ପୁନାତ୍ଯା ସପ୍ତମଂ ଚୈଵ କୁଲଂ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ନିଜ ବଂଶର ସପ୍ତମ ପିଢିକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାପରେ, ରାଜା, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ପୃଥୂଦକମିତି ଖ୍ଯାତଂ କାର୍ତିକେଯସ୍ଯ ଵ୍ନୃପ । ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ
କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ପ୍ରଥିତ ପୃଥୂଦକ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିନ ହୋଇ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଜ୍ଞାନାଜ୍ଜ୍ଞାନତୋ ଵାପି ସ୍ତ୍ରିଯା ଵା ପୁରୁଷେଣ ଵା । ଯତ୍କିଂଚିଦଶୁଭଂ କର୍ମ କୃତଂ ମାନୁଷବୁଦ୍ଧିନା
ଅଜ୍ଞାନରୁ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନପୂର୍ବକ, ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା, ମଣିଷ ମନରେ ଯେଉଁ ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି—
ତତ୍ସର୍ଵଂ ନଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ସ୍ନାତମାତ୍ରସ୍ଯ ଭାରତ । ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଚାପି ଲଭତେ ସ୍ଵର୍ଗମେଵ ଚ
ସେସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ।
ପୁଣ୍ଯମାହୁଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରାତ୍ସରସ୍ଵତୀମ୍ । ସରସ୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚ ତୀର୍ଥାନି ତୀର୍ଥେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପୃଥୂଦକମ୍
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରୁ ସରସ୍ୱତୀ। ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ତୀର୍ଥଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ ପୃଥୂଦକ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଉତ୍ତମେ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନାଂ ଯସ୍ତ୍ଯଜେଦାତ୍ମନସ୍ତନୁମ୍ । ପୃଥୂଦକେ ଜପ୍ଯପରୋ ନୈଵ ସଂସରଣଂ ଲଭେତ୍
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ, ଯିଏ ପୃଥୂଦକରେ ଜପରେ ଲିନ ହୋଇ ନିଜ ଶରୀର ଛାଡ଼େ, ସେ ପୁଣର୍ଜନ୍ମ ପାଏ ନାହିଁ।
ଗୀତଂ ସନତ୍କୁମାରେଣ ଵ୍ଯାସେନ ଚ ମହାତ୍ମନା । ଵେଦେ ଚ ନିଯତଂ ରାଜନ୍ନଭିଗଚ୍ଛେତ୍ପୃଥୂଦକମ୍
ଏହି କଥା ସନତ୍କୁମାର ଓ ବ୍ୟାସଦେବ ଗାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଛି, ରାଜା—ପୃଥୂଦକକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ପୃଥୂଦକାତ୍ପୁଣ୍ଯତମଂ ନାନ୍ଯତ୍ତୀର୍ଥଂ ନରୋତ୍ତମ । ଏତନ୍ମେଧ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ଚ ପାଵନଂ ଚ ନ ସଂଶଯଃ
ପୃଥୂଦକଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହା ପବିତ୍ର, ଶୁଭ୍ର ଓ ପାବନ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାଂତି ଅପି ପାପକୃତୋ ଜନାଃ । ପୃଥୂଦକେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାହୁରେଵଂ ମନୀଷିଣଃ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ପାପୀ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ପୃଥୂଦକ ବିଷୟରେ ଏହିପରି କଥା ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମଧୁସ୍ରଵଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥଂ ଭରତସତ୍ତମ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସେଠାରେ ମଧୁସ୍ରବ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ରାଜା, ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେନ୍ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥଂ ଦେଵ୍ଯା ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ସରସ୍ଵତ୍ଯାରୁଣାଯାଶ୍ଚ ସଂଗମଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍
ତାପରେ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବୀଙ୍କ ତୀର୍ଥକୁ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଅରୁଣା ନଦୀର ସଙ୍ଗମ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେଠାକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଯିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାତିରାତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ଚୈଵ ସମଶ୍ନୁତେ
ତିନି ରାତି ଉପବାସ ରହି ସ୍ନାନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ପୁନାତ୍ଯାସପ୍ତମଂ ଚୈଵ କୁଲଂ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଅଵକୀର୍ଣଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥଂ କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଵହ
ସେ ନିଜ ବଂଶର ସପ୍ତମ ପିଢିକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଅବକୀର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ହେ କୁରୁବଂଶୀ।
ଵିପ୍ରାଣାମନୁକଂପାର୍ଥଂ ଦର୍ଭିଣା ନିର୍ମିତଂ ପୁରା । ଵ୍ରତୋପନଯନାଭ୍ଯାଂ ଚାପ୍ଯୁପଵାସେନ ଵା ଦ୍ଵିଜଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପୂର୍ବେ ଦର୍ଭା ଘାସରେ ଏହା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ବ୍ରତ, ଉପନୟନ କିମ୍ବା ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏଠାରେ ମହତ୍ ଫଳ ପାଇପାରନ୍ତି।
କ୍ରିଯାମଂତ୍ରୈଶ୍ଚ ସଂଯୁକ୍ତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସ୍ଯାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । କ୍ରିଯାମଂତ୍ରଵିହୀନୋଽପି ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରର୍ଷଭ
ବିଦିହାନ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କୃତ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତଥାପି, ହେ ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି କୃତ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ମନ୍ତ୍ର ନ ଥାଏ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ—
ଚୀର୍ଣଵ୍ରତୋ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଦୃଷ୍ଟମେତତ୍ପୁରାତନମ୍ । ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚାପି ଚତ୍ଵାରଃ ସମାନୀତାଶ୍ଚ ଦର୍ଭିଣା
ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁସାରେ, ଯଦି ସେ ନିୟମ ମାନିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ ଏବଂ ଦର୍ଭା ଘାସ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ର ଏକଠା କରାଯାଇଥାଏ—
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଫଲାନି ଗୋସହସ୍ରାଣାଂ ଚତୁର୍ଣାଂ ଵିଂଦତେ ଚ ସଃ
—ହେ ନରସିଂହ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଖରାପ ଫଳ ପାଏ ନାହିଁ; ସେ ଚାରି ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବାର ଫଳ ଲାଭ କରେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥଂ ଶତସହସ୍ରକମ୍ । ସାହସ୍ରକଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଦ୍ଵେ ତୀର୍ଥେ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତେ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ସେ ଶତସହସ୍ରକ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ସେଠି, ସେଇ ସ୍ଥାନରେ, ସାହସ୍ରକ ନାମରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଉଭଯୋର୍ହି ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଦାନଂ ଵାପ୍ଯୁପଵାସୋ ଵା ସହସ୍ରଗୁଣିତୋ ଭଵେତ୍
ଉଭୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏକ ମଣିଷ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବାର ଫଳ ପାଏ; ଏଠାରେ ଯେକୌଣସି ଦାନ କିମ୍ବା ଉପବାସ କଲେ ତାହାର ଫଳ ହଜାର ଗୁଣା ବଢ଼ିଯାଏ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ରେଣୁକାତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଉତ୍ତମ ରେଣୁକା ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ସେଠି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିନ ହୋଇ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ୍।
ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଵିମୋଚନ ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଜିତମନ୍ଯୁର୍ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ସହିତ ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ; ବିମୋଚନ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଯିଏ କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛି—
ପ୍ରତିଗ୍ରହକୃତୈଃ ପାପୈଃ ସର୍ଵୈଃ ସଂପରିମୁଚ୍ଯତେ । ତତଃ ପଂଚଵଟଂ ଗତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
—ସେ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ତାପରେ, ପଞ୍ଚବଟ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ଯିଏ ନିୟମିତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ—
ପୁଣ୍ଯେନ ମହତା ଯୁକ୍ତଃ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଯତ୍ର ଯୋଗୀଶ୍ଵରଃ ସ୍ଥାଣୁଃ ସ୍ଵଯମେଵ ଵୃଷଧ୍ଵଜଃ
—ସେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟରେ ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ସେଠି, ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ, ନିଜେ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଥିବା ଷ୍ଠାଣୁ ବସିଛନ୍ତି—
ତମର୍ଚଯିତ୍ଵା ଦେଵେଶଂ ଗମନାଦେଵ ସିଧ୍ଯତି । ତୈଜସଂ ଵାରୁଣଂ ତୀର୍ଥଂ ଦୀପ୍ଯତେ ସ୍ଵେନ ତେଜସା
ସେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, କେବଳ ଯିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ; ସେଠି ତୈଜସ ଓ ବାରୁଣ ତୀର୍ଥ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ।
ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିର୍ଦେଵୈର୍ଋଷିଭିଶ୍ଚ ତପୋଧନୈଃ । ସୈନାପତ୍ଯେ ଚ ଦେଵାନାମଭିଷିକ୍ତୋ ଗୁହସ୍ତଦା
ଯେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ତପସ୍ଵୀ ଋଷିମାନେ ମିଶି, ଗୁହାଙ୍କୁ ଦେବତାଙ୍କର ସେନାପତି ଭାବରେ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ—
ତୈଜସସ୍ଯ ତୁ ପୂର୍ଵେଣ କୁରୁତୀର୍ଥଂ କୁରୂଦ୍ଵହ । କୁରୁତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ତୈଜସ ତୀର୍ଥର ପୂର୍ବଦିଗରେ କୁରୁ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ। କୁରୁ ତୀର୍ଥରେ ଯିଏ ନିୟମିତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସ୍ନାନ କରେ—
ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ । ସ୍ଵର୍ଗଦ୍ଵାରଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେନ୍ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ
—ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ସହିତ ସେ ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ତାପରେ, ସେ ନିୟମିତ ଓ ସଂଯମିତ ଭୋଜନ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗ ଦ୍ୱାରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମମଵାପ୍ନୋତି ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଚ ଗଚ୍ଛତି । ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦନରକଂ ତୀର୍ଥସେଵୀ ନରାଧିପ
ସେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯାଏ; ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ତୀର୍ଥସେବୀ ମଣିଷ ଅନରକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ଵଯଂ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵୈସ୍ସହ ମହୀଯତେ
ସେଠି, ହେ ରାଜା, ସ୍ନାନ କଲେ ଏକ ମଣିଷ କେବେ ମଧ୍ୟ ଖରାପ ଫଳ ପାଏ ନାହିଁ; ସେଠି, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସଦା ସମ୍ମାନିତ।
ଅଧ୍ଯାସ୍ତେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ର ନାରାଯଣପରାଗମୈଃ । ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ଚୈଵ ରାଜେଂଦ୍ର ରୁଦ୍ରଵେଦ୍ଯାଂ କୁରୁଦ୍ଵହ
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ବସିଥାନ୍ତି; ଏବଂ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେଠି ରୁଦ୍ରଙ୍କର ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି।