ଵାଂଚ୍ଛିତଂ ଲଭତେ ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରୀନୃସିଂହ ପ୍ରସାଦତଃ । ଶ୍ରୀନୃସିଂହ ମହଦ୍ରୂପ କାଲକୋଟିଦୁରାସଦ
ଶ୍ରୀ ନୃସିଂହଙ୍କ ଦୟାରେ ସେ ସଦା ଚାହିଥିବା ଫଳ ପାଏ। ଶ୍ରୀ ନୃସିଂହ, ବଡ ରୂପରେ, ଯାହାକୁ କାଳ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ—
ଭୈରଵେଶ ହରାର୍ତିଘ୍ନ ବାଲରୂପ ନମୋସ୍ତୁ ତେ । ଶ୍ରୀନୃସିଂହାଯ ରୂପାଯ ବାଲାଯ ବାଲରୂପିଣେ
ଭୟର ମାଳିକ, ହରିଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ବାଳ ରୂପରେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଶ୍ରୀ ନୃସିଂହଙ୍କୁ, ବାଳ ରୂପରେ, ବାଳ ଦେହ ଥିବାକୁ ନମନ।
ଵ୍ଯାପକାଯ ସୁନଂଦାଯ ସ୍ଵାତ୍ମପ୍ରକଟ ରୂପିଣେ । ସର୍ଵଜୀଵାତ୍ମକାଯୈଵ ଵିଶ୍ଵେଶାଯ ସ୍ଵରାତ୍ମନେ
ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ସବୁଠି ବ୍ୟାପିଥିବା, ଆନନ୍ଦର ଦେହୀ, ନିଜ ସ୍ୱରୂପକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥ ଓ ଶବ୍ଦର ମୂଳ ଯିଏ, ସେଇଁ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ମାର୍ତଂଡ ମଂଡଲସ୍ଥାଯ ଦଯାସିଂଧୋ ନମୋସ୍ତୁ ତେ । ଚତୁର୍ଵିଂଶସ୍ଵରୂପାଯ କାଲରୁଦ୍ରାଗ୍ନିରୂପିଣେ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ବସିଥିବା, ଦୟାର ସାଗର, ଚବିଶି ପ୍ରକାର ତତ୍ତ୍ୱର ଆକାର ଧାରଣ କରୁଥିବା, କାଳ, ରୁଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଉଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର।
ଜଗଦେକସ୍ଵରୂପାଯ ନୃସିଂହାଯ ନମୋସ୍ତୁ ତେ । ଭାଲେ ଦଧାର ଯୋ ଦେଵୋ ନୃସିଂହୋ ଵୀରଭଦ୍ର ଜିତ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର ରୂପ, ନୃସିଂହ ଦେବ, ଭାଲରେ ଧାରଣ କରିଥିବା, ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିବା ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ।
ଦ୍ଵାଦଶାଦିତ୍ଯବିଂବାନି ସୁତପ୍ତାନି ପ୍ରମାଣତଃ । ତତ୍ର ସିଂଧୁ ମହାପୁଣ୍ଯା ନଦୀ ରମ୍ଯା ଵିଶେଷତଃ
ବାରୋଟି ତୀବ୍ର ତାପ ଦେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ର ଅଛି, ସେଠାରେ ବିଶେଷ କରି ମହାପୁଣ୍ୟ ନଦୀ ସିନ୍ଧୁ ଅଛି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଓ ଆকৰ୍ଷଣୀୟ।
ତସ୍ଯାଃ ସମୀପେ ନଗରଂ ଵର୍ତ୍ତତେଽଦ୍ଯାପି ସୁଂଦରି । ମୌଲିସ୍ତାନେତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵଦା ଦେଵନିର୍ମିତମ୍
ସେଠାରେ ଏଯାଁ ଅପରୁପା, ଏଉଁଠି ଏଯାଁ ମୌଳିସ୍ଥାନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ସହର ଆଜିବି ଅଛି, ଯାହାକୁ ସବୁବେଳେ ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵସତିର୍ଵର୍ତ୍ତତେ ତତ୍ର ହାରୀତସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ଲୀଲାଵତୀ ତୁ ତତ୍ରୈଵ ତିଷ୍ଠତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ସେଠାରେ ମହାତ୍ମା ହାରୀତ ରହୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଲୀଳାବତୀ ମଧ୍ୟ ସେଠି ରହିଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ପ୍ରତିଶବ୍ଦୋ ଭଵେତ୍ତତ୍ର ସିଂଧୁନଦ୍ଯାଃ ସମୀପତଃ । କଲୌ ଯୁଗେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ମ୍ଲେଚ୍ଛା ଵୈ ପାପଚାରିଣଃ
ସିନ୍ଧୁ ନଦୀ ନିକଟରେ ସେଠି ଏକ ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ଶୁଣାଯାଏ; କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗ ଆସିଲେ, ସେଠି ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବିଦେଶୀମାନେ ବସିବେ।
ନିଵସଂତି ତୁ ତତ୍ରୈଵ ବହଵୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ନୃସିଂହଜନ୍ମନି ଯଥା ଶବ୍ଦୋଽଭୂଦଦ୍ଭୁତଃ ପରଃ
ସେଠି ଅନେକ ଲୋକ ବସିବେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଯେପରିକି ନୃସିଂହଙ୍କ ଜନ୍ମବେଳେ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଅସାଧାରଣ ଶବ୍ଦ ହୋଇଥିଲା।
ନୃସିଂହେତି ନୃସିଂହେତି ଯ ଉଚ୍ଚୈର୍ନଦତେ ନରଃ । ତାଦୃଶଃ ପ୍ରତିଶବ୍ଦୋ ଵୈ ଜାଯତେ ନଗନଂଦିନି
ଯେ କେହି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ 'ନୃସିଂହ! ନୃସିଂହ!' ବୋଲି ଡାକେ, ନଗନନ୍ଦିନୀ, ଏହିପରି ଡାକର ପ୍ରତିଧ୍ୱନି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ବ୍ରହ୍ମହା ହେମହାରୀ ଵା ସୁରାପୋ ଗୁରୁତଲ୍ପଗଃ । ସିଂଧୌ ଗତ୍ଵା ଵିଶେଷେଣ ସ୍ନାନଂ କୁର୍ଵଂତି ଯେ ଜନାଃ
ବ୍ରାହ୍ମଣହତା, ସୁନା ଚୋର, ମଦପାନ କରୁଥିବା, ଗୁରୁଙ୍କର ଜୀବନୀ ସମ୍ପର୍କ କରୁଥିବା ଯେଉଁମାନେ, ସିନ୍ଧୁ ନଦୀରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି,
ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଦେହଃ ଶ୍ରୀନୃସିଂହ ପ୍ରସାଦତଃ । ଦଶାରାତ୍ରିପ୍ରମାଣେନ ମାନଵା ଯେ ଵସଂତି ହି
ଶ୍ରୀନୃସିଂହଙ୍କର କୃପାରେ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏଠାରେ ଦଶ ରାତି ରହୁଥିବା ମାନବମାନେ,
ତେ ଜ୍ଞେଯାଃ ପୁଣ୍ଯକର୍ମାଣୋ ନାସତ୍ଯଂ ମାମକଂ ଵଚଃ । ନିଵସଂତି କଲୌ ତତ୍ର ଵର୍ଣା ଯେ ଦ୍ଵିଜପୂର୍ଵକାଃ
ସେମାନେ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ; ମୋର କଥା ଅସତ୍ୟ ନୁହେଁ। କଳିଯୁଗରେ, ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ରହନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱିଜପୂର୍ବକ ଅନୁସୂତିରୁ ଆସିଛି।
ମ୍ଲେଚ୍ଛଵତ୍ତେଽପି ଵିଜ୍ଞେଯା ଵେଦବାହ୍ଯାଃ ସୁରୋତ୍ତମୈଃ । ମାଂସଂ ଖାଦଂତି ତେ ତତ୍ର ମଦ୍ଯପାନଂ ପପୁଃ ସଦା
ସେମାନେ ବିଦେଶୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତାମାନେ ସେମାନେକୁ ବେଦରୁ ବାହାର କରିଥାନ୍ତି ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ୍। ସେଠାରେ ସେମାନେ ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି ଏବଂ ସଦା ମଦ୍ୟପାନ କରନ୍ତି।
ଅତୋ ହ୍ଯଧର୍ମରୂପାସ୍ତେ ପାପିଷ୍ଠା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ସଂଧ୍ଯାହୀନା ଯଥା ଵିପ୍ରା ଵେଦବାହ୍ଯାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଏହିପରି ଅଧର୍ମର ଚରିତ୍ର ଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ ଲୋକମାନେ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା ଛାଡିଦେଲେ ବେଦରୁ ବାହାର ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ।
ନିଵସଂତି ପୁରେ ତସ୍ମିନ୍ପଶ୍ଚିମାଯାଂ ସୁରେଶ୍ଵରି । ଏକମେଵ ପରଂ ତୀର୍ଥଂ ନୃସିଂହାଖ୍ଯଂ ସୁଵିସ୍ତରମ୍ । ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ପାପାନ୍ନରଃ ସଦ୍ଯୋ ନ ସଂଶଯଃ
ହେ ସୁରେଶ୍ୱରୀ, ସେହି ସହରର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ବିଶାଳ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯାହାକୁ ନୃସିଂହ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହାର କଥା ଶୁଣିଲେ ମାନବ ତୁରନ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ ନୃସିଂହୋତ୍ପତ୍ତିର୍ନାମ ଚତୁଃସପ୍ତତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାରେ, ଏହି ନୃସିଂହ ଉତ୍ପତ୍ତି ନାମକ ଏକଶେ ଚଉହତ୍ତର ଅଧ୍ୟାୟ ଅଟେ।
ଶ୍ରୀଭଗଵାନୁଵାଚ । ଆଦିମସ୍ଯୈଵମାଖ୍ଯାନମୁଦୀରିତମନୁତ୍ତମମ୍ । ଶୃଣୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯମନ୍ଯେଷାମଧ୍ଯାଯାନାମପୀଂଦିରେ
ଶ୍ରୀଭଗବାନ୍ କହିଲେ, ଏଭଳି ଆରମ୍ଭର ଅତି ଉତ୍ତମ କଥା ମୁଁ କହିଦେଲି। ଏବେ, ଇନ୍ଦିରା, ଅନ୍ୟ ଅଧ୍ୟାୟମାନଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ସୁଣ।
ଦକ୍ଷିଣସ୍ଯାଂ ଦିଶି ଶ୍ରୀମାନାସୀଦାମ୍ନାଯଵାଦିନାମ୍ । ପୁରେ ପୁରଂଦରାହ୍ଵାନେ ଦେଵଶର୍ମେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଏକ ପୁର ଥିଲା, ଯାହାକୁ ପୁରନ୍ଦରା ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା। ସେଠାରେ ଆମ୍ନାୟ ମାନିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବଶର୍ମା ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ।
ଅର୍ଚିତାତିଥିରାମ୍ନାତୋ ଵେଦଶାସ୍ତ୍ରଵିଶାରଦଃ । ଆହର୍ତା କ୍ରତୁସଂଘାନାଂ ତାପସାନାଂ ପ୍ରିଯଃ ସଦା
ସେ ପରମ୍ପରାନୁସାରେ ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ, ବହୁ ଯଜ୍ଞର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସଦା ତାପସମାନେଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଥିଲେ।
ଦେଵାନ୍ସଂତର୍ପଯାମାସ ହଵ୍ଯୈର୍ହୁତଵହଂ ଚିରମ୍ । ନ ଚୋପଲେଭେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଶାଂତିମେକାଂତିକୀଂ ତତଃ
ସେ ବହୁ ସମୟ ଧରି ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ ଏକାନ୍ତ ଶାନ୍ତି ପାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ।
ନିଃଶ୍ରେଯସଂ ସ ଜିଜ୍ଞାସୁସ୍ତାପସାନନୁଵାସରମ୍ । ସିଷେଵେ ସତ୍ଯସଂକଲ୍ପାନନଲ୍ପୈରେଵ କଲ୍ପକୈଃ
ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ଆଶା କରି, ସେ ପ୍ରତିଦିନ ତାପସମାନେ, ଯେମାନେ ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ବହୁ ପ୍ରକାର ନିୟମରେ ସେବା କରିଥିଲେ।
ଏଵମାଚରତସ୍ତସ୍ଯ କାଲେ ମହତି ଗଚ୍ଛତି । ମୁକ୍ତକର୍ମା ତତଃ କଶ୍ଚିତ୍ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ପୁରା ଭୁଵି
ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାବେଳେ, ବହୁ ସମୟ କଟିଗଲାପରେ, କାର୍ମିକ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।
ଅନୁଭୂତନିରାକାଂକ୍ଷୀ ନାସାଗ୍ରନ୍ଯସ୍ତଲୋଚନଃ । ଶାଂତଚେତାଃ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଧ୍ଯାଯନ୍ନାନଂଦନିର୍ଭରଃ
ଅନୁଭବ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ନାକର ଟିପରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖି, ଶାନ୍ତ ମନେ, ସେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ, ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ।
ପାଦୌ ତସ୍ଯୋପସଂଗୃହ୍ଯ ପ୍ରଣତେନାଂତରାତ୍ମନା । ଚକାର ଵିଧିଵତ୍ତସ୍ମୈ ଵିଦ୍ଵାନତିଥିସତ୍କ୍ରିଯାମ୍
ସେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାଙ୍କର ପାଦ ଧରି, ମନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ନେଇ, ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ଅତିଥି ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ।
ତଂ ଚ ଶୁଦ୍ଧେନ ଭାଵେନ ପରିତୁଷ୍ଟଂ ତପସ୍ଵିନମ୍ । ପ୍ରଣତଃ ପରିପପ୍ରଚ୍ଛ ନିର୍ଵାଣସ୍ଥିତିମାତ୍ମନଃ
ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ, ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ତାପସଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ନିଜ ପାଇଁ ମୋକ୍ଷର ଅବସ୍ଥା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ସ ତସ୍ମୈ କଥଯାମାସ ପୁରେଽସୌ ପୁରନାମନି । ମିତ୍ରଵଂତମଜାପାଲମୁପଦେଷ୍ଟାରମାତ୍ମଵିତ୍
ସେ ପୁରୁଣା ସହରରେ ତାଙ୍କୁ ମିତ୍ରବନ ବିଷୟରେ କହିଲେ, ଯିଏ ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥିଲେ ଏବଂ ଅଜାପାଳଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ ଥିଲେ।
ସ ଚାଭିଵଂଦ୍ଯ ତତ୍ପାଦାଵେତ୍ଯସୌ ପୁରମୂର୍ଜିତମ୍ । ତସ୍ଯୋତ୍ତରଦିଶୋଭାଗେ ଦଦର୍ଶ ଵିପୁଲଂ ଵନମ୍
ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରି, ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଦେଖିଲେ।
ମାରୁତାଂଦୋଲିତାନେକ କୁସୁମାମୋଦସୁଂଦରମ୍ । ଉନ୍ମତ୍ତଭ୍ରମରୋଦ୍ଗୀତ ନାଦାପୂରିତଦିଙ୍ମୁଖମ୍
ବାତାସରେ ଦୋଳିଥିବା ଅନେକ ଫୁଲ ଓ ସୁଗନ୍ଧରେ ମନୋହର, ମଦମସ୍ତ ମଧୁମକ୍ଷିକାମାନେ ଗାଇଥିବା ଶବ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଭରିଯାଇଥିଲା।