ପୁନାତି ଭୁଵନଂ ଵିପ୍ରା ଗଂଗାଦି ସଲିଲଂ ଯଥା । ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶନାତ୍ତସ୍ଯ ଆଲାପାଦପି ଭକ୍ତିତଃ
ଏମିତି ଲୋକ ପୃଥିବୀକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେପରି ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟ ନଦୀର ଜଳ ପବିତ୍ର କରେ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସ୍ପର୍ଶ କଲେ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିଭାବରେ କଥା ହେଲେ,
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିଭିଃ ପାପୈର୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ହରେଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ କୁର୍ଵନ୍ନୁଚ୍ଚୈସ୍ତନ୍ନାମକୃନ୍ନରଃ
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଭଳି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ— ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି,
କରତାଲାଦିସଂଧାନଂ ସୁସ୍ଵରଂ କଲଶବ୍ଦିତମ୍ । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିକଂ ପାପଂ ତେନୈଵ କରତାଲିତମ୍
ହାତ ତାଳି ଓ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଏହି ତାଳି ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ଭଳି ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ୟ ହୁଏ ।
ହରିଭକ୍ତିକଥାମୁକ୍ତ୍ଵା ଖ୍ଯାଯିକାଂ ଶୃଣୁଯାଚ୍ଚ ଯଃ । ତସ୍ଯ ସଂଦର୍ଶନାଦେଵ ପୂତୋ ଭଵତି ମାନଵଃ
ଯିଏ ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତି କଥା ନ କହି, କିନ୍ତୁ କିଛି କଥା କିମ୍ବା ଉପାଖ୍ୟାନ ଶୁଣେ, ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ ।
କିଂ ପୁନସ୍ତସ୍ଯ ପାପାନାମାଶଂକା ମୁନିପୁଂଗଵାଃ । ତୀର୍ଥାନାଂ ଚ ପରଂ ତୀର୍ଥଂ କୃଷ୍ଣନାମ ମହର୍ଷଯଃ
ହେ ମହାମୁନିମାନେ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଇଛି, ସେଠାରେ ପାପର ଭୟ କଣ ଅଛି? ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ନାମ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ତୀର୍ଥ।
ତୀର୍ଥୀକୁର୍ଵଂତି ଜଗତୀଂ ଗୃହୀତଂ କୃଷ୍ଣନାମ ଯୈଃ । ତସ୍ମାନ୍ମୁନିଵରାଃ ପୁଣ୍ଯଂ ନାତଃ ପରତରଂ ଵିଦୁଃ
ଯେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସାରା ପୃଥିବୀକୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ ବଡ଼ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ ନାହିଁ, ମହାମୁନିମାନେ ଏହି କଥା ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।
ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରସାଦନିର୍ମାଲ୍ଯଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଧୃତ୍ଵା ଚ ମସ୍ତକେ । ଵିଷ୍ଣୁରେଵ ଭଵେନ୍ମର୍ତ୍ଯୋ ଯମଶୋକଵିନାଶନଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାର ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜନ କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିଲେ, ମଣିଷ ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ୱୟଂ ହୋଇଯାଏ, ଯମର ଦୁଃଖକୁ ନଶ୍ୱାନ କରେ।
ଅର୍ଚନୀଯୋ ନମସ୍କାର୍ଯୋ ହରିରେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଯେ ମହାଵିଷ୍ଣୁମଵ୍ଯକ୍ତଂ ଦେଵଂ ଵାପି ମହେଶ୍ଵରମ୍
ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେମାନେ ଅଦୃଶ୍ୟ ମହାବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଏକାଟିଆ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି—
ଏକୀଭାଵେନ ପଶ୍ଯଂତି ନ ତେଷାଂ ପୁନରୁଦ୍ଭଵଃ । ତସ୍ମାଦନାଦିନିଧନଂ ଵିଷ୍ଣୁମାତ୍ମାନମଵ୍ଯଯମ୍
—ସେମାନଙ୍କ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଆଦି ଓ ଶେଷ ନଥିବା, ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଜାଣ।
ହରିଂ ଚୈକଂ ପ୍ରପଶ୍ଯଧ୍ଵଂ ପୂଜଯଧ୍ଵଂ ତଥୈଵ ହି । ଯେ ସମାନଂ ପ୍ରପଶ୍ଯଂତି ହରିଂ ଵୈ ଦେଵତାଂତରମ୍
ହରିଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଦେଖ, ସେଠିକି ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ଯେମାନେ ହରିଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି—
ତେ ଯାଂତି ନରକାନ୍ଘୋରାଂନ୍ନ ତାଂସ୍ତୁ ଗଣଯେଦ୍ଧୀରଃ । ମୂର୍ଖଂ ଵା ପଂଡିତଂ ଵାପି ବ୍ରାହ୍ମଣଂ କେଶଵପ୍ରିଯମ୍
—ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଚତୁର୍, ମୂର୍ଖ କିମ୍ବା ପଣ୍ଡିତ, କିମ୍ବା କେଶବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଉ, ସେମାନେ ଗଣନାରେ ନ ଆସନ୍ତି।
ଶ୍ଵପାକଂ ଵା ମୋଚଯତି ନାରାଯଣଃ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଭୁଃ । ନାରାଯଣାତ୍ପରୋ ନାସ୍ତି ପାପରାଶି ଦଵାନଲଃ
ନାରାୟଣ ସ୍ୱୟଂ ଏକ ଶ୍ୱପାକକୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରନ୍ତି। ପାପର ପାହାଡ଼କୁ ଦହିଦେଇଥିବା ଅଗ୍ନି ଭଳି, ନାରାୟଣଠାରୁ ବଡ଼ କେହି ନାହିଁ।
କୃତ୍ଵାପି ପାତକଂ ଘୋରଂ କୃଷ୍ଣନାମ୍ନା ଵିମୁଚ୍ଯତେ । ସ୍ଵଯଂ ନାରାଯଣୋ ଦେଵଃ ସ୍ଵନାମ୍ନି ଜଗତାଂ ଗୁରୁଃ
ଘୋର ପାପ କଲେ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ସ୍ୱୟଂ ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ଗୁରୁ, ନିଜ ନାମରେ ବିରାଜିତ।
ଆତ୍ମନୋଽଭ୍ଯଧିକାଂ ଶକ୍ତିଂ ସ୍ଥାପଯାମାସ ସୁଵ୍ରତାଃ । ଅତ୍ର ଯେ ଵିଵଦଂତେ ଵୈ ଆଯାସଲଘୁଦର୍ଶନାତ୍
ସଦ୍ବ୍ରତମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଯେମାନେ କେବଳ ସହଜ କିମ୍ବା କଠିନ ଦେଖି ବିବାଦ କରନ୍ତି—
ଫଲାନାଂ ଗୌରଵାଚ୍ଚାପି ତେ ଯାଂତି ନରକଂ ବହୁ । ତସ୍ମାଦ୍ଧରୌ ଭକ୍ତିମାନ୍ସ୍ଯାଦ୍ଧରିନାମପରାଯଣଃ
—ଓ ଫଳର ଭାର ଭାବି, ସେମାନେ ଅନେକ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ତେଣୁ, ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିବା ଓ ତାଙ୍କର ନାମରେ ଲଗନ ରହିବା ଉଚିତ।
ପୂଜକଂ ପୃଷ୍ଠତୋ ରକ୍ଷେନ୍ନାମିନଂ ଵକ୍ଷସି ପ୍ରଭୁଃ । ହରିନାମମହାଵଜ୍ରଂ ପାପପର୍ଵତଦାରଣେ
ପୂଜାକୁ କୁ ପଛରୁ ଓ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବାକୁ ଛାତିରୁ ପ୍ରଭୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ହରିନାମର ମହାବଜ୍ର ପାପର ପାହାଡ଼କୁ ଚିରିଦେଉଥାଏ।
ତସ୍ଯ ପାଦୌ ତୁ ସଫଲୌ ତଦର୍ଥଂ ଗତିଶାଲିନୌ । ତାଵେଵ ଧନ୍ଯାଵାଖ୍ଯାତୌ ଯୌ ତୁ ପୂଜାକରୌ କରୌ
ଯେ ପାଦ ଏହି କାମ ପାଇଁ ଚାଲିଥାଏ, ସେହି ପାଦ ଫଳଦାୟକ। ଯେ ହାତ ପୂଜା କରେ, ସେହି ହାତକୁ ଧନ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ତମାଂଗମୁତ୍ତମାଂଗଂ ତଦ୍ଧରୌ ନମ୍ରମେଵ ଯତ୍ । ସା ଜିହ୍ଵା ଯା ହରିଂ ସ୍ତୌତି ତନ୍ମନସ୍ତତ୍ପଦାନୁଗମ୍
ଯେ ମୁଣ୍ଡ ହରିଙ୍କୁ ନମାଏ, ସେହି ମୁଣ୍ଡ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଯେ ଜିହ୍ୱା ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ, ସେହି ଜିହ୍ୱା ଧନ୍ୟ। ଯେ ମନ ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ଅନୁସରେ, ସେହି ମନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ତାନି ଲୋମାନି ଚୋଚ୍ଯଂତେ ଯାନି ତନ୍ନାମ୍ନି ଚୋତ୍ଥିତମ୍ । କୁର୍ଵଂତି ତଚ୍ଚ ନେତ୍ରାଂବୁ ଯଦଚ୍ଯୁତପ୍ରସଂଗତଃ
ଯେ ଲୋମ ତାଙ୍କର ନାମ ଶୁଣି ଉଠିଯାଏ, ସେହି ଲୋମ ଧନ୍ୟ। ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କର କୃପାରେ ଯେ ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରେ, ସେହି ଅଶ୍ରୁ ପବିତ୍ର।
ଅହୋ ଲୋକା ଅତିତରାଂ ଦୈଵଦୋଷେଣ ଵଂଚିତାଃ । ନାମୋଚ୍ଚାରଣମାତ୍ରେଣ ମୁକ୍ତିଦଂ ନ ଭଜଂତି ଵୈ
ହାଏ, ଲୋକମାନେ ଭାଗ୍ୟର ଦୋଷରେ ବଡ଼ ଭାବେ ଠକାଯାଇଛନ୍ତି। କେବଳ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ତଥାପି ସେମାନେ ଏହାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।
ଵଂଚିତାସ୍ତେ ଚ କଲୁଷାଃ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ସଂଗପ୍ରସଂଗତଃ । ପ୍ରତିଷ୍ଠଂତି ଚ ଲୋମାନି ଯେଷାଂ ନୋ କୃଷ୍ଣଶବ୍ଦନେ
ଯେମାନେ ମହିଳାଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ, ସେମାନେ ଠକାଯାନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର କେବେ କୃଷ୍ଣନାମ ଶୁଣି ଲୋମ ଉଠେ ନାହିଁ।
ତେ ମୂର୍ଖା ହ୍ଯକୃତାତ୍ମାନଃ ପୁତ୍ରଶୋକାଦି ଵିହ୍ଵଲାଃ । ରୁଦଂତି ବହୁଲାଲାପୈର୍ନ କୃଷ୍ଣାକ୍ଷରକୀର୍ତନେ
ସେମାନେ ମୂର୍ଖ, ନିଜକୁ ଗଢ଼ିନଥିବା, ପୁଅ ଦୁଃଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୋକରେ ମୁହଁ ହୋଇଥିବା। ସେମାନେ ବହୁ ଅଶ୍ରୁ ଝରାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ନାମ କୀର୍ତିରେ ନୁହେଁ।
ଜିହ୍ଵାଂ ଲବ୍ଧ୍ଵାପି ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍କୃଷ୍ଣନାମଜପେନ୍ନହି । ଲବ୍ଧ୍ଵାପି ମୁକ୍ତିସୋପାନଂ ହେଲଯୈଵ ଚ୍ଯଵଂତି ତେ
ଏହି ଜଗତରେ ଜିହ୍ୱା ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ମୁକ୍ତିର ପଥ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ, ଅବହେଳା କରି ସେଥିରୁ ଖସିଯାଆନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ଯତ୍ନେନ ଵୈ ଵିଷ୍ଣୁଂ କର୍ମଯୋଗେନ ମାନଵଃ । କର୍ମଯୋଗାର୍ଚ୍ଚିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସୀଦତ୍ଯେଵ ନାନ୍ଯଥା
ସେହିପାଇଁ, ମଣିଷ ଚେଷ୍ଟା କରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗି ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗି ଥିବା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ପୂଜିତ ହେଲେ ସେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବେ ନୁହେଁ।
ତୀର୍ଥାଦପ୍ଯଧିକଂ ତୀର୍ଥଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଭଜନମୁଚ୍ଯତେ । ସର୍ଵେଷାଂ ଖଲୁ ତୀର୍ଥାନାଂ ସ୍ନାନପାନାଵଗାହନୈଃ
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭକ୍ତିକୁ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ, ପାନ କିମ୍ବା ଡୁବିବା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଯେଉଁ ଫଳ ପାଏ,
ଯତ୍ଫଲଂ ଲଭତେ ମର୍ତ୍ଯସ୍ତତ୍ଫଲଂ କୃଷ୍ଣସେଵନାତ୍ । ଯଜଂତେ କର୍ମଯୋଗେନ ଧନ୍ଯା ଏଵ ନରା ହରିମ୍
ସେଇ ଫଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସେବା କଲେ ମିଳେ। କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗି ଥିବା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁମାନେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ଧନ୍ୟ।
ତସ୍ମାଦ୍ଭଜଧ୍ଵଂ ମୁନଯଃ କୃଷ୍ଣଂ ପରମମଂଗଲମ୍
ସେହିପାଇଁ, ମୁନିମାନେ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭଜନ୍ତୁ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡେ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିପ୍ରଶଂସନଂ ନାମ ପଂଚାଶତ୍ତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡରେ 'ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତିର ସ୍ତୁତି' ନାମକ ପଞ୍ଚାଶିତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଋଷଯ ଊଚୁ- କର୍ମଯୋଗଃ କଥଂ ସୂତ ଯେନ ଚାରାଧିତୋ ହରିଃ । ପ୍ରସୀଦତି ମହାଭାଗ ଵଦ ନୋ ଵଦତାଂ ଵର
ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ହେ ସୂତ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗି ଥିବା ଯୋଗ କିପରି କରାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜାଯାଏ ଏବଂ ସେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି? ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମକୁ କହ, ତୁମେ କଥା କହିବାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ଯେନାସୌ ଭଗଵାନୀଶଃ ସମାରାଧ୍ଯୋ ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ । ତଦ୍ଵଦାଖିଲଲୋକାନାଂ ରକ୍ଷଣଂ ଧର୍ମସଂଗ୍ରହମ୍
ଯେଉଁପଦ୍ଧତିରେ ଭଗବାନ୍ ଇଶ୍ୱର ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ଠିକ୍ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ସେଥି ଆମକୁ କହ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷା ଏବଂ ଧର୍ମର ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ।