ଗୋଗ୍ରାସଂ ଯେ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ଯେ ଶୁଶ୍ରୂଷଂତି ଗାଃ ସଦା । ଯେନାରୋହଂତି ଗୋପୃଷ୍ଠେ ତେ ସ୍ଵର୍ଲୋକନିଵାସିନଃ
ଯେମାନେ ଗାଈଙ୍କୁ ଚାରା ଦେଉଛନ୍ତି, ସଦା ଗାଈଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଗାଈଙ୍କୁ ପିଠିରେ ଚଢ଼ାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ଗର୍ତମାତ୍ରଂ ତୁ ଯେ ଚକ୍ରୁର୍ଯତ୍ର ଗୌରତୃଷା ଭଵେତ୍ । ଯମଲୋକମଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ତେ ଯାଂତି ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ନରାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଗାଈ ପିଇବା ପାଇଁ ଏକ ଛୋଟ ଗଡ଼ିଅଁ ଖୋଦନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଲୋକ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼େନାହିଁ, ସିଧା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିପୂଜା ଦେଵପୂଜା ଗୁରୁପୂଜା ରତାଶ୍ଚ ଯେ । ଦ୍ଵିଜପୂଜା ରତା ନିତ୍ଯଂ ତେ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଅଗ୍ନି, ଦେବତା, ଗୁରୁ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିତ୍ୟ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ।
ଵାପୀକୂପତଡାଗାଦୌ ଧର୍ମସ୍ଯାଂତୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ପିବଂତି ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଯତ୍ର ଜଲସ୍ଥଲ ଚରାସ୍ତଦା
କୁଆଁ, ପୋଖରୀ, ତଳାବ ଭଳି ଜଳସ୍ଥଳରେ ଧର୍ମର ସୀମା ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଜଳ ପିଉନ୍ତି କିମ୍ବା ଚାଲିଫିରନ୍ତି।
ନିତ୍ଯଂ ଦାନପରଃ ସୋଽତ୍ର କଥ୍ଯତେ ଵିବୁଧୈରପି । ଯଥାଯଥା ଚ ପାନୀଯଂ ପିବଂତି ପ୍ରାଣିନୋ ଭୃଶମ୍
ଯିଏ ସଦା ଦାନରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେଉଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେତେ ଜଳ ପିଉନ୍ତି, ସେତେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ।
ତଥାତଥାଽକ୍ଷଯଃ ସ୍ଵର୍ଗୋ ଧର୍ମବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିଶାଂ ଵର । ପ୍ରାଣିନାଂ ଜୀଵନଂ ଵାରି ପ୍ରାଣା ଵାରିଣି ସଂସ୍ଥିତାଃ
ଏହିପରି ଧର୍ମବୁଦ୍ଧିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଅକ୍ଷୟ ରହେ; ଜଳ ହେଉଛି ପ୍ରାଣୀମାନେର ଜୀବନ, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଜଳରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ନିତ୍ଯସ୍ନାନେନ ପୂଯଂତେ ଯେଽପି ପାତକିନୋ ନରାଃ । ପ୍ରାତଃସ୍ନାନଂ ହରେଦ୍ଵୈଶ୍ଯ ବାହ୍ମାଭ୍ଯଂତରଜଂ ମଲମ୍
ଯେମାନେ ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; ସକାଳ ସ୍ନାନ ବୈଶ୍ୟଙ୍କର ଭିତର ଓ ବାହାର ମଳ ଦୂର କରେ।
ପ୍ରାତଃସ୍ନାନେନ ନିଷ୍ପାପୋ ନରୋ ନ ନିରଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ସ୍ନାନଂ ଵିନା ତୁ ଯୋ ଭୁଂକ୍ତେ ମଲାଶୀ ସ ସଦା ନରଃ
ସକାଳ ସ୍ନାନ କଲେ ଲୋକ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ନରକକୁ ଯାଏନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ସ୍ନାନ ବିନା ଖାଏ, ସେ ସଦା ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ।
ଅସ୍ନାଯୀ ଯୋ ନରସ୍ତସ୍ଯ ଵିମୁଖା ପିତୃଦେଵତାଃ । ସ୍ନାନହୀନୋ ନରଃ ପାପଃ ସ୍ନାନହୀନୋ ନରୋଽଶୁଚିଃ
ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାନ୍ତି; ସ୍ନାନ ନଥିବା ଲୋକ ପାପୀ ଏବଂ ଅପବିତ୍ର।
ଅସ୍ନାଯୀ ନରକଂ ଭୁଂକ୍ତେ ପୁଂସ୍କୀଟାଦିଷୁ ଜାଯତେ । ଯେ ପୁନଃ ସ୍ରୋତସି ସ୍ନାନମାଚରଂତୀହ ପର୍ଵଣି
ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେନାହିଁ, ସେ ନରକ ଭୋଗ କରେ ଏବଂ କୀଟପତଙ୍ଗ ଭଳି ଜନ୍ମ ନେଉଛି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ପର୍ବଦିନରେ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି—
ତେ ନୈଵ ନରକଂ ଯାଂତି ନ ଜାଯଂତେ କୁଯୋନିଷୁ । ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନା ଦୁଷ୍ଟଚିଂତାଶ୍ଚ ଵଂଧ୍ଯା ଭଵଂତି ସର୍ଵଦା
ସେମାନେ କେବେ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତିନାହିଁ, କୁଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ, ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା ସଦା ବନ୍ଧ୍ୟା ରହନ୍ତି—
ପ୍ରାତଃସ୍ନାନେନ ଶୁଦ୍ଧାନାଂ ପୁରୁଷାଣାଂ ଵିଶାଂଵର । ତିଲାଂଶ୍ଚ ତିଲପାତ୍ରାଂଶ୍ଚ ତିଲପ୍ରସ୍ଥଂ ଯଥାଵିଧି
ଯେମାନେ ସକାଳ ସ୍ନାନରେ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ସେମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତିଳ, ତିଳର ପାତ୍ର ଓ ତିଳର ପ୍ରମାଣ ଦେଇଥିଲେ—
ଦତ୍ତ୍ଵା ପ୍ରେତପତେର୍ଭୂମୌ ନ ଵ୍ରଜଂତି ନରାଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ପୃଥିଵୀଂ କାଂଚନଂ ଗାଂ ଚ ଦତ୍ଵା ଦାନାନି ଷୋଡଶ
ଏହାମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପିତୃଙ୍କୁ ଦେଇଲେ, ସେମାନେ କେବେ କୌଣସି ଦୁଃଖକୁ ଯାଆନ୍ତିନାହିଁ; ପୃଥିବୀ, ସୁନା ଓ ଗାଈ ଏବଂ ଷୋଳ ଧରଣର ଦାନ ଦେଇଲେ—
ଗତ୍ଵା ନ ଵିନିଵର୍ତଂତେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକାଦ୍ଵିକୁଂଡଲ । ପୁଣ୍ଯାସୁ ତିଥିଷୁ ପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯତୀପାତେ ଚ ସଂକ୍ରମେ
ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଛକୁ ଫେରନ୍ତିନାହିଁ, ହେ ଶୋଭାମୟ କୁଣ୍ଡଳଧାରୀ; ପୁଣ୍ୟ ତିଥି, ଗ୍ରହଣ ଓ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ—
ସ୍ନାତ୍ଵା ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଯତ୍କିଂଚିନ୍ନୈଵ ମଜ୍ଜତି ଦୁର୍ଗତୌ । ନୈଵାକ୍ରାମଂତି ଦାତାରୋ ଦାରୁଣଂ ରୌରଵଂ ପଥମ୍ । ଇହଲୋକେ ନ ଜାଯଂତେ କୁଲେ ଧନଵିଵର୍ଜିତେ
ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ଥୋଡ଼ା ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିନାହିଁ; ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କେବେ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ମାର୍ଗରେ ଚାଲନ୍ତିନାହିଁ, ଏହି ଜଗତରେ ଧନହୀନ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ।
ସତ୍ଯଵାଦୀ ସଦା ମୌନୀ ପ୍ରିଯଵାଦୀ ଚ ଯୋ ନରଃ । ଅକ୍ରୋଧନଃ ସମାଚାରୋ ନାତିଵାଦ୍ଯନସୂଯକଃ
ଯିଏ ସଦା ସତ୍ୟ କହେ, ସଦା ମୌନ ରହେ, ମିଷ୍ଟି କଥା କହେ, କ୍ରୋଧ ନଥାଏ, ଭଲ ଆଚରଣ ରଖେ, ଅତ୍ୟଧିକ କଥା ନକହେ, ଇର୍ଷ୍ୟା କରେନାହିଁ—
ସଦା ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯସଂପନ୍ନଃ ସଦା ଭୂତଦଯାନ୍ଵିତଃ । ଗୋପ୍ତା ଚ ପରମର୍ମାଣାଂ ଵକ୍ତା ପରଗୁଣସ୍ଯ ଚ
ଯିଏ ସଦା ଦାନଶୀଳ, ସଦା ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରତି ଦୟାଶୀଳ, ଗୁପ୍ତ କଥା ରକ୍ଷା କରେ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ଗୁଣ କହେ—
ପରସ୍ଵଂ ତୃଣମାତ୍ରଂ ଚ ମନସାପି ନ ଯୋ ହରେତ୍ । ନ ପଶ୍ଯଂତି ଵିଶାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ହ୍ଯେତେ ନରକଯାତନାମ୍
ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଜମି ହେଉ କିମ୍ବା ଘାସ ମାନେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ନେଇନାହିଁ—ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ କେବେ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଖନ୍ତିନାହିଁ।
ପରାପଵାଦୀ ପାଖଂଡଃ ପାପେଭ୍ଯୋଽପି ମତୋଽଧିକଃ । ପଚ୍ଯତେ ନରକେ ତାଵଦ୍ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା ଏବଂ ଧର୍ମର ବିପକ୍ଷରେ ଥିବା ଲୋକ, ସାଧାରଣ ପାପୀଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବେଶି ଖରାପ ବୋଲି ମନାଯାଏ । ସେମାନେ ଜଗତ୍ ଶେଷ ହେଉଅଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି ।
ଵକ୍ତା ପରୁଷଵାକ୍ଯାନାଂ ମଂତଵ୍ଯୋ ନରକାଗତଃ । ସଂଦେହୋ ନ ଵିଶାଂଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁନର୍ଯାତି ଚ ଦୁର୍ଗତିମ୍
ଯେଉଁଠି ଲୋକ କଠୋର କଥା କହେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତଭାବେ ନରକକୁ ଯାଏ । ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ସେ ପୁନି ଦୁଃଖର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ।
ନ ତୀର୍ଥୈର୍ନ ତପୋଭିଶ୍ଚ କୃତଘ୍ନସ୍ଯାସ୍ତି ନିଷ୍କୃତିଃ । ସହତେ ଯାତନାଂ ଘୋରାଂ ସ ନରୋ ନରକେ ଚିରମ୍
ଅକୃତଜ୍ଞ ଲୋକ ପାଇଁ କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମୋଚନ ନାହିଁ । ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ତେଷୁ ମଜ୍ଜତି ଯୋ ନରଃ । ଜିତେଂଦ୍ରିଯୋ ଜିତାହାରୋ ନ ସ ଯାତି ଯମାଲଯମ୍
ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସେଠି ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଖାଦ୍ୟରେ ସଂଯମ ରଖେ, ସେ କେବେ ଯମର ଗୃହକୁ ଯାଏ ନାହିଁ ।
ନ ତୀର୍ଥେ ପାତକଂ କୁର୍ଯାନ୍ନ ଚ ତୀର୍ଥୋପଜୀଵନମ୍ । ତୀର୍ଥେ ପ୍ରତିଗ୍ରହସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯସ୍ତ୍ଯାଜ୍ଯୋ ଧର୍ମସ୍ଯ ଵିକ୍ରଯଃ
ତୀର୍ଥରେ କେବେ ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ତୀର୍ଥକୁ ଉପାର୍ଜନ ଉପାୟ କରିବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ତୀର୍ଥରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଛାଡିଦେବା ଉଚିତ୍, ଧର୍ମର ବିକ୍ରୟ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ୍ୟ ।
ଦୁର୍ଜରଂ ପାତକଂ ତୀର୍ଥେ ଦୁର୍ଜରଶ୍ଚ ପ୍ରତିଗ୍ରହଃ । ତୀର୍ଥେ ଚ ଦୁର୍ଜରଂ ସର୍ଵମେତତ୍କିନ୍ନରକଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ତୀର୍ଥରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ, ତେଣୁ ତୀର୍ଥରେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଜୟ । ତୀର୍ଥରେ ଏପରି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର ଏବଂ ଏହା ନରକକୁ ନେଇଯାଏ ।
ସକୃଦ୍ଗଂଗାଂଭସି ସ୍ନାତଃ ପୂତୋ ଗାଂଗେଯଵାରିଣା । ନ ନରୋ ନରକଂ ଯାତି ଅପି ପାତକରାଶିକୃତ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ । ସେ ଅନେକ ପାପ କଲେ ମଧ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ ।
ଵ୍ରତଦାନତପୋ ଯଜ୍ଞାଃ ପଵିତ୍ରାଣୀତରାଣି ଚ । ଗଂଗାବିଂଦ୍ଵଭିଷିକ୍ତସ୍ଯ ନ ସମା ଇତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍
ବ୍ରତ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ଜଳର ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଲାଗିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସମାନ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହିପରି ଆମେ ଶୁଣିଛୁ ।
ଅନ୍ଯତୀର୍ଥସମାଂ ଗଂଗାଂ ଯୋ ବ୍ରଵୀତି ନରାଧମଃ । ସ ଯାତି ନରକଂ ଵୈଶ୍ଯ ଦାରୁଣଂ ରୌରଵଂ ମହତ୍
ଯେ ନିମ୍ନତମ ମଣିଷ ଗଙ୍ଗାକୁ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥ ସମାନ ବୋଲି କହେ, ସେ, ହେ ବୈଶ୍ୟ, ଭୟଙ୍କର ଓ ବଡ଼ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ ।
ଧର୍ମଦ୍ରଵଂ ହ୍ଯପାଂ ବୀଜଂ ଵୈକୁଂଠଚରଣଚ୍ଯୁତମ୍ । ଧୃତଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ମହେଶେନ ଯଦ୍ଗାଂଗମମଲଂ ଜଲମ୍
ଧର୍ମର ସାର, ଜଳର ମୂଳ, ଯାହା ବୈକୁଣ୍ଠର ଚରଣରୁ ପଡ଼ିଛି, ସେହି ଶୁଦ୍ଧ ଗଙ୍ଗା ଜଳକୁ ମହେଶ୍ୱର ମୁଣ୍ଡରେ ଧରିଛନ୍ତି ।
ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମୈଵ ନ ସଂଦେହୋ ନିର୍ଗୁଣଂ ପ୍ରକୃତେଃ ପରମ୍ । ତେନ କିଂ ସମତାଂ ଗଚ୍ଛେଦପି ବ୍ରହ୍ମାଂଡଗୋଚରେ
ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ଏହା ନିର୍ଗୁଣ ଓ ପ୍ରକୃତିରୁ ପରେ । ଏହା ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ସମାନ ହୋଇପାରିବ କି ?
ଗଂଗାଗଂଗେତି ଯୋ ବ୍ରୂଯାଦ୍ଯୋଜନାନାଂ ଶତୈରପି । ନରୋ ନ ନରକଂ ଯାତି କିଂ ତଯା ସଦୃଶଂ ଭଵେତ୍ । ନାନ୍ଯେନ ଦହ୍ଯତେ ସଦ୍ଯଃ କ୍ରିଯା ନରକଦାଯିନୀ
ଯେଉଁ ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ‘ଗଙ୍ଗା, ଗଙ୍ଗା’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ କେବେ ନରକକୁ ଯାଏ ନାହିଁ । ତାଙ୍କ ସମାନ କିଛି ଅଛି କି ? ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଏପରି ସତ୍ୱରେ ନରକଦାୟିକୁ ନଶ୍ୱ କରିପାରେ ନାହିଁ ।