ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଗୀତା। ମାହାତ୍ମ୍ଯେ ସତୀଶ୍ଵରସଂଵାଦେ ଷଟ୍ସପ୍ତତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି, ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ଗୀତା ମହିମା ବିଭାଗରେ, ସତୀ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସଂହିତାର ଏହା ଏକଶ ଶତ ଛଅ ସପ୍ତି ଅଧ୍ୟାୟ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ପଂଚମସ୍ଯାଧୁନା ଦେଵି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଲୋକପୂଜିତମ୍ । କଥଯାମି ସମାସେନ ସାଵଧାନା ଶୃଣୁ ପ୍ରିଯେ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: ଏବେ, ହେ ଦେବୀ, ମୁଁ ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟର ମହିମା, ଯାହାକୁ ସାରା ଜଗତ ସମ୍ମାନ କରେ, ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି; ଏହାକୁ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ଶୁଣ, ମୋ ପ୍ରିୟ।
ପିଂଗଲୋ ନାମ ଭଦ୍ରେଷୁ ପୁରୁକୁତ୍ସପୁରେ ଦ୍ଵିଜଃ । ଅଵଦାତେ କୁଲେ ଜାତୋ ଵିଶ୍ରୁତେ ଵେଦଵାଦିନାମ୍
ପୁରୁକୁତ୍ସା ନଗରରେ ପିଙ୍ଗଳ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ, ଶୁଦ୍ଧ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଓ ବେଦଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
କୁଲୋଚିତାନି ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ତଥା ଵେଦାନ୍ଵିସୃଜ୍ଯ ସଃ । ତୌର୍ଯତ୍ରିକେ ମତିଂ ଚକ୍ରେ ଵାଦଯନ୍ମୁରଜାଦିକମ୍
ସେ ନିଜ କୁଳ ଅନୁକୂଳ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦକୁ ଛାଡି, ସଙ୍ଗୀତରେ ମନ ଲଗାଇ, ମୁରଜ ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନା ବାଦ୍ୟ ଚାଳାଇବାରେ ଲଗିଥିଲେ।
କୃତଶ୍ରମସ୍ତତସ୍ତତ୍ର ଗୀତେ ନୃତ୍ଯେ ଚ ଵାଦନେ । ପରାଂ ପ୍ରସିଦ୍ଧିମାସାଦ୍ଯ ନୃପସଦ୍ମ ଵିଵେଶ ସଃ
ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ବାଦ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ହୋଇ, ସେ ବଡ଼ ଖ୍ୟାତି ପାଇଲେ ଓ ରାଜାଙ୍କ ଅଟାଳିକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସମାତସ୍ଥେ ସ ତେନାସୌ ପୁରା ଭୂମିଭୁଜା ସହ । ପରଦାରାନୁପାହୃତ୍ଯ ବୁଭୁଜେ ତା ଅନନ୍ଯଧୀଃ
ସେ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ରହି, ଅନ୍ୟଙ୍କର ଜନାନୀମାନେକୁ ଆଣି, ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସେମାନେ ସହିତ ଭୋଗ କଲେ।
ତତ ଉତ୍ସିକ୍ତଗର୍ଵୋଽଯଂ ସୂଚମାନୋ ନିରଂକୁଶଃ । ପରଚ୍ଛିଦ୍ରାଣି ଚାମୁଷ୍ମୈ ଵିଵିକ୍ତେ ସ ନିରଂତରମ୍
ତାପରେ, ଅତି ଅହଂକାରରେ ଭରି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷ ଦେଖାଇ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ତ୍ରୁଟି ସବୁକୁ ସେ ଗୁପ୍ତରେ ସଦା ଦେଖାଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯାସୀଦରୁଣା ନାମ ଭାର୍ଯା ହୀନକୁଲୋଦ୍ଭଵା
ତାଙ୍କର ଏକ ଜନାନୀ ଥିଲେ, ନାମ ଅରୁଣା, ନିମ୍ନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା।
ଭ୍ରମତ୍ଯନ୍ଵେଷଯଂତୀ ସା କାମୁକେନ ଵିହାରିଣୀ । ତମଂତରାଯଂ ମନ୍ଵାନା ନିଶୀଥିନ୍ଯାଂ ନିଜାଲଯେ
ସେ, ନିଜ ପ୍ରେମିକ ସହିତ ଘୁରୁଥିବା, ତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିବା, ବାଧା ବିଚାର କରି, ନିଜ ଘରରେ ମଧ୍ୟରାତିରେ ତାଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ।
ନିଜଘାନ ଶିରଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ନିଚଖାନ ମହୀତଲେ । ଵିଯୋଜିତସ୍ତଃ ପ୍ରାଣୈରୁପେତ୍ଯ ଯମସାଦନମ୍
ସେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟି ହତ୍ୟା କରି, ଭୂମିରେ ପୁତିଲେ; ଏଭଳି ପ୍ରାଣ ହରାଇ, ସେ ଯମଙ୍କ ନିବାସକୁ ଗଲେ।
ଦୁର୍ଜଯାନ୍ନରକାନ୍ଭୁଂକ୍ତ୍ଵା ଗୃଧ୍ରୋଽଭୂଦ୍ଵିଜନେ ଵନେ । ଭଗଂଦରେଣ ରୋଗେଣ ସାପି ହିତ୍ଵା ଵରାଂ ତନୁମ୍
ଅପରାଜିତ ନରକର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରି, ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଗୃଧ୍ର ହେଲେ; ଅରୁଣା ମଧ୍ୟ ଭଗନ୍ଦର ରୋଗରେ ଭୋଗି, ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେହକୁ ଛାଡିଦେଲେ।
ଉପେତ୍ଯ ନରକାନ୍ଘୋରାନ୍ଜଜ୍ଞେ ତତ୍ର ଵନେ ଶୁକୀ । କଣାନାଦାତୁକାମାଂ ତାଂ ସଂଚରଂତୀମିତସ୍ତତଃ
ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅରୁଣା ସେଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଶୁକୀ ହେଇ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଧାନ ଚିଁଡିବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଏଠି-ଉଠି ଘୁରୁଥିଲେ।
ଵିଦଦାର ନଖୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈର୍ଗୃଧ୍ରୋ ଵୈରମନୁସ୍ମରନ୍ । ନୃକପାଲେ ପଯଃ ପୂର୍ଣେ ନିପତଂତୀଂ ତତଃ ଶୁକୀମ୍
ଗୃଧ୍ର ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁତାକୁ ମନେ କରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ଶୁକାକୁ ଫାଟିଦେଲା, ଯେତେବେଳେ ଶୁକୀ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମଣିଷର କପାଳରେ ପଡ଼ିଗଲା ।
ଅଭିଦୁଦ୍ରାଵ ଗୃଧ୍ରୋଽପି ନିଜଘ୍ନେ ସ ଚ ଜାଲିକୈଃ । ପତ୍ନୀଵିଯୋଜିତା ପ୍ରାଣୈର୍ନୃକପାଲଜଲେ ତତଃ
ଗୃଧ୍ର ମଧ୍ୟ ଦୃତ ଗତିରେ ଆଗକୁ ଆସି, ତାଙ୍କର ଜାଲିକା ଦ୍ୱାରା ଶୁକୀକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା । ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ଅଲଗା ହୋଇ, ଦୁଇଁଜଣ ମଣିଷ କପାଳର ଜଳରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ ।
ତତ୍ରୈଵ ନିମମଜ୍ଜା ସା ଵେତ୍ଯକ୍ରୂରତରଃ ଖଗଃ । ପିତୃଲୋକଂ ପ୍ରପେଦାତେ ନୀତୌ ତୌ ଯମକିଂକରୈଃ । ପ୍ରାକ୍କୃତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ ସ୍ମରଂତୌ ଭଯଭାଗିନୌ
ସେଠାରେ ଶୁକୀ ଡୁବିଗଲା, ଏବଂ ସେ ଅତି କ୍ରୂର ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ । ଦୁଇଁଜଣ ଯମର କିଂକରମାନେ ନେଇଗଲେ ପିତୃଲୋକକୁ, ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ମନେ କରି, ଭୟରେ ଭରିଥିଲେ ।
ତତୋ ଯମଃ ସମାଲୋକ୍ଯ ତଯୋଃ କର୍ମ ଜୁଗୁପ୍ସିତମ୍ । ଅକସ୍ମାଦେଵତତ୍ସ୍ନାନାନ୍ମରଣେ ସୁକୃତଂ ମହତ୍
ତପରେ ଯମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କର ଘୃଣିତ କର୍ମକୁ ଦେଖି, ଅଚମ୍ବିତ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ଏହି ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ହୋଇଛି ।
ଅନୁଜଜ୍ଞେ ତତୋ ଲୋକମୀପ୍ସିତଂ ଗଂତୁମେତଯୋଃ । ମହାପାତକସଂଘାତୈରପି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷମାନସୌ
ତାପରେ ଯମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛିତ ଲୋକକୁ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ଯଦିଓ ସେମାନେ ବଡ଼ ପାପର ଭାରରେ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ ।
ତତୋଵିସ୍ମଯମାପନ୍ନୌ ସ୍ମୃତ୍ଵା ତୌ ଦୁଷ୍କୃତଂ ନିଜମ୍ । ଉପେତ୍ଯ ପ୍ରଣତୌ ଭୂତ୍ଵା ଵୈଵସ୍ଵତମପୃଚ୍ଛତାମ୍
ତପରେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ମନେ କରି, ସେମାନେ ଯମକୁ ନମସ୍କାର କରି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ ।
ସଂଚିତଂ ଦୁଷ୍କୃତଂ ପୂର୍ଵମାଵାଭ୍ଯାମପି ଗର୍ହିତମ୍ । ଲୋକାନାମୀପ୍ସିତାନାଂ ତୁ କୋ ହେତୁସ୍ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ନୌ
ଆମେ ଯେ ପୂର୍ବରୁ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିଲୁ, ତାହା ନିଶ୍ଚୟ ନିନ୍ଦନୀୟ । ଆମେ କିପରି ସମସ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛିତ ଲୋକକୁ ପାଇଲୁ, ଏହାର କାରଣ କଣ ? ଦୟାକରି ଆମକୁ କହ ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତସ୍ତାଭ୍ଯାମାହ ଵୈଵସ୍ଵତୋ ଵଚଃ । ଆସୀଦ୍ଗଂଗାତଟେ ନାମ୍ନା ବଟୁର୍ବ୍ରହ୍ମଵିଦୁତ୍ତମଃ
ସେମାନେ ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ବୈବସ୍ବତ କହିଲେ — ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଏକ ବଡ଼ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ବଟୁ ଥିଲେ ।
ଏକାକୀ ନିର୍ମମଃ ଶାଂତୋ ଵୀତରାଗୋ ଵିମତ୍ସରଃ । ଗୀତାନାଂ ପଂଚମାଧ୍ଯାଯମାଵର୍ତ୍ତଯତି ସର୍ଵଦା
ସେ ଏକା, ନିର୍ମମ, ଶାନ୍ତ, ରାଗ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ନଥିବା, ସବୁବେଳେ ଗୀତାର ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ ପଠୁଥିଲେ ।
ତେନ ପୁଣ୍ଯେନ ପୂତାତ୍ମା ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍ । ପାପୀଯାନପି ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତନୁମୁତ୍ସୃଷ୍ଟଵାନସୌ
ସେ ପୁଣ୍ୟରେ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ନିତ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମକୁ ବୁଝିଲେ । ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଅପରାଧୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଶୁଣି, ଦେହ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ।
ନିର୍ମଲୀକୃତଦେହସ୍ଯ ଗୀତାଭିର୍ଭାଵିତାତ୍ମନଃ । ତତ୍କପାଲଜଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଯୁଵାଂ ଯାତୌ ପଵିତ୍ରତାମ୍
ଗୀତାର ପାଠ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଦେହ ଓ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ଏହି କପାଳର ଜଳ ପାଇ, ଦୁଇଁଜଣ ପବିତ୍ର ହେଲେ ।
ତଦ୍ଗଚ୍ଛତଂ ଯୁଵାଂ ଲୋକାନ୍ମନୋରଥପଥିସ୍ଥିତାନ୍ । ଗୀତାନାଂ ପଂଚମାଧ୍ଯାଯମାହାତ୍ମ୍ଯେନ ପଵିତ୍ରିତୌ
ଏହିପରି, ଦୁଇଁଜଣ ନିଜ ଇଚ୍ଛାର ଲୋକକୁ ଯାଅ, ଗୀତାର ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟର ମହିମାରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ।
ଏଵଂ ତୌ ବୋଧିତୌ ତେନ ମୁଦିତୌ ସମଵର୍ତିନା । ଵ୍ଯୋମଯାନଂ ସମାରୁହ୍ଯ ଜଗ୍ମତୁର୍ଵୈଷ୍ଣଵଂ ପଦମ୍
ଏଭଳି ଶିକ୍ଷା ପାଇ, ଦୁଇଁଜଣ ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଚଢ଼ି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦକୁ ଯାଇଲେ ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ଗୀତାମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଏକୋନାଶୀତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ଗୀତାମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅଂଶର ଏକଶତ ଉଣାଉଠି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ଯାହା ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ରହିଛି ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ- ଅତଃ ପରଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭଵାନି ଭଵମୁକ୍ତଯେ । ଗୀତାଚତୁର୍ଦଶାଧ୍ଯାଯମଵଧାରଯ ସୁସ୍ମିତେ
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ — ଏବେ ଆଉ କିଛି କହିବି, ଭବାନୀ, ଭବବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ । ହସୁଥିବା ମୁହଁରେ, ଗୀତାର ଚୌଦ୍ଦ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଭଲଭାବରେ ଶୁଣ ।
ମେଦିନ୍ଯାଂ ଯତ୍କିଲସ୍ଥୂଲମସ୍ତି କାଶ୍ମୀରମଂଡଲମ୍ । ରାଜଧାନୀ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ଆସ୍ତେ ଚୈଵ ମନୋହରା
ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି ସବୁଠୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ସେହି କାଶ୍ମୀର ଅଞ୍ଚଳ । ଏହାର ରାଜଧାନୀ ସରସ୍ବତୀ, ଯାହା ଅତି ଆକର୍ଷକ ।
ଯାମଧିଷ୍ଠାଯ ଵାଗ୍ଦେଵୀ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ହଂସମାରୁହ୍ଯମାନାପି ସାଵିତ୍ରୀପ୍ରହତୈରପି
ସେଠାରେ, ବାଗ୍ଦେବୀ ଅଧିଷ୍ଠାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଦେଇଥାନ୍ତି । ହଂସରେ ଚଢ଼ି, ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ।
ସରସ୍ଵତୀପଦାଂଭୋଜ ସେଵାମାଶ୍ରିତ୍ଯ କୁଂକୁମୈଃ । ଯତ୍ର ଗୌରଵଯଂତ୍ଯାଶା ହଂସପକ୍ଷପୁଟୋଦ୍ଭଵୈଃ
ସରସ୍ବତୀଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ସେବାକୁ ଅଶ୍ରୟ କରି, କୁଙ୍କୁମରେ, ଯେଉଁଠି ଦିଗ୍ଗୁଡିକୁ ହଂସର ପାଖରୁ ଆସୁଥିବା ପ୍ରଭାରେ ଗୌରବ ମିଳେ ।