେ ଏହାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵଂଚିତାସ୍ତେ ଚ କଲୁଷାଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସଂଗପ୍ରସଂଗତଃ । ପ୍ରତିଷ୍ଠଂତି ଚ ଲୋମାନି ଯେଷାଂ ନୋ କୃଷ୍ଣଶବ୍ଦନେ
ଯେମାନେ ମହିଳାଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ, ସେମାନେ ଠକାଯାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର କେବେ କୃଷ୍ଣନାମ ଶୁଣି ଲୋମ ଉଠେ ନାହିଁ।
ତେ ମୂର୍ଖା ହ୍ଯକୃତାତ୍ମାନଃ ପୁତ୍ରଶୋକାଦି ଵିହ୍ଵଲାଃ । ରୁଦଂତି ବହୁଲାଲାପୈର୍ନ କୃଷ୍ଣାକ୍ଷରକୀର୍ତନେ
ସେମାନେ ମୂର୍ଖ, ନିଜକୁ ଗଢ଼ିନଥିବା, ପୁଅ ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୋକରେ ମୁହଁ ହୋଇଥିବା। ସେମାନେ ବହୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ନାମ କୀର୍ତିରେ ନୁହେଁ।
ଜିହ୍ଵାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵାପି ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍କୃଷ୍ଣନାମଜପେନ୍ନହି । ଲବ୍ଧ୍ଵାପି ମୁକ୍ତିସୋପାନଂ ହେଲଯୈଵ ଚ୍ଯଵଂତି ତେ
ଏହି ଜଗତରେ ଜିହ୍ୱା ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୁକ୍ତିର ପଥ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଅବହେଳା କରି ସେଥିରୁ ଖସିଯାଆନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ନେନ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଂ କର୍ମଯୋଗେନ ମାନଵଃ । କର୍ମଯୋଗାର୍ଚ୍ଚିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସୀଦତ୍ଯେଵ ନାନ୍ଯଥା
ସେହିପାଇଁ, ମଣିଷ ଚେଷ୍ଟା କରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗି ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗି ଥିବା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ପୂଜିତ ହେଲେ ସେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବେ ନୁହେଁ।
ତୀର୍ଥାଦପ୍ଯଧିକଂ ତୀର୍ଥଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଭଜନମୁଚ୍ଯତେ । ସର୍ଵେଷାଂ ଖଲୁ ତୀର୍ଥାନାଂ ସ୍ନାନପାନାଵଗାହନୈଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭକ୍ତିକୁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ, ପାନ କିମ୍ବା ଡୁବିବା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଏ,
ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ମର୍ତ୍ଯସ୍ତତ୍ଫଲଂ କୃଷ୍ଣସେଵନାତ୍ । ଯଜଂତେ କର୍ମଯୋଗେନ ଧନ୍ଯା ଏଵ ନରା ହରିମ୍
ସେଇ ଫଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସେବା କଲେ ମିଳେ। କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗି ଥିବା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ଧନ୍ୟ।
ତସ୍ମାଦ୍ଭଜଧ୍ଵଂ ମୁନଯଃ କୃଷ୍ଣଂ ପରମମଂଗଲମ୍
ସେହିପାଇଁ, ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତୁ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡେ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପ୍ରଶଂସନଂ ନାମ ପଂଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡରେ 'ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିର ସ୍ତୁତି' ନାମକ ପଞ୍ଚାଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଋଷଯ ଊଚୁ- କର୍ମଯୋଗଃ କଥଂ ସୂତ ଯେନ ଚାରାଧିତୋ ହରିଃ । ପ୍ରସୀଦତି ମହାଭାଗ ଵଦ ନୋ ଵଦତାଂ ଵର
ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ହେ ସୂତ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗି ଥିବା ଯୋଗ କିପରି କରାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜାଯାଏ ଏବଂ ସେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି? ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମକୁ କହ, ତୁମେ କଥା କହିବାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଯେନାସୌ ଭଗଵାନୀଶଃ ସମାରାଧ୍ଯୋ ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ । ତଦ୍ଵଦାଖିଲଲୋକାନାଂ ରକ୍ଷଣଂ ଧର୍ମସଂଗ୍ରହମ୍
ଯେଉଁପଦ୍ଧତିରେ ଭଗବାନ୍ ଇଶ୍ୱର ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ଠିକ୍ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ସେଥି ଆମକୁ କହ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷା ଏବଂ ଧର୍ମର ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ।
ତଂ କର୍ମଯୋଗଂ ଵଦ ନଃ ସୂତ ମୂର୍ତିମଯସ୍ତୁ ଯଃ । ଇତି ଶୁଶ୍ରୂଷଵୋ ଵିପ୍ରା ଭଵଦଗ୍ରେ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତାଃ
ହେ ସୂତ, ଯେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗି ଥିବା ଯୋଗ ଦେହରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ସେଥି ଆମକୁ କହ। ଏମିତି ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଏଵମେଵ ପୁରା ପୃଷ୍ଟୋ ଵ୍ଯାସଃ ସତ୍ଯଵତୀସୁତଃ । ଋଷିଭିରଗ୍ନିସଂକାଶୈର୍ଵ୍ଯାସସ୍ତାନାହ ତଚ୍ଛୃଣୁ
ସୂତ କହିଲେ— ଏଭଳି, ପୂର୍ବେ ସତ୍ୟବତୀପୁତ୍ର ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା ଋଷିମାନେ ପଚାରିଥିଲେ। ବ୍ୟାସ ସେମାନଙ୍କୁ ଯାହା କହିଥିଲେ, ସେଥି ଏବେ ଶୁଣ।
ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁଧ୍ଵଂମୃଷଯଃ ସର୍ଵେ ଵକ୍ଷ୍ଯମାଣଂ ସନାତନମ୍ । କର୍ମଯୋଗଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମାତ୍ଯଂତିକଫଲପ୍ରଦମ୍
ବ୍ୟାସ କହିଲେ— ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତେ ମୋ କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ସେ ହେଉଛି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଶାଶ୍ୱତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗି ଥିବା ଯୋଗ, ଯାହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଆମ୍ନାଯସିଦ୍ଧମଖିଲଂ ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥଂ ପ୍ରଦର୍ଶିତମ୍ । ଋଷୀଣାଂ ଶୃଣ୍ଵତାଂ ପୂର୍ଵଂ ମନୁରାହ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାରମ୍ପରିକ ରୂପେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେଖାଯାଇଛି, ପୂର୍ବେ ପ୍ରଜାପତି ମନୁ ଏହି କଥା ଶୁଣୁଥିବା ଋଷିମାନେ ପାଇଁ କହିଥିଲେ।
ସର୍ଵଵ୍ଯାଧିହରଂ ପୁଣ୍ଯମୃଷିସଂଘୈର୍ନିଷେଵିତମ୍ । ସମାହିତଧିଯୋ ଯୂଯଂ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଗଦତୋ ମମ
ଏହା ସମସ୍ତ ରୋଗ ଦୂର କରେ, ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ମୁନିମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି। ତୁମେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ମୋ କଥା ଶୁଣ।
କୃତୋପନଯନୋ ଵେଦାନଧୀଯୀତ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । ଗର୍ଭାଷ୍ଟମେଽଷ୍ଟମେଵାବ୍ଦେ ସ୍ଵସୂତ୍ରୋକ୍ତଵିଧାନତଃ
ଉପନୟନ ସଂସ୍କାର ହେବା ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଗର୍ଭାଷ୍ଟମ ମାସ କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମ ବର୍ଷରେ, ନିଜ ସୂତ୍ରର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବେଦ ପଢ଼ିବା ଉଚିତ।
ଦଂଡୀ ଚ ମେଖଲୀ ସୂତ୍ରୀ କୃଷ୍ଣାଜିନଧରୋ ମୁନିଃ । ଭିକ୍ଷାହାରୋ ଗୁରୁହିତୋ ଵୀକ୍ଷ୍ଯମାଣୋ ଗୁରୋର୍ମୁଖମ୍
ଦଣ୍ଡ, ମେଖଳା, ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ଧାରଣ କରି, କଳା କୃଷ୍ଣାଜିନ ପିନ୍ଧି, ମୁନି ଭିକ୍ଷା ଖାଇବେ, ଗୁରୁଙ୍କ ଉପକାର କରିବେ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖିବେ।
କାର୍ପାସମୁପଵୀତାର୍ଥଂ ନିର୍ମିତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁରା । ବ୍ରାହ୍ମଣାନାଂ ତ୍ରିଵୃତ୍ସୂତ୍ରଂ କୌଶଂ ଵା ଵସ୍ତ୍ରମେଵ ଵା
ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ କାର୍ପାସ କିମ୍ବା ବସ୍ତ୍ରରେ ତିନି ଗୁଣା ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ସଦୋପଵୀତୀ ଚୈଵ ସ୍ଯାତ୍ସଦାବଦ୍ଧ ଶିଖୋ ଦ୍ଵିଜଃ । ଅନ୍ଯଥା ଯତ୍କୃତଂ କର୍ମ୍ମ ତଦ୍ଭଵତ୍ଯଯଥାକୃତମ୍
ଦ୍ୱିଜମାନେ ସଦା ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ପିନ୍ଧି ଏବଂ ସଦା ଶିଖା ବାନ୍ଧି ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହା ଛାଡ଼ି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ସେଥିରେ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।
ଵସେଦଵିକୃତଂ ଵାସଃ କାର୍ପାସଂ ଵା କଷାଯକମ୍ । ତଦେଵ ପରିଧାନୀଯଂ ଶୁକ୍ଲଂ ତାଂତଵମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ବସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା କାର୍ପାସ ରଙ୍ଗିନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏହି ବସ୍ତ୍ର ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଉତ୍ତମ ତାନ୍ତୁବାଦ୍ୟ ହେବା ଦରକାର।