ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵଦୂତୋ ଜଗାଦ ହ । ଧ୍ଯାନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ଷଣଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ତନ୍ମୈତ୍ରୀ ରଜ୍ଜୁବନ୍ଧନଃ
ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ଦେବଦୂତ କହିଲେ — ଧ୍ୟାନକୁ ଦେଖି, କିଛି ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେ ମୌତ୍ରୀ ଏମିତି ଏକ ରଶି ଯାହା ବନ୍ଧି ରଖେ।
ଯତ୍ତେ ଵୈଶ୍ଯାଷ୍ଟମେ ପୁଣ୍ଯଂ ତ୍ଵଯା ଜନ୍ମନି ସଂଚିତମ୍ । ତଦ୍ଭ୍ରାତ୍ରେ ଦୀଯତାଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଵର୍ଗଂ ତସ୍ଯ ଯଦୀଚ୍ଛସି
ତୁମେ ଯେଉଁଠି ବୈଶ୍ୟ ଭାବେ ଅଷ୍ଟମ ଜନ୍ମରେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରିଥିଲ, ସେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ତୁମର ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଉ। ଯଦି ତୁମେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଦିଅ।
ଵିକୁଂଡଲ ଉଵାଚ- କିଂ ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ କଥଂ ଜାତଂ କିଂ ଜନ୍ମ ଚ ପୁରାତନମ୍ । ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥ୍ଯତାଂ ଦୂତ ତତୋ ଦାସ୍ଯାମି ସତ୍ଵରମ୍
ବିକୁଣ୍ଡଳ କହିଲେ — ସେହି ପୁଣ୍ୟ କଣ, କିପରି ହେଲା, ଏବଂ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମ କଣ ଥିଲା? ଦୂତ, ଏହା ସବୁ ମୋତେ କୁହ, ତାପରେ ମୁଁ ଏହା ସତ୍ୱର ଦେଇଦେବି।
ଦେଵଦୂତ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ଵୈଶ୍ଯ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଚ ସହେତୁକମ୍ । ପୁରା ମଧୁଵନେ ପୁଣ୍ଯେ ଋଷିରାସୀଚ୍ଚ ଶାକୁନିଃ
ଦେବଦୂତ କହିଲେ — ବୈଶ୍ୟ, ଶୁଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଏବଂ ତାହାର କାରଣ କହିବି। ପୁରୁଣା ଦିନରେ ପବିତ୍ର ମଧୁବନରେ ଶାକୁନି ନାମକ ଏକ ଋଷି ଥିଲେ।
ତପୋଽଧ୍ଯଯନ ସଂପନ୍ନସ୍ତେଜସାଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ସମଃ । ଜଜ୍ଞିରେ ତସ୍ଯ ରେଵତ୍ଯାଂ ନଵ ପୁତ୍ରା ଗ୍ରହା ଇଵ
ସେ ତପସ୍ୟା ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜସ୍ୱୀତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ ଥିଲା। ରେବତୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ତାଙ୍କର ନଉଟି ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ଗ୍ରହମାନେ ପରି ଥିଲେ।
ଧ୍ରୁଵଃ ଶୀଲୋ ବୁଧସ୍ତାରୋ ଜ୍ଯୋତିଷ୍ମାନୁତ ପଂଚମଃ । ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରତା ହ୍ଯେତେ ଗୃହଧର୍ମେଷୁ ରେମିରେ
ଧ୍ରୁବ, ଶୀଳ, ବୁଧ, ତାରା, ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ୍ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ — ଏହିମାନେ ସବୁବେଳେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
ନିର୍ମୋହୋ ଜିତକାମଶ୍ଚ ଧ୍ଯାନକୋଶୋ ଗୁଣାଧିକଃ । ଏତେ ଗୃହଵିରକ୍ତାଶ୍ଚ ଚତ୍ଵାରୋ ଦ୍ଵିଜସୂନଵଃ
ନିର୍ମୋହ, ଜିତକାମ, ଧ୍ୟାନକୋଶ ଏବଂ ଗୁଣାଧିକ — ଏହି ଚାରିଜଣ ଦ୍ୱିଜପୁତ୍ର ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନରୁ ଅଲଗା ଓ ନିରାସକ୍ତ ଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଥାଶ୍ରମମାପନ୍ନାଃ ସର୍ଵକାମଵିନିସ୍ପୃହାଃ । ଗ୍ରାମୈକଵାସିନଃ ସର୍ଵେ ନିଃସଂଗା ନିଷ୍ପରିଗ୍ରହାଃ
ଚତୁର୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକ ଗାଁରେ ନିବାସ କରୁଥିଲେ, କୌଣସି ଆସକ୍ତି କିମ୍ବା ସଂପତ୍ତି ନଥିଲା।
ନିରାଶା ନିଷ୍ପ୍ରଯତ୍ନାଶ୍ଚ ସମ ଲୋଷ୍ଟାଶ୍ମକାଂଚନାଃ । ଯେନକେନଚିଦାଚ୍ଛନ୍ନା ଯେନକେନଚିଦାଶିତାଃ
ସେମାନେ ଆଶାହୀନ, ଚେଷ୍ଟାହୀନ ଏବଂ ମାଟି, ପାଥର ଓ ସୁନାକୁ ସମାନ ଭାବରେ ଦେଖୁଥିଲେ; ଯେଉଁଠାରୁ ଯେଉଁଭଳି ଆଡ଼ ମିଳୁଥିଲା, ଯେଉଁଠାରୁ ଯେଉଁଭଳି ଖାଦ୍ୟ ମିଳୁଥିଲା, ତାହିଁ ସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ।
ସାଯଂଗ୍ରହାସ୍ତଥା ନିତ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଧ୍ଯାନପରାଯଣାଃ । ଜିତନିଦ୍ରା ଜିତାହାରା ଵାତଶୀତସହିଷ୍ଣଵଃ
ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନା କରୁଥିଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗି ରହୁଥିଲେ, ନିଦ୍ରା ଓ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ଜିତ ପାଇଥିଲେ, ପବନ ଓ ଶୀତକୁ ସହି ପାରୁଥିଲେ।
ପଶ୍ଯଂତୋ ଵିଷ୍ଣୁରୂପେଣ ଜଗତ୍ସର୍ଵଂ ଚରାଚରମ୍ । ଚରଂତି ଲୀଲଯା ପୃଥ୍ଵଦ୍ଯଂତେଽନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ମୌନମାସ୍ଥିତାଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପରେ ଦେଖୁଥିଲେ, ଏବଂ ମୃଦୁ ହସରେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁଥିଲେ, ପରସ୍ପର ମୌନ ରଖିଥିଲେ।
ନ କୁର୍ଵଂତି କ୍ରିଯାଂ କାଂଚିଦର୍ଥମାତ୍ରଂ ହି ଯୋଗିନଃ । ଦୃଷ୍ଟଜ୍ଞାନା ଅସଂଦେହାଶ୍ଚିଦ୍ଵିକାର ଵିଶାରଦାଃ
ଏହି ଯୋଗୀମାନେ କେବେ ମାନସିକ ସମ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ କୌଣସି କାମ କରୁନଥିଲେ, ସିଧାସଳଖ ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିଲେ, ସନ୍ଦେହ ନଥିଲା, ଚେତନାର ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ।
ଏଵଂ ତେ ତଵ ଵିପ୍ରସ୍ଯ ପୂର୍ଵମଷ୍ଟମଜନ୍ମନି । ତିଷ୍ଠତୋ ମଧ୍ଯଦେଶେଷୁ ପୁତ୍ରଦାରକୁଟୁଂବିନଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ତୁମ ପୂର୍ବ ଏଠର ଅଷ୍ଟମ ଜନ୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ ମଧ୍ୟଦେଶରେ ବସିଥିଲେ, ପୁଅ, ଜଣେ ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପରିବାର ଥିଲା।
ଗେହଂ ତାଵକମାଜଗ୍ମୁର୍ମଧ୍ଯାହ୍ନେ କ୍ଷୁତ୍ପିପାସିତାଃ । ଵୈଶ୍ଵଦେଵାଂତରେ କାଲେ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟା ଗୃହାଂଗଣେ
ମଧ୍ୟାହ୍ନ ବେଳେ ସେମାନେ ତୁମ ଘରକୁ ଭିତରକୁ ଆସିଥିଲେ, ସେମାନେ ଖାଇବାକୁ ଏବଂ ପିଇବାକୁ ଖୁବ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିଲେ। ବୈଶ୍ୱଦେବ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସେମାନେକୁ ଘର ଆଙ୍ଗଣରେ ଦେଖିଥିଲେ।
ସଗଦ୍ଗଦଂ ସାଶ୍ରୁନେତ୍ରଂ ସହର୍ଷଂ ଚ ସସଂଭ୍ରମମ୍ । ଦଂଡଵତ୍ପ୍ରଣିପାତେନ ବହୁମାନପୁରଃସରମ୍
କମ୍ପିଥିବା କଣ୍ଠରେ, ଅଶୁନେତ୍ରରେ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହରେ, ସେ ଗଭୀର ଆଦର ସହିତ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ।
ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚରଣୌ ମୂର୍ଧ୍ନା କୃତ୍ଵା ପାଣିଯୁଗାଞ୍ଜଲିମ୍ । ତଦାଭିନନ୍ଦିତାଃ ସର୍ଵେ ତଯା ସୂନୃତଯା ଗିରା
ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଚରଣ ଛୁଇଁ, ହାତ ଯୋଡି ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ମିଠା କଥା ଶୁଣିଲେ।
ଅଦ୍ଯ ମେ ସଫଲଂ ଜନ୍ମ ଜୀଵିତଂ ସଫଲଂ ତଥା । ଅଦ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରସନ୍ନୋ ମେ ସନାଥୋଽଦ୍ଯାସ୍ମି ପାଵନଃ
ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକ, ଜୀବନ ସାର୍ଥକ; ଆଜି ବିଷ୍ଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ଆଜି ମୁଁ ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ପବିତ୍ର।
ଧନ୍ଯୋଽସ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ ଗୃହଂ ଧନ୍ଯଂ ଧନ୍ଯା ଅଦ୍ଯ କୁଟୁଂବିନଃ । ମମାଦ୍ଯ ପିତରୋ ଧନ୍ଯା ଧନ୍ଯା ଗାଵଃ ଶ୍ରୁତଂ ଧନମ୍
ଆଜି ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋ ଘର ଧନ୍ୟ, ମୋ ପରିବାର ଧନ୍ୟ; ଆଜି ମୋ ପିତୃପୁରୁଷ ଧନ୍ୟ, ଧନ୍ୟ ମୋ ଗାଁଁ, ଶିକ୍ଷା ଓ ଧନ।
ଯଦ୍ଦୃଷ୍ଟୌ ଭଵତାଂ ପାଦୌ ତାପତ୍ରଯହରୌ ମଯା । ଭଵତାଂ ଦର୍ଶନଂ ଯସ୍ମାଦ୍ଧନ୍ଯସ୍ଯୈଵ ହରେରିଵ
ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ପାଦ ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ତିନି ପ୍ରକାର ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେତୁ ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ଯେପରି ହରିଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଧନ୍ୟତା ମିଳେ।
ଏଵଂ ସଂପୂଜ୍ଯ କୃତ୍ଵା ତୁ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଲନଂ ତଥା । ଧୃତଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ଵିଶାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ପରଯା ତଦା
ଏପରି ସମ୍ମାନ କରି, ପାଦ ଧୋଇ, ସେ ସମୟରେ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ପାଦଜଳ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଲେ।
ଯତ୍ର ପାଦୋଦକଂ ଵୈଶ୍ଯ ଶ୍ରଦ୍ଧଯା ଶିରସା ଧୃତମ୍ । ଗଂଧପୁଷ୍ପାକ୍ଷତୈର୍ଧୂପୈର୍ଦୀପୈର୍ଭାଵପୁରଃସରମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ବଣିକ ଭକ୍ତି ସହିତ ପାଦଜଳ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିଲେ, ସେଠାରେ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଅକ୍ଷତ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଭାବରେ ପୂଜା କଲେ।
ସଂପୂଜ୍ଯ ସୁଂଦରାନ୍ନେନ ଭୋଜିତା ଯତଯସ୍ତଥା । ତୃପ୍ତାଃ ପରମହଂସାସ୍ତେ ଵିଶ୍ରାଂତା ମଂଦିରେ ନିଶି
ସୁନ୍ଦର ଭୋଜନ ଦେଇ ସେମାନେ ଅତିଥିମାନେ ଖୁସି ହେଲେ; ପରମହଂସମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରାତିରେ ମନ୍ଦିରରେ ବିଶ୍ରାମ କଲେ।
ଧ୍ଯାଯଂତଶ୍ଚ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯଜ୍ଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ମତମ୍ । ତେଷାମାତିଥ୍ଯଜଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଜାତଂ ଯତ୍ତେ ଵିଶାଂଵର
ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧି ଦେଇ, ସବୁ ଆଲୋକର ଆଲୋକ ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ତୁମେ ତାଙ୍କ ଅତିଥିସେବାର ଫଳ ପାଇଲେ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ନ ତଦ୍ଵକ୍ତ୍ରସହସ୍ରେଣ ଵକ୍ତୁଂ ଶକ୍ନୋମ୍ଯହଂ ଖଲୁ । ଭୂତାନାଂ ପ୍ରାଣିନଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ମତିଜୀଵିନଃ
ମୁଁ ଏହାକୁ ହଜାର ମୁଁହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ କହିପାରିବି ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ମତିମତ୍ସୁ ସୁରାଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ନରେଷୁ ବ୍ରହ୍ମଜାତଯଃ । ବ୍ରାହ୍ମଣେଷୁ ଚ ଵିଦ୍ଵାଂସୋ ଵିଦ୍ଵତ୍ସୁ କୃତବୁଦ୍ଧଯଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମଜନ୍ମା; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଣ୍ଡିତ; ପଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନିଶ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା।
କୃତବୁଦ୍ଧିଷୁ କର୍ତାରଃ କର୍ତୃଷୁ ବ୍ରହ୍ମଵେଦିନଃ । ଅତଏଵ ସୁପୂଜ୍ଯାସ୍ତେ ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ଜଗତ୍ତ୍ରଯେ
ନିଶ୍ଚିତ ବୁଦ୍ଧି ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା; କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ; ଏହିଠାରୁ ସେମାନେ ବହୁତ ପୂଜ୍ୟ, ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ।
ତତ୍ସଂଗତିର୍ଵିଶାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାପାତକନାଶିନୀ । ଵିଶ୍ରାଂତା ଗୃହିଣୋ ଗେହେ ସଂତୁଷ୍ଟା ବ୍ରହ୍ମଵେଦିନଃ
ଏହି ସଙ୍ଗତି, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମହାପାପ ନାଶ କରେ; ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଘରେ ବିଶ୍ରାମ କରନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
ଆଜନ୍ମସଂଚିତଂ ପାପଂ ନାଶଯଂତୀକ୍ଷଣେନ ଵୈ । ସଂଚିତଂ ଯଦ୍ଗୃହସ୍ଥସ୍ଯ ପାପମାମରଣାଂତିକମ୍
ଜନ୍ମଠାରୁ ସଞ୍ଚିତ ସମସ୍ତ ପାପ ଏକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଗୃହସ୍ଥ ଯେତେ ପାପ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରିଥାଏ।
ଵିନିର୍ଦହତି ତତ୍ସର୍ଵମେକରାତ୍ରୋଷିତୋ ଯତିଃ । ସ୍ଵଭ୍ରାତ୍ରେ ଦେହି ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ନରକାଦ୍ଯେନ ମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ସମସ୍ତ ପାପ ଏକ ରାତି ରହିଥିବା ଯତି ଦ୍ୱାରା ଦହିଯାଏ; ସେହି ପୁଣ୍ୟ ତୁମ ଭାଇକୁ ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଇତି ଦୂତଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦଦୌ ପୁଣ୍ଯଂ ସ ସତ୍ଵରମ୍ । ହୃଷ୍ଟେନ ଚେତସା ଭ୍ରାତା ନିରଯାତ୍ସୋଽପି ନିର୍ଗତଃ
ଦୂତଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ତୁରନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦେଲେ; ଖୁସି ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କର ଭାଇ ନରକରୁ ବାହାରିଲେ।