ଏକାକୀ ନିର୍ମମଃ ଶାଂତୋ ଵୀତରାଗୋ ଵିମତ୍ସରଃ । ଗୀତାନାଂ ପଂଚମାଧ୍ଯାଯମାଵର୍ତ୍ତଯତି ସର୍ଵଦା
ସେ ଏକା, ନିର୍ମମ, ଶାନ୍ତ, ରାଗ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, ସବୁବେଳେ ଗୀତାର ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ ପଠୁଥିଲେ ।
ତେନ ପୁଣ୍ଯେନ ପୂତାତ୍ମା ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍ । ପାପୀଯାନପି ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତନୁମୁତ୍ସୃଷ୍ଟଵାନସୌ
ସେ ପୁଣ୍ୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମକୁ ବୁଝିଲେ । ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଅପରାଧୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଶୁଣି, ଦେହ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।
ନିର୍ମଲୀକୃତଦେହସ୍ଯ ଗୀତାଭିର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ । ତତ୍କପାଲଜଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯୁଵାଂ ଯାତୌ ପଵିତ୍ରତାମ୍
ଗୀତାର ପାଠ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଦେହ ଓ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ଏହି କପାଳର ଜଳ ପାଇ, ଦୁଇଁଜଣ ପବିତ୍ର ହେଲେ ।
ତଦ୍ଗଚ୍ଛତଂ ଯୁଵାଂ ଲୋକାନ୍ମନୋରଥପଥିସ୍ଥିତାନ୍ । ଗୀତାନାଂ ପଂଚମାଧ୍ଯାଯମାହାତ୍ମ୍ଯେନ ପଵିତ୍ରିତୌ
ଏହିପରି, ଦୁଇଁଜଣ ନିଜ ଇଚ୍ଛାର ଲୋକକୁ ଯାଅ, ଗୀତାର ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟର ମହିମାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ।
ଏଵଂ ତୌ ବୋଧିତୌ ତେନ ମୁଦିତୌ ସମଵର୍ତିନା । ଵ୍ଯୋମଯାନଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଜଗ୍ମତୁର୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍
ଏଭଳି ଶିକ୍ଷା ପାଇ, ଦୁଇଁଜଣ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଚଢ଼ି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦକୁ ଯାଇଲେ ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଗୀତାମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଏକୋନାଶୀତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ଗୀତାମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅଂଶର ଏକଶତ ଉଣାଉଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ରହିଛି ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ- ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭଵାନି ଭଵମୁକ୍ତଯେ । ଗୀତାଚତୁର୍ଦଶାଧ୍ଯାଯମଵଧାରଯ ସୁସ୍ମିତେ
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ — ଏବେ ଆଉ କିଛି କହିବି, ଭବାନୀ, ଭବବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ । ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ, ଗୀତାର ଚୌଦ୍ଦ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଭଲଭାବରେ ଶୁଣ ।
ମେଦିନ୍ଯାଂ ଯତ୍କିଲସ୍ଥୂଲମସ୍ତି କାଶ୍ମୀରମଂଡଲମ୍ । ରାଜଧାନୀ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ଆସ୍ତେ ଚୈଵ ମନୋହରା
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେହି କାଶ୍ମୀର ଅଞ୍ଚଳ । ଏହାର ରାଜଧାନୀ ସରସ୍ବତୀ, ଯାହା ଅତି ଆକର୍ଷକ ।
ଯାମଧିଷ୍ଠାଯ ଵାଗ୍ଦେଵୀ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ହଂସମାରୁହ୍ଯମାନାପି ସାଵିତ୍ରୀପ୍ରହତୈରପି
ସେଠାରେ, ବାଗ୍ଦେବୀ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଦେଇଥାନ୍ତି । ହଂସରେ ଚଢ଼ି, ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ।
ସରସ୍ଵତୀପଦାଂଭୋଜ ସେଵାମାଶ୍ରିତ୍ଯ କୁଂକୁମୈଃ । ଯତ୍ର ଗୌରଵଯଂତ୍ଯାଶା ହଂସପକ୍ଷପୁଟୋଦ୍ଭଵୈଃ
ସରସ୍ବତୀଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ସେବାକୁ ଅଶ୍ରୟ କରି, କୁଙ୍କୁମରେ, ଯେଉଁଠି ଦିଗ୍ଗୁଡିକୁ ହଂସର ପାଖରୁ ଆସୁଥିବା ପ୍ରଭାରେ ଗୌରବ ମିଳେ ।
ନିରଂତରଂ ତଯା ଚୈଵ ନୃଣାଂ ସଂସ୍କୃତଭାଷିଣାମ୍ । ସୁପର୍ଵାଣମଯୀ ଭାଷା ନିମେଷେଣୋପଲଭ୍ଯତେ
ସେ ଜଣେ ନିରନ୍ତର ଭାବରେ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷା କଥା ହେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଭାଷାକୁ ଏକଦମ ଶୀଘ୍ର ଭାବରେ ବୁଝିପାରିଥିଲେ, ଏମିତି ଲାଗୁଥିଲା ଯେ ଦିନଟି ଉତ୍ସବ ଦିନ।
ପ୍ରାତର୍ଗୃହାଂଗଣୋଦ୍ଭୂତୈ ର୍ଯତ୍ରକୁଂକୁମପାଂସୁଲୈଃ । ସର୍ଵତୋରୁଣିତଚ୍ଛାଯ ଶଶାଂକରଵିମଂଡଲମ୍
ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଘରର ଅଙ୍ଗଣାରୁ ଉଠୁଥିବା କୁଙ୍କୁମ ଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଚକ୍ରଟି ଲାଲ ଛାୟାରେ ରଙ୍ଗିତ ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତତ୍ରାସୀତ୍ତେଜସାଂ ରାଶିଃ ଶୌର୍ଯଵର୍ମା ନରେଶ୍ଵରଃ । ଉଦ୍ଯଦୁଜ୍ଜ୍ଵଲବାଣୌଘ ଖଂଡିତାରାତିମଂଡଲଃ
ସେଠାରେ ଶୌର୍ୟବର୍ମା ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଦୀପ୍ତିର ଏକ ଏକାଠି ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବାଣର ଝରଣା ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଦଳକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଇଥିଲେ।
ଅଭୂଚ୍ଚ ସିଂହଲଦ୍ଵୀପେ ରାଜା ସିଂହପରାକ୍ରମଃ । ନାମ୍ନା ଵିକ୍ରମଵେତାଲଃ କଲାନାମପି ଶେଵଧିଃ
ସିଂହଳ ଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନାମ ସିଂହପରାକ୍ରମ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ବିକ୍ରମବେତାଳ ଭାବରେ ଡାକାଯାଉଥିଲା, ଏବଂ ତିନି କଳାର ଏକ ଭଣ୍ଡାର ଥିଲେ।
ଉଭୌ ପରସ୍ପରଂ ମୈତ୍ରୀଂ ଵର୍ଦ୍ଧଯାଂଚକ୍ରତୁଃ କ୍ରମାତ୍ । ତତ୍ତଦ୍ଦେଶସମୁତ୍ପନ୍ନୈରପୂର୍ଵୈଃ ପ୍ରଚୁରୋତ୍କରୈଃ
ଦୁଇଜଣ ଦେଶର ଅନୁଷ୍ଠିତ ଅନେକ ଦୁର୍ଲଭ ଏବଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉପହାର ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଦେଖି ମିତ୍ରତାକୁ ଦୀର୍ଘ କରିଥିଲେ।
ଏକଦା ପ୍ରହିତଂ ପ୍ରେମ୍ଣା ପ୍ରଭୂତଂ ଶୌର୍ଯଵର୍ମଣା । ରାଜା ଵିକ୍ରମଵେତାଲୋ ଵିଲୋକ୍ଯ ଶୁନକୀଦ୍ଵଯମ୍
ଏକଦିନ ଶୌର୍ୟବର୍ମା ମିତ୍ରତାରେ ବଡ଼ ଉପହାର ପଠାଇଥିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ବିକ୍ରମବେତାଳ ଦୁଇଟି ଶୁଆ ଦେଖିଲେ।
ମତ୍ତମାତଂଗତୁରଗ ମଣିଭୂଷଣଚାମରମ୍ । ପ୍ରେଷଯାମାସ ମିତ୍ରାଯ ପ୍ରଭୂତଂ ଶୌର୍ଯଵର୍ମଣେ
ସେ ମିତ୍ର ଶୌର୍ୟବର୍ମାଙ୍କୁ ଅନେକ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଓ ଘୋଡା, ମଣି ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ଚାମର ଦେଇ ପଠାଇଥିଲେ।
ଏକଦା ଶିବିକାରୂଢଶ୍ଚାରୁ ଚାମରଵୀଜିତଃ । ସୁଵର୍ଣଶୃଂଖଲାରୂଢଂ ଵାଦ୍ଯଡିଂଡିମଡଂବରମ୍
ଏକଦିନ ଶିବିକାରେ ବସି, ସୁନ୍ଦର ଚାମର ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଶୋଭିତ, ବାଦ୍ୟ ଓ ଡିଂଡିମିର ଶବ୍ଦ ସହିତ ଚାଲିଥିଲେ।
ଶୁନୀଯୁଗଲମାଦାଯ ମୃଗଯା କୌତୁକୋତ୍ସୁକଃ । ରାଜା ଜଗାମ ବାହ୍ଯାଲୀଂ ସମଂ ରାଜକୁମାରକୈଃ
ରାଜା ମୃଗୟାର ମଜା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଶୁଆ ନେଇ ରାଜକୁମାରମାନେ ସହିତ ବାହାର ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ।
ପଣବଂଧଵିଧାନେନ ସମୁପେତଂ ଶଶାମିଷମ୍ । ତତ୍ର ରାଜକୁମାରାଣାଂ ମହାନ୍କୋଲାହଲୋଽଭଵତ୍
ସେଠାରେ ପଣ ବାନ୍ଧିବା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଶଶକ ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ରାଜକୁମାରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ହଲାହଲ ହେଇଗଲା।
ତତଃ ସମାନଵଯସା କେନଚିଦ୍ରାଜସୂନୁନା । ବହୁମୂଲ୍ଯଂ ପଣଂ କୃତ୍ଵା ରାଜାଚିକ୍ରୀଡକୌତୁକୀ
ତାପରେ ଏକ ସମାନ ବୟସର ରାଜକୁମାର ସହିତ ରାଜା ମଜା ପାଇଁ ବହୁମୂଲ୍ୟ ପଣ ରଖିଥିଲେ।
ତତୋଵତାର୍ଯ ଦୋଲାଯା ଵିରୁଦାଵଲିଗର୍ଵିତାମ୍ । ଧାଵତଃ ଶଶକସ୍ଯୋଚ୍ଚୈଃ ପୃଷ୍ଠେ ମୁଂଚନ୍ନୃପଂ ଶୁନୀମ୍
ତାପରେ ଶିବିକାରୁ ଉତରି, ବିଜୟ ମାଳାର ଗର୍ବରେ, ରାଜା ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ଶଶକର ପଛରେ ଶୁଆକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ମୁମୋଚ ରାଜପୁତ୍ରୋଽପି ପ୍ରେମପାତ୍ରଂ ମହାଭୁଜଃ । ଵିରରାମ ଶୁନୀମୁଚ୍ଚୈଃ ସଂକୀର୍ତ୍ଯ ଵିରୁଦାଵଲୀମ୍
ରାଜପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରିୟ, ତିନି ମଧ୍ୟ ନିଜ ଶୁଆକୁ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ ବିଜୟ ମାଳା ଘୋଷଣା କରି ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଅଲକ୍ଷ୍ଯମାଣଵେଗେଽସ୍ମିନ୍ଶୁନୀଯୁଗଲକେଭୃଶମ୍ । ଧାଵତ୍ଯୁତ୍ଥିତମେଵାସୀତ୍ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଭୂଭୃତାମ୍
ସମସ୍ତ ରାଜା ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ଦୁଇଟି ଶୁଆର ଗତି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ଏକାଠି ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲେ।
ପପାତ ଗର୍ତେ ମହତି ଶଶକୋଽତିଶ୍ରମାଦସୌ । ପତିତୋଽପି ଶୁନୀ ଵଶ୍ଯୋ ନାଭଵଚ୍ଛଶଶାଵକଃ
ଶଶକ ଅତିକ୍ଳାନ ହୋଇ ବଡ଼ ଗଡ଼େ ପଡ଼ିଗଲା; କିନ୍ତୁ ଶୁଆ ପଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶଶକ ଶିଶୁକୁ ଧରିପାରିଲା ନାହିଁ।
ତତଃ ଶନୈଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ଧାଵନ୍ନାକ୍ରମ୍ଯରୋଷତଃ । ଜଗୃହେ ରାଜଶୁନ୍ଯାଽସୌ ଶଶକଃ ଫେନମୁଦ୍ଵମନ୍
ତାପରେ ଶଶକ ଦୀର୍ଘ ହେଇ ଉଠି, ଦୌଡ଼ିଗଲା, କିନ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କ ଶୁଆ ରୋଷରେ ଫେନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରୁଥିବା ଶଶକକୁ ଧରିଦେଲା।
ତତଃ କଥଂଚିଦୁପ୍ଲୁତ୍ଯ ଗଚ୍ଛନ୍ଵିସ୍ଖଲଯଞ୍ଛଶଃ । ରାଜପୁତ୍ରଶୁନକ୍ଯାସୌ ଗୃହୀତଃ କଂଧରାତଟେ
ତାପରେ ଶଶକ କିପରିବି ଉଠି ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲା, ଦୌଡ଼ିବା ସମୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ, ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ଶୁଆ ତାହାକୁ କଣ୍ଠରେ ଧରିଦେଲା।
ଜିତମସ୍ମାଭିରତ୍ଯର୍ଥମିତି ସଂଜଲ୍ପତାଂ ନୃଣାମ୍ । କୋଲାହଲେ ଶଂକିତାଯା ଶୁନ୍ଯା ନିର୍ଗତଵାନ୍ମୁଖାତ୍
‘ଆମେ ଅତିଶୟ ଜିତିଛୁ’ ବୋଲି ଲୋକମାନେ ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ହଲାହଲ ମଧ୍ୟରେ, ଶୁଆ ଭୟରେ ଶଶକକୁ ମୁଖରୁ ଛାଡ଼ିଦେଲା।
ତତୋ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଵ୍ରଣଶ୍ରେଣୀ କ୍ଷରଦ୍ରୁଧିରଧାରକଃ । କ୍ଵାପି ର୍ମମରଭୂଭାଗେ ନିଲୀଯସ୍ଥିତଵାଞ୍ଛଶଃ
ତାପରେ ଦାନ୍ତର ଘାଉର ଶ୍ରେଣୀ ଓ ରକ୍ତ ଝରିବାର ଧାରା ସହି, ଶଶ ଭୂମିର କିଛି ଅଂଶରେ ଲୁଚି ରହିଲା ।
ଜିଘ୍ରଂତ୍ଯା ରାଜଶୁନ୍ଯାଽସୌ ଭୂଭାଗଂ ଧନରୋଷଯା । ଦୃଷ୍ଟମାତ୍ରଃ ପରିତ୍ରସ୍ତୋ ହସ୍ତମାତ୍ରଂ ତତୋଽଗମତ୍
ସେ, ରାଜା ନଥିବା ଭୂମିରେ ଧନ ପାଇଁ ରୋଷରେ ଘ୍ରାଣ କରୁଥିଲା; ଦେଖିବା ସହିତ, ଭୟରେ ହସ୍ତ ପରିମାଣ ଦୂରକୁ ଚଳିଗଲା ।