ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାଦେଵ ତପୋ ମେ ନ କ୍ଷରେତ ଵୈ । ତତୋ ଦେଵଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମିଦମବ୍ରଵୀତ୍
ମହାଦେବ, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୋର ତପସ୍ୟା କେବେ ନଷ୍ଟ ହେଉନାହିଁ। ତାପରେ ଦେବତା ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କୁ କହିଲେ—
ତପସ୍ତେ ଵର୍ଦ୍ଧତାଂ ଵିପ୍ର ମତ୍ପ୍ରସାଦାତ୍ସହସ୍ରଧା । ଆଶ୍ରମେ ଚେହ ଵତ୍ସ୍ଯାମି ତ୍ଵଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ମହାମୁନେ
ମୋର କୃପାରେ ତୁମର ତପସ୍ୟା ହଜାରଗୁଣିଏ ବଢ଼ୁ। ମୁଁ ଏଠି ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ ତୁମ ସହିତ ରହିବି, ମହାମୁନି।
ସପ୍ତସାରସ୍ଵତେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଅର୍ଚଯିଷ୍ଯଂତି ଯେ ତୁ ମାମ୍ । ନ ତେଷାଂ ଦୁର୍ଲଭଂ କିଂଚିଦିହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ଵା
ଯେମାନେ ସପ୍ତ ସାରସ୍ୱତୀରେ ସ୍ନାନ କରି ମୋତେ ପୂଜିବେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଲୋକରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ନାହିଁ।
ଗଚ୍ଛେତ୍ସାରସ୍ଵତଂ ଚାପି ଲୋକଂ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମହାଦେଵସ୍ତତ୍ରୈଵାଂତରଧୀଯତ
ସେମାନେ ସାରସ୍ୱତ ଲୋକକୁ ଯିବେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଭଳି କହି, ମହାଦେବ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତତସ୍ତ୍ଵୌଶନସଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ
ତାପରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଔଶନସ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ, ତପସ୍ୟାରେ ଧନୀ ଋଷିମାନେ ବସନ୍ତି।
କାର୍ତିକେଯଶ୍ଚ ଭଗଵାଂସ୍ତ୍ରିସଂଧ୍ଯାଂ କିଲ ଭାରତ । ସାନ୍ନିଧ୍ଯମକରୋତ୍ତତ୍ର ଭାର୍ଗଵପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା
ଏବଂ କାର୍ତ୍ତିକେୟ, ଭାରଗବଙ୍କ ପ୍ରିୟତା ପାଇଁ, ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସେଠାରେ ନିଜ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
କପାଲମୋଚନଂ ତୀର୍ଥଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
କପାଳମୋଚନ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ୱନ କରେ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ଭରତର୍ଷଭ । ଅଗ୍ନିଲୋକମଵାପ୍ନୋତି କୁଲଂ ଚୈଵ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍
ତାପରେ ଅଗ୍ନିତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ମଣିଷ ଅଗ୍ନିର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ନିଜ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରସ୍ଯ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥଂ ଭରତସତ୍ତମ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ମହାରାଜ ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯମଭିଜାଯତେ
ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ମହାରାଜା, ମଣିଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ବ୍ରହ୍ମଯୋନିଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଶୁଚିଃ ପ୍ରଯତମାନସଃ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରପଦ୍ଯତେ
ବ୍ରହ୍ମୟୋନିକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶୁଭ୍ର ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କଲେ, ମଣିଷ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ପୁନାତ୍ଯା ସପ୍ତମଂ ଚୈଵ କୁଲଂ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତମ୍
ସେ ନିଜ ବଂଶର ସପ୍ତମ ପିଢିକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାପରେ, ରାଜା, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ପୃଥୂଦକମିତି ଖ୍ଯାତଂ କାର୍ତିକେଯସ୍ଯ ଵ୍ନୃପ । ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ
କାର୍ତ୍ତିକେୟଙ୍କ ପ୍ରଥିତ ପୃଥୂଦକ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିନ ହୋଇ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଜ୍ଞାନାଜ୍ଜ୍ଞାନତୋ ଵାପି ସ୍ତ୍ରିଯା ଵା ପୁରୁଷେଣ ଵା । ଯତ୍କିଂଚିଦଶୁଭଂ କର୍ମ କୃତଂ ମାନୁଷବୁଦ୍ଧିନା
ଅଜ୍ଞାନରୁ କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନପୂର୍ବକ, ନାରୀ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରା, ମଣିଷ ମନରେ ଯେଉଁ ଅଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି—
ତତ୍ସର୍ଵଂ ନଶ୍ଯତେ ତତ୍ର ସ୍ନାତମାତ୍ରସ୍ଯ ଭାରତ । ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଚାପି ଲଭତେ ସ୍ଵର୍ଗମେଵ ଚ
ସେସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ।
ପୁଣ୍ଯମାହୁଃ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରାତ୍ସରସ୍ଵତୀମ୍ । ସରସ୍ଵତ୍ଯାଶ୍ଚ ତୀର୍ଥାନି ତୀର୍ଥେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପୃଥୂଦକମ୍
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରୁ ସରସ୍ୱତୀ। ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀର ତୀର୍ଥଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ ପୃଥୂଦକ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଉତ୍ତମେ ସର୍ଵତୀର୍ଥାନାଂ ଯସ୍ତ୍ଯଜେଦାତ୍ମନସ୍ତନୁମ୍ । ପୃଥୂଦକେ ଜପ୍ଯପରୋ ନୈଵ ସଂସରଣଂ ଲଭେତ୍
ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ, ଯିଏ ପୃଥୂଦକରେ ଜପରେ ଲିନ ହୋଇ ନିଜ ଶରୀର ଛାଡ଼େ, ସେ ପୁଣର୍ଜନ୍ମ ପାଏ ନାହିଁ।
ଗୀତଂ ସନତ୍କୁମାରେଣ ଵ୍ଯାସେନ ଚ ମହାତ୍ମନା । ଵେଦେ ଚ ନିଯତଂ ରାଜନ୍ନଭିଗଚ୍ଛେତ୍ପୃଥୂଦକମ୍
ଏହି କଥା ସନତ୍କୁମାର ଓ ବ୍ୟାସଦେବ ଗାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ରହିଛି, ରାଜା—ପୃଥୂଦକକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ପୃଥୂଦକାତ୍ପୁଣ୍ଯତମଂ ନାନ୍ଯତ୍ତୀର୍ଥଂ ନରୋତ୍ତମ । ଏତନ୍ମେଧ୍ଯଂ ପଵିତ୍ରଂ ଚ ପାଵନଂ ଚ ନ ସଂଶଯଃ
ପୃଥୂଦକଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ତୀର୍ଥ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହା ପବିତ୍ର, ଶୁଭ୍ର ଓ ପାବନ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାଂତି ଅପି ପାପକୃତୋ ଜନାଃ । ପୃଥୂଦକେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠମାହୁରେଵଂ ମନୀଷିଣଃ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ପାପୀ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି। ପୃଥୂଦକ ବିଷୟରେ ଏହିପରି କଥା ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ମଧୁସ୍ରଵଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥଂ ଭରତସତ୍ତମ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସେଠାରେ ମଧୁସ୍ରବ ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ରାଜା, ଏକ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେନ୍ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୀର୍ଥଂ ଦେଵ୍ଯା ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ସରସ୍ଵତ୍ଯାରୁଣାଯାଶ୍ଚ ସଂଗମଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍
ତାପରେ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେବୀଙ୍କ ତୀର୍ଥକୁ ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଅରୁଣା ନଦୀର ସଙ୍ଗମ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେଠାକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଯିବା ଉଚିତ।
ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯଯା । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାତିରାତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ଚୈଵ ସମଶ୍ନୁତେ
ତିନି ରାତି ଉପବାସ ରହି ସ୍ନାନ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ପୁନାତ୍ଯାସପ୍ତମଂ ଚୈଵ କୁଲଂ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଅଵକୀର୍ଣଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ତୀର୍ଥଂ କୁରୁକୁଲୋଦ୍ଵହ
ସେ ନିଜ ବଂଶର ସପ୍ତମ ପିଢିକୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଅବକୀର୍ଣ୍ଣ ନାମକ ତୀର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ହେ କୁରୁବଂଶୀ।
ଵିପ୍ରାଣାମନୁକଂପାର୍ଥଂ ଦର୍ଭିଣା ନିର୍ମିତଂ ପୁରା । ଵ୍ରତୋପନଯନାଭ୍ଯାଂ ଚାପ୍ଯୁପଵାସେନ ଵା ଦ୍ଵିଜଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ପୂର୍ବେ ଦର୍ଭା ଘାସରେ ଏହା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ବ୍ରତ, ଉପନୟନ କିମ୍ବା ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏଠାରେ ମହତ୍ ଫଳ ପାଇପାରନ୍ତି।
କ୍ରିଯାମଂତ୍ରୈଶ୍ଚ ସଂଯୁକ୍ତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ସ୍ଯାନ୍ନ ସଂଶଯଃ । କ୍ରିଯାମଂତ୍ରଵିହୀନୋଽପି ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରର୍ଷଭ
ବିଦିହାନ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କୃତ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କଲେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତଥାପି, ହେ ମନୁଷ୍ୟଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଦି କୃତ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ମନ୍ତ୍ର ନ ଥାଏ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ—
ଚୀର୍ଣଵ୍ରତୋ ଭଵେଦ୍ଵିପ୍ରୋ ଦୃଷ୍ଟମେତତ୍ପୁରାତନମ୍ । ସମୁଦ୍ରାଶ୍ଚାପି ଚତ୍ଵାରଃ ସମାନୀତାଶ୍ଚ ଦର୍ଭିଣା
ପୁରୁଣା କଥା ଅନୁସାରେ, ଯଦି ସେ ନିୟମ ମାନିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୁଏ ଏବଂ ଦର୍ଭା ଘାସ ଦ୍ୱାରା ଚାରିଟି ସମୁଦ୍ର ଏକଠା କରାଯାଇଥାଏ—
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଫଲାନି ଗୋସହସ୍ରାଣାଂ ଚତୁର୍ଣାଂ ଵିଂଦତେ ଚ ସଃ
—ହେ ନରସିଂହ, ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଖରାପ ଫଳ ପାଏ ନାହିଁ; ସେ ଚାରି ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବାର ଫଳ ଲାଭ କରେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ତୀର୍ଥଂ ଶତସହସ୍ରକମ୍ । ସାହସ୍ରକଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଦ୍ଵେ ତୀର୍ଥେ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତେ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ସେ ଶତସହସ୍ରକ ନାମକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ସେଠି, ସେଇ ସ୍ଥାନରେ, ସାହସ୍ରକ ନାମରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥ ଅଛି।
ଉଭଯୋର୍ହି ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଦାନଂ ଵାପ୍ଯୁପଵାସୋ ଵା ସହସ୍ରଗୁଣିତୋ ଭଵେତ୍
ଉଭୟ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଏକ ମଣିଷ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିଥିବାର ଫଳ ପାଏ; ଏଠାରେ ଯେକୌଣସି ଦାନ କିମ୍ବା ଉପବାସ କଲେ ତାହାର ଫଳ ହଜାର ଗୁଣା ବଢ଼ିଯାଏ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ରେଣୁକାତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେ ଉତ୍ତମ ରେଣୁକା ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ସେଠି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିନ ହୋଇ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ୍।