ଦେଵୈସ୍ତୁ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷେଣ ପୂଜିତୌ ଚ ଦିଵଂଗତୌ । ତାଭ୍ଯାଂ ସଂପୂଜିତଃ ସମ୍ଯଗ୍ଗତୋ ଦୂତୋ ଯଥାଗତଃ
ଦେବତାମାନେ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କରି ସମ୍ମାନ କଲେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଭଲଭାବେ ପୂଜିତ ହେଲେ, ଦୂତ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଫେରିଗଲେ।
ଅଖିଲଭୁଵନବୋଧଂ ଦେଵଦୂତସ୍ଯଵାକ୍ଯଂ ନିଗମଵଚନତୁଲ୍ଯଂ ଵୈଶ୍ଯପୁତ୍ରୋ ନିଶମ୍ଯ । ସ୍ଵକୃତସୁକୃତଦାନାଦ୍ଭ୍ରାତରଂ ତାରଯିତ୍ଵା ସୁରପତିଵରଲୋକଂ ତେନ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଜଗାମ
ଦେବଦୂତଙ୍କ କଥା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜ୍ଞାନ ଦେଉଥିଲା ଏବଂ ନିଗମବାଣୀ ସମାନ, ବଣିକପୁତ୍ର ଶୁଣି, ନିଜ କର୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଦାନ କରି ଭାଇକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ସେ ସହିତ ଦେବତାପତିଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ଇତିହାସମିମଂ ରାଜନ୍ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦପି । ସ ଗୋସହସ୍ରଦାନସ୍ଯ ଵିଶୋକୋ ଲଭତେ ଫଲମ୍
ଯଦି କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏହି ଇତିହାସ ପଢେ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ଗୋ ହଜାର ଦାନ କରିବା ସମାନ ଦୁଃଖ ନଥିବା ଫଳ ପାଏ।
ନାରଦଉଵାଚ- ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ସୁଗଂଧଂଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ନାରଦ କହିଲେ— ରାଜା, ପରେ ଜଣେ ଏହି ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ରୁଦ୍ରାଵର୍ତଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଏହାପରେ, ରାଜା, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରୀ ରୁଦ୍ରାବର୍ତ୍ତକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଗଂଗାଯାଶ୍ଚ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚ ସଂଗମେ । ସ୍ନାତୋଽଶ୍ଵମେଧମାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗଙ୍ଗା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ମିଳନ ସ୍ଥଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ହୁଏ।
ତତ୍ର କର୍ଣହ୍ରଦେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶଂକରମ୍ । ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ସେଠାରେ କର୍ଣ୍ଣହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, କେବେ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।
ତତଃ କୁବ୍ଜାମ୍ରକଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ଗୋସହସ୍ରମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ଏହାପରେ, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରୀ କ୍ରମକ୍ରମେ କୁବ୍ଜାମ୍ରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଗୋ ହଜାର ଦାନର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।
ଅରୁଂଧତୀଵଟଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ । ସାମୁଦ୍ରକମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ନରଃ
ହେ ରାଜା, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରୀ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଗଛ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସାମୁଦ୍ରିକ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଏବଂ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ—
ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଵିଂଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ବ୍ରହ୍ମାଵର୍ତ୍ତଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ
ସେ ଗୋ ହଜାର ଦାନର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ଏହାପରେ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଏକ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ଯମୁନାପ୍ରଭଵଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଯାମୁନମ୍
ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ପରେ ସେ ଯମୁନାର ଉତ୍ସକୁ ଯିବା ଓ ଯମୁନା ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଦର୍ଵୀସଂକ୍ରମଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇ ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦର୍ଭୀସଙ୍କ୍ରମଣ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି—
ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ସିଂଧୋଶ୍ଚ ପ୍ରଭଵଂ ଗତ୍ଵା ସିଦ୍ଧଗଂଧର୍ଵସେଵିତମ୍
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ପରେ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ଉତ୍ସକୁ ଯିବା, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବା କରନ୍ତି—
ତତ୍ରୋଷ୍ଯ ରଜନୀଃ ପଂଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ବହୁସୁଵର୍ଣକମ୍ । ଅଥ ଦେଵୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ନରଃ ପରମଦୁର୍ଗମାମ୍
ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚ ରାତି ରହି, ବହୁ ସୁନା ଦାନ କଲେ, ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ପାଏ—
ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଗଚ୍ଛେଚ୍ଚୌଶନସୀଂ ଗତିମ୍ । ଋଷିକୁଲ୍ଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵସିଷ୍ଠଂ ଚୈଵ ଭାରତ
ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ଉଶନାସୀ ମାର୍ଗକୁ ଯାଏ। ପରେ ଋଷିକୁଳ୍ୟା ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖିବା, ହେ ଭାରତବଂଶୀ—
ଵସିଷ୍ଠଂ ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣା ଦ୍ଵିଜାତଯଃ । ଋଷିକୁଲ୍ଯାଂ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଋଷିଲୋକଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ
ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜ ଓ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକେ ଋଷିକୁଳ୍ୟାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଋଷିମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି।
ଯଦି ତତ୍ର ଵସେନ୍ମାସଂ ଶାକାହାରୋ ନରାଧିପ । ଭୃଗୁତୁଂଗଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵାଜିମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ହେ ରାଜା, ଯଦି ସେଠାରେ ଏକ ମାସ ଶାକ ଖାଇ ରହିଥାଏ, ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ଗତ୍ଵା ଵୀରପ୍ରମୋକ୍ଷଂ ଚ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । କାର୍ତିକମାଘଯୋଶ୍ଚୈଵ ତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ବୀରପ୍ରମୋକ୍ଷକୁ ଯିବା ସହିତ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। କାର୍ତ୍ତିକ ଓ ମାଘ ମାସର ଦୁର୍ଲଭ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା—
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାତିରାତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ପୁଣ୍ଯକୃତ୍ । ତତଃ ସଂଧ୍ଯାଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଵିଦ୍ଯାତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍
ପୁଣ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ। ପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ତୀର୍ଥ, ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି—
ଉପସ୍ପୃଶେତ୍ସ ଵିଦ୍ଯାନାଂ ସର୍ଵାସାଂ ପାରଗୋ ଭଵେତ୍ । ମହାଶ୍ରମେ ଵସେଦ୍ରାତ୍ରିଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରମୋଚନେ
ସେଠାରେ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୁଏ। ମହାଶ୍ରମରେ ଏକ ରାତି ରହିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଏକକାଲଂ ନିରାହାରୋ ଲୋକାନ୍ସଂଵସତେ ଶୁଭାନ୍ । ଷଷ୍ଠକାଲୋପଵାସେନ ମାସମୁଷ୍ଯ ମହାଲଯେ
ଏକ ଦିନ ଉପବାସ କଲେ, ସେ ଶୁଭ ଲୋକରେ ବାସ କରନ୍ତି; ଏହି ଭାବେ ଛଅ ଦିନ ପରେ ପରେ ଉପବାସ କଲେ, ମହାପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ସେ ଏଠାରେ ଏକ ମାସ ରହିପାରନ୍ତି।
ତୀର୍ଣସ୍ତାରଯତେ ଜଂତୂନ୍ଦଶପୂର୍ଵାନ୍ଦଶାପରାନ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାହେଶ୍ଵରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପରଂ ସୁରନମସ୍କୃତମ୍
ସେ ନିଜେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଦଶଜଣ ପୂର୍ବଜ ଓ ଦଶଜଣ ପରଜନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି; ମାହେଶ୍ୱର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ପୂଜନ୍ତି, ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
କୃତାର୍ଥଃ ସର୍ଵକୃତ୍ଯେଷୁ ନ ଶୋଚେନ୍ମରଣଂ କ୍ଵଚିତ୍ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଵିଂଦ୍ଯାଦ୍ବହୁସୁଵର୍ଣକମ୍
ଯିଏ ସମସ୍ତ କାମ ସଫଳ କରିଛନ୍ତି, ସେ କେବେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନେଇ ଦୁଃଖ କରିବାକୁ ପଡ଼େନାହିଁ; ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଥିଲେ, ସେ ବହୁ ସୁନା ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଅଥ ଵେତସିକାଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ପିତାମହନିଷେଵିତାମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଗତିଂ ଚ ପରମାଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ତାପରେ, ପିତାମହଙ୍କର ପୂଜିତ ବେତସିକାକୁ ଯାଇଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ଅଥ ସୁଂଦରିକାଂ ତୀର୍ଥଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସିଦ୍ଧନିଷେଵିତାମ୍ । ରୂପସ୍ଯ ଭାଗୀ ଭଵତି ଦୃଷ୍ଟମେତତ୍ପୁରାତନୈଃ
ଏହାପରେ, ସିଦ୍ଧମାନେ ପୂଜିଥିବା ସୁନ୍ଦରିକା ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ପୁରୁଣା ଲୋକମାନେ ଦେଖିଥିବା ପରି, ସେ ରୂପର ଅଂଶୀ ହୁଅନ୍ତି।
ତତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣିକାଂ ଗତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ । ପଦ୍ମଵର୍ଣେନ ଯାନେନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ
ତାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣିକାକୁ ଯାଇ, ନିଷ୍ଠାବାନ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ମନେ, ପଦ୍ମ ରଙ୍ଗର ଯାନରେ ବସି, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
ତତଶ୍ଚ ନୈମିଷଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଜନିଷେଵିତମ୍ । ତତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ନିଵସତି ବ୍ରହ୍ମା ଦେଵଗଣୈଃ ସହ
ଏହାପରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ପୂଜିଥିବା ପବିତ୍ର ନୈମିଷକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଦେବମାନେ ସହିତ ସଦା ବାସ କରନ୍ତି।
ନୈମିଷଂ ପ୍ରାର୍ଥଯାନସ୍ଯ ପାପସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି । ପ୍ରଵିଷ୍ଟମାନସ୍ତୁ ନରଃ ସର୍ଵପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ନୈମିଷକୁ ଆଶା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଅର୍ଧ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଯିଏ ଏଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ଵାରାଣସ୍ଯାଶ୍ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ସଂକ୍ଷେପାତ୍କଥିତଂ ତ୍ଵଯା । ଵିସ୍ତରେଣ ମୁନେ ବ୍ରୂହି ତଦା ପ୍ରୀଣାତି ମେ ମନଃ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: ଆପଣ ବାରାଣସୀର ମହିମା ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଛନ୍ତି; ମୁଁ ଚାହେଁ, ମୁନି, ଏହାକୁ ଏବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହନ୍ତୁ, କାରଣ ମୋର ମନ ଏଥିରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛି।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଅତ୍ରେତିହାସଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵାରାଣସ୍ଯା ଗୁଣାଶ୍ରଯମ୍ । ଯସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣମାତ୍ରେଣ ମୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା
ନାରଦ କହିଲେ: ଏଠାରେ ମୁଁ ଏକ ପୁରାତନ କଥା କହିବି, ଯାହା ବାରାଣସୀର ଗୁଣର ମୂଳ; ଏହା କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।