ମଶକାନ୍ସରୀସୃପାନ୍ଦଂଶାନ୍ଯୂକାଦ୍ଯାନ୍ମାନଵାଂସ୍ତଥା । ଆତ୍ମୌପମ୍ଯେନ ପଶ୍ଯଂତି ମାନଵା ଯେ ଦଯାଲଵଃ
ଯେଉଁମାନେ ଦୟାଳୁ, ସେମାନେ ମଶା, ସାପ, କିଟ, ଏବଂ ମଣିଷମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପରି ଦେଖନ୍ତି।
ତପ୍ତାଂଗାରମଯସ୍କୀଲଂ ମାଦଂପ୍ରେତରଂଗିଣୀମ୍ । ଦୁର୍ଗତିଂ ନୈଵ ଗଚ୍ଛଂତି କୃତାଂତସ୍ଯ ଚ ତେ ନରାଃ
ସେମାନେ ତାପିତ କୋଇଳା, ଲୋହା ଶଳା, ପିଶାଚିନୀ ମହିଳା, କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ କେବେ ପଡ଼ନ୍ତିନାହିଁ— ସେମାନେ ଯମର ଅଞ୍ଚଳରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଭୂତାନି ଯେଽତ୍ର ହିଂସଂତି ଜଲସ୍ଥଲଚରାଣି ଚ । ଜୀଵନାର୍ଥଂ ଚ ତେ ଯାଂତି କାଲସୂତ୍ରଂ ଚ ଦୁର୍ଗତିମ୍
ଏଠାରେ ଯେମାନେ ଜଳ ଓ ଭୂମିରେ ବସୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ କେବଳ ନିଜ ଜୀବନ ଚାଲାଇବା ପାଇଁ ହିଁସା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମୟର ଦୂର୍ଗତିକୁ ଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ଦୁଃଖର ଫଳ ଭୋଗନ୍ତି।
ଶ୍ଵମାଂସଭୋଜନାସ୍ତତ୍ର ପୂଯଶୋଣିତପାଯିନଃ । ମଜ୍ଜଂତଶ୍ଚ ଵସାପଂକେ ଦଷ୍ଟାଃ କୀଟୈରଧୋମୁଖୈଃ
ସେଠାରେ ଯେମାନେ କୁକୁର ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି, ପୁୟ ଓ ରକ୍ତ ପିଆନ୍ତି, ଚର୍ବିର ଦଳିଆରେ ଡୁବିଯାଆନ୍ତି, ତଳକୁ ମୁହଁ ରଖିଥିବା କୀଟମାନେ ଦ୍ୱାରା କଟାଯାଆନ୍ତି।
ପରସ୍ପରଂ ଚ ଖାଦଂତୋ ଧ୍ଵାଂତେ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯ ଘାତିନଃ । ଵସଂତି କଲ୍ପାନେକାଂସ୍ତେ ରୁଦଂତୋ ଦାରୁଣଂ ରଵମ୍
ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଖାଇଥାନ୍ତି, ଅନ୍ଧକାରରେ ଏକାଉଁଠି ଅନ୍ୟକୁ ମାରିଥାନ୍ତି, ଅନେକ କଳ୍ପ ଯାଏଁ ଦୁଃଖର ସ୍ବରରେ କାନ୍ଦିକି ରହନ୍ତି।
କୃମିଯୋନି ଶତଂ ଗତ୍ଵା ସ୍ଥାଵରାଃ ସ୍ଯୁଶ୍ଚିରଂ ତୁ ତେ । ତତୋଚ୍ଛଂତି ତେ କ୍ରୂରାସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନି ଶତେଷୁ ଚ
ସେମାନେ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୀଟ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଚଳ ହୋଇ ରହନ୍ତି; ତାପରେ ସେଇ କ୍ରୂରମାନେ ଶତ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପଶୁ ରୂପେ ଉପରକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ପଶ୍ଚାଦ୍ଭଵଂତି ଜାତାଂଧାଃ କାଣାଃ କୁବ୍ଜାଶ୍ଚ ପଂଗଵଃ । ଦରିଦ୍ରାଶ୍ଚାଂଗହୀନାଶ୍ଚ ମାନୁଷାଃ ପ୍ରାଣିହିଂସକାଃ
ପରେ ସେମାନେ ଅନ୍ଧ, ଏକ ଚକୁ, କୁବଡ଼, ଲଙ୍ଗଡ଼ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି; ଦରିଦ୍ର, ଅଙ୍ଗହୀନ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରୁଥିବା ମାନବ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ତସ୍ମାଦ୍ଵୈଶ୍ଯ ପରତ୍ରେହ କର୍ମଣା ମନସା ଗିରା । ଲୋକଦ୍ଵଯସୁଖପ୍ରେପ୍ସୁର୍ଧର୍ମଜ୍ଞୋ ନ ତଦାଚରେତ୍
ସେଥିପାଇଁ, ଓ ବୈଶ୍ୟ, ଏହି ଲୋକ ଓ ପରଲୋକରେ ଯିଏ ଦୁଇଁ ଜଗତର ସୁଖ ଚାହେଁ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣେ, ସେ ଦେହ, ମନ ଓ କଥାରେ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଲୋକଦ୍ଵଯେନ ଵିଂଦଂତି ସୁଖାନି ପ୍ରାଣିହିଂସକାଃ । ଯେନ ହିଂସନ୍ତି ଭୂତାନି ନ ତେ ବିଭ୍ଯତି କୁତ୍ରଚିତ୍
ଯେମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ହିଁସା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇଁ ଜଗତର ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଯେଉଁଠି ହିଁସା କରନ୍ତି, କେଉଁଠିଓ ଭୟ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ପ୍ରଵିଶଂତି ଯଥା ନଦ୍ଯଃ ସମୁଦ୍ରମୃଜୁଵକ୍ରଗାଃ । ସର୍ଵେ ଧର୍ମା ଅହିଂସାଯାଂ ପ୍ରଵିଶଂତି ତଥା ଦୃଢମ୍
ଯେପରି ନଦୀମାନେ ସିଧା କିମ୍ବା ବାକା ହେଉ, ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେପରି ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଅହିଁସାରେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି।
ସ ସ୍ନାତଃ ସର୍ଵତୀର୍ଥେଷୁ ସର୍ଵଯଜ୍ଞେଷୁ ଦୀକ୍ଷିତଃ । ଅଭଯଂ ଯେନ ଭୂତେଭ୍ଯୋ ଦତ୍ତମତ୍ର ଵିଂଶାଂଵର
ଯିଏ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିଛି, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହୋଇଛି, ଏଠାରେ ଯିଏ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ଭୟ ମୁକ୍ତ କରିଛି, ଓ ବିଂଶାଂବର, ସେ ଏପରି।
ଯେ ନିଯୋଗାଂଶ୍ଚ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତାନ୍ଧର୍ମାଧର୍ମ ଵିମିଶ୍ରିତାନ୍ । ପାଲଯଂତୀହ ଯେ ଵୈଶ୍ଯ ନ ତେ ଯାଂତି ଯମାଲଯମ୍
ଯେ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ମିଶ୍ରିତ ନିୟମମାନେକୁ ଏଠାରେ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମର ଗୃହକୁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଗୃହସ୍ଥଶ୍ଚ ଵାନପ୍ରସ୍ଥୋ ଯତିସ୍ତଥା । ସ୍ଵଧର୍ମନିରତାଃ ସର୍ଵେ ନାକପୃଷ୍ଠେ ଵସଂତି ତେ
ଯେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଗୃହସ୍ଥ, ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଓ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ନିଜ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁଏ ଶ୍ୱର୍ଗର ଶିଖରରେ ବସନ୍ତି।
ଯଥୋକ୍ତଚାରିଣଃ ସର୍ଵେ ଵର୍ଣାଶ୍ରମସମନ୍ଵିତାଃ । ନରା ଜିତେଂଦ୍ରିଯା ଯାଂତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ତୁ ଶାଶ୍ଵତମ୍
ଯେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଚାରିଟିଏ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମରେ ଅନୁଗତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଇଷ୍ଟାପୂର୍ତରତା ଯେ ଚ ପଂଚଯଜ୍ଞରତାଶ୍ଚ ଯେ । ଦଯାନ୍ଵିତାଶ୍ଚ ଯେ ନିତ୍ଯଂ ନେକ୍ଷଂତେ ତେ ଯମାଲଯମ୍
ଯେମାନେ ପୂଜା ଓ ଦାନରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସଦା ଦୟାଶୀଳ, ସେମାନେ ଯମର ଗୃହ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
ଇଂଦ୍ରିଯାର୍ଥନିଵୃତ୍ତା ଯେ ସମର୍ଥା ଵେଦଵାଦିନଃ । ଅଗ୍ନିପୂଜାରତା ନିତ୍ଯଂ ତେ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରୁ ବିରତ, ବେଦ ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସଦା ଅଗ୍ନି ପୂଜାରେ ଲିନ, ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଅଦୀନଵଦନାଃ ଶୂରାଃ ଶତ୍ରୁଭିଃ ପରିଵେଷ୍ଟିତାଃ । ଆହଵେଷୁ ଵିପନ୍ନା ଯେ ତେଷାଂ ମାର୍ଗୋ ଦିଵାକରଃ
ଯେମାନେ ଭୟହୀନ ମୁହଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଶୂର, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିବା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଯାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପଥ ସୂର୍ଯ୍ୟ।
ଅନାଥ ସ୍ତ୍ରୀ ଦ୍ଵିଜାର୍ଥେ ଚ ଶରଣାଗତପାଲନେ । ପ୍ରାଣାଂସ୍ତ୍ଯଜଂତି ଯେ ଵୈଶ୍ଯ ନ ଚ୍ଯଵଂତି ଦିଵସ୍ତୁ ତେ
ଯେ ବୈଶ୍ୟମାନେ ଅନାଥ, ଜନନୀ, ଦ୍ୱିଜ ଓ ଶରଣ ନେଇଥିବାଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରାଣ ଦେଇଦିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ୱର୍ଗରୁ କେବେ ବି ଖସନ୍ତି ନାହିଁ।
ପଂଗ୍ଵଂଧବାଲଵୃଦ୍ଧାଂଶ୍ଚ ରୋଗ୍ଯନାଥଦରିଦ୍ରିତାନ୍ । ଯେ ପୁଷ୍ଣଂତି ସଦା ଵୈଶ୍ଯ ତେ ମୋଦଂତି ସଦା ଦିଵି
ଯେ ବୈଶ୍ୟମାନେ ସଦା ଲଙ୍ଗଡ଼, ଅନ୍ଧ, ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ, ରୋଗୀ, ଅନାଥ ଓ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଶ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଗାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପଂକନିର୍ମଗ୍ନାଂ ରୋଗମଗ୍ନଂ ଦ୍ଵିଜଂ ତଥା । ଉଦ୍ଧରଂତି ନରା ଯେ ଚ ତେଷାଂ ଲୋକୋଽଶ୍ଵମେଧିନାମ୍
ଯେ ମଣିଷମାନେ କାଉଁ ମାଟିରେ ଡୁବିଯାଇଥିବା କିମ୍ବା ରୋଗରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦ୍ୱିଜକୁ ଦେଖି ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଲୋକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାଙ୍କ ପରି।
ଗୋଗ୍ରାସଂ ଯେ ପ୍ରଯଚ୍ଛଂତି ଯେ ଶୁଶ୍ରୂଷଂତି ଗାଃ ସଦା । ଯେନାରୋହଂତି ଗୋପୃଷ୍ଠେ ତେ ସ୍ଵର୍ଲୋକନିଵାସିନଃ
ଯେମାନେ ଗାଈଙ୍କୁ ଚାରା ଦେଉଛନ୍ତି, ସଦା ଗାଈଙ୍କ ସେବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଗାଈଙ୍କୁ ପିଠିରେ ଚଢ଼ାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି।
ଗର୍ତମାତ୍ରଂ ତୁ ଯେ ଚକ୍ରୁର୍ଯତ୍ର ଗୌରତୃଷା ଭଵେତ୍ । ଯମଲୋକମଦୃଷ୍ଟ୍ଵୈଵ ତେ ଯାଂତି ସ୍ଵର୍ଗତିଂ ନରାଃ
ଯେଉଁମାନେ ଗାଈ ପିଇବା ପାଇଁ ଏକ ଛୋଟ ଗଡ଼ିଅଁ ଖୋଦନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଲୋକ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼େନାହିଁ, ସିଧା ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିପୂଜା ଦେଵପୂଜା ଗୁରୁପୂଜା ରତାଶ୍ଚ ଯେ । ଦ୍ଵିଜପୂଜା ରତା ନିତ୍ଯଂ ତେ ଵିପ୍ରାଃ ସ୍ଵର୍ଗଗାମିନଃ
ଯେମାନେ ଅଗ୍ନି, ଦେବତା, ଗୁରୁ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିତ୍ୟ ଲାଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ।
ଵାପୀକୂପତଡାଗାଦୌ ଧର୍ମସ୍ଯାଂତୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ପିବଂତି ସ୍ଵେଚ୍ଛଯା ଯତ୍ର ଜଲସ୍ଥଲ ଚରାସ୍ତଦା
କୁଆଁ, ପୋଖରୀ, ତଳାବ ଭଳି ଜଳସ୍ଥଳରେ ଧର୍ମର ସୀମା ନାହିଁ; ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଜଳ ପିଉନ୍ତି କିମ୍ବା ଚାଲିଫିରନ୍ତି।
ନିତ୍ଯଂ ଦାନପରଃ ସୋଽତ୍ର କଥ୍ଯତେ ଵିବୁଧୈରପି । ଯଥାଯଥା ଚ ପାନୀଯଂ ପିବଂତି ପ୍ରାଣିନୋ ଭୃଶମ୍
ଯିଏ ସଦା ଦାନରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେଉଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେତେ ଜଳ ପିଉନ୍ତି, ସେତେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ବଢ଼ିଯାଏ।
ତଥାତଥାଽକ୍ଷଯଃ ସ୍ଵର୍ଗୋ ଧର୍ମବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିଶାଂ ଵର । ପ୍ରାଣିନାଂ ଜୀଵନଂ ଵାରି ପ୍ରାଣା ଵାରିଣି ସଂସ୍ଥିତାଃ
ଏହିପରି ଧର୍ମବୁଦ୍ଧିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଅକ୍ଷୟ ରହେ; ଜଳ ହେଉଛି ପ୍ରାଣୀମାନେର ଜୀବନ, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଜଳରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ନିତ୍ଯସ୍ନାନେନ ପୂଯଂତେ ଯେଽପି ପାତକିନୋ ନରାଃ । ପ୍ରାତଃସ୍ନାନଂ ହରେଦ୍ଵୈଶ୍ଯ ବାହ୍ମାଭ୍ଯଂତରଜଂ ମଲମ୍
ଯେମାନେ ନିତ୍ୟ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି; ସକାଳ ସ୍ନାନ ବୈଶ୍ୟଙ୍କର ଭିତର ଓ ବାହାର ମଳ ଦୂର କରେ।
ପ୍ରାତଃସ୍ନାନେନ ନିଷ୍ପାପୋ ନରୋ ନ ନିରଯଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ସ୍ନାନଂ ଵିନା ତୁ ଯୋ ଭୁଂକ୍ତେ ମଲାଶୀ ସ ସଦା ନରଃ
ସକାଳ ସ୍ନାନ କଲେ ଲୋକ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ନରକକୁ ଯାଏନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ସ୍ନାନ ବିନା ଖାଏ, ସେ ସଦା ଅପବିତ୍ର ଖାଦ୍ୟ ଖାଏ।
ଅସ୍ନାଯୀ ଯୋ ନରସ୍ତସ୍ଯ ଵିମୁଖା ପିତୃଦେଵତାଃ । ସ୍ନାନହୀନୋ ନରଃ ପାପଃ ସ୍ନାନହୀନୋ ନରୋଽଶୁଚିଃ
ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେନାହିଁ, ତାଙ୍କୁ ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାନ୍ତି; ସ୍ନାନ ନଥିବା ଲୋକ ପାପୀ ଏବଂ ଅପବିତ୍ର।
ଅସ୍ନାଯୀ ନରକଂ ଭୁଂକ୍ତେ ପୁଂସ୍କୀଟାଦିଷୁ ଜାଯତେ । ଯେ ପୁନଃ ସ୍ରୋତସି ସ୍ନାନମାଚରଂତୀହ ପର୍ଵଣି
ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେନାହିଁ, ସେ ନରକ ଭୋଗ କରେ ଏବଂ କୀଟପତଙ୍ଗ ଭଳି ଜନ୍ମ ନେଉଛି; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ପର୍ବଦିନରେ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି—