ଯେ ପିବଂତି ନରା ରାଜନ୍ଯମୁନାସଲିଲଂ ଶୁଭମ୍ । ପଂଚଗଵ୍ଯସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ସେଵିତୈଃ କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍
ଯେମାନେ ରାଜସ୍ୱ ଯମୁନାର ପବିତ୍ର ଜଳ ପିଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗାଈର ପଞ୍ଚ ପଦାର୍ଥର ହଜାର ହଜାର ନିବେଦନ କରିବାର କଣ ଆବଶ୍ୟକତା?
କୋଟିତୀର୍ଥସହସ୍ରୈସ୍ତୁ ସେଵିତୈଃ କିଂ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ତତ୍ର ଦାନଂ ଚ ହୋମଶ୍ଚ ସର୍ଵଂ କୋଟିଗୁଣଂ ଭଵେତ୍
କୋଟି କୋଟି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ହଜାର ହଜାର ଥର ଯିବାର କଣ ଦରକାର? ସେଠାରେ ଯେକୌଣସି ଦାନ ଓ ହୋମ କୋଟି ଗୁଣା ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଅତ୍ର ତେ ଵର୍ଣଯିଷ୍ଯାମି ଇତିହାସଂ ପୁରାତନମ୍ । ପୁରା କୃତଯୁଗେ ରାଜନ୍ନିଷଧେ ନଗରେ ଵରେ
ନାରଦ କହିଲେ— ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁରୁଣା ଏକ କଥା କହିବି। ପ୍ରାଚୀନ କୃତଯୁଗରେ, ରାଜା, ନିଷଧ ନଗରରେ—
ଆସୀଦ୍ଵୈଶ୍ଯଃ କୁବେରାଭୋ ନାମତୋ ହେମକୁଂଡଲଃ । କୁଲୀନଃ ସତ୍କ୍ରିଯୋ ଦେଵଦ୍ଵିଜପାଵକପୂଜକଃ
ସେଠାରେ ହେମକୁଣ୍ଡଳ ନାମକ ଏକ ବଣିକ ଥିଲେ, ଧନରେ କୁବେର ସମାନ, ଉତ୍ତମ ବଂଶର, ସଦା ନିକ କାମରେ ଲାଗିଥିବା, ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅଗ୍ନିର ପୂଜାକାରୀ।
କୃଷିଵାଣିଜ୍ଯକର୍ତ୍ତାସୌ ଵିଵିଧକ୍ରଯଵିକ୍ରଯୀ । ଗୋଘୋଟକମହିଷ୍ଯାଦି ପଶୁପୋଷଣତତ୍ପରଃ
ସେ କୃଷି ଓ ବ୍ୟବସାୟ କରୁଥିଲେ, ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ କିଣିବା ଓ ବେଚିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ, ଗାଈ, ଘୋଡ଼ା, ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ପାଇଁ ସଦା ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ।
ପଯୋ ଦଧୀନି ତକ୍ରାଣି ଗୋମଯାନି ତୃଣାନି ଚ । କାଷ୍ଠାନି ଫଲମୂଲାନି ଲଵଣାଦ୍ରା ର୍!ଦିପିପ୍ପଲୀ
ସେ ସଦା ଦୁଧ, ଦହି, ତକର, ଗୋମୟ, ଘାସ, କାଠ, ଫଳ, କନ୍ଦମୂଳ, ଲୁଣ, ଅଦା ଓ ପିପ୍ପଳି ବେଚୁଥିଲେ।
ଧାନ୍ଯାନି ଶାକତୈଲାନି ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଧାତୂନିକ୍ଷୁଵିକାରାଂଶ୍ଚ ଵିକ୍ରୀଣୀତେ ସ ସର୍ଵଦା
ସେ ସବୁବେଳେ ଧାନ୍ୟ, ଶାକ, ତେଲ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କପଡ଼ା, ଧାତୁ, ଅଖୁ ଓ ତାହାର ଉତ୍ପାଦ ବେଚୁଥିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ନାନାଵିଧୈର୍ଵୈଶ୍ଯ ଉପାଯୈରପରୈସ୍ତଥା । ଉପାର୍ଜଯାମାସ ସଦା ଅଷ୍ଟୌ ହାଟକକୋଟଯଃ
ଏଭଳି ବ୍ୟବସାୟୀ ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ସେ ସଦା ଆଠ କୋଟି ସୁନା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ମହାଧନଃ ସୋଥ ହାକର୍ଣପଲିତୋଭଵତ୍ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିଚାର୍ଯ ସଂସାରକ୍ଷଣିକତ୍ଵଂ ସ୍ଵଚେତସି
ଏଭଳି ଅପାର ଧନୀ ହେବା ପରେ ସେ ବୃଦ୍ଧ ଓ ପକା କେଶ ହେଲେ; ପରେ ସେ ନିଜ ମନରେ ସଂସାରର ଅସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
ତଦ୍ଧନସ୍ଯ ଷଡଂଶେନ ଧର୍ମକାର୍ଯଂ ଚକାର ସଃ । ଵିଷ୍ଣୋରାଯତନଂ ଚକ୍ରେ ଗୃହଂ ଚକ୍ରେ ଶିଵସ୍ଯ ଚ
ସେ ତାହାର ଧନର ଏକ ଷଷ୍ଠାଂଶ ଧର୍ମ କାମରେ ବ୍ୟୟ କଲେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ଦିର ଓ ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ଗୃହ ତିଆରି କଲେ।
ତଡାଗଂ ଖାନଯାମାସ ଵିପୁଲଂ ସାଗରୋପମମ୍ । ଵାପ୍ଯଶ୍ଚ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯଶ୍ଚ ବହୁଧା ତେନ କାରିତାଃ
ସେ ସାଗର ସମାନ ବଡ଼ ଏକ ପୋଖରୀ ଖନନ କରିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ କୁଆଁ ଓ ପୋଖରୀ ତିଆରି କରାଇଲେ।
ଵଟାଶ୍ଵତ୍ଥାମ୍ରକଂକୋଲ ଜଂବୂ ନିଂବାଦି କାନନମ୍ । ସ୍ଵସତ୍ଵେନ ତଦା ଚକ୍ରେ ତଥା ପୁଷ୍ପଵନଂ ଶୁଭମ୍
ସେ ନିଜ ଧନରେ ବଟ, ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ, ଆମ୍ବ, ବେର, ଜାମୁ, ନିମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛର ଉଦ୍ୟାନ ଏବଂ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଫୁଲବାଗିଚି ତିଆରି କଲେ।
ଉଦଯାସ୍ତମନଂ ଯାଵଦନ୍ନପାନଂ ଚକାର ସଃ । ପୁରାଦ୍ବହିଶ୍ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷୁ ପ୍ରପାଂ ଚକ୍ରେଽତିଶୋଭନାମ୍
ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ଯାଏଁ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ଦେଉଥିଲେ; ଏବଂ ସହରର ବାହାରେ, ଚାରିଦିଗରେ ଅତି ଶୋଭାମୟ ପ୍ରପା ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ପୁରାଣେଷୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧାନି ଯାନି ଦାନାନି ଭୂପତେ । ଦଦୌ ତାନି ସଧର୍ମ୍ମାତ୍ମା ନିତ୍ଯଂ ଦାନପରସ୍ତଦା
ପୁରାଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦାନ ଅଛି, ହେ ରାଜା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହୋଇ ସଦା ଦେଇଥିଲେ।
ଯାଵଜ୍ଜୀଵକୃତେ ପାପେ ପ୍ରାଯାଶ୍ଚିତ୍ତମଥାକରୋତ୍ । ଦେଵପୂଜାପରୋ ନିତ୍ଯଂ ନିତ୍ଯଂ ଚାତିଥିପୂଜକଃ
ଜୀବନରେ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାପ ପାଇଁ ସେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିଥିଲେ; ସେ ସଦା ଦେବପୂଜାରେ ଏବଂ ଦିନେ ଦିନେ ଅତିଥିପୂଜାରେ ଲାଗିଥିଲେ।
ତସ୍ଯେତ୍ଥଂ ଵର୍ତ୍ତମାନସ୍ଯ ସଂଜାତୌ ଦ୍ଵୌ ସୁତୌ ନୃପ । ତୌ ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମାନୌ ଶ୍ରୀକୁଂଡଲ ଵିକୁଂଡଲୌ
ଏଭଳି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିବାବେଳେ, ହେ ରାଜା, ତାଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଶ୍ରୀକୁଣ୍ଡଳ ଓ ବିକୁଣ୍ଡଳ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା।
ତଯୋର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ଗୃହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଜଗାମ ତପସେ ଵନମ୍ । ତତ୍ରାରାଧ୍ଯ ପରଂ ଦେଵଂ ଗୋଵିଂଦଂ ଵରଦଂ ପ୍ରଭୁମ୍
ସେ ଦୁଇ ପୁଅଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଗୃହ ଛାଡ଼ି, ସେ ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ସେ ପରମ ଦେବ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ, ଦାତା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ।
ତପଃକ୍ଲିଷ୍ଟ ଶରୀରୋଽସୌ ଵାସୁଦେଵମନାଃ ସଦା । ପ୍ରାପ୍ତଃ ସ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ଯତ୍ର ଗତ୍ଵା ନ ଶୋଚତି
ତପସ୍ୟାରେ ଦେହ କ୍ଳାନ୍ତ ହୋଇ, ମନ ସଦା ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଲାଗିଥିଲା; ସେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଯାଇଲେ କେବେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ।
ଅଥ ତସ୍ଯ ସୁତୌ ରାଜନ୍ମହାମାନ ସମନ୍ଵିତୌ । ତରୁଣୌ ରୂପସଂପନ୍ନୌ ଧନଗର୍ଵେଣ ଗର୍ଵିତୌ
ତାପରେ, ରାଜା, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ଅତି ଅଭିମାନରେ ଭରିଥିଲେ; ସେମାନେ ଯୁବକ, ଦେଖିବାକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଧନର ଗର୍ବରେ ଗର୍ବିତ ଥିଲେ।
ଦୁଃଶୀଲୌ ଵ୍ଯସନାସକ୍ତୌ ଧର୍ମକର୍ମାଦ୍ଯଦର୍ଶକୌ । ନ ଵାକ୍ଯଂ ଚାଗତୌ ମାତୁର୍ଵୃଦ୍ଧାନାଂ ଵଚନଂ ତଥା
ସେମାନେ ଖରାପ ଚରିତ୍ରର, ଦୁର୍ବ୍ୟସନରେ ଲିପ୍ତ, ଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅନଦେଖା କରୁଥିଲେ; ମାଁ ଓ ବୃଦ୍ଧମାନଙ୍କର କଥାକୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁନଥିଲେ।
କୁମାର୍ଗଗୌ ଦୁରାତ୍ମାନୌ ପିତୃମିତ୍ରନିଷେଧକୌ । ଅଧର୍ମନିରତୌ ଦୁଷ୍ଟୌ ପରଦାରାଭିଗାମିନୌ
ସେମାନେ ଖରାପ ପଥରେ ଚାଲିଥିଲେ, ମନରେ ଦୁଷ୍ଟ, ପିତାଙ୍କର ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ; ଅଧର୍ମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଏବଂ ଅନ୍ୟର ଜନାନୀଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିଲେ।
ଗୀତଵାଦିତ୍ରନିରତୌ ଵୀଣାଵେଣୁଵିନୋଦିନୌ । ଵାରସ୍ତ୍ରୀଶତସଂଯୁକ୍ତୌ ଗାଯଂତୌ ଚେରତୁସ୍ତଦା
ଗୀତ-ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟ ରେ ମନ ଲଗାଇ, ବୀଣା ଓ ବାଂଶୀର ସୁର ଉପରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇ, ସେମାନେ ଶତଶଃ ବେଶ୍ୟାମାନେ ସହିତ ଗାଇ ଗାଇ ଘୁରୁଥିଲେ।
ଚାଟୁକାରଜନୈର୍ଯୁକ୍ତୌ ବିଂବୋଷ୍ଠୀଷୁ ଵିଶାରଦୌ । ସୁଵେଷୌ ଚାରୁଵସନୌ ଚାରୁଚଂଦନରୂଷିତୌ
ଚାଟୁକାରମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ଲାଲ ଠୋଠ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାରେ ପ୍ରବୀଣ, ଭଲଭଲ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ସୁନ୍ଦର ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଶୋଭିତ ହେଇଥିଲେ।
ତଥା ସୁଗଂଧିମାଲାଢ୍ଯୌ କସ୍ତୂରୀଲକ୍ଷ୍ମଲକ୍ଷିତୌ । ନାନାଲଂକାରଶୋଭାଢ୍ଯୌ ମୌକ୍ତିକାହାରହାରିଣୌ
ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧ ମାଳା ପିନ୍ଧି, କସ୍ତୂରୀ ଓ କୁଙ୍କୁମ ରେ ଚିହ୍ନିତ, ବିଭିନ୍ନ ଆଭୂଷଣ ରେ ଶୋଭିତ, ମୁକ୍ତା ହାର ପିନ୍ଧି ରହିଥିଲେ।
ଗଜଵାଜିରଥୌଘେନ କ୍ରୀଡଂତୌ ତାଵିତସ୍ତଦା । ମଧୁପାନସମାଯୁକ୍ତୌ ପରସ୍ତ୍ରୀରତିମୋହିତୌ
ସେ ସମୟରେ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଦଳ ସହିତ ଖେଳୁଥିଲେ, ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିଲେ, ଓ ଅନ୍ୟର ଜନାଣୀଙ୍କ ସହ ମୋହିତ ହୋଇ ରହୁଥିଲେ।
ନାଶଯଂତୌ ପିତୃଦ୍ରଵ୍ଯଂ ସହସ୍ରଂ ଦଦତୁଃ ଶତମ୍ । ତସ୍ଥତୁଃ ସ୍ଵଗୃହେ ରମ୍ଯେ ନିତ୍ଯଂ ଭୋଗପରାଯଣୌ
ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଧନ ଅନ୍ୟଥା ବ୍ୟୟ କରି, ଏକଶ ଦେଲେ ଶହ ପାଇଁ ଦେଇଦେଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ସଦା ନିଜ ସୁନ୍ଦର ଘରେ ରହି, ଭୋଗବିଳାସରେ ଲିନ ରହିଲେ।
ଇତ୍ଥଂ ତୁ ତଦ୍ଧନଂ ତାଭ୍ଯାଂ ଵିନିଯୁକ୍ତମସଦ୍ଵ୍ଯଯୈଃ । ଵାରସ୍ତ୍ରୀ ଵିଟ ଶୈଲୂଷ ମଲ୍ଲ ଚାରଣ ବଂଦିଷୁ
ଏଭଳି ଭାବରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଧନ ଅନୁଚିତ କାମରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କଲେ—ବେଶ୍ୟା, ଦଳାଲ, ନଟ, ପହଳା, ଗୁପ୍ତଚର ଓ ଗାୟକମାନଙ୍କ ଉପରେ।
ଅପାତ୍ରେ ତଦ୍ଧନଂ ଦତ୍ତଂ କ୍ଷିପ୍ତଂ ବୀଜମିଵୋଷରେ । ନ ସତ୍ପାତ୍ରେ ଚ ତଦ୍ଦତ୍ତଂ ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମୁଖେ ହୁତମ୍
ସେ ଧନ ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯେପରି ଉପଜାଯାଉ ନଥିବା ଜମିରେ ମାନେ ବିଆଁ ପକାଯାଏ। ଏହି ଧନ କେବେ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇନଥିଲା, ନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୁଖରେ ହୋମ କରାଯାଇଥିଲା।
ନାର୍ଚିତୋ ଭୂତଭୃଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନଃ । ଉଭଯୋରେଵ ତଦ୍ଦ୍ରଵ୍ଯମଚିରେଣ କ୍ଷଯଂ ଯଯୌ
ସେମାନେ କେବେ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ପାଳନ କରୁଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିନଥିଲେ। ଏହିପରି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା।
ତତସ୍ତୌ ଦୁଃଖମାପନ୍ନୌ କାର୍ପଣ୍ଯଂ ପରମଂ ଗତୌ । ଶୋଚମାନୌ ତୁ ମୁହ୍ଯଂତୌ କ୍ଷୁତ୍ପୀଡାଦୁଃଖପୀଡିତୌ
ତାପରେ ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ପଡିଗଲେ, ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଦରିଦ୍ରତାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଭୋକ ଓ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଦୁଃଖ କରିବା ଓ ଭ୍ରମିତ ହେବାରେ ଲାଗିଗଲେ।