ଯଥାବ୍ଧୌ ସୁଖମାଯାଂତି ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ । ଆଯୁର୍ଵିତ୍ତଂ କଲତ୍ରାଣି ସଂପଦଃ ସଂଭଵଂତି ଚ
ଯେପରି ସମୁଦ୍ରରୁ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ସହଜରେ ମିଳେ, ସେପରି ଏଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ଧନ, ଜୀବନସଂଗିନୀ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
କାମଧେନୁର୍ଯଥା କାମଂ ଚିଂତାମଣିର୍ଵିଚିଂତିତମ୍ । ଦଦାତି ଯମୁନାସ୍ନାନଂ ତଦ୍ଵତ୍ସର୍ଵଂ ମନୋରଥମ୍
ଯେପରି କାମଧେନୁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ ଏବଂ ଚିନ୍ତାମଣି ଭାବନା ସଫଳ କରେ, ସେପରି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ମନୋରଥ ପୂରଣ ହୁଏ।
କୃତେ ତପଃ ପରଂ ଜ୍ଞାନଂ ତ୍ରେତାଯାଂ ଯଜନଂ ତଥା । ଦ୍ଵାପରେ ଚ କଲୌ ଦାନଂ କାଲିଂଦୀ ସର୍ଵଦା ଶୁଭା
କୃତଯୁଗରେ ତପସ୍ୟା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଥିଲା, ତ୍ରେତାରେ ଯଜ୍ଞ, ଦ୍ୱାପରରେ ଦାନ; କିନ୍ତୁ କାଳିନ୍ଦୀ ସବୁବେଳେ ମଙ୍ଗଳମୟ।
ସର୍ଵେଷାଂ ସର୍ଵଵର୍ଣାନାମାଶ୍ରମାଣାଂ ଚ ଭୂପତେ । ଯାମୁନେ ମଜ୍ଜନଂ ଧର୍ମଂ ଧାରାଭିଃ ଖଲୁ ଵର୍ଷତି
ସମସ୍ତ ଜନ, ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ, ରାଜନ୍, ଯମୁନାରେ ନିମଜ୍ଜନ ଧର୍ମକୁ ବର୍ଷାର ଧାରା ପରି ବର୍ଷାଏ।
ଅସ୍ମିନ୍ଵୈ ଭାରତେ ଵର୍ଷେ କର୍ମଭୂମୌ ଵିଶେଷତଃ । କାଲିଂଦ୍ଯସ୍ନାଯିନାଂ ନୄଣାଂ ନିଷ୍ଫଲଂ ଜନ୍ମକୀର୍ତ୍ତିତମ୍
ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ, ବିଶେଷକରି କର୍ମ ଭୂମିରେ, କାଳିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାନ ନ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଜନ୍ମକୁ ନିର୍ଫଳ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ନୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଗଗନେ ଯଦ୍ଵଚ୍ଚାଂଦ୍ରେ ଽମାଯାଂ ତୁ ମଂଡଲେ । ତଦ୍ଵନ୍ନ ଭାତି ସତ୍କର୍ମ ଯମୁନାମଜ୍ଜନଂ ଵିନା
ଯେପରି ଆକାଶରେ କୌଣସି ଶାସନ ନାହିଁ, ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଚାନ୍ଦିର ଆଲୋକ ନାହିଁ, ସେପରି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ଛାଡି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଚମକେ ନାହିଁ।
ଵ୍ରତୈର୍ଦାନୈସ୍ତପୋଭିଶ୍ଚ ନ ତଥା ପ୍ରୀଯତେ ହରିଃ । ତତ୍ର ମଜ୍ଜନମାତ୍ରେଣ ଯଥା ପ୍ରୀଣାତି କେଶଵଃ
ବ୍ରତ, ଦାନ କିମ୍ବା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହରି ଏତେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେପରି କେବଳ ସେଇ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ କେଶବ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି।
ନ ସମଂ ଵିଦ୍ଯତେ କିଂଚିତ୍ତେଜଃ ସୌରେଣ ତେଜସା । ତଦ୍ଵନ୍ନ ଯମୁନାସ୍ନାନଂ ସମାନାଃ କ୍ରତୁଜାଃ କ୍ରିଯାଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜକୁ କିଛି ସମାନ ନାହିଁ, ସେପରି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ଛାଡି ଯେଉଁ କୃତ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ସେଗୁଡିକୁ ସମାନ କୁହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ପ୍ରୀତଯେ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ସର୍ଵପାପାପନୁତ୍ତଯେ । କାଲିଂଦ୍ଯା ମଜ୍ଜନଂ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ସ୍ଵର୍ଗଲାଭାଯ ମାନଵଃ
ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ, ମଣିଷେ କାଳିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳିଥାଏ।
କିଂ ରକ୍ଷିତେନ ଦେହେନ ସୁପୁଷ୍ଟେନ ବଲୀଯସା । ଅଧ୍ରୁଵେଣ ସୁଦେହେନ ଯମୁନା ମଜ୍ଜନଂ ଵିନା
ଏହି ଅସ୍ଥିର ଦେହକୁ ଯଦିଓ ଭଲ ଭାବେ ରକ୍ଷା କରାଯାଏ, ପୁଷ୍ଟ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ, ତଥାପି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ନ କରିଲେ ଏହାର କଣ ଉପକାର?
ଅସ୍ଥିସ୍ତଂଭଂ ସ୍ନାଯୁବଂଧଂ ମାଂସକ୍ଷତଜ ଲେପନମ୍ । ଚର୍ମାଵନଦ୍ଧ ଦୁର୍ଗଂଧଂ ପୂର୍ଣଂ ମୂତ୍ରପୁରୀଷଯୋଃ
ଏହି ଦେହଟି ଅସ୍ଥିର ଦଣ୍ଡ, ସ୍ନାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧା, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତରେ ଲିପ୍ତ, ଚର୍ମରେ ଢାକା, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ଭରା, ମୁତ୍ର ଓ ମଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଜରାଶୋକ ଵିପଦ୍ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ରୋଗମଂଦିରମାତୁରମ୍ । ରାଗମୂଲମନିତ୍ଯଂ ଚ ସର୍ଵଦୋଷସମାଶ୍ରଯମ୍
ଏହି ଦେହଟି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଦୁଃଖ, ଅପରାଧ ଓ ରୋଗରେ ଭରିଆ, ରୋଗର ଘର, ଅସ୍ଥିର, ରାଗର ମୂଳ, ସମସ୍ତ ଦୋଷର ଆଶ୍ରୟ।
ପରୋପକାରପାପାର୍ତି ପରଦ୍ରୋହପରେର୍ଷିକମ୍ । ଲୋଲୁପଂ ପିଶୁନଂ କ୍ରୂରଂ କୃତଘ୍ନଂ କ୍ଷଣିକଂ ତଥା
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ହାନି କରିବାକୁ ଝୁକା, ପାପୀ, ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ, ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ, ଇର୍ଷ୍ୟାଳୁ, ଲୋଭୀ, ନିନ୍ଦାକାରୀ, କ୍ରୁର, ଅକୃତଜ୍ଞ ଓ ଅସ୍ଥାୟୀ।
ନିଷ୍ଠୁରଂ ଦୁର୍ଧରଂ ଦୁଷ୍ଟଂ ଦୋଷତ୍ରଯଵିଦୂଷିତମ୍ । ଅଶୁଚିତାପି ଦୁର୍ଗଂଧି ତାପତ୍ରଯଵିମୋହିତମ୍
କଠୋର, ଅନିୟନ୍ତ୍ରଣୀୟ, ଦୁଷ୍ଟ, ତିନି ପ୍ରକାର ଦୋଷରେ ଦୂଷିତ, ଅପବିତ୍ର, ଦୁର୍ଗନ୍ଧିତ, ତିନି ପ୍ରକାର ତାପରେ ମୋହିତ।
ନିସର୍ଗତୋ ଽଧର୍ମରତଂ ତୃଷ୍ଣାଶତସମାକୁଲମ୍ । କାମକ୍ରୋଧମହାଲୋଭ ନରକଦ୍ଵାରସଂସ୍ଥିତମ୍
ସ୍ୱଭାବତଃ ଅଧର୍ମରେ ରତ, ଶତଶଃ ତୃଷ୍ଣାରେ ଆକୁଳ, ବଡ କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ନରକର ଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଥିବା।
କୃମିଵର୍ଚସ୍ତୁ ଭସ୍ମାଦି ପରିଣାମଗୁଣାଵହମ୍ । ଈଦୃକ୍ଶରୀରଂ ଵ୍ଯର୍ଥଂ ହି ଯମୁନାମଜ୍ଜନଂ ଵିନା
କୀଟ ଓ ମଳରେ ଭରିଆ, ଅନ୍ତେ ଛାର ଓ ଏହାଦିରେ ପରିଣତ, ଏପରି ଦେହ ଯଦି ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ ନ କରିଲେ ନିର୍ଫଳ।
ବୁଦ୍ବୁଦା ଇଵ ତୋଯେଷୁ ପ୍ରତ୍ଯଂଡା ଇଵ ପକ୍ଷିଷୁ । ଜାଯଂତେ ମରଣାଯୈଵ ଯମୁନାସ୍ନାନ ଵର୍ଜିତାଃ
ପାଣିରେ ବୁଲବୁଲି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଡିମ୍ବ ଯେପରି, ଯେଉଁମାନେ ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ କେବଳ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଅଵୈଷ୍ଣଵୋ ହତୋ ଵିପ୍ରୋ ହତଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧମପିଂଡକମ୍ । ଅବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯଂ ହତଂ କ୍ଷତ୍ରମନାଚାର ହତଂ କୁଲମ୍
ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ନାହିଁ ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ନଷ୍ଟ; ଯିଏ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ପିଣ୍ଡ ନଷ୍ଟ କରେ, ସେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ; ଅବ୍ରାହ୍ମଣ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ନଷ୍ଟ, ଅନାଚାର ଦ୍ୱାରା କୁଳ ନଷ୍ଟ।
ସଦଂଭଶ୍ଚ ହତୋ ଧର୍ମ୍ମଃ କ୍ରୋଧେନୈଵ ହତଂ ତପଃ । ଅଦୃଢଂ ଚ ହତଂ ଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରମାଦେନ ହତଂ ଶ୍ରୁତମ୍
ଢୋଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ, କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ତପସ୍ୟା ନଷ୍ଟ, ଦୃଢତା ନଥିଲେ ଜ୍ଞାନ ନଷ୍ଟ, ଅବଧାନ ନଥିଲେ ଶ୍ରବଣ ନଷ୍ଟ।
ପରଭକ୍ତ୍ଯା ହତା ନାରୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସ୍ତ୍ରିଯା ହତଃ । ଅଦୀପ୍ତେଽଗ୍ନୌ ହତୋ ହୋମୋ ହତା ଭକ୍ତିଃ ସମାଯିକା
ଅନ୍ୟରେ ଭକ୍ତି ଥିଲେ ନାରୀ ନଷ୍ଟ, ନାରୀ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନଷ୍ଟ, ଅଗ୍ନି ଜଳିନଥିଲେ ହୋମ ନଷ୍ଟ, ନିୟମିତ ଭକ୍ତି ନଷ୍ଟ।
ଉପଜୀଵ୍ଯା ହତା କନ୍ଯା ସ୍ଵାର୍ଥେ ପାକକ୍ରିଯା ହତା । ଶୂଦ୍ର ଭକ୍ଷୋ ହତୋ ଯୋଗଃ କୃପଣସ୍ଯ ହତଂ ଧନମ୍
ଯିଏ ଅନ୍ୟରେ ନିର୍ଭର କନ୍ୟା, ସେ ନଷ୍ଟ; ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ନଷ୍ଟ; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ଯୋଗ ନଷ୍ଟ; କଞ୍ଚନ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ନଷ୍ଟ।
ଅନଭ୍ଯାସହତା ଵିଦ୍ଯା ହତୋ ବୋଧୋ ଵିରୋଧକୃତ୍ । ଜୀଵିତାର୍ଥଂ ହତଂ ତୀର୍ଥଂ ଜୀଵନାର୍ଥଂ ହତଂ ଵ୍ରତମ୍
ଅଭ୍ୟାସ ନଥିଲେ ଶିକ୍ଷା ନଷ୍ଟ, ବିରୋଧ କଲେ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ, ଜୀବିକା ପାଇଁ ତୀର୍ଥ ନଷ୍ଟ, ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ରତ ନଷ୍ଟ।
ଅସତ୍ଯା ଚ ହତା ଵାଣୀ ତଥା ପୈଶୁନ୍ଯଵାଦିନୀ । ଷଟ୍କର୍ଣଗୋ ହତୋ ମଂତ୍ରୋ ଵ୍ଯଗ୍ରଚିତ୍ତୋ ହତୋ ଜପଃ
ଯେଉଁ କଥା ମିଥ୍ୟା, ସେ କଥା ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଯେଉଁ କଥା ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ନାଶ ହୁଏ। ଯଦି ଗୁପ୍ତ କଥା ଛଅ ଜଣଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ, ସେ କଥା ରହିନଥାଏ। ମନ ଭିନ୍ନ ଥିଲେ ଜପ କରିଲେ, ସେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦେଉନାହିଁ।
ହତମଶ୍ରୋତ୍ରିଯେ ଦାନଂ ହତୋ ଲୋକଶ୍ଚ ନାସ୍ତିକଃ । ଅଶ୍ରଦ୍ଧଯା ହତଂ ସର୍ଵଂ ଯତ୍କୃତଂ ପାରଲୌକିକମ୍
ଯେଉଁ ଦାନ ଅଯୋଗ୍ୟକୁ ଦିଆଯାଏ, ସେ ଦାନ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ; ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନାସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ପରଲୋକ ପାଇଁ କରାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଆସ୍ଥା ଛଡ଼ି, ସେ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ।
ଇହ ଲୋକୋ ହତୋ ନୄଣାଂ ଦରିଦ୍ରାଣାଂ ଯଥା ନୃପ । ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ହତଂ ଜନ୍ମ କାଲିଦୀମଜ୍ଜନଂ ଵିନା
ହେ ରାଜା, ଏହି ଜଗତରେ ଦରିଦ୍ର ଲୋକଙ୍କର ଜୀବନ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହୁଏ, ଯଦି କାଳିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ ନାହିଁ।
ଉପପାତକ ସର୍ଵାଣି ପାତକାନି ମହାଂତି ଚ । ଭସ୍ମୀ ଭଵଂତି ସର୍ଵାଣି ଯମୁନାମଜ୍ଜନାନ୍ନୃପ
ହେ ରାଜା, ଛୋଟ ବଡ଼ ସମସ୍ତ ପାପ, କାଳିନ୍ଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଅଗ୍ନିରେ ଜଳିଯିବା ପରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
ଵେପଂତେ ସର୍ଵପାପାନି ଯମୁନାଯାଂ ଗତେ ନରେ । ନାଶକେ ସର୍ଵପାପାନାଂ ଯଦି ସ୍ନାସ୍ଯତି ଵାରିଣି
ଯେତେବେଳେ କେହି ଯମୁନାରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପ କମ୍ପିଉଥାଏ। ଯଦି ତାଙ୍କର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ପାଵକା ଇଵ ଦୀପ୍ଯଂତେ ଯମୁନାଯାଂ ନରୋତ୍ତମାଃ । ଵିମୁକ୍ତାଃ ସର୍ଵପାପେଭ୍ଯୋ ମେଘେଭ୍ଯ ଇଵ ଚଂଦ୍ରମାଃ
ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ମେଘ ଛାଡ଼ି ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ପବିତ୍ର ହୁଅନ୍ତି।
ଆର୍ଦ୍ର ଶୁଷ୍କଲଘୁସ୍ଥୂଲଂ ଵାଙ୍ମନଃ କର୍ମଭିଃ କୃତମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ଦହେତ୍ପାପଂ ପାଵକଃ ସମିଧୋ ଯଥା
ବାକ୍ୟ, ମନ, କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ କିଛି କରାଯାଏ—ଭିଜା କିମ୍ବା ଶୁଖିଲା, ହଳୁକା କିମ୍ବା ଭାରୀ—ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଅଗ୍ନି ଜଳାଇଦେଉଥିବା ଲକଡ଼ି ପରି, ସେ ପାପ ସବୁ ଦହିଯାଏ।
ପ୍ରାମାଦିକଂ ଚ ଯତ୍ପାପଂ ଜ୍ଞାନାଜ୍ଞାନକୃତଂ ଚ ଯତ୍ । ସ୍ନାନମାତ୍ରେଣ ନଶ୍ଯେତ ଯମୁନାଯାଂ ନୃପୋତ୍ତମ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା, ଅଜାଣି କିମ୍ବା ଜାଣିସୁଣି, କିମ୍ବା ଅବଧାନ ନ ରଖି କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ, କେବଳ ଯମୁନାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।