ଅର୍ଚିତାତିଥିରାମ୍ନାତୋ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ । ଆହର୍ତା କ୍ରତୁସଂଘାନାଂ ତାପସାନାଂ ପ୍ରିଯଃ ସଦା
ସେ ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ, ବହୁ ଯଜ୍ଞର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସଦା ତାପସମାନେଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।
ଦେଵାନ୍ସଂତର୍ପଯାମାସ ହଵ୍ଯୈର୍ହୁତଵହଂ ଚିରମ୍ । ନ ଚୋପଲେଭେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଶାଂତିମେକାଂତିକୀଂ ତତଃ
ସେ ବହୁ ସମୟ ଧରି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ ଏକାନ୍ତ ଶାନ୍ତି ପାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ।
ନିଃଶ୍ରେଯସଂ ସ ଜିଜ୍ଞାସୁସ୍ତାପସାନନୁଵାସରମ୍ । ସିଷେଵେ ସତ୍ଯସଂକଲ୍ପାନନଲ୍ପୈରେଵ କଲ୍ପକୈଃ
ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ଆଶା କରି, ସେ ପ୍ରତିଦିନ ତାପସମାନେ, ଯେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ବହୁ ପ୍ରକାର ନିୟମରେ ସେବା କରିଥିଲେ।
ଏଵମାଚରତସ୍ତସ୍ଯ କାଲେ ମହତି ଗଚ୍ଛତି । ମୁକ୍ତକର୍ମା ତତଃ କଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ପୁରା ଭୁଵି
ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ବହୁ ସମୟ କଟିଗଲାପରେ, କାର୍ମିକ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଅନୁଭୂତନିରାକାଂକ୍ଷୀ ନାସାଗ୍ରନ୍ଯସ୍ତଲୋଚନଃ । ଶାଂତଚେତାଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଧ୍ଯାଯନ୍ନାନଂଦନିର୍ଭରଃ
ଅନୁଭବ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ନାକର ଟିପରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଶାନ୍ତ ମନେ, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
ପାଦୌ ତସ୍ଯୋପସଂଗୃହ୍ଯ ପ୍ରଣତେନାଂତରାତ୍ମନା । ଚକାର ଵିଧିଵତ୍ତସ୍ମୈ ଵିଦ୍ଵାନତିଥିସତ୍କ୍ରିଯାମ୍
ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରି, ମନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନେଇ, ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ।
ତଂ ଚ ଶୁଦ୍ଧେନ ଭାଵେନ ପରିତୁଷ୍ଟଂ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ପ୍ରଣତଃ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ନିର୍ଵାଣସ୍ଥିତିମାତ୍ମନଃ
ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ, ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ତାପସଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ନିଜ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷର ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ସ ତସ୍ମୈ କଥଯାମାସ ପୁରେଽସୌ ପୁରନାମନି । ମିତ୍ରଵଂତମଜାପାଲମୁପଦେଷ୍ଟାରମାତ୍ମଵିତ୍
ସେ ପୁରୁଣା ସହରରେ ତାଙ୍କୁ ମିତ୍ରବନ ବିଷୟରେ କହିଲେ, ଯିଏ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥିଲେ ଏବଂ ଅଜାପାଳଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ।
ସ ଚାଭିଵଂଦ୍ଯ ତତ୍ପାଦାଵେତ୍ଯସୌ ପୁରମୂର୍ଜିତମ୍ । ତସ୍ଯୋତ୍ତରଦିଶୋଭାଗେ ଦଦର୍ଶ ଵିପୁଲଂ ଵନମ୍
ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ।
ମାରୁତାଂଦୋଲିତାନେକ କୁସୁମାମୋଦସୁଂଦରମ୍ । ଉନ୍ମତ୍ତଭ୍ରମରୋଦ୍ଗୀତ ନାଦାପୂରିତଦିଙ୍ମୁଖମ୍
ବାତାସରେ ଦୋଳିଥିବା ଅନେକ ଫୁଲ ଓ ସୁଗନ୍ଧରେ ମନୋହର, ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ଗାଇଥିବା ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଭରିଯାଇଥିଲା।
ତସ୍ମିନ୍ଵନେ ସରିତ୍ତୀରେ ନିଷୀଦଂତଂ ଶିଲାତଲେ । ମିତ୍ରଵଂତଂ ଦଦର୍ଶାଥ ସାନଂଦସ୍ତିମିତେକ୍ଷଣମ୍
ସେ ଜଙ୍ଗଲରେ, ନଦୀତଟରେ, ପାଥର ଉପରେ ବସିଥିବା, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମିତ୍ରବନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଅପି ସ୍ଵାଭାଵିକଂ ଵୈରଂ ହିତ୍ଵାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଵିରୋଧିଭିଃ । ସତ୍ଵୈରାଵୃତମୁଦ୍ଯାନେ ମଂଦସ୍ଯଂଦନଭାସ୍ଵତି
ସ୍ୱାଭାବିକ ଶତୃତାକୁ ଛାଡ଼ି, ବିପକ୍ଷ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏକାତ୍ମତାରେ ଥିଲେ; ଉଦ୍ୟାନରେ ମୃଦୁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିଲେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧୁର ଆଲୋକ ଦେଉଥିଲା।
ଶାଂତେଷୁ ମୃଗଯୂଥେଷୁ ଦଶାନଂଦମନୋଜ୍ଞଯା । କୃପାନୁଵିଦ୍ଧଯା ଭୂମିଂ ନିଷିଂଚଂତମିଵାମୃତମ୍
ଶାନ୍ତ ହରିଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଆନନ୍ଦ ଓ ମନୋହର ଅବସ୍ଥାରେ, କୃପା ଏମିତି ଭାବରେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଅମୃତ ଭଳି ବର୍ଷି ଯାଉଥିଲା।
ଉପେତ୍ଯ ଵିନଯେନାମୁମୁନ୍ମନାଃ ପ୍ରୀତମାନସଃ । କିଂଚିଦାନମ୍ରଶିରସା ତେନାପି ସ ତୁ ସତ୍କୃତଃ
ବିନୟ ସହିତ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଉତ୍ସାହ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ, ସେ ମାଥା କିଛି ନମାଇଲେ ଏବଂ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ଉପତସ୍ଥେ ତତୋ ଵିଦ୍ଵାନ୍ମିତ୍ରଵଂତମନନ୍ଯଧୀଃ । ସମାପ୍ତଧ୍ଯାନକାଲଂ ସ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍ସମାହିତଃ
ତାପରେ ସେ ଜ୍ଞାନୀ, ଏକାଗ୍ର ମନେ, ମିତ୍ରବନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଧ୍ୟାନ ସମାପ୍ତ ହେବା ପରେ ଆଦର ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ଦେଵଶର୍ମୋଵାଚ। ଆତ୍ମାନଂ ଵେତ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି ତଦମୁଷ୍ମିନ୍ମନୋରଥେ । ଲବ୍ଧସିଦ୍ଧିମୁପାଯଂ ମାମୁପଦେଷ୍ଟୁଂ ତ୍ଵମର୍ହସି
ଦେବଶର୍ମଣ କହିଲେ: ମୁଁ ନିଜକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ; ଏହି ମୋ ଇଚ୍ଛାରେ, ମୋତେ ସଫଳତା ପାଇବା ଉପାୟ ଶିଖାଇବାକୁ ଆପଣ ଉଚିତ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ। ପରାମୃଶ୍ଯ କ୍ଷଣଂ ସୋଽପି ମିତ୍ରଵାନିଦମବ୍ରଵୀତ୍ । ମିତ୍ରଵାନୁଵାଚ। ଵିଦ୍ଵନ୍ଵିଦ୍ଧି ପୁରାଵୃତ୍ତମୁଚ୍ଯମାନମିଦଂ ମଯା
ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ: କିଛି ଖଣ୍ଡ ଚିନ୍ତା କରି, ମିତ୍ରବନ ଏହି କଥା କହିଲେ। ମିତ୍ରବନ କହିଲେ: ଜ୍ଞାନୀ, ପୁରୁଣା କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
ଅସ୍ତି ଗୋଦାଵରୀତୀରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନାଭିଧଂ ପୁରମ୍ । ତତ୍ର ଦୁର୍ଦମନାମାସୀଦନ୍ଵଯେ ଚ ମନୀଷିଣାମ୍
ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ କୂଳରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନାମକ ଏକ ସହର ଅଛି; ସେଠାରେ ମନୀଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ ନାମକ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ।
ତତ୍ରାସ୍ତି ଵିକ୍ରମୋ ନାମ ସେଵ୍ଯମାନୋ ମହୀପତିଃ । ଦାନାନି ପ୍ରତ୍ଯହଂ ଗୃହ୍ଣନ୍ଵର୍ତ୍ତତେ ଉଦରଂଭରଃ
ସେଠାରେ ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ନାମ ଭିକ୍ରମ। ସେ ସେବା ପାଇଁ ରହିଛନ୍ତି, ପ୍ରତିଦିନ ଦାନ ନେଇ ମାତ୍ର ତାଙ୍କ ପେଟ ଭରିବା ପାଇଁ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି।
କାଲେନ କାଲପାଶେନ ବଦ୍ଧାନୀତୋ ଯମାଲଯମ୍ । ନିରଯେଷୁ ସମଗ୍ରେଷୁ ଯାତନା ଅନୁଭୂଯ ଚ
ସମୟର ଫାନ୍ଦରେ ବାନ୍ଧି ଯମଙ୍କ ଘରକୁ ନେଯାଯିବା ପରେ, ସେ ନରକର ସମସ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ।
କସ୍ମିଂଶ୍ଚିତ୍ସ କୁଲେ ଜାତୋ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତାନାଂ ଦ୍ଵିଜନ୍ମନାମ୍ । ଭଵାଂତରାନୁଵର୍ତିନ୍ଯା ଵିଦ୍ଯଯା ସ ପୁରସ୍କୃତଃ
କିଛି ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲା।
ଉପଯେମେ ଦୁରାଧର୍ଷାଂ କନ୍ଯକାମଧମେ କୁଲେ । କାଲେନ ସା ଵଯୋ ହିତ୍ଵା ଶୈଶଵଂ ଯୌଵନଂ ଯଯୌ
ସେ ଏକ ନିମ୍ନ ପରିବାରର ଦୁର୍ଲଭ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ସମୟ କ୍ରମେ, ସେ ଶିଶୁବାସ୍ଥା ଛାଡି ଯୁବତୀ ହେଲେ।
ପୀନସ୍ତନୀ ଚ ସୁଶ୍ରୋଣୀ ମଦଵିହ୍ଵଲଲୋଚନା । ପତିଂ ନ ସେହେ ଦୁର୍ଵୃତ୍ତଂ ଚକମେ ସ୍ଵପତୀନ୍ପରାନ୍
ସେ ଗୋଲା ଅଂଶ, ସୁନ୍ଦର କମର ଓ ମଦରେ ଭରିଥିବା ଚକ୍ଷୁ ଥିଲେ। ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ପତିକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଚାହିଲେ।
ଵୃତ୍ତିମାହର୍ତୁକାମସ୍ମିନ୍ନିର୍ଗତା ସା ପୁରାଦ୍ବହିଃ । ସଂଗତା କାମୁକେନାସୌ ଚିରଂ ଚାଂଡାଲଜନ୍ମନା
ଜୀବିକା ଲାଗି ସେ ଘର ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଏକ ନିମ୍ନ ଜନ୍ମର ପ୍ରେମିକ ସହିତ ରହିଲେ।
ଦଧେ ଗର୍ଭମସୌ ତସ୍ମାତ୍ସା ଚ କନ୍ଯୋପପଦ୍ଯତେ । ସୈଵ ଭାର୍ଯାପି ତସ୍ଯାସୀତ୍ପୂର୍ଵପାପପ୍ରସଂଗତଃ
ସେ ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏକ କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲା। ପୂର୍ବପାପର ପ୍ରଭାବରୁ ସେ କନ୍ୟା ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ହେଲେ।
ସୈଵ ଵୃଦ୍ଧା ତତଃ କାଲେ ଡାକିନୀ ସମଜାଯତ । କୁସଂଗାତ୍କୁମତିର୍ଜାତା ଦୁଷ୍ଟନାରୀପ୍ରସଂଗତଃ
ସମୟ କ୍ରମେ, ସେ ବୃଦ୍ଧା ହେଇ ଡାକିନୀ ହେଲେ। ଖରାପ ସଙ୍ଗରୁ ମନ ଖରାପ ହେଲା, ଦୁଷ୍ଟ ନାରୀ ସଙ୍ଗରୁ ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା ଆସିଲା।
ଚଖାଦ ଵ୍ଯାଧିତଂ ଵ୍ଯାଧମସୃଗାସ୍ଵାଦଲାଲସା । ଭ୍ରମଂତୀ ଵିପିନେ ଘୋରେ ଜନୈର୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବହିଷ୍କୃତା
ରକ୍ତର ସ୍ୱାଦ ପାଇଁ ଆଶା କରି, ସେ ରୋଗୀ ଓ ଶିକାରୀଙ୍କୁ ଖାଇଲେ। ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ସମୟରେ, ଲୋକେ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ତାଲି ଦେଲେ।
ପରେତଲୋକମାସାଦ୍ଯ ଵ୍ଯାଧୌ ଵ୍ଯାଘ୍ରୋଽଭ୍ଯଵର୍ତ୍ତତ । ନରକାନ୍ଦାରୁଣାନ୍ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଜୀଵହିଂସା ପ୍ରଭାଵତଃ
ମୃତ୍ୟୁଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେ ଶିକାରୀ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଜୀବ ହିଂସାର ପ୍ରଭାବରୁ ଭୟଙ୍କର ନରକ ଭୋଗ କରିଥିଲେ।
ସାପି କାଲେନ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ମୃତ୍ଯୁଵେଗମୁପାଗତା । ନିରଯାନେତ୍ଯ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷାନଜାଜାଯତ ମଦ୍ଗୃହେ
ସମୟ କ୍ରମେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ମୃତ୍ୟୁର ଗତିରେ ଆସି, ନରକ ଛାଡି ମୋ ଘରରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାକୁ ଅନେକ କଷ୍ଟରେ ଦମନ କରିପାରିବା ଯାଞ୍ଚିଲା।
ତାମନ୍ଯା ଅପ୍ଯହଂ ଵିଦ୍ଵନ୍ପାଲଯନ୍କାନନାଂତରେ । ଅପଶ୍ଯନ୍ଦ୍ଵୀପିନଂ ଘୋରଂ ଜିଘାଂସଂତମିଵାଖିଲମ୍
ବିଦ୍ୱାନ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦେଖିବା ସମୟରେ ଦୟାରେ ରଖୁଥିଲି, ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆଉ ଦ୍ୱୀପିନ୍ ଦେଖିଲି, ଯେଉଁଠି ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଥିଲା।