ଗୋଭୂହିରଣ୍ଯଦାନେନ ଯତ୍ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାନ୍ନରଃ । ଏତତ୍ଫଲମଵାପ୍ନୋତି ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ସ୍ମରତେ ପୁନଃ
ଗୋ, ଜମି ଓ ସୁନା ଦାନ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପୁନିଥରେ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ।
ଅକାମୋ ଵା ସକାମୋ ଵା ଗଂଗାଯାଂ ଯୋ ଵିପଦ୍ଯତେ । ମୃତସ୍ତୁ ଭଵତି ସ୍ଵର୍ଗେ ନରକଂ ନ ଚ ପଶ୍ଯତି
ଇଚ୍ଛା ଥାଉ କି ନ ଥାଉ, ଯେଉଁଯେଉଁଯିଏ ଗଙ୍ଗାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ ଏବଂ ନରକ ଦେଖିନାହିଁ।
ଅପ୍ସରୋଗଣସଂଗୀତୈଃ ସୁପ୍ତୋଽସୌ ପ୍ରତିବୁଧ୍ଯତେ । ହଂସସାରସଯୁକ୍ତେନ ଵିମାନେନ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଅପ୍ସରାମାନେଙ୍କ ଗୀତରେ ତାଙ୍କର ଶୁଅ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ; ହଂସ ଓ ସାରସ ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ସେ ଯାତ୍ରା କରେ।
ବହୁଵର୍ଷାଣି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଷଟ୍ସହସ୍ରାଣି ଭୁଂଜତେ । ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟଃ କ୍ଷୀଣକର୍ମା ଦିଵଶ୍ଚ୍ଯୁତଃ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଛଅ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ବହୁ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ। ତାପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳେ ପଡ଼ି, ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହେଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ଛାଡ଼ି ଯାଏ।
ସୁଵର୍ଣମଣିମୁକ୍ତାଢ୍ଯେ ଜାଯତେ ସ ମହାକୁଲେ । ଷଷ୍ଟିତୀର୍ଥସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିତୀର୍ଥଶତାନି ଚ
ସେ ସୁନା, ମଣି ଓ ମୁକ୍ତାରେ ଧନୀ ବଡ଼ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ସାଠି ହଜାର ତୀର୍ଥ ଓ ସାଠି ଶତ ତୀର୍ଥ
ମାଘେମାସି ଗମିଷ୍ଯଂତି ଗଂଗାଯମୁନସଂଗମେ । ଗଵାଂ ଶତସହସ୍ରସ୍ଯ ସମ୍ଯଗ୍ଦତ୍ତସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍
ମାଘ ମାସରେ ଗଙ୍ଗା-ଯମୁନା ସଙ୍ଗମକୁ ଯିବେ। ଏଠାରେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଗାଈ ଦାନ କଲେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ,
ପ୍ରଯାଗେ ମାଘମାସେ ତୁ ତ୍ର୍ଯହଂସ୍ନାନସ୍ଯ ତତ୍ଫଲମ୍ । ଗଂଗାଯମୁନଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ପଂଚାଗ୍ନିଂ ଯସ୍ତୁ ସାଧଯେତ୍
ପ୍ରୟାଗରେ ମାଘ ମାସରେ ତିନି ଦିନ ସ୍ନାନ କଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ। ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁଯେଉଁଯିଏ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ସାଧନା କରେ,
ଅହୀନାଂଗୋ ହ୍ଯରୋଗଶ୍ଚ ପଂଚେନ୍ଦ୍ରିଯସମନ୍ଵିତଃ । ଯାଵଂତି ରୋମକୂପାଣି ତସ୍ଯ ଗାତ୍ରସ୍ଯ ଦେହିନଃ
ସେ ଅଙ୍ଗବିହୀନ ନୁହଁନ୍ତି, ରୋଗ ନାହିଁ, ପାଞ୍ଚଇଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥାଏ; ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଯେତେ ରୋମ କୁପ ଅଛି,
ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟୋ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପପତିର୍ଭଵେତ୍
ସେତେ ବର୍ଷ ସହସ୍ର ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ତଳେ ପଡ଼ି, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି ହୁଏ।
ସ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵିପୁଲାନ୍ଭୋଗାଂସ୍ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଭଜତେ ନରଃ । ଜଲପ୍ରଵେଶଂ ଯଃ କୁର୍ଯାତ୍ସଂଗମେ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତେ
ସେ ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଭଜନ୍ତି। ଯେଉଁଯେଉଁଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସଙ୍ଗମରେ ଜଳରେ ପ୍ରବେଶ କରେ,
ରାହୁଗ୍ରସ୍ତୋ ଯଥା ସୋମୋ ଵିମୁକ୍ତଃ ସର୍ଵପାତକୈଃ । ସୋମଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ସୋମେନ ସହ ମୋଦତେ
ଯେପରି ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରମା ଢାକାଯାଇ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ସେପରି ସେ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ।
ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷଶତାନି ଚ । ସ୍ଵର୍ଗଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଋଷିଗଂଧର୍ଵସେଵିତଃ
ଷାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଷାଠି ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସେ ଋଷି ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ସ୍ୱର୍ଗଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ପରିଭ୍ରଷ୍ଟସ୍ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ସମୃଦ୍ଧେ ଜାଯତେ କୁଲେ । ଅଧଃଶିରାସ୍ତୁ ଯୋ ଜ୍ଵାଲାମୂର୍ଧ୍ଵପାଦଃ ପିବେନ୍ନରଃ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯଦି ସେ ଅବନତିକୁ ପାଏ, ତେବେ ସେ ଧନୀ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ; ଯିଏ ଅଗ୍ନିର ମୂଳରେ ମୁଣ୍ଡ ତଳେ ଏବଂ ପାଦ ଉପରେ ରଖି ପିଏ, ସେ ଏଭଳି ଫଳ ପାଏ।
ଶତଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ପରିଭ୍ରଷ୍ଟସ୍ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ଭଵେନ୍ନରଃ
ସେ ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଯଦି ସେ ଅବନତିକୁ ପାଏ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବା ମଣିଷ ହୁଏ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵିପୁଲାନ୍ଭୋଗାଂସ୍ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଭଜତେ ନରଃ । ଯସ୍ତୁ ଦେହଂ ଵିକର୍ତିତ୍ଵା ଶକୁନିଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ବହୁ ପ୍ରକାର ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ସେ ପୁନି ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଏ; ଯିଏ ନିଜ ଦେହକୁ କାଟି ପକ୍ଷୀମାନେ ପାଇଁ ଦେଇଥାଏ।
ଵିହଂଗୈରୁପଭୁକ୍ତସ୍ଯ ଶୃଣୁ ତସ୍ଯାପି ଯତ୍ଫଲମ୍ । ଶତଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣାଂ ସୋମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ପକ୍ଷୀମାନେ ଯାହାର ଦେହ ଭୋଗ କରିଛନ୍ତି, ତାହାର ଫଳ କଣ ହୁଏ ଶୁଣ; ସେ ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟୋ ରାଜା ଭଵତି ଧାର୍ମିକଃ । ଗୁଣଵାନ୍ରୂପସଂପନ୍ନୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ସୁପ୍ରିଯଦେହଵାନ୍
ତାପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ଅବନତି ପାଇ, ସେ ଧର୍ମିକ ରାଜା ହୁଏ; ଗୁଣ, ରୂପ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେହର ଧାରକ ହୁଏ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଵିପୁଲାନ୍ଭୋଗାଂସ୍ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଭଜତେ ପୁନଃ । ଯାମୁନେ ଚୋତ୍ତରେ କୂଲେ ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ
ବହୁ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ସେ ପୁନି ସେଇ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଏ, ଯାହା ଯମୁନାର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଓ ପ୍ରୟାଗର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅଛି।
ଋଣପ୍ରମୋଚନଂ ନାମ ତୀର୍ଥଂ ତତ୍ପରମଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଏକରାତ୍ରୋଷିତୋ ଭୂତ୍ଵା ଋଣୈଃ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଋଣପ୍ରମୋଚନ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଏ; ଏଠାରେ ଏକ ରାତି ରହିଲେ, ସମସ୍ତ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ସୂର୍ଯଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଅନୃଣୀ ଚ ସଦା ଭଵେତ୍
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଓ ସଦା ଋଣମୁକ୍ତ ରହିଥାଏ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ସ୍ଵର୍ଗଖଂଡେ ପ୍ରଯାଗମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚତୁଶ୍ଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ସ୍ୱର୍ଗଖଣ୍ଡରେ ପ୍ରୟାଗମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନାର ଚୁଉଁଚାଳିଶ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ଯତ୍ତ୍ଵଯା କୀର୍ତନଂ କୃତମ୍ । ଵିଶୁଦ୍ଧମେତଦ୍ଧୃଦଯଂ ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ଚ କୀର୍ତନାତ୍ । ଅନାଶକଫଲଂ ବ୍ରୂହି ଭଗଵଂସ୍ତତ୍ର କୀଦୃଶମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ପ୍ରୟାଗର ଯେଉଁ ମହିମା ତୁମେ କହିଲ, ଏହା ଶୁଣି ମୋର ହୃଦୟ ପବିତ୍ର ହୋଇଗଲା। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏଠାରେ ଉପବାସ ନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କଣ ଫଳ ମିଳେ, ଦୟାକରି କହ।
ମାର୍କଂଡେଯ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପ୍ରଯାଗେ ତୁ ଅନାଶକଫଲଂ ଵିଭୋ । ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପୁରୁଷୋ ଧୀମାନ୍ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନଶ୍ଚ ଯାଦୃଶମ୍
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ରାଜନ୍, ପ୍ରୟାଗରେ ଉପବାସ ନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଫଳ କଣ ହୁଏ ଶୁଣ। ଯିଏ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍, ସେ ଏହିପରି ଫଳ ପାଏ।
ଅହୀନାଂଗୋ ଵିରୋଗଶ୍ଚ ପଂଚେଂଦ୍ରିଯସମନ୍ଵିତଃ । ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ତସ୍ଯ ଗଚ୍ଛତସ୍ତୁ ପଦେ ପଦେ
ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗବିହୀନ ହୁଏ ନାହିଁ, ରୋଗମୁକ୍ତ ଓ ପାଞ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ପ୍ରତି ପଦକ୍ଷିଣାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
କୁଲାନି ତାରଯେଦ୍ରାଜନ୍ଦଶପୂର୍ଵାନ୍ଦଶାପରାନ୍ । ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ଗଚ୍ଛେତ ପରମଂ ପଦମ୍
ସେ ଦଶ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶ ପରଜନ୍ମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ ଓ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ମହାଭାଗୋସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦାନଂ ଵଦସି ମେ ପ୍ରଭୋ । ଅଲ୍ପେନୈଵ ପ୍ରଧାନେନ ବହୂନ୍ଧର୍ମାନଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— ତୁମେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ଧର୍ମ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ। ହେ ପ୍ରଭୁ, କମ୍ ଦାନ କିମ୍ବା ମୁଖ୍ୟ ଦାନରେ କିପରି ବହୁ ଧର୍ମ ଲାଭ ହୁଏ, ଦୟାକରି କହ।
ଅଶ୍ଵମେଧସ୍ତୁ ବହୁଭିଃ ସୁକୃତୈଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ଇହ । ଏତନ୍ମେ ସଂଶଯଂ ବ୍ରୂହି ପରଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
ଏଠାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ବହୁ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ; ଏହି ସନ୍ଦେହ ମୋର ଦୂର କର, କାରଣ ଏଥିରେ ମୋତେ ବହୁତ ଆଗ୍ରହ ଅଛି।
ମାର୍କଂଡେଯ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ମହାଵୀର ଯୁଦୁକ୍ତଂ ପଦ୍ମଯୋନିନା । ଋଷୀଣାଂ ସନ୍ନିଧୌ ପୂର୍ଵଂ କଥ୍ଯମାନଂ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍
ମାର୍କଣ୍ଡେୟ କହିଲେ— ରାଜନ୍, ମହାବୀର, ପଦ୍ମଯୋନି ଯାହା କହିଥିଲେ, ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ ଯେଉଁ କଥା ମୁଁ ଶୁଣିଥିଲି, ତାହା ଏବେ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଶୁଣ।
ପଂଚଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ତୁ ମଂଡଲମ୍ । ପ୍ରଵିଶଂସ୍ତସ୍ଯ ତଦ୍ଭୂମାଵଶ୍ଵମେଧଂ ପଦେ ପଦେ
ପ୍ରୟାଗର ମଣ୍ଡଳ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଅଛି । ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ଏହି ପବିତ୍ର ଭୂମିକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ।
ଵ୍ଯତୀତାନ୍ପୁରୁଷାନ୍ସପ୍ତ ଭଵିଷ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଦଶ । ନରସ୍ତାରଯତେ ସର୍ଵାନ୍ଯସ୍ତୁ ପ୍ରାଣାନ୍ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏଠାରେ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କରେ, ସେ ସାତି ଗତ ପୂର୍ବଜ ଓ ଚଉଦ ଆଗାମୀ ସନ୍ତାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାଏ ।