ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ଵିଂଦତି ମାନଵଃ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ନୈମିଷଂ ପୁଣ୍ଯମଂତରିକ୍ଷେ ଚ ପୁଷ୍କରମ୍
ମଣିଷ୍ୟ ଏଠାରେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ; ପୃଥିବୀରେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟ ପବିତ୍ର, ଆକାଶରେ ପୁଷ୍କର ପବିତ୍ର।
ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ । ପାଂସଵୋଽପି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଵାଯୁନାତି ସମୀରିତାଃ
ତିନୋଟି ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାତାସରେ ଉଡୁଥିବା ଧୂଳି ମଧ୍ୟ—
ଅପି ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମ୍ମାଣଂ ନଯଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ଦକ୍ଷିଣେନ ସରସ୍ଵତ୍ଯାମୁତ୍ତରେଣ ସରସ୍ଵତୀମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ପରମ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି; ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ।
ଯେ ଵସଂତି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ତେ ଵସଂତି ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଗମିଷ୍ଯାମି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଵସାମ୍ଯହମ୍
ଯେଉଁମାନେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସନ୍ତି; ମୁଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବି, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିବି।
ଅପ୍ଯେକାଂ ଵାଚମୁତ୍ମୃଜ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ବ୍ରହ୍ମଵେଦ୍ଯାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସେଵିତମ୍
ଏଠାରେ ଏକ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ; ବେଦରେ ପରିଚିତ, ପବିତ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ସେବିତ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର।
ତସ୍ମିନ୍ଵସଂତି ଯେ ରାଜନ୍ନ ତେ ଶୋଚ୍ଯାଃ କଥଂଚନ । ତରଂଡକାରଂଡକଯୋର୍ଯଦଂତରଂ ରାମହ୍ରଦାନାଂ ଚ ମଚକ୍ରୁକସ୍ଯ ଚ । ଏତତ୍କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସମଂତପଂଚକଂ ପିତାମହସ୍ଯୋତ୍ତର ଵେଦିରୁଚ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ବସନ୍ତି, ରାଜା, ସେମାନେ କେବେ ଶୋକର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ତରଣ୍ଡ ଓ କରଣ୍ଡକ ମଧ୍ୟରେ, ରାମ ହ୍ରଦ ଓ ମଚକ୍ରୁକ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳ, ଏହା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ସମନ୍ତପଞ୍ଚକ, ପିତାମହଙ୍କର ଉତ୍ତର ବେଦି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମ୍ମଜ୍ଞ ଧର୍ମ୍ମତୀର୍ଥଂ ପୁରାତନମ୍ । ଯତ୍ର ଧର୍ମୋ ମହାଭାଗସ୍ତପ୍ତଵାନୁତ୍ତମଂ ତପଃ
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ପୁରୁଣା ଧର୍ମତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଧର୍ମ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତେନ ତୀର୍ଥଂ କୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଵେନ ନାମ୍ନା ଚ ଚିହ୍ନିତମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଧର୍ମଶୀଲଃ ସମାହିତଃ
ସେଠି ଧର୍ମ ନିଜେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପବିତ୍ର କରିଥିଲେ ଓ ନିଜ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ କରିଥିଲେ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଏକାଗ୍ର ମଣିଷ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ରାଜା।
ଆସପ୍ତମଂ କୁଲଂ ଚୈଵ ପୁନୀତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ କଲାପ ଵନମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଜଣେ ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ବଂଶକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାପରେ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଳାପା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ମହତା ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ସମାହିତଃ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମମଵାପ୍ନୋତି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସ୍ନାନ କଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ସୌଗଂଧିକଂ ଵନଂ ରାଜଂସ୍ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ମାନଵଃ । ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ
ତାପରେ, ରାଜା, ମଣିଷ ଉଚିତ ସୌଗନ୍ଧିକ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି।
ସିଦ୍ଧଚାରଣଗଂଧର୍ଵାଃ କିନ୍ନରାଃ ସ ମହୋରଗାଃ । ତଦ୍ଵନଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ନେଵ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ରହନ୍ତି; ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ କେବଳ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ତତୋ ହି ସା ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ନଦୀନାମୁତ୍ତମା ନଦୀ । ପ୍ଲକ୍ଷାଦେଵୀ ସ୍ମୃତା ରାଜନ୍ମହା ପୁଣ୍ଯା ସରସ୍ଵତୀ
ତାପରେ, ରାଜା, ସେ ନଦୀ, ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ଲକ୍ଷାଦେବୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ ବହୁତ ପବିତ୍ର ସରସ୍ୱତୀ।
ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ଵଲ୍ମୀକାନ୍ନିଃସୃତେ ଜଲେ । ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସେଠାରେ, ବିଲାରୁ ବହିଯାଉଥିବା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଈଶାନାଧ୍ଯୁଷିତଂ ନାମ ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଷଡ୍ଗୁଣଂ ଯନ୍ନିପାତେଷୁ ଵଲ୍ମୀକାଦିତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ସେଠାରେ ଇଶାନାଧ୍ୟୁଷିତ ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ବିଲ ଥାଏ, ସେଠାରେ ଷଡ୍ଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
କପିଲାନାଂ ସହସ୍ରଂ ଚ ଵାଜିମେଧଂ ଚ ଵିଂଦତି । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଦୃଷ୍ଟମେତତ୍ପୁରାତନୈଃ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଏକ ହଜାର କପିଳ ଯଜ୍ଞ ଓ ଏକ ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ଏହି କଥା ପୁରାତନ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି।
ସୁଗଂଧାଂ ଶତକୁଂଭାଂ ଚ ପଂଚଯଜ୍ଞଂ ଚ ଭାରତ । ଅଭିଗମ୍ଯ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସୁଗନ୍ଧ ଶତକୁମ୍ଭା ଓ ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞକୁ ଦେଖିଲେ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ରିଶୂଲପାତ୍ରଂ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ
ସେଠାରେ, ତ୍ରିଶୂଳପାତ୍ର ନାମକ ଦୁର୍ଲଭ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ପିତୃ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଗାଣପତ୍ଯଂ ଚ ଲଭତେ ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ନ ସଂଶଯଃ । ତତୋ ରାଜଗୃହଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦେଵ୍ଯାଃ ସ୍ଥାନଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଦେହ ଛାଡିବା ପରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗାଣପତ୍ୟ ପଦ ଲାଭ କରେ; ତାପରେ ସେ ଦେବୀଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ରାଜ ଗୃହକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଶାକଂଭରୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତା । ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ଚ ଶାକେନ କିଲ ଭାରତ
ତିନି ଲୋକରେ ଯିଏ ଶାକମ୍ଭରୀ ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେ ଦେବୀ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ଶାକ ଖାଇ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଭାରତ।
ଆହାରଂ ସା କୃତଵତୀ ମାସିମାସି ନରାଧିପ । ଋଷଯୋଽଭ୍ଯାଗତାସ୍ତତ୍ର ଦେଵ୍ଯା ଭକ୍ତାସ୍ତପୋଧନାଃ
ମାସେ ମାସେ ସେ ଶାକରୁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ରାଜା; ତାଁକୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ସେଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଆତିଥ୍ଯଂ ଚ କୃତଂ ତେଷାଂ ଶାକେନ କିଲ ଭାରତ । ତତଃ ଶାକଂଭରୀତ୍ଯେଵଂ ନାମ ତସ୍ଯାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ସେ ତାଁମାନଙ୍କୁ ଶାକ ଦ୍ୱାରା ଅତିଥି ସତ୍କାର କରିଥିଲେ, ଭାରତ; ଏହିପରି ତାଙ୍କର ନାମ ଶାକମ୍ଭରୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଗଲା।
ଶାକଂଭରୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ । ତ୍ରିରାତ୍ରମୁଷିତଃ ଶାକଂ ଭକ୍ଷଯେନ୍ନିଯତଃ ଶୁଚିଃ
ଶାକମ୍ଭରୀଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ଏକାଗ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଥିବା ଲୋକ, ତିନି ରାତି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିୟମିତ ଭାବେ ଶାକ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ।
ଶାକାହାରସ୍ଯ ଯତ୍ସମ୍ଯଗ୍ଵର୍ଷୈର୍ଦ୍ଵାଦଶଭିଃ ଫଲମ୍ । ତତ୍ଫଲଂ ତସ୍ଯ ଭଵତି ଦେଵ୍ଯାଶ୍ଛଂଦେନ ଭାରତ
ଦେବୀଙ୍କ ଦୟାରେ, ଯେଉଁଠି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଶାକ ଭୋଜନ କରି ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେଠି ଠିକ୍ ସେଇ ଫଳ ତାଙ୍କୁ ମିଳେ, ଭାରତ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ସୁଵର୍ଣାଖ୍ଯଂ ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଯତ୍ର କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରସାଦାର୍ଥଂ ରୁଦ୍ରମାରାଧଯତ୍ପୁରା
ତାପରେ ସେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷ୍ଣ ଏକଥିରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।
ଵରାଂଶ୍ଚ ସୁବହୂଁଲ୍ଲେଭେ ଦେଵୈରପି ସ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭାନ୍ । ଉକ୍ତଶ୍ଚ ତ୍ରିପୁରଘ୍ନେନ ପରିତୁଷ୍ଟେନ ଭାରତ
ସେଠାରେ ସେ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ ବର ପାଇଥିଲେ, ଯାହା ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରନ୍ତିନାହିଁ; ଏବଂ ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିବା, ସେଇ ପ୍ରସନ୍ନ ଭଗବାନ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଥିଲେ, ଭାରତ।
ଅପି ଚାତ୍ମାପ୍ରିଯତରୋ ଲୋକେ କୃଷ୍ଣ ଭଵିଷ୍ଯସି । ତ୍ଵନ୍ମୁଖଂ ଚ ଜଗତ୍କୃତ୍ସ୍ନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏହି ସଂସାରରେ ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହେବେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମ ମୁହଁରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେବ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତ୍ରାଭିଗମ୍ଯ ରାଜେଂଦ୍ର ପୂଜଯିତ୍ଵା ଵୃଷଧ୍ଵଜମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି ଗାଣପତ୍ଯଂ ଚ ଵିଂଦତି
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାଜନ୍, ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ଏକ ମଣିଷ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ଗଣେଶଙ୍କ ଦୟା ମିଳେ।
ଧୂମାଵତୀଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତ୍ରିରାତ୍ରମୁଷିତୋ ନରଃ । ମନସା ପ୍ରାର୍ଥିତାନ୍କାମାଁଲ୍ଲଭତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ତାପରେ, ଯଦି କେହି ଧୂମାବତୀରେ ତିନି ରାତି ରହେ, ସେ ମନରେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା କରିଥାଏ, ସେସବୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାଇଁଥାଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଦେଵ୍ଯାସ୍ତୁ ଦକ୍ଷିଣାର୍ଧେ ନରଥାଵର୍ତ୍ତୋ ନରାଧିପ । ତତ୍ରାଗତ୍ଯ ତୁ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ଦେବୀଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ନରଥାବର୍ତ୍ତ ଅଛି, ରାଜନ୍। ସେଠାକୁ ଯେଉଁ ଲୋକ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଯାଆନ୍ତି—