ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମୁକ୍ତିଂ ଭୁକ୍ତିଂ ଚ ଵିଂଦତି । ପିଶାଚମୋଚନଂ ନାମ ତୀର୍ଥମନ୍ଯତ୍ତତଃ ସ୍ଥିତମ୍
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଯାଏ, ମୋକ୍ଷ ଓ ଭୋଗ ଦୁଇଟି ମିଳେ। ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହାକୁ ପିଶାଚମୋଚନ ବୋଲାଯାଏ।
ତତ୍ରାଶ୍ଚର୍ଯମଯୋ ଦେଵୋ ମୁକ୍ତିଦଃ ସର୍ଵଦୋଷହଃ । କଶ୍ଚିଦ୍ଦୈତ୍ଯୋ ଜଗାମେଦଂ ଶାର୍ଦୂଲୋ ଘୋରରୂପଧୃକ୍
ଏଠାରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟମୟ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି, ଯେ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଦୂର କରନ୍ତି। ଏଠାକୁ ଏକ ଦେତ୍ୟ ଆସିଲା, ଭୟଙ୍କର ବାଘ ରୂପ ନେଇ।
ମୃଗୀମେକାଂ ଭକ୍ଷଯିତୁଂ କପର୍ଦୀଶ୍ଵରମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ର ସା ଭୀତହୃଦଯା କୃତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
ସେ କପର୍ଦୀଶ୍ୱର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲିଙ୍ଗ ନିକଟରେ ଏକା ମୃଗୀକୁ ଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା। ସେ ମୃଗୀ ଭୟଭିତ ହୃଦୟରେ, ପୁନିପୁନି ଲିଙ୍ଗକୁ ପରିକ୍ରମା କଲା।
ଧାଵମାନା ସୁସଂଭ୍ରାଂତା ଵ୍ଯାଘ୍ରସ୍ଯ ଵଶମାଗତା । ତାଂ ଵିଦାର୍ଯ ନଖୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈଃ ଶାର୍ଦୂଲଃ ସ ମହାବଲଃ
ଭୟରେ ଦୌଡ଼ି ଦୃଢ଼ ଅସ୍ଥିର ହେଇ, ବାଘର ଅଧୀନ ହେଲା। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାଘ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ତାକୁ ଫାଟିଦେଲା।
ଜଗାମ ଚାନ୍ଯଂ ଵିଜନଂ ଦେଶଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମୁନୀଶ୍ଵରାନ୍ । ମୃତମାତ୍ରା ଚ ସା ବାଲା କପର୍ଦୀଶାଗ୍ରତୋ ମୃଗୀ
ସେ ଦେତ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ଜନଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲା, ମୁନିମାନେ ଦେଖି। ମୃଗୀ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇ ଥିଲା, କପର୍ଦୀଶ୍ୱର ଆଗରେ ପଡ଼ିଥିଲା।
ଅଦୃଶ୍ଯତ ମହାଜ୍ଵାଲା ଵ୍ଯୋମ୍ନି ସୂର୍ଯସମପ୍ରଭା । ତ୍ରିନେତ୍ରା ନୀଲକଂଠା ଚ ଶଶାଂକାଂକିତ ମୂର୍ଦ୍ଧଜା
ଆକାଶରେ ବଡ଼ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଦେଖାଗଲା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ତିନି ଆଖି, ନୀଳ କଣ୍ଠ, ଚନ୍ଦ୍ର ଚିହ୍ନ ଥିବା କେଶରେ।
ଵୃଷାଧିରୂଢା ପୁରୁଷୈସ୍ତାଦୃଶୈରେଵ ସଂଵୃତା । ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ଵିମୁଂଚଂତି ଖେଚରାସ୍ତତ୍ସମଂତତଃ
ବୃଷ ଉପରେ ବସି, ଏପରି ପୁରୁଷମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ। ଦେବମାନେ ଆକାଶରୁ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ।
ଗଣେଶ୍ଵରୀ ସ୍ଵଯଂ ଭୂତ୍ଵା ନ ଦୃଷ୍ଟା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ତତଃ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦାଶ୍ଚର୍ଯଵରଂ ପ୍ରଶଶଂସୁଃ ସୁରାଦଯଃ
ସେ ଗଣମାନଙ୍କର ମହିଳା ମୁଖ୍ୟ ହେଇ, ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ଦେଖାଯାଇଲା ନାହିଁ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦେବମାନେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।
ତନ୍ମହେଶସ୍ଯ ଵୈ ଲିଂଗଂ କପର୍ଦୀଶ୍ଵରମୁତ୍ତମମ୍ । ସ୍ମୃତ୍ଵୈଵାଶେଷପାପୌଘାତ୍କ୍ଷିପ୍ରମସ୍ଯ ଵିମୁଂଚତି
ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲିଙ୍ଗକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ଜଟା ରହିଛି, କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ଦୂରିଯାଏ।
କାମକ୍ରୋଧାଦଯୋ ଦୋଷା ଵାରାଣସୀ ନିଵାସିନାମ୍ । ଵିଘ୍ନାଃ ସର୍ଵେ ଵିନଶ୍ଯଂତି କପର୍ଦୀଶ୍ଵରପୂଜନାତ୍
ବାରାଣସୀରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେତେବେଳେ ଜଟାଧାରୀ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୋଷ, ସମସ୍ତ ବାଧା ନଶ୍ୱର ହୋଇଯାଏ।
ତସ୍ମାତ୍ସଦୈଵ ଦ୍ରଷ୍ଟଵ୍ଯଂ କପର୍ଦୀଶ୍ଵରମୁତ୍ତମମ୍ । ପୂଜିତଵ୍ଯଂ ପ୍ରଯତ୍ନେନ ସ୍ତୋତଵ୍ଯଂ ଵୈଦିକୈସ୍ତଵୈଃ
ସେହିଠୁ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଟାଧାରୀ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ ଦେଖିବା, ଉତ୍ସାହରେ ପୂଜିବା ଓ ବେଦମୟ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଉଚିତ।
ଧ୍ଯାଯତାଂ ଚାତ୍ର ନିଯତଂ ଯୋଗିନାଂ ଶାଂତଚେତସାମ୍ । ଜାଯତେ ଯୋଗସିଦ୍ଧିଃ ସ୍ଯାତ୍ଷଣ୍ମାସେନ ନ ସଂଶଯଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁ ଯୋଗୀମାନେ ଶାନ୍ତ ମନରେ ନିୟମିତ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଯୋଗସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦଯଃ ପାପା ଵିନଶ୍ଯଂତ୍ଯସ୍ଯ ପୂଜନାତ୍ । ପିଶାଚମୋଚନେ କୁଂଡେ ସ୍ନାତଃ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରଶମୋ ଯତଃ
ତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ୱର ହୁଏ; ପିଶାଚମୋଚନ କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମନ ଶାନ୍ତି ପାଏ।
ତସ୍ମିନ୍କ୍ଷେତ୍ରେ ପୁରା ଵିପ୍ରସ୍ତପସ୍ଵୀ ସଂଶିତଵ୍ରତଃ । ଶଂକୁକର୍ଣ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପୂଜଯାମାସ ଶଂକରମ୍
ସେଇ ପବିତ୍ର ଭୂମିରେ ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ବୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଜଜାପ ରୁଦ୍ରମନିଶଂ ପ୍ରଣଵଂ ବ୍ରହ୍ମରୂପିଣମ୍ । ପୁଷ୍ପଧୂପାଦିଭିସ୍ତୋତ୍ରୈଃ ନମସ୍କାରୈଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣୈଃ
ସେ ଦିନ ରାତି 'ରୁଦ୍ର' ମନ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ସ୍ତୁତି, ପ୍ରଣାମ ଓ ପରିକ୍ରମା ସହିତ ପୂଜା କରୁଥିଲେ।
ଉପାସୀତାତ୍ର ଯୋଗାତ୍ମା କୃତ୍ଵା ଦୀକ୍ଷାଂ ତୁ ନୈଷ୍ଠିକୀମ୍ । କଦାଚିଦାଗତଂ ପ୍ରେତଂ ପଶ୍ଯତି ସ୍ମ କ୍ଷୁଧାନ୍ଵିତମ୍
ସେଠାରେ ଯୋଗମୟ ଆତ୍ମା ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୀକ୍ଷା ନେଇ ପୂଜା କରୁଥିଲେ; ଏକ ଦିନ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଏଠାକୁ ଏକ ଭୂତ ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ଆସିଛି।
ଅସ୍ଥିଚର୍ମ ପିନଦ୍ଧାଂଗଂ ନିଶ୍ଵସଂତଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ । ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କୃପଯା ପରଯା ଯୁତଃ
ସେ ଭୂତର ଦେହ ଅସ୍ଥି ଓ ଚର୍ମରେ ଢାକା ଥିଲା, ବାରମ୍ବାର ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ନେଉଥିଲା; ଏହାକୁ ଦେଖି ସେ ମହାମୁନି ଦୟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।
ପ୍ରୋଵାଚ କୋ ଭଵାନ୍କସ୍ମାଦ୍ଦେଶାଦ୍ଦେଶମିମଂ ଶ୍ରିତଃ । ତସ୍ମୈ ପିଶାଚଃ କ୍ଷୁଧଯା ପୀଡ୍ଯମାନୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ସେ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠାରୁ ଏଠାକୁ ଆସିଛ?' ଭୋକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣାଭୋଗୁଥିବା ସେ ପିଶାଚ ଏପରି କହିଲା—
ପୂର୍ଵଜନ୍ମନ୍ଯହଂ ଵିପ୍ରୋ ଧନଧାନ୍ଯସମନ୍ଵିତଃ । ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାଦିଭିର୍ଯୁକ୍ତଃ କୁଟୁଂବଭରଣୋତ୍ସୁକଃ
ମୁଁ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲି, ଧନ-ଧାନ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧ, ପୁଅ, ନାତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରିବାର ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ଘର ଚଳାଇବାରେ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲି।
ନ ପୂଜିତା ମହାଦେଵା ଗାଵୋଽପ୍ଯତିଥଯସ୍ତଥା । ନ କଦାଚିତ୍କୃତଂ ପୁଣ୍ଯମଲ୍ପଂ ଵାନଲ୍ପମେଵ ଚ
ମୁଁ କେବେ ମହାଦେବଙ୍କୁ, ଗାଁମାନେ କିମ୍ବା ଅତିଥିମାନେ କୁ ପୂଜା କରିନାହିଁ; କେବେ କିଛି ନ ଛୋଟ, ନ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ କାମ କରିନାହିଁ।
ଏକଦା ଭଗଵାନ୍ଦେଵୋ ଵୃଷଭେଶ୍ଵରଵାହନଃ । ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରୋ ଵାରାଣସ୍ଯାଂ ଦୃଷ୍ଟଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟୋ ନମସ୍କୃତଃ
ଏକ ଦିନ, ବୃଷଭାରୂଢ଼, ବାରାଣସୀର ଭଗବାନ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମୁଁ ଦେଖିଥିଲି, ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲି ଓ ପ୍ରଣାମ କରିଥିଲି।
ତଦାଚିରେଣ କାଲେନ ପଂଚତ୍ଵମହମାଗତଃ । ନ ଦୃଷ୍ଟଂ ତନ୍ମହାଘୋରଂ ଯମସ୍ଯ ସଦନଂ ମୁନେ
ସେଥିପରେ ଅତି ଶୀଘ୍ର ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି; ମୁଁ କେବେ ମହାଭୟଙ୍କର ଯମର ଗୃହ ଦେଖିନଥିଲି, ମୁନି।
ପିପାସଯାଧୁନାକ୍ରାଂତୋ ନ ଜାନାମି ହିତାହିତମ୍ । ଯଦି କଂଚିତ୍ସମୁଦ୍ଧର୍ତୁମୁପାଯଂ ପଶ୍ଯସି ପ୍ରଭୋ
ଏବେ ମୁଁ ତୀବ୍ର ତିଆରିରେ ପୀଡିତ, କଣ ଭଲ କି ମନ୍ଦ ଜାଣିନାହିଁ; ଯଦି ମୋତେ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ କିଛି ଉପାୟ ଦେଖୁଛ, ଦୟାକରି କର।
କୁରୁଷ୍ଵ ତଂ ନମସ୍ତୁଭ୍ଯଂ ତ୍ଵାମହଂ ଶରଣଂ ଗତଃ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶଂକୁକର୍ଣୋଽଥ ପିଶାଚମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
'ମୋ ପାଇଁ ଏହା କର; ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି।' ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣ ସେ ପିଶାଚଙ୍କୁ କହିଲେ—
ତାଦୃଶୋ ନହି ଲୋକେସ୍ମିନ୍ଵିଦ୍ଯତେ ପୁଣ୍ଯକୃତ୍ତମଃ । ଯତ୍ତ୍ଵଯା ଭଗଵାନ୍ପୂର୍ଵଂ ଦୃଷ୍ଟୋ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରଃ ଶିଵଃ
ଏହି ଲୋକରେ ତୁମ ପରି ପୁଣ୍ୟଶାଳୀ ଆଉ କେହି ନାହାନ୍ତି, କାରଣ ତୁମେ ଏକଥର ଭଗବାନ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲ।
ସଂସ୍ପୃଷ୍ଟୋ ଵଂଦିତୋ ଭୂଯଃ କୋଽନ୍ଯସ୍ତ୍ଵତ୍ସଦୃଶୋ ଭୁଵି । ତେନ କର୍ମଵିପାକେନ ଦେଶମେତଂ ସମାଗତଃ
ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥିଲ, ପ୍ରଣାମ କରିଥିଲ—ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତୁମ ପରି ଆଉ କିଏ ଅଛି? ସେଇ କର୍ମର ଫଳରେ ତୁମେ ଏଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ।
ସ୍ନାନଂ କୁରୁଷ୍ଵ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵମସ୍ମିନ୍କୁଂଡେ ସମାହିତଃ । ଯେନେମାଂ କୁତ୍ସିତାଂ ଯୋନିଂ କ୍ଷିପ୍ରମେଵ ପ୍ରହାସ୍ଯସି
ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ଶୀଘ୍ର ସ୍ନାନ କର, ତାହାରେ ତୁମେ ଏହି ନିମ୍ନ ଜନ୍ମକୁ ଶୀଘ୍ର ଛାଡିପାରିବ।
ସ ଏଵମୁକ୍ତୋ ମୁନିନା ପିଶାଚୋ ଦଯାଲୁନା ଦେଵଵରଂ ତ୍ରିନେତ୍ରମ୍ । ସ୍ମୃତ୍ଵା କପର୍ଦୀଶ୍ଵରମୀଶିତାରଂ ଚକ୍ରେ ସମାଧାଯ ମନୋଵଗାହମ୍
ଦୟାଳୁ ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କହାଯିବା ପରେ, ପିଶାଚ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଦେବ, ଜଟାଧାରୀ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ଧ୍ୟାନରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲା।
ତଦାଵଗାଢୋ ମୁନିସନ୍ନିଧାନେ ମମାର ଦିଵ୍ଯାଭରଣୋପପନ୍ନଃ । ଅଦୃଶ୍ଯତାର୍କପ୍ରତିମୋ ଵିମାନେ ଶଶାଂକଚିହ୍ନୀକୃତଚାରୁମୌଲି
ମୁନିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସେ ପିଶାଚ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା; ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିବା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ, ଚାନ୍ଦ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଶୁଭ୍ର ମୁକୁଟ ସହିତ ଦେଖାଗଲା।
ଵିଭାତି ରୁଦ୍ରୈଃ ସହିତୋ ଦିଵିଷ୍ଠୈଃ ସମାଭୃତୋ ଯୋଗିରିଭରପ୍ରମେଯୈଃ । ସ ଵାଲଖିଲ୍ଯାଦିଭିରେଷ ଦେଵୋ ଯଥୋଦଯେ ଭାନୁରଶେଷଦେଵଃ
ସେ ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଅପୂର୍ବ ଯୋଗୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ଭାଲାଖିଲ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ସହିତ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟକାଳରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଲୋକିତ କରେ, ଏହି ଦେବତା ଏମିତି ଚମକୁଛନ୍ତି।