ପଶ୍ଯଂତୋ ଵିଷ୍ଣୁରୂପେଣ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଚରାଚରମ୍ । ଚରଂତି ଲୀଲଯା ପୃଥ୍ଵଦ୍ଯଂତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ମୌନମାସ୍ଥିତାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପରେ ଦେଖୁଥିଲେ, ଏବଂ ମୃଦୁ ହସରେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ପରସ୍ପର ମୌନ ରଖିଥିଲେ।
ନ କୁର୍ଵଂତି କ୍ରିଯାଂ କାଂଚିଦର୍ଥମାତ୍ରଂ ହି ଯୋଗିନଃ । ଦୃଷ୍ଟଜ୍ଞାନା ଅସଂଦେହାଶ୍ଚିଦ୍ଵିକାର ଵିଶାରଦାଃ
ଏହି ଯୋଗୀମାନେ କେବେ ମାନସିକ ସମ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ କୌଣସି କାମ କରୁନଥିଲେ, ସିଧାସଳଖ ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିଲେ, ସନ୍ଦେହ ନଥିଲା, ଚେତନାର ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
ଏଵଂ ତେ ତଵ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପୂର୍ଵମଷ୍ଟମଜନ୍ମନି । ତିଷ୍ଠତୋ ମଧ୍ଯଦେଶେଷୁ ପୁତ୍ରଦାରକୁଟୁଂବିନଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ତୁମ ପୂର୍ବ ଏଠର ଅଷ୍ଟମ ଜନ୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ମଧ୍ୟଦେଶରେ ବସିଥିଲେ, ପୁଅ, ଜଣେ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପରିବାର ଥିଲା।
ଗେହଂ ତାଵକମାଜଗ୍ମୁର୍ମଧ୍ଯାହ୍ନେ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସିତାଃ । ଵୈଶ୍ଵଦେଵାଂତରେ କାଲେ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟା ଗୃହାଂଗଣେ
ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ ସେମାନେ ତୁମ ଘରକୁ ଭିତରକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଖାଇବାକୁ ଏବଂ ପିଇବାକୁ ଖୁବ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ। ବୈଶ୍ୱଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସେମାନେକୁ ଘର ଆଙ୍ଗଣରେ ଦେଖିଥିଲେ।
ସଗଦ୍ଗଦଂ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରଂ ସହର୍ଷଂ ଚ ସସଂଭ୍ରମମ୍ । ଦଂଡଵତ୍ପ୍ରଣିପାତେନ ବହୁମାନପୁରଃସରମ୍
କମ୍ପିଥିବା କଣ୍ଠରେ, ଅଶୁନେତ୍ରରେ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହରେ, ସେ ଗଭୀର ଆଦର ସହିତ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚରଣୌ ମୂର୍ଧ୍ନା କୃତ୍ଵା ପାଣିଯୁଗାଞ୍ଜଲିମ୍ । ତଦାଭିନନ୍ଦିତାଃ ସର୍ଵେ ତଯା ସୂନୃତଯା ଗିରା
ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଚରଣ ଛୁଇଁ, ହାତ ଯୋଡି ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ମିଠା କଥା ଶୁଣିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଜୀଵିତଂ ସଫଲଂ ତଥା । ଅଦ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ମେ ସନାଥୋଽଦ୍ଯାସ୍ମି ପାଵନଃ
ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ, ଜୀବନ ସାର୍ଥକ; ଆଜି ବିଷ୍ଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଆଜି ମୁଁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ପବିତ୍ର।
ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ ଗୃହଂ ଧନ୍ଯଂ ଧନ୍ଯା ଅଦ୍ଯ କୁଟୁଂବିନଃ । ମମାଦ୍ଯ ପିତରୋ ଧନ୍ଯା ଧନ୍ଯା ଗାଵଃ ଶ୍ରୁତଂ ଧନମ୍
ଆଜି ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋ ଘର ଧନ୍ୟ, ମୋ ପରିବାର ଧନ୍ୟ; ଆଜି ମୋ ପିତୃପୁରୁଷ ଧନ୍ୟ, ଧନ୍ୟ ମୋ ଗାଁଁ, ଶିକ୍ଷା ଓ ଧନ।
ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟୌ ଭଵତାଂ ପାଦୌ ତାପତ୍ରଯହରୌ ମଯା । ଭଵତାଂ ଦର୍ଶନଂ ଯସ୍ମାଦ୍ଧନ୍ଯସ୍ଯୈଵ ହରେରିଵ
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେତୁ ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ଯେପରି ହରିଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଧନ୍ୟତା ମିଳେ।
ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ କୃତ୍ଵା ତୁ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଲନଂ ତଥା । ଧୃତଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିଶାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ତଦା
ଏପରି ସମ୍ମାନ କରି, ପାଦ ଧୋଇ, ସେ ସମୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ପାଦଜଳ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଲେ।
ଯତ୍ର ପାଦୋଦକଂ ଵୈଶ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶିରସା ଧୃତମ୍ । ଗଂଧପୁଷ୍ପାକ୍ଷତୈର୍ଧୂପୈର୍ଦୀପୈର୍ଭାଵପୁରଃସରମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ବଣିକ ଭକ୍ତି ସହିତ ପାଦଜଳ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଲେ, ସେଠାରେ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଭାବରେ ପୂଜା କଲେ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ସୁଂଦରାନ୍ନେନ ଭୋଜିତା ଯତଯସ୍ତଥା । ତୃପ୍ତାଃ ପରମହଂସାସ୍ତେ ଵିଶ୍ରାଂତା ମଂଦିରେ ନିଶି
ସୁନ୍ଦର ଭୋଜନ ଦେଇ ସେମାନେ ଅତିଥିମାନେ ଖୁସି ହେଲେ; ପରମହଂସମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରାତିରେ ମନ୍ଦିରରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ।
ଧ୍ଯାଯଂତଶ୍ଚ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯଜ୍ଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ମତମ୍ । ତେଷାମାତିଥ୍ଯଜଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଜାତଂ ଯତ୍ତେ ଵିଶାଂଵର
ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ଦେଇ, ସବୁ ଆଲୋକର ଆଲୋକ ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ତୁମେ ତାଙ୍କ ଅତିଥିସେବାର ଫଳ ପାଇଲେ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନ ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରସହସ୍ରେଣ ଵକ୍ତୁଂ ଶକ୍ନୋମ୍ଯହଂ ଖଲୁ । ଭୂତାନାଂ ପ୍ରାଣିନଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ମତିଜୀଵିନଃ
ମୁଁ ଏହାକୁ ହଜାର ମୁଁହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କହିପାରିବି ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ମତିମତ୍ସୁ ସୁରାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନରେଷୁ ବ୍ରହ୍ମଜାତଯଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଚ ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଵିଦ୍ଵତ୍ସୁ କୃତବୁଦ୍ଧଯଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମଜନ୍ମା; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଣ୍ଡିତ; ପଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା।
କୃତବୁଦ୍ଧିଷୁ କର୍ତାରଃ କର୍ତୃଷୁ ବ୍ରହ୍ମଵେଦିନଃ । ଅତଏଵ ସୁପୂଜ୍ଯାସ୍ତେ ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ
ନିଶ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧି ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା; କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ; ଏହିଠାରୁ ସେମାନେ ବହୁତ ପୂଜ୍ୟ, ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ତତ୍ସଂଗତିର୍ଵିଶାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାପାତକନାଶିନୀ । ଵିଶ୍ରାଂତା ଗୃହିଣୋ ଗେହେ ସଂତୁଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମଵେଦିନଃ
ଏହି ସଙ୍ଗତି, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାପାପ ନାଶ କରେ; ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଘରେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
ଆଜନ୍ମସଂଚିତଂ ପାପଂ ନାଶଯଂତୀକ୍ଷଣେନ ଵୈ । ସଂଚିତଂ ଯଦ୍ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ପାପମାମରଣାଂତିକମ୍
ଜନ୍ମଠାରୁ ସଞ୍ଚିତ ସମସ୍ତ ପାପ ଏକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଗୃହସ୍ଥ ଯେତେ ପାପ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିଥାଏ।
ଵିନିର୍ଦହତି ତତ୍ସର୍ଵମେକରାତ୍ରୋଷିତୋ ଯତିଃ । ସ୍ଵଭ୍ରାତ୍ରେ ଦେହି ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ନରକାଦ୍ଯେନ ମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଏକ ରାତି ରହିଥିବା ଯତି ଦ୍ୱାରା ଦହିଯାଏ; ସେହି ପୁଣ୍ୟ ତୁମ ଭାଇକୁ ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଇତି ଦୂତଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଦୌ ପୁଣ୍ଯଂ ସ ସତ୍ଵରମ୍ । ହୃଷ୍ଟେନ ଚେତସା ଭ୍ରାତା ନିରଯାତ୍ସୋଽପି ନିର୍ଗତଃ
ଦୂତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତୁରନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଲେ; ଖୁସି ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କର ଭାଇ ନରକରୁ ବାହାରିଲେ।
ଦେଵୈସ୍ତୁ ପୁଷ୍ପଵର୍ଷେଣ ପୂଜିତୌ ଚ ଦିଵଂଗତୌ । ତାଭ୍ଯାଂ ସଂପୂଜିତଃ ସମ୍ଯଗ୍ଗତୋ ଦୂତୋ ଯଥାଗତଃ
ଦେବତାମାନେ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କରି ସମ୍ମାନ କଲେ, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଭଲଭାବେ ପୂଜିତ ହେଲେ, ଦୂତ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ ସେପରି ଫେରିଗଲେ।
ଅଖିଲଭୁଵନବୋଧଂ ଦେଵଦୂତସ୍ଯଵାକ୍ଯଂ ନିଗମଵଚନତୁଲ୍ଯଂ ଵୈଶ୍ଯପୁତ୍ରୋ ନିଶମ୍ଯ । ସ୍ଵକୃତସୁକୃତଦାନାଦ୍ଭ୍ରାତରଂ ତାରଯିତ୍ଵା ସୁରପତିଵରଲୋକଂ ତେନ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଜଗାମ
ଦେବଦୂତଙ୍କ କଥା, ଯାହା ସମସ୍ତ ଜଗତର ଜ୍ଞାନ ଦେଉଥିଲା ଏବଂ ନିଗମବାଣୀ ସମାନ, ବଣିକପୁତ୍ର ଶୁଣି, ନିଜ କର୍ମର ପୁଣ୍ୟ ଦାନ କରି ଭାଇକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ସେ ସହିତ ଦେବତାପତିଙ୍କ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ଇତିହାସମିମଂ ରାଜନ୍ଯଃ ପଠେଚ୍ଛୃଣୁଯାଦପି । ସ ଗୋସହସ୍ରଦାନସ୍ଯ ଵିଶୋକୋ ଲଭତେ ଫଲମ୍
ଯଦି କୌଣସି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଏହି ଇତିହାସ ପଢେ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ଗୋ ହଜାର ଦାନ କରିବା ସମାନ ଦୁଃଖ ନଥିବା ଫଳ ପାଏ।
ନାରଦଉଵାଚ- ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ସୁଗଂଧଂଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ନାରଦ କହିଲେ— ରାଜା, ପରେ ଜଣେ ଏହି ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ରୁଦ୍ରାଵର୍ତଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଏହାପରେ, ରାଜା, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରୀ ରୁଦ୍ରାବର୍ତ୍ତକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଗଂଗାଯାଶ୍ଚ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସରସ୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚ ସଂଗମେ । ସ୍ନାତୋଽଶ୍ଵମେଧମାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗଙ୍ଗା ଓ ସରସ୍ୱତୀ ମିଳନ ସ୍ଥଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ହୁଏ।
ତତ୍ର କର୍ଣହ୍ରଦେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦେଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଶଂକରମ୍ । ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ସେଠାରେ କର୍ଣ୍ଣହ୍ରଦରେ ସ୍ନାନ କରି ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, କେବେ ମଧ୍ୟ କଷ୍ଟରେ ପଡ଼େ ନାହିଁ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।
ତତଃ କୁବ୍ଜାମ୍ରକଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ଗୋସହସ୍ରମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ଏହାପରେ, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରୀ କ୍ରମକ୍ରମେ କୁବ୍ଜାମ୍ରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ଗୋ ହଜାର ଦାନର ଫଳ ମିଳେ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।
ଅରୁଂଧତୀଵଟଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ । ସାମୁଦ୍ରକମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ନରଃ
ହେ ରାଜା, ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରୀ ଅରୁନ୍ଧତୀ ଗଛ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସାମୁଦ୍ରିକ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଏବଂ ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ—
ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଵିଂଦ୍ଯାତ୍ସ୍ଵର୍ଗଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ବ୍ରହ୍ମାଵର୍ତ୍ତଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ
ସେ ଗୋ ହଜାର ଦାନର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ। ଏହାପରେ, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଏକ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତକୁ ଯିବା ଉଚିତ।