କାଶ୍ମୀରେଷ୍ଵେଵ ନାଗସ୍ଯ ଭଵନଂ ତକ୍ଷକସ୍ଯ ଚ । ଵିତସ୍ତାଖ୍ଯମିତି ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରମୋଚନମ୍
କାଶ୍ମୀରରେ ନାଗ ଓ ତକ୍ଷକଙ୍କର ନିବାସ ଅଛି। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ 'ବିତସ୍ତା' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ମୁକ୍ତ କରେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ନୂନଂ ଵାଜପେଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଗଚ୍ଛେତ ପରମାଂ ଗତିମ୍
ସେଠାରେ ନହାଇଲେ, ମଣିଷ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବ୍ୟାଜପେୟ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ମଲଦଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ପଶ୍ଚିମାଯାଂ ତୁ ସଂଧ୍ଯାଯାମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ଯଥାଵିଧି
ତାପରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମଲଦାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। ପଶ୍ଚିମ ଦିଗର ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ୍।
ଚରୁଂ ସପ୍ତାର୍ଚିଷେ ରାଜନ୍ଯଥାଶକ୍ତି ନିଵେଦଯେତ୍ । ପିତୄଣାମକ୍ଷଯଂ ଦାନଂ ପ୍ରଵଦଂତି ମନୀଷିଣଃ
ରାଜା, ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସପ୍ତ ଅର୍ଚ୍ଚିସ୍ ଥିବା ଚରୁ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି, ଏହା ପିତୃମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ଦାନ।
ଗଵାଂଶତସହସ୍ରେଣ ରାଜସୂଯଶତେନ ଚ । ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରେଣ ଶ୍ରେଯାନ୍ସପ୍ତାର୍ଚିଷଶ୍ଚରୁଃ
ସତରେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ, ଶତ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଓ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଯେତେକି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେଠାରୁ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରଖେ ସପ୍ତ ଅର୍ଚ୍ଚିଷ୍ ହବିଷ୍ୟ ଯଜ୍ଞ।
ତତୋ ନିଵୃତ୍ତୋ ରାଜେଂଦ୍ର ରୁଦ୍ରାସ୍ପଦମଥାଵିଶେତ୍ । ଅଭିଗମ୍ଯ ମହାଦେଵମଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ତାପରେ ରାଜା ନିବୃତ୍ତ ହୋଇ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନିବାସକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ; ସେଠାରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ମଣିମଂତଂ ସମାସାଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସମାହିତଃ । ଏକରାତ୍ରୋଷିତୋ ରାଜନ୍ନଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍
ମଣିମଣ୍ଟପରେ ପହଞ୍ଚି, ଏକ ରାତି ରହିଥିବା ଏବଂ ମନୋଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରାଜା ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
ଅଥ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଦେଵିକାଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତାମ୍ । ପ୍ରସୂତିର୍ଯତ୍ର ଵିପ୍ରାଣାଂ ଶ୍ରୂଯତେ ଭରତର୍ଷଭ
ତାପରେ, ରାଜା, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବିକାକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ କଥା ଶୁଣାଯାଏ।
ତ୍ରିଶୂଲପାଣେଃ ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ଦେଵିକାଯାଂ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଚ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ନିବାସ ସେଠାରେ ଅଛି; ଦେବିକାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି,
ଯଥାଶକ୍ତି ନରସ୍ତତ୍ର ନିଵେଦ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ । ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଲଭତେ ଫଲମ୍
ଯେଉଁ ମଣିଷ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ପଣ କରେ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଥିବା ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।
କାମାଖ୍ଯଂ ତତ୍ର ରୁଦ୍ରସ୍ଯ ତୀର୍ଥଂ ଦେଵର୍ଷିସଂମତମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଃ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସିଦ୍ଧିମାପ୍ନୋତି ଭାରତ
ସେଠାରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପବିତ୍ର କାମାଖ୍ୟା ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଦେବଋଷିମାନେ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଣିଷ ଶୀଘ୍ରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରେ।
ଯଜନଂ ଯାଜନଂ ଗତ୍ଵା ତଥୈଵ ବ୍ରହ୍ମଵାଲକମ୍ । ପୁଷ୍ପନ୍ଯାସ ଉପସ୍ପୃଶ୍ଯ ନ ଶୋଚେନ୍ମରଣଂ ତତଃ
ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମବାଳକକୁ ଯାଇ, ଅର୍ପିତ ଫୁଲକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିଲେ, ପରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନେଇ ଦୁଃଖ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଅର୍ଦ୍ଧଯୋଜନଵିସ୍ତାରାଂ ପଂଚଯୋଜନମାଯତାମ୍ । ଏତାଵଦ୍ଦେଵିକାମାହୁଃ ପୁଣ୍ଯାଂ ଦେଵର୍ଷିସଂମତାମ୍
ଦେବିକା ଅର୍ଦ୍ଧ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ପାଞ୍ଚ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା; ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥକୁ ଦେବଋଷିମାନେ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦୀର୍ଘସତ୍ରଂ ଯଥାକ୍ରମମ୍ । ଯତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵାଃ ସିଦ୍ଧାଶ୍ଚ ପରମର୍ଷଯଃ
ତାପରେ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଜଣେ, କ୍ରମକ୍ରମେ ଦୀର୍ଘ ସତ୍ରକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତମ ଋଷିମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଦୀର୍ଘସତ୍ରମୁପାସଂତେ ଦୀକ୍ଷିତା ନିଯତଵ୍ରତାଃ । ଗମନାଦେଵ ରାଜେଂଦ୍ର ଦୀର୍ଘସତ୍ରମରିଂଦମ
ଦୀର୍ଘ ସତ୍ରରେ ଦୀକ୍ଷିତ ଏବଂ ନିୟମ ମାନିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି; ଏଠାକୁ କେବଳ ଯିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ରାଜସୂଯାଶ୍ଵମେଧାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ । ତତୋ ଵିନାଶନଂ ଗଚ୍ଛେନ୍ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ
ଏଠାରେ ମଣିଷ ରାଜସୂୟ ଓ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ; ତାପରେ ନିୟମ ଓ ସଂଯମ ରଖି, ଭୋଜନ ନିୟମିତ କରି, ବିନାଶନକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଗଚ୍ଛଂତ୍ଯଂତର୍ହିତା ଯତ୍ର ମେରୁପୃଷ୍ଠେ ସରସ୍ଵତୀ । ଚମସେ ଚ ଶିଵୋଦ୍ଭେଦେ ନାଗୋଦ୍ଭେଦେ ଚ ଦୃଶ୍ଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ସେ ଚମସ, ଶିବ ଉଦ୍ଭେଦ ଓ ନାଗ ଉଦ୍ଭେଦରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଚମସୋଦ୍ଭେଦେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଶିଵୋଦ୍ଭେଦେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଚମସ ଉଦ୍ଭେଦରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ଶିବ ଉଦ୍ଭେଦରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ଫଳ ମିଳେ।
ନାଗୋଦ୍ଭେଦେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ନାଗଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ଶଶଯାନଂ ଚ ରାଜେଂଦ୍ର ତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ଦୁର୍ଲଭମ୍
ନାଗ ଉଦ୍ଭେଦରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ ମଣିଷ ନାଗଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରେ; ଏବଂ, ରାଜା, ଦୁର୍ଲଭ ଶଶୟାନ ତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ,
ଶଶରୂପପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନା ପୁଷ୍କରା ଯତ୍ର ଭାରତ । ସରସ୍ଵତ୍ଯାଂ ମହାଭାଗ ଅନୁସଂଵତ୍ସରଂହିତେ
ଯେଉଁଠାରେ ଖରା ଆକୃତିରେ ଢାକା ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଅଛି, ଭାରତ, ଏବଂ ସରସ୍ୱତୀ ବର୍ଷ ପରିଚ୍ଚଳନ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି,
ସ୍ନାଯଂତେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵୃତ୍ତା ଵୈ କାର୍ତ୍ତିକୀଂ ସଦା । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଦ୍ଯୋତତେ ଶିଵଵତ୍ସଦା
ସେଠାରେ, ଭାରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲୋକେ ସଦା କାର୍ତ୍ତିକୀ ମାସରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ସଦା ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।
ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଚୈଵ ପ୍ରାପ୍ନୁଯାଦ୍ଭରତର୍ଷଭ । କୁମାରକୋଟିମାସାଦ୍ଯ ନିଯତଃ କୁରୁନଂଦନ
ଏବଂ, ଭାରତର ବୃଷଭ, ଏଠାରେ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ନିୟମ ରଖି କୁମାରକୋଟିକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, କୁରୁବଂଶର ନନ୍ଦନ।
ତତ୍ରାଭିଷେକଂ କୁର୍ଵୀତ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ । ଗଵାମଯୁତମାପ୍ନୋତି କୁଲଂ ଚୈଵ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍
ସେଠାରେ ପିତୃମାନ୍ୟ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାର ଫଳରେ ଜଣେ ଦଶ ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ରୁଦ୍ରକୋଟିଂ ସମାହିତାଃ । ପୁରା ଯତ୍ର ମହାରାଜ ଋଷିକୋଟିଃ ସମାହିତା
ତାପରେ ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ରୁଦ୍ରକୋଟିକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ହେ ରାଜା, ଯେଉଁଠାରେ ପୁରାତନ କାଳରେ ଅନେକ ଋଷି ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଏକତ୍ରିତ ହେଇଥିଲେ।
ଵର୍ଷେଣ ଚ ସମାଵିଷ୍ଟା ଦେଵଦର୍ଶନକାଂକ୍ଷଯା । ଅହଂପୂର୍ଵମହଂପୂର୍ଵଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମି ଵୃଷଭଧ୍ଵଜମ୍
ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଆଶାରେ ସମସ୍ତେ ଭାବୁଥିଲେ—'ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଦେଖିବି, ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ଦେଖିବି'।
ଏଵଂ ସଂପ୍ରସ୍ଥିତା ରାଜନୃଷଯଃ କିଲଭାରତ । ତତୋ ଯୋଗୀଶ୍ଵରେଣାପି ଯୋଗମାସ୍ଥାଯ ଭୂପତେ
ଏଭଳି ଭାବେ, ହେ ରାଜା, ସେମାନେ ଯାତ୍ରା କଲେ; ତାପରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯୋଗରେ ଲୀନ ହୋଇ, ଓ ଭୂମିର ଶାସକ, ସେଠାକୁ ଗଲେ।
ତେଷାଂ ମନ୍ଯୁପ୍ରଶାଂତ୍ଯର୍ଥମୃଷୀଣାଂ ଭାଵିତାତ୍ମନାମ୍ । ସୃଷ୍ଟା ତୁ କୋଟିରୁଦ୍ରାଣାମୃଷୀଣାମଗ୍ରତଃ ସ୍ଥିତା
ସେଇ ଶୁଦ୍ଧ ମନବଳିଆ ଋଷିମାନଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ, ଏକ କୋଟି ରୁଦ୍ର ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ରହିଲେ।
ମଯା ପୂର୍ଵଂ ହରୋ ଦୃଷ୍ଟୋ ଇତି ତେ ମେନିରେ ପୃଥକ୍ । ତେଷାଂ ତୁଷ୍ଟୋ ମହାଦେଵ ଋଷୀଣାମୁଗ୍ରତେଜସାମ୍
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋଷି ଭାବିଲେ—'ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ହରଙ୍କୁ ଦେଖିଛି'। ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ହେଲେ।
ଭକ୍ତ୍ଯା ପରମଯା ରାଜନ୍ଵରଂ ତେଷାଂ ପ୍ରଦତ୍ତଵାନ୍ । ଅଦ୍ଯପ୍ରଭୃତି ଯୁଷ୍ମାକଂ ଧର୍ମଵୃଦ୍ଧିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ତାଙ୍କର ଅତିଶୟ ଭକ୍ତିରେ, ହେ ରାଜା, ମହାଦେବ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ—'ଆଜିଠାରୁ ତୁମମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ସଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ'।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ରୁଦ୍ରକୋଟ୍ଯାଂ ନରଃ ଶୁଚିଃ । ଅଶ୍ଵମେଧମଵାପ୍ନୋତି କୁଲଂ ଚୈଵ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍
ସେଠାରେ, ରୁଦ୍ରକୋଟିରେ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଦ୍ଧ ମନେ ଥିବା ଲୋକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ ଏବଂ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।