ତତୋ ଗଚ୍ଛେନ୍ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥଂ ଦେଵ୍ଯା ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ସରସ୍ଵତ୍ଯାରୁଣାଯାଶ୍ଚ ସଂଗମଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍
ତାପରେ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବୀଙ୍କ ତୀର୍ଥକୁ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଅରୁଣା ନଦୀର ସଙ୍ଗମ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେଠାକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଯିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାତିରାତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ଚୈଵ ସମଶ୍ନୁତେ
ତିନି ରାତି ଉପବାସ ରହି ସ୍ନାନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ପୁନାତ୍ଯାସପ୍ତମଂ ଚୈଵ କୁଲଂ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଅଵକୀର୍ଣଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥଂ କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଵହ
ସେ ନିଜ ବଂଶର ସପ୍ତମ ପିଢିକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଅବକୀର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ହେ କୁରୁବଂଶୀ।
ଵିପ୍ରାଣାମନୁକଂପାର୍ଥଂ ଦର୍ଭିଣା ନିର୍ମିତଂ ପୁରା । ଵ୍ରତୋପନଯନାଭ୍ଯାଂ ଚାପ୍ଯୁପଵାସେନ ଵା ଦ୍ଵିଜଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପୂର୍ବେ ଦର୍ଭା ଘାସରେ ଏହା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ବ୍ରତ, ଉପନୟନ କିମ୍ବା ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏଠାରେ ମହତ୍ ଫଳ ପାଇପାରନ୍ତି।
କ୍ରିଯାମଂତ୍ରୈଶ୍ଚ ସଂଯୁକ୍ତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସ୍ଯାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । କ୍ରିଯାମଂତ୍ରଵିହୀନୋଽପି ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରର୍ଷଭ
ବିଦିହାନ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କୃତ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତଥାପି, ହେ ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି କୃତ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ମନ୍ତ୍ର ନ ଥାଏ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ—
ଚୀର୍ଣଵ୍ରତୋ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଦୃଷ୍ଟମେତତ୍ପୁରାତନମ୍ । ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚାପି ଚତ୍ଵାରଃ ସମାନୀତାଶ୍ଚ ଦର୍ଭିଣା
ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁସାରେ, ଯଦି ସେ ନିୟମ ମାନିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ ଏବଂ ଦର୍ଭା ଘାସ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ର ଏକଠା କରାଯାଇଥାଏ—
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଫଲାନି ଗୋସହସ୍ରାଣାଂ ଚତୁର୍ଣାଂ ଵିଂଦତେ ଚ ସଃ
—ହେ ନରସିଂହ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଖରାପ ଫଳ ପାଏ ନାହିଁ; ସେ ଚାରି ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବାର ଫଳ ଲାଭ କରେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥଂ ଶତସହସ୍ରକମ୍ । ସାହସ୍ରକଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଦ୍ଵେ ତୀର୍ଥେ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତେ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ସେ ଶତସହସ୍ରକ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ସେଠି, ସେଇ ସ୍ଥାନରେ, ସାହସ୍ରକ ନାମରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଉଭଯୋର୍ହି ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଦାନଂ ଵାପ୍ଯୁପଵାସୋ ଵା ସହସ୍ରଗୁଣିତୋ ଭଵେତ୍
ଉଭୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏକ ମଣିଷ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବାର ଫଳ ପାଏ; ଏଠାରେ ଯେକୌଣସି ଦାନ କିମ୍ବା ଉପବାସ କଲେ ତାହାର ଫଳ ହଜାର ଗୁଣା ବଢ଼ିଯାଏ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ରେଣୁକାତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଉତ୍ତମ ରେଣୁକା ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ସେଠି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିନ ହୋଇ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଵିମୋଚନ ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଜିତମନ୍ଯୁର୍ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ସହିତ ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ; ବିମୋଚନ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯିଏ କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛି—
ପ୍ରତିଗ୍ରହକୃତୈଃ ପାପୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସଂପରିମୁଚ୍ଯତେ । ତତଃ ପଂଚଵଟଂ ଗତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
—ସେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ତାପରେ, ପଞ୍ଚବଟ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ଯିଏ ନିୟମିତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ—
ପୁଣ୍ଯେନ ମହତା ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଯତ୍ର ଯୋଗୀଶ୍ଵରଃ ସ୍ଥାଣୁଃ ସ୍ଵଯମେଵ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ
—ସେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟରେ ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ସେଠି, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ନିଜେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଥିବା ଷ୍ଠାଣୁ ବସିଛନ୍ତି—
ତମର୍ଚଯିତ୍ଵା ଦେଵେଶଂ ଗମନାଦେଵ ସିଧ୍ଯତି । ତୈଜସଂ ଵାରୁଣଂ ତୀର୍ଥଂ ଦୀପ୍ଯତେ ସ୍ଵେନ ତେଜସା
ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, କେବଳ ଯିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ; ସେଠି ତୈଜସ ଓ ବାରୁଣ ତୀର୍ଥ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ।
ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିର୍ଦେଵୈର୍ଋଷିଭିଶ୍ଚ ତପୋଧନୈଃ । ସୈନାପତ୍ଯେ ଚ ଦେଵାନାମଭିଷିକ୍ତୋ ଗୁହସ୍ତଦା
ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ମିଶି, ଗୁହାଙ୍କୁ ଦେବତାଙ୍କର ସେନାପତି ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ—
ତୈଜସସ୍ଯ ତୁ ପୂର୍ଵେଣ କୁରୁତୀର୍ଥଂ କୁରୂଦ୍ଵହ । କୁରୁତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ତୈଜସ ତୀର୍ଥର ପୂର୍ବଦିଗରେ କୁରୁ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ। କୁରୁ ତୀର୍ଥରେ ଯିଏ ନିୟମିତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସ୍ନାନ କରେ—
ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେନ୍ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ
—ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ସହିତ ସେ ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ତାପରେ, ସେ ନିୟମିତ ଓ ସଂଯମିତ ଭୋଜନ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମମଵାପ୍ନୋତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦନରକଂ ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ
ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯାଏ; ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ତୀର୍ଥସେବୀ ମଣିଷ ଅନରକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯଂ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵୈସ୍ସହ ମହୀଯତେ
ସେଠି, ହେ ରାଜା, ସ୍ନାନ କଲେ ଏକ ମଣିଷ କେବେ ମଧ୍ୟ ଖରାପ ଫଳ ପାଏ ନାହିଁ; ସେଠି, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସଦା ସମ୍ମାନିତ।
ଅଧ୍ଯାସ୍ତେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ନାରାଯଣପରାଗମୈଃ । ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ଚୈଵ ରାଜେଂଦ୍ର ରୁଦ୍ରଵେଦ୍ଯାଂ କୁରୁଦ୍ଵହ
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଥାନ୍ତି; ଏବଂ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେଠି ରୁଦ୍ରଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ଅଭିଗମ୍ଯ ତୁ ତାଂ ଦେଵୀଂ ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତତ୍ରୈଵ ଚ ମହାରାଜ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵରମୁମାପତିମ୍
ସେଇ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି, କେବେ ମଧ୍ୟ ଖରାପ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ; ଏବଂ, ହେ ମହାରାଜ, ସେଠି ଉମାଙ୍କ ପତି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି।
ଅଭିଗମ୍ଯ ମହାଦେଵଂ ମୁଚ୍ଯତେ ସର୍ଵକିଲ୍ବିଷୈଃ । ନାରାଯଣଂ ଚାଭିଗମ୍ଯ ପଦ୍ମନାଭମରିଂଦମ
ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏବଂ, ନାରାୟଣ, ପଦ୍ମନାଭ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି—
ଶୋଭମାନୋ ମହାରାଜ ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ତୀର୍ଥେଷୁ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ସ୍ନାତମାତ୍ରୋ ନରାଧିପ
ହେ ମହାରାଜ, ସେ ମଣିଷ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଲୋକରେ ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ ।
ସର୍ଵଦୁଃଖପରିତ୍ଯକ୍ତୋ ଦ୍ଯୋତତେ ଶିଵଵତ୍ସଦା । ତତସ୍ତ୍ଵସ୍ଥିପୁରଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ
ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଛାଡି, ସେ ସଦା ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୋଇ ଉଜ୍ୱଳ ହୁଏ । ଏହା ପରେ, ହେ ରାଜା, ତୀର୍ଥରେ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ମଣିଷ ଅସ୍ଥିପୁରକୁ ଯିବା ଉଚିତ ।
ପାଵନଂ ତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ତର୍ପଯେତ୍ପିତୃଦେଵତାଃ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲମାପ୍ନୋତି ଭାରତ
ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ । ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ ।
ଗଂଗାହ୍ରଦଶ୍ଚ ତତ୍ରୈଵ କୂପଶ୍ଚ ଭରତର୍ଷଭ । ତିସ୍ରଃ କୋଟ୍ଯସ୍ତୁ ତୀର୍ଥାନାଂ ତସ୍ମିନ୍କୂପେ ମହୀଯତେ
ସେଠାରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଗଙ୍ଗା ହ୍ରଦ ଓ ଏକ କୂଆ ଅଛି । ସେଇ କୂଆରେ ତିନି କୋଟି ତୀର୍ଥର ମହିମା ବିରାଜିତ ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ଆପଗାଯାଂ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ମହେଶ୍ଵରମ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ହେ ରାଜା, ମଣିଷ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ । ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ସେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ ।
ଗତିଂ ପରାମଵାପ୍ନୋତି କୁଲଂ ଚୈଵ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍ । ତତଃ ସ୍ଥାଣୁଵଟଂ ଗଛେତ୍ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପାଏ ଏବଂ ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ । ଏହା ପରେ ସେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାଣୁବଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ସ୍ଥିତୋ ରାତ୍ରିଂ ରୁଦ୍ରଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ବଦରୀଣାଂ ଵନଂ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯାଶ୍ରମଂ ତତଃ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଏବଂ ରାତି ରହି, ସେ ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ । ଏହା ପରେ ବଦରୀ ଅରଣ୍ୟ ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯିବା ଉଚିତ ।
ବଦରୀ ଭକ୍ଷ୍ଯତେ ଯତ୍ର ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ନରଃ । ସମ୍ଯଗ୍ଦ୍ଵାଦଶଵର୍ଷାଣି ବଦରୀଂ ଭକ୍ଷଯେତ୍ତୁ ଯଃ
ଯେଉଁଠାରେ ବଦରୀ ଫଳ ଖାଯାଏ, ତିନି ରାତି ଉପବାସ କରିଥିବା ମଣିଷ; ଏବଂ ଯିଏ ଠିକ୍ ଭାବେ ବାରୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ବଦରୀ ଫଳ ଖାଏ ।