କୁମାର୍ଗଗୌ ଦୁରାତ୍ମାନୌ ପିତୃମିତ୍ରନିଷେଧକୌ । ଅଧର୍ମନିରତୌ ଦୁଷ୍ଟୌ ପରଦାରାଭିଗାମିନୌ
ସେମାନେ ଖରାପ ପଥରେ ଚାଲିଥିଲେ, ମନରେ ଦୁଷ୍ଟ, ପିତାଙ୍କର ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ; ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିଲେ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିରତୌ ଵୀଣାଵେଣୁଵିନୋଦିନୌ । ଵାରସ୍ତ୍ରୀଶତସଂଯୁକ୍ତୌ ଗାଯଂତୌ ଚେରତୁସ୍ତଦା
ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ରେ ମନ ଲଗାଇ, ବୀଣା ଓ ବାଂଶୀର ସୁର ଉପରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇ, ସେମାନେ ଶତଶଃ ବେଶ୍ୟାମାନେ ସହିତ ଗାଇ ଗାଇ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଚାଟୁକାରଜନୈର୍ଯୁକ୍ତୌ ବିଂବୋଷ୍ଠୀଷୁ ଵିଶାରଦୌ । ସୁଵେଷୌ ଚାରୁଵସନୌ ଚାରୁଚଂଦନରୂଷିତୌ
ଚାଟୁକାରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ଲାଲ ଠୋଠ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ, ଭଲଭଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ସୁନ୍ଦର ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଶୋଭିତ ହେଇଥିଲେ।
ତଥା ସୁଗଂଧିମାଲାଢ୍ଯୌ କସ୍ତୂରୀଲକ୍ଷ୍ମଲକ୍ଷିତୌ । ନାନାଲଂକାରଶୋଭାଢ୍ଯୌ ମୌକ୍ତିକାହାରହାରିଣୌ
ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧ ମାଳା ପିନ୍ଧି, କସ୍ତୂରୀ ଓ କୁଙ୍କୁମ ରେ ଚିହ୍ନିତ, ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣ ରେ ଶୋଭିତ, ମୁକ୍ତା ହାର ପିନ୍ଧି ରହିଥିଲେ।
ଗଜଵାଜିରଥୌଘେନ କ୍ରୀଡଂତୌ ତାଵିତସ୍ତଦା । ମଧୁପାନସମାଯୁକ୍ତୌ ପରସ୍ତ୍ରୀରତିମୋହିତୌ
ସେ ସମୟରେ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଦଳ ସହିତ ଖେଳୁଥିଲେ, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ, ଓ ଅନ୍ୟର ଜନାଣୀଙ୍କ ସହ ମୋହିତ ହୋଇ ରହୁଥିଲେ।
ନାଶଯଂତୌ ପିତୃଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସହସ୍ରଂ ଦଦତୁଃ ଶତମ୍ । ତସ୍ଥତୁଃ ସ୍ଵଗୃହେ ରମ୍ଯେ ନିତ୍ଯଂ ଭୋଗପରାଯଣୌ
ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଧନ ଅନ୍ୟଥା ବ୍ୟୟ କରି, ଏକଶ ଦେଲେ ଶହ ପାଇଁ ଦେଇଦେଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ସଦା ନିଜ ସୁନ୍ଦର ଘରେ ରହି, ଭୋଗବିଳାସରେ ଲିନ ରହିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ତୁ ତଦ୍ଧନଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଵିନିଯୁକ୍ତମସଦ୍ଵ୍ଯଯୈଃ । ଵାରସ୍ତ୍ରୀ ଵିଟ ଶୈଲୂଷ ମଲ୍ଲ ଚାରଣ ବଂଦିଷୁ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଧନ ଅନୁଚିତ କାମରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କଲେ—ବେଶ୍ୟା, ଦଳାଲ, ନଟ, ପହଳା, ଗୁପ୍ତଚର ଓ ଗାୟକମାନଙ୍କ ଉପରେ।
ଅପାତ୍ରେ ତଦ୍ଧନଂ ଦତ୍ତଂ କ୍ଷିପ୍ତଂ ବୀଜମିଵୋଷରେ । ନ ସତ୍ପାତ୍ରେ ଚ ତଦ୍ଦତ୍ତଂ ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମୁଖେ ହୁତମ୍
ସେ ଧନ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଉପଜାଯାଉ ନଥିବା ଜମିରେ ମାନେ ବିଆଁ ପକାଯାଏ। ଏହି ଧନ କେବେ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇନଥିଲା, ନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୁଖରେ ହୋମ କରାଯାଇଥିଲା।
ନାର୍ଚିତୋ ଭୂତଭୃଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନଃ । ଉଭଯୋରେଵ ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯମଚିରେଣ କ୍ଷଯଂ ଯଯୌ
ସେମାନେ କେବେ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିଲେ। ଏହିପରି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।
ତତସ୍ତୌ ଦୁଃଖମାପନ୍ନୌ କାର୍ପଣ୍ଯଂ ପରମଂ ଗତୌ । ଶୋଚମାନୌ ତୁ ମୁହ୍ଯଂତୌ କ୍ଷୁତ୍ପୀଡାଦୁଃଖପୀଡିତୌ
ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ପଡିଗଲେ, ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଦରିଦ୍ରତାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଭୋକ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଦୁଃଖ କରିବା ଓ ଭ୍ରମିତ ହେବାରେ ଲାଗିଗଲେ।
ତଯୋସ୍ତୁ ତିଷ୍ଠତୋର୍ଗେହେ ନାସ୍ତି ଯଦ୍ଭୁଜ୍ଯତେ ତଦା । ସ୍ଵଜନୈର୍ବାଂଧଵୈସ୍ସର୍ଵୈଃ ସେଵକୈରୁପଜୀଵିଭିଃ
ସେମାନେ ଘରେ ରହିଥିବାବେଳେ, ଖାଇବା ପାଇଁ କିଛି ଥିଲାନି। ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ, ବନ୍ଧୁ, ଚାକର, ଓ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଲୋକମାନେ ସେମାନେକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ଦ୍ରଵ୍ଯାଭାଵେ ପରିତ୍ଯକ୍ତୌ ଚିଂତ୍ଯମାନୌ ତତଃ ପୁରେ । ପଶ୍ଚାଚ୍ଚୌର୍ଯ୍ଯଂ ସମାରବ୍ଧଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଚ ନଗରେ ନୃପ
ଧନ ନଥିବାରୁ ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହେଲେ ଓ ସହରରେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ପରେ, ଏହି ଦୁଇଜଣ ସହରରେ ଚୋରି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ରାଜତୋ ଲୋକତୋ ଭୀତୌ ସ୍ଵପୁରାନ୍ନିଃସୃତୌ ତଦା । ଚକ୍ରତୁର୍ଵନଵାସଂ ତୌ ସର୍ଵେଷାମୁପପୀଡିତୌ
ରାଜା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଡରି, ସେମାନେ ନିଜ ସହର ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ଜଘ୍ନତୁଃ ସତତଂ ମୂଢୌ ଶିତୈର୍ବାଣୈର୍ଵିଷାର୍ପିତୈଃ । ନାନାପକ୍ଷିଵରାହାଂଶ୍ଚ ହରିଣାନ୍ରୋହିତାଂସ୍ତଥା
ସେ ଦୁଇ ମୂର୍ଖ ସଦା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବିଷ ଲାଗିଥିବା ତୀରରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ, ବନ ଶୁଆର, ହରିଣ ଓ ଲାଲ ମୃଗକୁ ମାରୁଥିଲେ।
ଶଶକାଞ୍ଛଲ୍ଲକାନ୍ଗୋଧାନ୍ଶ୍ଵାପଦାଂଶ୍ଚେତରାନ୍ବହୂନ୍ । ମହାବଲୌ ଭିଲ୍ଲସଂଗାଵାଖେଟକଭୁଜୌ ସଦା
ସେମାନେ ଖରା, ଚିଟି, ଗୋଧି, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ଅନେକ ପଶୁମାନେକୁ ମାରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟ ଶିକାରୀଙ୍କ ସହିତ ଧନୁଷ ଧରି ଘୁରୁଥିଲେ।
ଏଵଂ ମାଂସମଯାହାରୌ ପାପାହାରୌ ପରଂତପ । କଦାଚିଦ୍ଭୂଧରଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ହ୍ଯେକୋଽନ୍ଯଶ୍ଚ ଵନଂ ଗତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ପାପ ଭୋଜନ ଅର୍ଥାତ୍ ମାଂସ ଖାଇ ରହୁଥିଲେ। ଏକଥର, ତାଙ୍କମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ପାହାଡ଼କୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଅନ୍ୟଜଣ ବନକୁ ଗଲେ।
ଶାର୍ଦୂଲେନ ହତୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ କନିଷ୍ଠଃ ସର୍ପଦଂଶିତଃ । ଏକସ୍ମିନ୍ଦିଵସେ ରାଜନ୍ପାପିଷ୍ଠୌ ନିଧନଂ ଗତୌ
ଏକଦିନରେ, ରାଜା, ବଡ଼ଭାଇଟିଏ ବାଘର ଦ଼ଢ଼ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ଛୋଟଭାଇଟିଏ ସାପର କାଟରେ ପଡ଼ିଲେ; ଏହି ଦୁଇଜଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ସେଇ ଦିନେ ତାଙ୍କର ଶେଷ ଦେଖିଲେ।
ଯମଦୂତୈସ୍ତତୋବଦ୍ଧ୍ଵା ପାପୈର୍ନୀତୌ ଯମାଲଯମ୍ । ଗତ୍ଵାଭିଜଗଦୁଃସର୍ଵେ ତେ ଦୂତାଃ ପାପିନାଵୁଭୌ
ତାପରେ, ଯମର ଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ନେଇ, ପାପର ଫଳରେ ଯମଲୋକକୁ ନେଇଗଲେ; ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ସମସ୍ତ ଦୂତମାନେ କହିଲେ—ଏହି ଦୁଇଜଣ ଅପରାଧୀ।
ଧର୍ମରାଜ ନରାଵେତାଵାନୀତୌ ତଵ ଶାସନାତ୍ । ଆଜ୍ଞାଂ ଦେହି ସ୍ଵଭୃତ୍ଯେଷୁ ପ୍ରସୀଦ କରଵାମ କିମ୍
ଧର୍ମରାଜ, ଆପଣଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହି ଦୁଇଜଣକୁ ଏଠାକୁ ଆଣାଯାଇଛି; ଆମ ପ୍ରତି ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଆମକୁ କଣ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଆଲୋଚ୍ଯ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତେନ ତଦା ଦୂତାଞ୍ଜଗୌ ଯମଃ । ଏକସ୍ତୁ ନୀଯତାଂ ଵୀର ନିରଯଂ ତୀଵ୍ରଵେଦନମ୍
ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ସହ ବିଚାର କରି, ତାପରେ ଯମ ଦୂତମାନେ କୁହିଲେ—'ଏଠାରୁ ଜଣେ ନରକକୁ ନେଉ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅଛି।'
ଅପରଃ ସ୍ଥାପ୍ଯତାଂ ସ୍ଵର୍ଗେଯତ୍ର ଭୋଗା ହ୍ଯନୁତ୍ତମାଃ । କୃତାଂତାଜ୍ଞାଂ ତତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦୂତୈଶ୍ଚ କ୍ଷିପ୍ରକାରିଭିଃ
'ଅନ୍ୟଜଣକୁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ରଖ, ଯେଉଁଠାରେ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ।' ମୃତ୍ୟୁର ଆଦେଶ ଶୁଣି, ଦୂତମାନେ ତୁରନ୍ତ ତାହା କରିଦେଲେ।
ନିକ୍ଷିପ୍ତୋ ରୌରଵେ ଘୋରେ ଯୋ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ହି ନରାଧିପ । ତେଷାଂ ଦୂତଵରଃ କଶ୍ଚିଦୁଵାଚ ମଧୁରଂ ଵଚଃ
ହେ ନରପତି, ବଡ଼ଭାଇଟିଏ ଭୟଙ୍କର ରୌରବ ନରକରେ ଛାଡ଼ାଯାଇଲେ; ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ମୁଖ୍ୟ ଦୂତ ମିଠା କଥା କହିଲେ।
ଵିକୁଂଡଲ ମଯା ସାର୍ଦ୍ଧମେହି ସ୍ଵର୍ଗଂ ଦଦାମି ତେ । ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ସୁଦିଵ୍ଯାଂସ୍ତ୍ଵମର୍ଜିତାନ୍ସ୍ଵେନ କର୍ମଣା
'ବିକୁଣ୍ଡଳ, ମୋ ସହିତ ଚଳ; ମୁଁ ତୋତେ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଉଛି। ତୁମେ ନିଜ କର୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର।'
ନାରଦଉଵାଚ- ତତୋ ହୃଷ୍ଟମନାଃ ସୋଽଥ ଦୂତଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ତଂ ପଥି । ସଂଦେହଂ ହୃଦି କୃତ୍ଵା ତୁ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତଃ । ଵିଚାରଯନ୍ହୃଦି ସ୍ଵର୍ଗଃ କସ୍ଯ ହେତୋଃ ଫଲଂ ମମ
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ, ସେ ଦୂତକୁ ରାସ୍ତାରେ ପଚାରିଲେ; ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଧରି, ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି, ଚିନ୍ତା କରିଲେ—'ମୋ ପାଇଁ କିଏଁ ସ୍ୱର୍ଗ ଫଳ ହେଲା?'
ଵିକୁଂଡଲ ଉଵାଚ- ହେ ଦୂତଵର ପୃଚ୍ଛାମି ସଂଶଯଂ ତ୍ଵାମହଂ ପରମ୍ । ଆଵାଂ ଜାତୌ କୁଲେ ତୁଲ୍ଯେ ତୁଲ୍ଯଂ କର୍ମ ତଥା କୃତମ୍
ବିକୁଣ୍ଡଳ କହିଲେ—'ହେ ମୁଖ୍ୟ ଦୂତ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ପଚାରୁଛି। ଆମେ ଦୁଇଜଣ ଏକେ ଗୋତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲୁ, ଏକେପରି କର୍ମ କରିଥିଲୁ।'
ଦୁର୍ମୃତ୍ଯୁରପି ତୁଲ୍ଯୋଭୂତ୍ତୁଲ୍ଯୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ଯମସ୍ତଥା । କଥଂ ସ ନରକେ କ୍ଷିପ୍ତସ୍ତୁଲ୍ଯକର୍ମ୍ମା ମମାଗ୍ରଜଃ
'ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ଏକେପରି ହେଲା, ଯମଙ୍କ ଦେଖା ମଧ୍ୟ ସମାନ; ତେବେ, ମୋ ବଡ଼ଭାଇ ଏକେ କର୍ମ କରିଥିଲେ, ସେ କିପରି ନରକକୁ ପଡ଼ିଲେ?'
ମମାଭଵତ୍କଥଂ ନାକମିତି ମେ ଛିଂଧି ସଂଶଯମ୍ । ଦେଵଦୂତ ନ ପଶ୍ଯାମି ମମ ସ୍ଵର୍ଗସ୍ଯ କାରଣମ୍
'ମୋ ପାଖରେ କିପରି ସ୍ୱର୍ଗ ଆସିଲା? ଏହି ସନ୍ଦେହ ଦୂର କର। ଦୈବ ଦୂତ, ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇବାର କାରଣ ଦେଖୁନି।'
ଦେଵଦୂତ ଉଵାଚ- ମାତା ପିତା ସୁତୋ ଜାଯା ସ୍ଵସା ଭ୍ରାତା ଵିକୁଂଡଲ । ଜନ୍ମହେତୋରିଯଂ ସଂଜ୍ଞା ଜଂତୋଃ କର୍ମ୍ମୋପଭୁକ୍ତଯେ
ଦୈବ ଦୂତ କହିଲେ—'ମା, ବାପା, ପୁଅ, ଝିଅ, ଭଉଣୀ, ଭାଇ, ବିକୁଣ୍ଡଳ—ଏହା ସବୁ ଜନ୍ମରୁ ହୋଇଥିବା ନାମ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ।'
ଏକସ୍ମିନ୍ପାଦପେ ଯଦ୍ଵଚ୍ଛକୁନାନାଂ ସମାଗମଃ । ଯଦ୍ଯତ୍ସମୀହିତଂ କର୍ମ କୁରୁତେ ପୂର୍ଵଭାଵିତଃ
'ଯେପରି ଗଛ ଉପରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଏକଠି ହୁଏ, ସେପରି ପୂର୍ବ ଦିନର କାରଣରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କର୍ମ କରନ୍ତି।'
ତସ୍ଯ ତସ୍ଯ ଫଲଂ ଭୁଂକ୍ତେ କର୍ମ୍ମଣଃ ପୁରୁଷଃ ସଦା । ସତ୍ଯଂ ଵଦାମି ତେ ପ୍ରୀତ୍ଯା ନରୈଃ କର୍ମ୍ମ ଶୁଭାଶୁଭମ୍
'ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ସେମାନଙ୍କର କର୍ମର ଫଳ ନିଜେ ଭୋଗ କରନ୍ତି। ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ନେହରେ ସତ୍ୟ କହୁଛି—ମଣିଷମାନେ ଯେ କର୍ମ କରନ୍ତି, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ, ତାହାର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ମିଳେ।'