ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ । ମାସି ମାସି ସମେଷ୍ଯଂତି ପୁଣ୍ଯେନ ମହତାନ୍ଵିତାଃ
ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ ଋଷିମାନେ, ପ୍ରତିମାସ ମହାପୁଣ୍ୟ ସହିତ ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି।
ସନ୍ନିହିତ୍ଯାମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ ଦିଵାକରେ । ଅଶ୍ଵମେଧଶତଂ ତେନ ଇଷ୍ଟଂ ଭଵତି ଶାଶ୍ଵତମ୍
ଯେତେବେଳେ ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ, ସେଇ ପବିତ୍ର ସମାଗମରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଏକ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଶାଶ୍ୱତ ଫଳ ମିଳେ।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ଯାନି ତୀର୍ଥାନି ଅଂତରିକ୍ଷଚରାଣି ଚ । ଉଦପାନାଶ୍ଚ ଵିପ୍ରାଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯାଯତନାନି ଚ
ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ, ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ତୀର୍ଥ, ପବିତ୍ର କୁଆଁ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଓ ପୁଣ୍ୟମୟ ପୀଠଗୁଡ଼ିକ—
ନିଃସଂଶଯମମାଵାସ୍ଯାଂ ସମେଷ୍ଯଂତି ନରାଧିପ । ମାସିମାସି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ସନ୍ନିହିତ୍ଯାଂ ଜନେଶ୍ଵର
ନିଶ୍ଚୟ ରୂପେ, ରାଜା, ପ୍ରତି ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସେମାନେ ଏଠାରେ ଏକଠା ହୁଅନ୍ତି; ମାସ ପ୍ରତିମାସ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେରା, ସେଇ ପବିତ୍ର ସମାଗମରେ ଆସନ୍ତି।
ତୀର୍ଥସନ୍ନଯନାଦେଵ ସନ୍ନିହିତୀ ଭୁଵି ଵିଶ୍ରୁତା । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ପୀତ୍ଵା ଚ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏଠାରେ ଏକଠା ହେବାରୁ, ଏହି ସମାଗମ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ପାଣି ପିଇଲେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ।
ଅମାଵାସ୍ଯାଂ ତଥା ଚୈଵ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତେ ଦିଵାକରେ । ଯଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁରୁତେ ମର୍ତ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ
ଏହିପରି, ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ରାହୁ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରସ୍ତ ହେବାବେଳେ, ଯଦି କେହି ପିତୃକର୍ମ କରେ, ତାହାର ଫଳ କଣ ହୁଏ, ଶୁଣ।
ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରସ୍ଯ ସମ୍ଯଗିଷ୍ଟସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲମ୍ । ସ୍ନାତ ଏଵ ତଦାପ୍ନୋତି ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୃତ୍ଵା ଚ ମାନଵଃ
ଏହି ସମୟରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ପିତୃକର୍ମ କରିଲେ, ଯେଉଁ ଫଳ ହଜାର ଠିକ୍ ଭାବେ କରାଯାଇଥିବା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ମିଳିଯାଏ।
ଯତ୍କିଂଚିଦ୍ଦୁଷ୍କୃତଂ କର୍ମ୍ମ ସ୍ତ୍ରିଯା ଵା ପୁରୁଷସ୍ଯ ଵା । ସ୍ନାତମାତ୍ରସ୍ଯ ତତ୍ସର୍ଵଂ ନଶ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସ୍ତ୍ରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ, ଯେକୌଣସି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେବଳ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସେସବୁ ଦୋଷ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏଠାରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପଦ୍ମଵର୍ଣେନ ଯାନେନ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଅଭିଵାଦ୍ଯ ତତୋ ନାମ୍ନା ଦ୍ଵାରପାଲଂ ମଚକ୍ରୁକମ୍
ସେ ଲୋଟସ୍ ରଙ୍ଗର ଯାନରେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଯାଏ, ତାପରେ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦ୍ୱାରପାଳ ମଚକ୍ରୁକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ।
ଗଂଗାହ୍ରଦଶ୍ଚ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥଂ ଭରତସତ୍ତମ । ତତ୍ର ସ୍ନାଯୀତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ
ଏଠାରେ, ଭାରତମଧ୍ୟରେ ସେରା, ଗଙ୍ଗା ହ୍ରଦ ଅଛି, ଏହା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ; ଏଠାରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ଵିଂଦତି ମାନଵଃ । ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ନୈମିଷଂ ପୁଣ୍ଯମଂତରିକ୍ଷେ ଚ ପୁଷ୍କରମ୍
ମଣିଷ୍ୟ ଏଠାରେ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ; ପୃଥିବୀରେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟ ପବିତ୍ର, ଆକାଶରେ ପୁଷ୍କର ପବିତ୍ର।
ତ୍ରଯାଣାମପି ଲୋକାନାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଵିଶିଷ୍ଯତେ । ପାଂସଵୋଽପି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଵାଯୁନାତି ସମୀରିତାଃ
ତିନୋଟି ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ; କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାତାସରେ ଉଡୁଥିବା ଧୂଳି ମଧ୍ୟ—
ଅପି ଦୁଷ୍କୃତକର୍ମ୍ମାଣଂ ନଯଂତି ପରମାଂ ଗତିମ୍ । ଦକ୍ଷିଣେନ ସରସ୍ଵତ୍ଯାମୁତ୍ତରେଣ ସରସ୍ଵତୀମ୍
ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ପରମ ଗତିକୁ ପାଆନ୍ତି; ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ।
ଯେ ଵସଂତି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ତେ ଵସଂତି ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପେ । କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ଗମିଷ୍ଯାମି କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ଵସାମ୍ଯହମ୍
ଯେଉଁମାନେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସନ୍ତି; ମୁଁ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବି, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିବି।
ଅପ୍ଯେକାଂ ଵାଚମୁତ୍ମୃଜ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ବ୍ରହ୍ମଵେଦ୍ଯାଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ ପୁଣ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିସେଵିତମ୍
ଏଠାରେ ଏକ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ; ବେଦରେ ପରିଚିତ, ପବିତ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ସେବିତ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର।
ତସ୍ମିନ୍ଵସଂତି ଯେ ରାଜନ୍ନ ତେ ଶୋଚ୍ଯାଃ କଥଂଚନ । ତରଂଡକାରଂଡକଯୋର୍ଯଦଂତରଂ ରାମହ୍ରଦାନାଂ ଚ ମଚକ୍ରୁକସ୍ଯ ଚ । ଏତତ୍କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ସମଂତପଂଚକଂ ପିତାମହସ୍ଯୋତ୍ତର ଵେଦିରୁଚ୍ଯତେ
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ବସନ୍ତି, ରାଜା, ସେମାନେ କେବେ ଶୋକର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ତରଣ୍ଡ ଓ କରଣ୍ଡକ ମଧ୍ୟରେ, ରାମ ହ୍ରଦ ଓ ମଚକ୍ରୁକ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳ, ଏହା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରର ସମନ୍ତପଞ୍ଚକ, ପିତାମହଙ୍କର ଉତ୍ତର ବେଦି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମ୍ମଜ୍ଞ ଧର୍ମ୍ମତୀର୍ଥଂ ପୁରାତନମ୍ । ଯତ୍ର ଧର୍ମୋ ମହାଭାଗସ୍ତପ୍ତଵାନୁତ୍ତମଂ ତପଃ
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ, ଧର୍ମଜ୍ଞ, ତୁମେ ପୁରୁଣା ଧର୍ମତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଧର୍ମ ଉତ୍ତମ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତେନ ତୀର୍ଥଂ କୃତଂ ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଵେନ ନାମ୍ନା ଚ ଚିହ୍ନିତମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଧର୍ମଶୀଲଃ ସମାହିତଃ
ସେଠି ଧର୍ମ ନିଜେ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ପବିତ୍ର କରିଥିଲେ ଓ ନିଜ ନାମରେ ଚିହ୍ନିତ କରିଥିଲେ; ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଏକାଗ୍ର ମଣିଷ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ରାଜା।
ଆସପ୍ତମଂ କୁଲଂ ଚୈଵ ପୁନୀତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ କଲାପ ଵନମୁତ୍ତମମ୍
ସେ ଜଣେ ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜ ବଂଶକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାପରେ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ସେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଳାପା ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
କୃଚ୍ଛ୍ରେଣ ମହତା ଗତ୍ଵା ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ସମାହିତଃ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମମଵାପ୍ନୋତି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି
ବହୁତ କଷ୍ଟରେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସ୍ନାନ କଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକକୁ ଯାଏ।
ସୌଗଂଧିକଂ ଵନଂ ରାଜଂସ୍ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ମାନଵଃ । ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ
ତାପରେ, ରାଜା, ମଣିଷ ଉଚିତ ସୌଗନ୍ଧିକ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି।
ସିଦ୍ଧଚାରଣଗଂଧର୍ଵାଃ କିନ୍ନରାଃ ସ ମହୋରଗାଃ । ତଦ୍ଵନଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ନେଵ ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ସିଦ୍ଧ, ଚାରଣ, ଗନ୍ଧର୍ବ, କିନ୍ନର ଓ ବଡ଼ ସର୍ପମାନେ ରହନ୍ତି; ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ କେବଳ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ତତୋ ହି ସା ସରିଚ୍ଛ୍ରେଷ୍ଠା ନଦୀନାମୁତ୍ତମା ନଦୀ । ପ୍ଲକ୍ଷାଦେଵୀ ସ୍ମୃତା ରାଜନ୍ମହା ପୁଣ୍ଯା ସରସ୍ଵତୀ
ତାପରେ, ରାଜା, ସେ ନଦୀ, ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ଲକ୍ଷାଦେବୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ ବହୁତ ପବିତ୍ର ସରସ୍ୱତୀ।
ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ଵଲ୍ମୀକାନ୍ନିଃସୃତେ ଜଲେ । ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସେଠାରେ, ବିଲାରୁ ବହିଯାଉଥିବା ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଈଶାନାଧ୍ଯୁଷିତଂ ନାମ ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଷଡ୍ଗୁଣଂ ଯନ୍ନିପାତେଷୁ ଵଲ୍ମୀକାଦିତି ନିଶ୍ଚଯଃ
ସେଠାରେ ଇଶାନାଧ୍ୟୁଷିତ ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ତୀର୍ଥ ଅଛି; ଯେଉଁଠାରେ ବିଲ ଥାଏ, ସେଠାରେ ଷଡ୍ଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ—ଏହା ନିଶ୍ଚିତ।
କପିଲାନାଂ ସହସ୍ରଂ ଚ ଵାଜିମେଧଂ ଚ ଵିଂଦତି । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଦୃଷ୍ଟମେତତ୍ପୁରାତନୈଃ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଏକ ହଜାର କପିଳ ଯଜ୍ଞ ଓ ଏକ ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ; ଏହି କଥା ପୁରାତନ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଛନ୍ତି।
ସୁଗଂଧାଂ ଶତକୁଂଭାଂ ଚ ପଂଚଯଜ୍ଞଂ ଚ ଭାରତ । ଅଭିଗମ୍ଯ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସୁଗନ୍ଧ ଶତକୁମ୍ଭା ଓ ପଞ୍ଚ ଯଜ୍ଞକୁ ଦେଖିଲେ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତ୍ରିଶୂଲପାତ୍ରଂ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍ । ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ
ସେଠାରେ, ତ୍ରିଶୂଳପାତ୍ର ନାମକ ଦୁର୍ଲଭ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ ପିତୃ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଗାଣପତ୍ଯଂ ଚ ଲଭତେ ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ନ ସଂଶଯଃ । ତତୋ ରାଜଗୃହଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦେଵ୍ଯାଃ ସ୍ଥାନଂ ସୁଦୁର୍ଲଭମ୍
ଦେହ ଛାଡିବା ପରେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗାଣପତ୍ୟ ପଦ ଲାଭ କରେ; ତାପରେ ସେ ଦେବୀଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ରାଜ ଗୃହକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଶାକଂଭରୀତି ଵିଖ୍ଯାତା ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତା । ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ଚ ଶାକେନ କିଲ ଭାରତ
ତିନି ଲୋକରେ ଯିଏ ଶାକମ୍ଭରୀ ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେ ଦେବୀ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ଧରି ଶାକ ଖାଇ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଭାରତ।