ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ କୁଲମ୍ । ପ୍ରୀତୋଽସ୍ମ୍ଯନୁଗୃହୀତୋଽସ୍ମି ଦର୍ଶନାଦେଵ ତେଽଦ୍ଯ ଵୈ । ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନାତ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମନ୍ମୁକ୍ତୋଽହଂ ସର୍ଵପାତକୈଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ଆଜି ମୋର କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ହେଲା । ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ମୁଁ ଖୁସି ଓ କୃପାପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି । ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହାନୁଭାବ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଗଲି ।
ମାର୍କଂଡେଯ ଉଵାଚ- ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ତେ ତାରିତଂ କୁଲମ୍ । କୀର୍ତନାଦ୍ଵର୍ଦ୍ଧତେ ପୁଣ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତଂ ପାପପ୍ରଣାଶନମ୍
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ତୁମର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ ହେଲା, ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମର କୁଳ ଉଦ୍ଧାର ହେଲା । ଏହି କଥା କୀର୍ତ୍ତନ କଲେ ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼େ, ଶୁଣିଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ଯମୁନାଯାଂ ତୁ କିଂ ପୁଣ୍ଯଂ କିଂ ଫଲଂ ତୁ ମହାମୁନେ । ଏତନ୍ମେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାହି ଯଥାଦୃଷ୍ଟଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ— ମହାମୁନି, ଯମୁନାରେ କଣ ପୁଣ୍ୟ ଓ କଣ ଫଳ ମିଳେ? ଆପଣ ଯେପରି ଦେଖିଛନ୍ତି ଓ ଶୁଣିଛନ୍ତି, ସେ ସବୁ ମୋତେ କହନ୍ତୁ ।
ମାର୍କଂଡେଯ ଉଵାଚ-। ତପନସ୍ଯ ସୁତା ଦେଵୀ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତା । ସମାଗତା ମହାଭାଗା ଯମୁନା ଯତ୍ର ନିମ୍ନଗା
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କନ୍ୟା ଦେବୀ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟବତୀ ଯମୁନା ଯେଉଁଠି ବହୁଛି, ସେଠି ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି ।
ଯେନୈଵ ନିଃସୃତା ଗଙ୍ଗା ତେନୈଵ ଯମୁନା ଗତା । ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରେଷୁ କୀର୍ତନାତ୍ପାପନାଶିନୀ
ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠି ଯମୁନା ମଧ୍ୟ ଗଲେ । ହଜାର ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ କଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ପୀତ୍ଵା ଚ ଯମୁନାଯାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର । କୀର୍ତ୍ତନାଲ୍ଲଭତେ ପୁଣ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭଦ୍ରାଣି ପଶ୍ଯତି
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେଠି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ପାନ କରି, ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତନ କଲେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ଓ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶୁଭ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ।
ଅଵଗାଢା ଚ ପୀତ୍ଵା ଚ ପୁନାତ୍ଯାସପ୍ତମଂ କୁଲମ୍ । ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯଜତି ଯସ୍ତତ୍ର ସ ଯାତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ ୨୬ thumb|ପ୍ରଯାଗେ ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନଯୋଃ ସଙ୍ଗମଃ. ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥମିତି ଖ୍ଯାତଂ ଯମୁନା ଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ । ପଶ୍ଚିମେ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ହରଵରଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଏଠାରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଏବଂ ଜଳ ପିଇବା ଦ୍ୱାରା, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ସାତ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିଶୁଦ୍ଧ କରିପାରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏଠି ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରମ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାଂତି ଯେ ମୃତାସ୍ତେଽପୁନର୍ଭଵାଃ । ଏଵଂ ତୀର୍ଥସହସ୍ରାଣି ଯମୁନା ଦକ୍ଷିଣେ ତଟେ
ଏଠି ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏଭଳି ଯମୁନାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ହଜାର ହଜାର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଉତ୍ତରେଣ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଆଦିତ୍ଯସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ତୀର୍ଥଂ ତୁ ଵିରଜଂ ନାମ ଯତ୍ର ଦେଵାଃ ସଵାସଵାଃ
ଏବେ ମୁଁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବଡ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ, ଯାହାକୁ ବିରଜା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଥିରେ କଥାହେବି।
ଉପାସତେ ସ୍ମ ସଂଧ୍ଯାଂ ତୁ ନିତ୍ଯକାଲଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର । ଦେଵାଃ ସେଵଂତି ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଵିଦୁଷୋ ଜନାଃ
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେଠି ଦେବତାମାନେ ସଦା ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଦେବମାନେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସେ ତୀର୍ଥରେ ସେବା କରନ୍ତି।
ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନପରୋ ଭୂତ୍ଵା କୁରୁ ତୀର୍ଥାଭିଷେଚନମ୍ । ଅନ୍ଯେ ଚ ବହଵସ୍ତୀର୍ଥାଃ ସର୍ଵପାପହରାଃ ଶୁଭାଃ
ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କର। ଏଠି ଅନେକ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ଶୁଭ ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ।
ତେଷୁ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାଂତି ଯେ ମୃତାସ୍ତେଽପୁନର୍ଭଵାଃ । ଗଂଗା ଚ ଯମୁନା ଚୈଵ ଉଭେ ତୁଲ୍ଯଫଲେ ସ୍ମୃତେ
ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ଏଠି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବାମାନେ ପୁନର୍ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା, ଉଭୟଙ୍କୁ ସମାନ ଫଳଦାୟି ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
କେଵଲଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଭାଵେନ ଗଂଗା ସର୍ଵତ୍ର ପୂଜ୍ଯତେ । ଏଵଂ କୁରୁଷ୍ଵ କୌଂତେଯ ସ୍ଵର୍ଗତୀର୍ଥାଭିଷେଚନମ୍
କେବଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାର କାରଣରୁ ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତଠାରେ ପୂଜିତ। ଏପରି ହେଉଛି, ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କର।
ଯାଵଜ୍ଜୀଵକୃତଂ ପାପଂ ତତ୍କ୍ଷଣାଦେଵ ନଶ୍ଯତି । ଯସ୍ତ୍ଵିଦଂ କଲ୍ଯ ଉତ୍ଥାଯ ପଠତେ ଚ ଶୃଣୋତି ଵା
ଜୀବନରେ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଏହି କ୍ଷଣରେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି ଏହିକଥା ପଢନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି—
ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡେ ଯମୁନାମାହାତ୍ମ୍ଯେ ପଂଚଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡରେ ଯମୁନାମାହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟର ପଞ୍ଚଚତ୍ବାରିଂଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ଶ୍ରୁତଂ ମେ ବ୍ରହ୍ମଣା ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପୁରାଣେ ପୁଣ୍ଯସମ୍ମିତମ୍ । ତୀର୍ଥାନାଂ ତୁ ସହସ୍ରାଣି ଶତାନି ନିଯୁତାନି ଚ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ମୁଁ ପୁରାଣରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଛି ଯେ, ହଜାର ହଜାର, ଶତ ଶତ ଏବଂ ଦଶ ଦଶ ଲକ୍ଷ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ସର୍ଵେ ପୁଣ୍ଯାଃ ପଵିତ୍ରାଶ୍ଚ ଗତିଶ୍ଚ ପରମା ସ୍ମୃତା । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ନୈମିଷଂ ପୁଣ୍ଯମଂତରିକ୍ଷେ ଚ ପୁଷ୍କରମ୍
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ, ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି ଦେଇଥାଏ। ପୃଥିବୀରେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟ ପବିତ୍ର, ଆକାଶରେ ପୁଷ୍କର ପବିତ୍ର।
ପ୍ରଯାଗମପି ଲୋକାନାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ । ସର୍ଵାଣି ସଂପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କଥମେକଂ ପ୍ରଶଂସସି
ପ୍ରୟାଗ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଭଳି। ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥକୁ ଛାଡ଼ି ଏକକୁ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ?
ଅପ୍ରମାଣମିଦଂ ପ୍ରୋକ୍ତମଶ୍ରଦ୍ଧେଯମନୁତ୍ତମମ୍ । ଗତିଂ ଚ ପରମାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଭୋଗାଂଶ୍ଚୈଵ ଯଥେପ୍ସିତାନ୍
ଏହା ଅପରିମାପ୍ୟ, ଅଶ୍ରଦ୍ଧେୟ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତଥାପି ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦିବ୍ୟ ଗତି ଏବଂ ଇଚ୍ଛାମତ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ।
କିମର୍ଥମଲ୍ପଯୋଗେନ ବହୁଧର୍ମଂ ପ୍ରଶଂସସି । ଏତଂ ମେ ସଂଶଯଂ ବ୍ରୂହି ଯଥାଦୃଷ୍ଟଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍
କମ୍ ପ୍ରୟାସରେ ବଡ଼ ଫଳ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ? ମୋର ଏହି ସନ୍ଦେହକୁ ତୁମେ ଦେଖିଥିବା ଓ ଶୁଣିଥିବା ପ୍ରକାରେ କହ।
ମାର୍କଂଡେଯ ଉଵାଚ- ଅଶ୍ରଦ୍ଧେଯଂ ନ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷମପି ତଦ୍ଭଵେତ୍ । ନରସ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନସ୍ଯ ପାପୋପହତଚେତସଃ
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ—ଯାହାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନାହିଁ, ସେଥିରେ କଥା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଯଦିଓ ଏହା ଚକ୍ଷୁସାକ୍ଷୀ ହେଉ। ଯେଉଁମାନେ ପାପରେ ଆବୃତ ମନ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖିବାକୁ ମୁସ୍କିଲ।
ଅଶ୍ରଦ୍ଦଧାନୋ ହ୍ଯଶୁଚିର୍ଦୁର୍ମତିସ୍ତ୍ଯକ୍ତମଂଗଲଃ । ଏତେ ପାତକିନଃ ସର୍ଵେ ତେନେଦଂ ଭାଷିତଂ ମଯା
ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ, ଅପବିତ୍ର, ଦୁଷ୍ଟମନ, ଓ ଅପଶ୍ରୀତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପାପୀ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଏଭଳି କହିଛି।
ଶୃଣୁ ପ୍ରଯାଗମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯଥାଦୃଷ୍ଟଂ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍ । ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଚ ପରୋକ୍ଷଂ ଚ ଯଥାନ୍ଯତ୍ସଂଭଵିଷ୍ଯତି
ଏବେ ପ୍ରୟାଗର ମହିମା ମୁଁ ଦେଖିଥିବା ଓ ଶୁଣିଥିବା ପ୍ରକାରେ, ସାକ୍ଷାତ୍ ଓ ଅପରୋକ୍ଷ ଭାବେ, ଏବଂ ଆଗକୁ ଯେପରି ହେବ, କହିବି।
ଯଥୈଵାନ୍ଯନ୍ମଯା ଦୃଷ୍ଟଂ ପୁରା ରାଜନ୍ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍ । ଶାସ୍ତ୍ରଂ ପ୍ରମାଣଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ପୂଜ୍ଯତେ ଯୋଗମାତ୍ମନଃ
ମୁଁ ଯେପରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛି ଏବଂ ଦେଖିଛି, ସେପରି ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରମାଣ ଭାବେ ଧରି, ନିଜ ଆତ୍ମାର ଯୋଗକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।
କ୍ଲିଶ୍ଯତେ ଚାପରସ୍ତତ୍ର ନୈଵ ଯୋଗମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଜନ୍ମାଂତରସହସ୍ରେଭ୍ଯୋ ଯୋଗୋ ଲଭ୍ଯେତ ମାନଵୈଃ
ଅନ୍ୟ କେହି ସେଠାରେ ଅନେକ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଲୋକମାନେ ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମ ପରେ ମାତ୍ର ଏହି ଯୋଗକୁ ପାଇପାରନ୍ତି।
ଯଥାଯୋଗସହସ୍ରେଣ ଯୋଗୋ ଲଭ୍ଯେତ ମାନଵୈଃ । ଯସ୍ତୁ ସର୍ଵାଣି ରତ୍ନାନି ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ହଜାର ହଜାର ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମାନବମାନେ ଯୋଗ ପାଇପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ସମସ୍ତ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଦେଇଦିଏ—
ତେନ ଦାନେନ ଦତ୍ତେନ ଯୋଗୋ ଲଭ୍ଯେତ ମାନଵୈଃ । ପ୍ରଯାଗେ ତୁ ମୃତସ୍ଯେଦଂ ସର୍ଵଂ ଭଵତି ନାନ୍ଯଥା
ଏହି ଦାନ ଦେଇଲେ ମାନବମାନେ ଯୋଗ ଲାଭ କରିପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ପ୍ରୟାଗରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ଏହି ସବୁ ଫଳ ମିଳେ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଠିକଣାରେ ନୁହେଁ।
ପ୍ରଧାନହେତୁଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶ୍ରଦ୍ଦଧତ୍ସୁ ଚ ଭାରତ । ଯଥା ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ସର୍ଵତ୍ରୈଵ ତୁ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଭାରତ, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଧାନ କାରଣ କହିବି; ଯେପରି ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଠିକଣାରେ ଦେଖାଯାଏ।
ବ୍ରହ୍ମ ନୈଵାସ୍ତି ଵୈ କିଂଚିଦ୍ଯଦ୍ଵକ୍ତୁଂ ତ୍ଵିଦମୁଚ୍ଯତେ । ଯଥା ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ଵତ୍ର ପୂଜ୍ଯତେ
ବ୍ରହ୍ମା ଛଡ଼ା କିଛି ନାହିଁ, ଯଦିଓ ଏହିପରି କଥା କହାଯାଏ; ଯେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜିତ ହୁଏ।