ଲୋକାନାମକ୍ଷମାଣାଂ ମଖକୃତିଷୁ କଲୌ ସ୍ଵର୍ଗକାମୈର୍ଜଯ ସ୍ତୁତ୍ଯାଦି ସ୍ତୋତ୍ରୈର୍ଵଚୋଭିଃ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାଶ୍ଵମେଧ ପ୍ରମୁଖ ମଖଫଲଂ ସମ୍ଯଗାଲୋଚ୍ଯସାଂଗଂ
କଳିଯୁଗରେ ଯେଉଁମାନେ ଯଜ୍ଞ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଆଶା କରି, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଗୀତ, ସ୍ତୁତି ଓ ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପାଇପାରନ୍ତି।
ମଯା ପ୍ରମାଦାତୁରତାଦି ଦୋଷତଃ ସଂଧ୍ଯା ଵିଧିର୍ନୋ ସମୁପାସିତୋଽଭୂତ୍। । ଚେଦତ୍ର ସଂଧ୍ଯାଂ ଚରତେ ପ୍ରସାଦତଃ ସଂଧ୍ଯାସ୍ତୁ ପୂର୍ଣା ଽଖିଲଜନ୍ମନୋଽପି ମେ
ମୋର ଅବଧାନ, ତ୍ୱରା, କିମ୍ବା ଦୋଷରେ, ସଂଧ୍ୟା ବିଧି ଭଲ ଭାବେ କରାଯାଇନଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଯଦି କେହି ଭକ୍ତି ସହିତ ସଂଧ୍ୟା କରେ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ପାଇଁ ସଂଧ୍ୟା ସଫଳ ହୁଏ, ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
ଅନ୍ଯତ୍ରାପି ପ୍ରଗର୍ଜନ୍ମହିମନି ତପସି ପ୍ରେମଭିର୍ଵିପ୍ରକୃଷ୍ଟୈର୍ଧ୍ଯାତଃ ଶ୍ରୀମତ୍ପାଂଶୁଂ ତ୍ରିଵେଣୀପରିଵୃଢମ୍ ଅତୁଲଂ ତୀର୍ଥରାଜଂ ପ୍ରଯାଗଂ ଗୋଲଂକାରପ୍ରକାଶଂ ସ୍ଵଯମମରଵରଂ ଚେତନଂ ତଂ ନମାମି
ଅନ୍ୟଠାରେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଓ ଧ୍ୟାନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୂର ଥିବା ପ୍ରେମରେ, ମୁଁ ତ୍ରିବେଣୀର ପବିତ୍ର ଧୂଳିକୁ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ରାଜା ପ୍ରୟାଗକୁ, ଗୋଳ ଚିହ୍ନରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରକାଶ ଓ ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠିକୁ ଶିର ନମାଏ।
ଅସ୍ମାଭିଃ ସୁତପୋନ୍ଵତପ୍ତ କିମହୋ ଏଜ୍ଯଂତ କିଂଵାଧ୍ଵରାଃ। ପାତ୍ରେ ଦାନମଦାଯି କିଂ ବହୁଵିଧଂ କିଂ ଵା ସୁରାଶ୍ଚାର୍ଚିତାଃ । କିଂ ସତ୍ତୀର୍ଥମସେଵି କିଂ ଦ୍ଵିଜକୁଲଂ ପୂଜାଦିଭିଃ ସତ୍କୃତଂ ଯେନ ପ୍ରାପି ସଦା। ଶିଵସ୍ଯ ଶିଵଦା ସା ରାଜଧାନୀ ସ୍ଵଯମ୍
ଆମେ କେଉଁ ତପସ୍ୟା କଲୁ, କେଉଁ ଯଜ୍ଞ କଲୁ? କେଉଁ ଯୋଗ୍ୟକୁ ଦାନ ଦେଲୁ, କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲୁ? କେଉଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସେବା କଲୁ, କେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରକୁ ପୂଜା ଦେଲୁ? କେଉଁଠାରେ ଏହି ଶିବଙ୍କର ଶୁଭ ଦାୟିନୀ ରାଜଧାନୀ ସଦା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ?
ଭାଗ୍ଯୈର୍ମେଽଧିଗତା ହ୍ଯନେକଜନୁଷାଂ ସର୍ଵାଘଵିଧ୍ଵଂସିନୀ। ସର୍ଵାଶ୍ଚର୍ଯମଯୀ ଶିଵପୁରୀ ସଂସାରସିଂଧୋସ୍ତରୀ । ଲବ୍ଧଂ ସଜ୍ଜନୁଷଃ ଫଲଂ କୁଲମଲଂ ଚକ୍ରେ ପଵିତ୍ରୀକୃତଃ। ସ୍ଵାତ୍ମା ଚାପ୍ଯଖିଲଂ କୃତଂ କିମପରଂ ସର୍ଵୋପରିଷ୍ଟାତ୍ସ୍ଥିତମ୍
ଭାଗ୍ୟରେ ମୋତେ ଅନେକ ଜନ୍ମର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ କରୁଥିବା ଶିବପୁରୀ ମିଳିଛି; ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ ନଗରୀ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ପାର କରାଏ। ଭଲ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଫଳ, ପରିବାରର ଦୋଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଆତ୍ମା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ—ଏହାଠାରୁ ଉପରେ ଆଉ କିଛି ଅଛି କି?
ଜୀଵନ୍ନରଃ ପଶ୍ଯତି ଭଦ୍ର ଲକ୍ଷମେଵଂ ଵଦଂତୀତି ମୃଷା ନ ଯସ୍ମାତ୍ । ତସ୍ମାନ୍ମଯା ଵୈ ଵପୁଷେ ଦୃଶେ ନ ପ୍ରାପ୍ତାପି କାଶୀ କ୍ଷଣଭଂଗୁରେଣ
ଜୀବନ୍ତ ମଣିଷ ଏଠାରେ ଲକ୍ଷ ଶୁଭ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିପାରେ; ଏହା ମିଥ୍ୟା କୁହାଯାଏ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ମୋ ଦେହ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ପାଇଁ, କ୍ଷଣଭଙ୍ଗୁର ଥିବା କାଶୀ ମଧ୍ୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ।
କାଶ୍ଯାଂ ଵିଧାତୁମମରୈରପି ଦିଵ୍ଯଭୂମୌ ସତ୍ତୀର୍ଥ ଲିଂଗଗଣନାର୍ଚନତା ନ ଶକ୍ଯା । ଯାନୀହ ଗୁପ୍ତ ଵିଵୃତାନି ପୁରାତନାନି ସିଦ୍ଧାନି ଯୋଜିତକରଃ ପ୍ରଣମାମି ତେଭ୍ଯଃ
ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିବ୍ୟ କାଶୀରେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଲିଙ୍ଗ ଗଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପୁରୁଣା, ଗୁପ୍ତ ଓ ପ୍ରକାଶିତ, ସିଦ୍ଧ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି, ମୁଁ ହାତ ଯୋଡି ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
କିଂ ଭୀତ୍ଯା ଦୁରିତଵ୍ରଜାତ୍କିମୁ ମୁଦା ପୁଣ୍ଯୈରଗଣ୍ଯୈଃ କୃତୈଃ। କିଂ ଵିଦ୍ଯାଭ୍ଯସନାନ୍ମଦେନ ଜଡତାଦୋଷାଦ୍ଵିଷାଦେନ କିମ୍ । କିଂ ଗର୍ଵେଣ ଧନୋଦଯାଦଧନତାତାପେନ କିଂ ଭୋଜନାଃ । ସ୍ନାତ୍ଵା ଶ୍ରୀମଣିକର୍ଣିକାପଯସି ଚେଦ୍ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଦୃଶ୍ଯତେ
ପାପର ରାସ୍ତାରୁ କଣ ଭୟ, ଅଗଣିତ ପୁଣ୍ୟ କରି କଣ ଆନନ୍ଦ? ପଢିବାର ଗର୍ବରେ କଣ, ମୂଢତା ଓ ଦୋଷରେ କଣ ଦୁଃଖ? ଧନର ଗର୍ବରେ କଣ, ଦରିଦ୍ରତାର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ କଣ, ଖାଦ୍ୟରେ କଣ? ଯଦି ଶ୍ରୀମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଭଗବାନ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା।
ଅଲ୍ପସ୍ଫୀତି ନିରାମଯାପି ତନୁତା ପ୍ରଵ୍ଯକ୍ତଶକ୍ଯାତ୍ମତା ପ୍ରୋତ୍ସାହାଢ୍ଯ ବଲେନ କେଵଲମନୋରାଗଦ୍ଵିତୀଯେନ ଯତ୍ । ଅପ୍ରାପ୍ଯାପି ମନୋରଥୈରଵିଷଯାସ୍ଵପ୍ନପ୍ରଵୃତ୍ତେରପି ପ୍ରାପ୍ତା ସା। ପି ଗଦାଧରସ୍ଯ ନଗରୀ ସଦ୍ଯୋପଵର୍ଗପ୍ରଦା
ଅଳ୍ପ ଧନ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କିମ୍ବା ଦେହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସ୍ପଷ୍ଟ କ୍ଷମତା, ଉତ୍ସାହ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରେମ ଥିଲେ, ଆଶା କିମ୍ବା ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ସେହି ନଗରୀ ମିଳିଯାଏ। ଗଦାଧରଙ୍କର ଏହି ନଗରୀ ସତ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରଦାନ କରେ।
ମନ୍ଯେନାତ୍ମକୃତିର୍ନପୂର୍ଵପୁରୁଷପ୍ରାପ୍ତେର୍ବଲଂ ଚାତ୍ର ଯନ୍ନାପୀଦଂ ସ୍ଵଜନ। ପ୍ରମାଣମଚଲଂ କିଂସ୍ଵାପତାପାଦିକମ୍। ଯାଦୁଷ୍ପ୍ରାପ ଗଯାପ୍ରଯାଗଯମୁନା କାଶୀସୁପର୍ଵାଗମାତ୍ପ୍ରାପ୍ତିସ୍ତତ୍ର। ମହାଫଲୋ ଵିଜଯତେ ଶ୍ରୀଶାରଦାନୁଗ୍ରହଃ
ନିଜ ଆକୃତି, ପୂର୍ବ ଲାଭର ଶକ୍ତି, ନିଜ ଲୋକ, କିମ୍ବା ନିଶ୍ଚିତ ମାପ, ନିଦ୍ରା କିମ୍ବା ଯନ୍ତ୍ରଣା—ଏହା କିଛି ଚାଲିନାହିଁ। ଗୟା, ପ୍ରୟାଗ, ଯମୁନା ଓ କାଶୀର ଏହି ମହାସଂଗମ ପ୍ରାପ୍ତି ଦୁର୍ଲଭ। ଶ୍ରୀଶାରଦାଙ୍କର କୃପାରେ ବଡ଼ ଫଳ ମିଳେ।
ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧସମଯେ ଦୂରାତ୍ସ୍ମୃତୋଽପି ପିତୃମୁକ୍ତିଦଃ । ତଂ ଗଯାଯାଂ ସ୍ଥିତଂ ସାକ୍ଷାନ୍ନମାମି ଶ୍ରୀଗଦାଧରମ୍
ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ଦୂରରୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପିତୃମାନେ ମୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତି, ସେ ଗୟାରେ ଥିବା ଶ୍ରୀଗଦାଧରଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
ପଂଥାନଂ ସମତୀତ୍ଯ ଦୁସ୍ତରମିମଂ ଦୂରାଦଵୀଯସ୍ତରଂ କ୍ଷୁଦ୍ର ଵ୍ଯାଘ୍ରତରକ୍ଷୁକଂଟକଫଣିପ୍ରତ୍ଯାର୍ଥିଭିଃ ସଂକୁଲମ୍ । ଆଗତ୍ଯ ପ୍ରଥମଵ୍ଯଯଂ କୃପଣଵାଗ୍ଯାଚେଜ୍ଜନଃ । କର୍ପରୀଶ୍ରୀମଦ୍ଵାରିଗଦାଧର ପ୍ରତିଦିନଂ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମୁତ୍କଂଠତେ
ଏହି କଠିନ ପଥ ଦୂର ଓ ଅଧିକ ଦୂର ଅଟକି, ଛୋଟ ଭୟ, ବାଘ, ଚୋର, କାଁଟା, ସାପ ଭରିଥିବା ରାସ୍ତା ଅଟକି, ଯେଉଁ ଲୋକ ପ୍ରଥମ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ନମ୍ର ଭାବରେ ମାଗେ, ହେ କର୍ପରୀ, ହେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଜଳପାର୍ଶ୍ୱ ଗଦାଧର, ପ୍ରତିଦିନ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆତୁର ହୁଏ।
ସର୍ଵାତ୍ମନ୍ନିଜଦର୍ଶନେନ ଚ ଗଯାଶ୍ରାଦ୍ଧେନ ଵୈ ଦେଵତାଃ ପ୍ରୀଣନ୍ଵିଶ୍ଵମନୀହଵତ୍କଥମିହୌଦାସୀନ୍ଯମାଲଂବସେ । କିଂ ତେ ସର୍ଵଦନିର୍ଦଯତ୍ଵମଧୁନା କିଂ ଵା ପ୍ରଭୁତ୍ଵଂ କଲେଃ କିଂ ଵା ସତ୍ଵନିରୀକ୍ଷଣଂ ନୃଷୁ ଚିରଂ କିଂ ଵାସ୍ଯ ସେଵାରୁଚିଃ
ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ତୁମେ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ସ୍ୱରୂପ ହେଉଛ, ଏବଂ ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ତଥାପି ତୁମେ ଏଠି ଜଗତ ସହିତ କିଛି ଲାଗିନଥିବା ପରି ନିର୍ଲିପ୍ତ ରହୁଛ। ଏହା କାହିଁକି? ଏହା କି ତୁମର ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋରତା ନା? କିମ୍ବା ଏହି କଳିଯୁଗର ପ୍ରଭାବ? କିମ୍ବା ଲୋକମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସତ୍କର୍ମ ଦେଖୁଛନ୍ତି? କିମ୍ବା ତୁମର ସେବା ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ?
ଗଦାଧର ମଯା ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ସଂଚୀର୍ଣଂ ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦତଃ । ଅନୁଜାନୀହି ମାଂ ଦେଵ ଗମନାଯ ଗୃହଂ ପ୍ରତି
ହେ ଗଦାଧର, ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି। ଏବେ ମୋତେ ଘରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଅ।
ଚତୁର୍ଣାଂ ଦେଵତାନାଂ ଚ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ସ୍ଵର୍ଗାର୍ଥଦାଯକମ୍ । ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ପଠେନ୍ନିତ୍ଯଂ ସ୍ନାନକାଲେ ତୁ ଯଃ ପଠେତ୍
ଚାରି ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ସ୍ତୋତ୍ର ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଇଥାଏ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମୟରେ ସେହି ସ୍ତୋତ୍ର ସବୁବେଳେ ପଢିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଯିଏ ଏହାକୁ ସ୍ନାନ ସମୟରେ ପଢେ—
ସର୍ଵତୀର୍ଥସମଂ ସ୍ନାନଂ ଶ୍ରଵଣାତ୍ପଠନାଜ୍ଜପାତ୍ । ପ୍ରଯାଗସ୍ଯ ଚ ଗଂଗାଯା ଯମୁନାଯାଃ ସ୍ତୁତେର୍ଦ୍ଵିଜ । ଶ୍ରଵଣେନ ଵିନଶ୍ଯଂତି ଦୋଷାଶ୍ଚୈଵ ତୁ କର୍ମଜାଃ
ଶୁଣିବା, ପଢିବା ଓ ଜପ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସମାନ ହୁଏ। ହେ ଦ୍ୱିଜ, ପ୍ରୟାଗ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନାର ସ୍ତୁତି ଶୁଣିଲେ କର୍ମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ମହାଦେଵଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ନାରଦ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ତୁଲସୀଭଵମ୍ । ଯଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ପାପାଦାଜନ୍ମମରଣାଂତିକାତ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ— ହେ ନାରଦ, ମୁଁ ତୁମକୁ ତୁଳସୀ ଜନ୍ମର ମହିମା କହିବି। ଏହା ଶୁଣିଲେ ମଣିଷ ପାପ ଓ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ।
ପତ୍ରଂ ପୁଷ୍ପଂ ଫଲଂ ମୂଲଂ ଶାଖା ତ୍ଵକ୍ସ୍କଂଧସଂଜ୍ଞିତମ୍ । ତୁଲସୀ ସଂଭଵଂ ସର୍ଵଂ ପାଵନଂ ମୃତ୍ତିକାଦିକମ୍
ପତ୍ର, ଫୁଲ, ଫଳ, ମୂଳ, ଡାଳ, ଛାଲ ଓ ତଣ୍ଡ— ତୁଳସୀର ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଏବଂ ତାହାର ମାଟି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର କରେ।
ଶରୀରଂ ଦହ୍ଯତେ ଯେଷାଂ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଵହ୍ନିନା । ଦତ୍ଵା ଚ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଂ ସର୍ଵାଂଗେଷୁ ମୃତସ୍ଯ ଵୈ
ଯେଉଁମାନେ ତୁଳସୀ କାଠର ଅଗ୍ନିରେ ଦାହ କରାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ ଦେହର ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ ତୁଳସୀ କାଠ ରଖାଯାଏ—
ପଶ୍ଚାଦ୍ଯଃ କୁରୁତେ ଦାହଂ ସୋଽପି ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ମରଣେ ଯସ୍ଯ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ କୀର୍ତନଂ ସ୍ମରଣଂ ହରେଃ
ପରେ ଯିଏ ଦାହ କରେ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଯଦି କେହି ହରିଙ୍କର ସ୍ମରଣ କିମ୍ବା କୀର୍ତ୍ତନ କରିଥାଏ—
ତୁଲସୀଦାରୁଣା ଦାହୋ ନ ତସ୍ଯ ପୁନରାଵୃତିଃ । ଯଦ୍ଯେକଂ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଂ ମଧ୍ଯେ କାଷ୍ଠଶତସ୍ଯ ହି
ତୁଳସୀ କାଠରେ ଦାହ କଲେ, ସେ ଜନ୍ମରେ ପୁଣି ଫେରି ଆସିବା ନାହିଁ। ଏକଟି ତୁଳସୀ କାଠ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଶତ କାଠ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥାଏ—
ଦାହକାଲେ ଭଵେନ୍ମୁକ୍ତିଃ କୋଟିପାପାଯୁତସ୍ଯ ଚ । ଗଂଗାଂଭସାଭିଷେକେଣ ଯାଂତି ପୁଣ୍ଯାନି ପୁଣ୍ଯତାମ୍
ଦାହ ସମୟରେ କୋଟି କୋଟି ପାପ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ପୁଣ୍ୟ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ହୁଏ।
ତୁଲସୀକାଷ୍ଠମିଶ୍ରାଣି ଯାଂତି ଦାରୂଣି ପୁଣ୍ଯତାମ୍ । ତୁଲସୀକାଷ୍ଠସଂମିଶ୍ରା ଯାଵତ୍ପ୍ରଜ୍ଵଲତେ ଚିତା
ତୁଳସୀ କାଠ ମିଶା ଦାରୁ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିତାରେ ତୁଳସୀ କାଠ ଜଳିଥାଏ—
ଦହ୍ଯଂତି ତସ୍ଯ ପାପାନି କଲ୍ପକୋଟିକୃତାନି ଵୈ । ଦହ୍ଯମାନଂ ନରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଵହ୍ନିନା
କଳ୍ପ କୋଟି ଦିନର ସଞ୍ଚିତ ପାପ ଦାହିଯାଏ। ତୁଳସୀ କାଠର ଅଗ୍ନିରେ ଜଳୁଥିବା ମଣିଷକୁ ଦେଖି—
ନଯଂତି ତଂ ଵିଷ୍ଣୁଦୂତା ନ ଚ ଵୈ ଯମକିଂକରାଃ । ଜନ୍ମକୋଟିସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ମୁକ୍ତୋ ଯାତି ଜନାର୍ଦନମ୍
ତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦୂତମାନେ ନେଇଯାନ୍ତି, ଯମର ଦୂତମାନେ ନୁହେଁ। ଲକ୍ଷ-କୋଟି ଜନ୍ମରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ସେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ।
ଦହ୍ଯଂତେ ଯେ ନରା ଲୋକେ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଵହ୍ନିନା । ତାନ୍ଵିମାନସ୍ଥିତାନ୍ଦେଵାଃ କ୍ଷିପଂତି କୁସୁମାଂଜଲିମ୍
ଏହି ଜଗତରେ ଯେଉଁମାନେ ତୁଳସୀ କାଠର ଅଗ୍ନିରେ ଦାହିଯାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ରଥରେ ବସି ଫୁଲ ଛିଟାନ୍ତି।
ନୃତ୍ଯଂତ୍ଯପ୍ସରସଃ ସର୍ଵା ଗୀତଂ ଗାଯଂତି ଗାଯକାଃ । ଜାଯଂତେ ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସଂତୁଷ୍ଟଃ ଶଂଭୁନା ସହ
ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରା ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ଗାୟକମାନେ ଗୀତ ଗାନ୍ତି। ସେଉଁଠି ମଣିଷକୁ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବ ଦୁହେଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ କରେ ଶୌରିର୍ଗୃହଂ ନୀତ୍ଵାସ୍ଯ ଚାଂଗତଃ । ମାର୍ଜଯେତ୍ସର୍ଵପାପାନି ପଶ୍ଯତାଂ ତ୍ରିଦିଵୌକସାମ୍
ଶୌରି ତାଙ୍କୁ ହାତଧରି ଘରକୁ ନେଇଯାନ୍ତି, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି।
ମହୋତ୍ସଵଂ କାରଯିତ୍ଵା ଜଯଶବ୍ଦପୁରଃସରମ୍ । ଜ୍ଵଲତେ ଯତ୍ର ଚାଜ୍ଯେନ ତୁଲସୀକାଷ୍ଠପାଵକଃ
ଯେଉଁଠି ଘିଅ ସହିତ ତୁଳସୀ କାଠର ଅଗ୍ନି ଜଳେ, ସେଠାରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହୁଏ, ଜୟଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ।
ଅଗ୍ନ୍ଯଗାରେ ଶ୍ମଶାନେ ଵା ଦହ୍ଯତେ ପାତକଂ ନୃଣାମ୍ । ହୋମଂ କୁର୍ଵଂତି ଯେ ଵିପ୍ରାସ୍ତୁଲସୀକାଷ୍ଠଵହ୍ନିନା । ସିକ୍ତେ ସିକ୍ତେ ତିଲେ ଵାପି ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଅଗ୍ନିଶାଳା କିମ୍ବା ଶ୍ମଶାନରେ ଯେଉଁଠି ମଣିଷଙ୍କର ପାପ ଦାହିଯାଏ, ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତୁଳସୀ କାଠର ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ତିଳ ଛିଟି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।