ଏଵଂ ତେ କଥିତୋ ରାଜନ୍ନର୍ମଦାଗୁଣସଂଶ୍ରଯଃ । ଇତିହାସୋ ମହାପୁଣ୍ଯଃ ଶ୍ରଵଣାତ୍ପାପନାଶନଃ
ହେ ରାଜା, ଏଭଳି ତୁମକୁ ନର୍ମଦାଙ୍କର ମହିମା ବିଷୟରେ କଥା କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ପବିତ୍ର ଇତିହାସ ଶୁଣିଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ-। ଅଥାନ୍ଯାନି ତୁ ତୀର୍ଥାନି ଵସିଷ୍ଠୋକ୍ତାନି ମେ ଵଦ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଯାନି ଚ ପାପାନି ଵିଲଯଂ ଯାଂତି ନାରଦ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରିଲେ— ଏବେ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ କୁହ, ଯାହା ବସିଷ୍ଠ କହିଥିଲେ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ହେ ନାରଦ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଶୃଣୁଷ୍ଵାତ୍ର ହି ତୀର୍ଥାନି ଵସିଷ୍ଠୋକ୍ତାନି ପାର୍ଥିଵ । ଦକ୍ଷିଣଂ ସିଂଧୁମାସାଦ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ନାରଦ କହିଲେ— ହେ ରାଜା, ବସିଷ୍ଠ କହିଥିବା ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଏଠି ଶୁଣ। ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଏକ ନିୟମିତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟନିଗ୍ରହ କରିଥିବା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ—
ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମମଵାପ୍ନୋତି ଵିମାନଂ ଚାଧିରୋହତି । ଚର୍ମଣ୍ଵତୀଂ ସମାସାଦ୍ଯ ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ
—ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ଆରୋହଣ କରେ; ଚର୍ମଣ୍ବତୀ ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ନିୟମିତ ଆଚରଣ ଓ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରି—
ରଂତିଦେଵାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତୋ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ହିମଵତ୍ସୁତମର୍ବୁଦମ୍
—ରନ୍ତିଦେବଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଫଳ ପାଏ; ତାପରେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ହିମବନ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅର୍ବୁଦକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ପୃଥିଵ୍ଯା ଯତ୍ର ଵୈ ଛିଦ୍ରଂ ପୂର୍ଵମାସୀଦ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର । ତତ୍ରାଶ୍ରମୋ ଵସିଷ୍ଠସ୍ଯ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଂ
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯେଉଁଠି ପୃଥିବୀରେ ପୂର୍ବେ ଏକ ଫାଟ ହୋଇଥିଲା, ସେଠି ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଅଛି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତତ୍ରୋଷ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ପିଂଗାତୀର୍ଥମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ନରାଧିପ
ସେଠି ଏକ ରାତି ରହିଲେ, ହଜାର ଗାଈର ଫଳ ମିଳେ; ପିଙ୍ଗ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହେବା ଦରକାର, ହେ ନରନାଥ।
କପିଲାନାଂ ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ଶତସ୍ଯ ଫଲମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ପ୍ରଭାସଂ ଲୋକଵିଶ୍ରୁତମ୍
—ତେଉଁଠି ଶତ କପିଳା ଗାଈର ଫଳ ମିଳେ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତାପରେ, ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରଭାସକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଯତ୍ର ସନ୍ନିହିତୋ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵଯମେଵ ହୁତାଶନଃ । ଦେଵତାନାଂ ମୁଖଂ ଵୀର ଅନଲୋଽନିଲସାରଥିଃ
ଓଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ଅଗ୍ନିଦେବ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ ଭାବେ ପୂଜିତ, ତାଙ୍କର ରଥଚାଳକ ହେଉଛନ୍ତି ବାୟୁଦେବ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥଵରେ ସ୍ନାତ୍ଵା ଶୁଚିଃ ପ୍ରଯତମାନସଃ । ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମାତିରାତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ମାନଵଃ
ସେଇ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଓ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କଲେ, ମଣିଷ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଓ ଅତିରାତ୍ର ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ତତୋ ଗତ୍ଵା ସରସ୍ଵତ୍ଯାଃ ସାଗରସ୍ଯ ଚ ସଂଗମମ୍ । ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ
ତାପରେ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ସାଗରର ସଙ୍ଗମକୁ ଯାଇ, ଗୋସହସ୍ର ଦାନର ଫଳ ଲଭି, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଦୀପ୍ଯମାନୋଽଗ୍ନିଵନ୍ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରଭଯା ଭରତର୍ଷଭ । ତୀର୍ଥେ ସଲିଲରାଜସ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରଯତମାନସଃ
ଅଗ୍ନି ପରି ତେଜରେ ଅନୁରଞ୍ଜିତ, ଓ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଳରାଜଙ୍କର ତୀର୍ଥରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କଲେ—
ତ୍ରିରାତ୍ରମୁଷିତସ୍ତତ୍ର ତର୍ପଯେତ୍ପିତୃଦେଵତାଃ । ଵିରାଜତି ଯଥା ସୋମୋ ଵାଜିମେଧଂ ଚ ଵିଂଦତି
ସେଠାରେ ତିନି ରାତି ରହି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାରେ ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ ଓ ବାଜିମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ଵରଦାନଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୀର୍ଥଂ ଭରତସତ୍ତମ । ଵିଷ୍ଣୋର୍ଦୁର୍ଵାସସା ଯତ୍ର ଵରୋ ଦତ୍ତୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ତାପରେ ବରଦାନ ନାମକ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଓ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ବରାଦାନ କରିଥିଲେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ଵରଦାନେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ତତୋ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ଗଚ୍ଛେନ୍ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ
ବରଦାନରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ଗୋସହସ୍ର ଦାନର ଫଳ ପାଏ। ତାପରେ ନିୟମିତ ଆହାର ଓ ନିୟମ ରେଖି ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ପିଂଡାରକେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଲଭେଦ୍ବହୁସୁଵର୍ଣକମ୍
ପିଣ୍ଡାରକରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ବହୁ ସୁନା ଲଭିଥାଏ।
ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ମହାରାଜ ପଦ୍ମଲକ୍ଷଣଲକ୍ଷିତାଃ । ଅଦ୍ଯାପି ମୁଦ୍ରା ଦୃଶ୍ଯଂତେ ତଦଦ୍ଭୁତମରିଂଦମ
ସେଇ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ, ମହାରାଜ, ଏଯାଁ ଅଧ୍ୟାପି ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ; ଏହା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ, ଶତ୍ରୁଜୟ।
ତ୍ରିଶୂଲାଂକାନି ପଦ୍ମାନି ଦୃଶ୍ଯଂତେ କୁରୁନଂଦନ । ମହାଦେଵସ୍ଯ ସାନ୍ନିଧ୍ଯଂ ତତ୍ରୈଵ ଭରତର୍ଷଭ
ତିନିଶୂଳ ଚିହ୍ନ ଓ ପଦ୍ମ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଏ, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ; ଏଠି ମହାଦେବଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ୍ ସ୍ଥିତି ଅଛି, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସାଗରସ୍ଯ ଚ ସିଂଧୋଶ୍ଚ ସଂଗମଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଭାରତ । ତୀର୍ଥେ ସଲିଲରାଜସ୍ଯ ସ୍ନାତ୍ଵା ପ୍ରଯତମାନସଃ
ସାଗର ଓ ସିନ୍ଧୁ ନଦୀର ସଙ୍ଗମକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭାରତ, ଜଳରାଜଙ୍କର ତୀର୍ଥରେ ଏକାଗ୍ର ମନେ ସ୍ନାନ କଲେ—
ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନୃଷୀଂଶ୍ଚ ଭରତର୍ଷଭ । ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଵାରୁଣଂ ଲୋକଂ ଦୀପ୍ଯମାନଃ ସ୍ଵତେଜସା
ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମଣିଷ ବାରୁଣ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଓ ନିଜ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
ଶଂକୁକର୍ଣେଶ୍ଵରଂ ଦେଵମର୍ଚଯିତ୍ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିର । ଅଶ୍ଵମେଧଂ ଦଶଗୁଣଂ ପ୍ରଵଦଂତି ମନୀଷିଣଃ
ଶଙ୍କୁକର୍ଣ୍ଣେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି ଏଠାରେ ଦଶଗୁଣ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମୁପାଵୃତ୍ଯ ଗଚ୍ଛେତ ଭରତର୍ଷଭ । ତୀର୍ଥଂ କୁରୁଵରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ତୀର୍ଥକୁ, କୁରୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିବା ଉଚିତ।
ତିମୀତି ନାମ୍ନା ଵିଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରମୋଚନମ୍ । ଯତ୍ର ଶକ୍ରାଦଯୋ ଦେଵା ଉପାସଂତେ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ଟିମି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତିଦାୟକ; ଏଠି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵାର୍ଚଯିତ୍ଵା ଚ ରୁଦ୍ରଂ ଦେଵଗଣୈର୍ଵୃତମ୍ । ଜନ୍ମପ୍ରଭୃତି ପାପାନି କୃତାନି ନୁଦତେ ନରଃ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଓ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ମଣିଷ ଜନ୍ମରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ଛାଡ଼ିଦେଇଥାଏ।
ତିମିରତ୍ର ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ଵଦେଵୈରଭିଷ୍ଟୁତଃ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ହଯମେଧମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଟିମି ଏଠି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ, ମଣିଷ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ହୟମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।
ଜିତ୍ଵା ତତ୍ର ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଵିଷ୍ଣୁନା ଦିତିନଂଦନମ୍ । ପୁରା ଶୌଚଂ କୃତଂ ରାଜନ୍ହତ୍ଵା ଦୈଵତକଂଟକାନ୍
ସେଠାରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ବିଷ୍ଣୁ ପୂର୍ବେ ଦିତିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ; ରାଜା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ବିପକ୍ଷୀମାନେଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, ଏଠି ପବିତ୍ରତା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
thumb|400px|ଵସୁଧାରା, ସ୍ଵଯମ୍ଭୁ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ଵସୁଧାରାମଭିଷ୍ଟୁତାମ୍ । ଗମନାଦେଵ ତସ୍ଯାଂ ହି ହଯମେଧମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ଏହା ପରେ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା ଜଣେ ମଣିଷ, ବହୁତ ପ୍ରଶଂସିତ ବସୁଧାରାକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍। କେବଳ ସେଠାକୁ ଯିବା ମାତ୍ରରେ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳିଥାଏ।
ସ୍ନାତ୍ଵା କୁରୁଵରଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଯତାତ୍ମା ତୁ ମାନଵଃ । ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ
ହେ କୁରୁମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଠାରେ ନହାଇ, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ରଖି, ମଣିଷ ଯଦି ପିତୃମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ତୀର୍ଥଂ ଚାପି ପରଂ ତତ୍ର ଵସୂନାଂ ଭରତର୍ଷଭ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଚ ପୀତ୍ଵା ଚ ଵସୂନାଂ ସଂମତୋ ଭଵେତ୍
ହେ ଭାରତମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ବସୁମାନେଙ୍କର ଉତ୍ତମ ତୀର୍ଥ ଅଛି। ସେଠାରେ ନହାଇ ଓ ପାଣି ପିଇଲେ, ବସୁମାନେଙ୍କର ପ୍ରିୟ ହୁଏ।
ସିଂଧୁତମମିତି ଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲଭେଦ୍ବହୁସୁଵର୍ଣକମ୍
ଏହାକୁ 'ସିନ୍ଧୁତମ' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ସେଠାରେ ନହାଇଲେ, ହେ ମଣିଷମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ବହୁତ ସୁନା ମିଳେ।