ଵୈଡୂର୍ଯଶୁଦ୍ଧସ୍ଫଟିକପ୍ରକୁଟ୍ଟିମେ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ଘଟ୍ଟେ ପରିଧାଯ ଚାଂବରମ୍ । ମୌନେନ ଚ ସ୍ଥଂଡିଲପିଂଡିକାମଯୀଂ ସୁଵର୍ଣମୁକ୍ତାଭରଣାଂ ଵିନିର୍ମମୁଃ
ବେଡ଼ ଓ ସ୍ଫଟିକରେ ତିଆରି ମଞ୍ଚରେ ସ୍ନାନ କରି, ଘାଟରେ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ସେମାନେ ନିରବ ଭାବରେ ମାଟିର ଏକ ଗଠିରୁ ଗୌରୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କଲେ, ଯାହାକୁ ସୁନା ଓ ମୁକ୍ତା ଗହନାରେ ଶୋଭିତ କଲେ।
ସମର୍ଚିତାଂ ଚଂଦନଗଂଧକୁଂକୁମୈରଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଗୌରୀଂ ଵରପଂକଜାଦିଭିଃ । ନାନୋପହାରୈଃ ଶୁଭଭକ୍ତିଭାଵିତା ଲାସ୍ଯପ୍ରଯୋଗୈର୍ନନୃତୁଃ କୁମାରିକାଃ
ସେମାନେ ଚନ୍ଦନ, ଗନ୍ଧ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ଦେଇ ଗୌରୀଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ଶୁଭ ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ କନ୍ୟାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ।
ଗାଂଧର୍ଵମାଶ୍ରିତ୍ଯ ପରଂ ସ୍ଵରଂ ତତୋ ଗେଯଂ ସ୍ଵଭାଵଧ୍ଵନିଭିଃ ସମୂର୍ଛନମ୍ । ଏଣୀଦୃଶସ୍ତାଃ ପ୍ରଜଗୁଃ କଲାକ୍ଷରଂ ତାରପ୍ରଵୃଦ୍ଧଂ ଗତିଭିଶ୍ଚ ସୁସ୍ଵରମ୍
ଗାନ୍ଧର୍ବ ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁସରି, ସୁନ୍ଦର ଧ୍ୱନିରେ ସେମାନେ ଗାଇଲେ, ନିଜର ସ୍ୱଭାବିକ କଣ୍ଠର ମିଳିତ ଶବ୍ଦରେ ଗୀତ ରଚିଲେ। ମୃଗନୟନୀ ସେଇ କନ୍ୟାମାନେ କଳା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଶବ୍ଦରେ, ମଧୁର ସ୍ୱରରେ, ଉଚ୍ଚ ଓ ଚଞ୍ଚଳ ଧାରାରେ ଗାଇଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ସୁଭାଵେ ରସଵର୍ଷହର୍ଷଂ କନ୍ଯାସ୍ଵଲଂ ନିର୍ଭରଚିତ୍ତଵୃତ୍ତିଷୁ । ଅଚ୍ଛୋଦତୀର୍ଥେ ପ୍ରଵରେ ତଦାଗତଃ ସ୍ନାତୁଂ ମୁନେର୍ଵେଦନିଧେଃ ସୁତୋଗ୍ରଜଃ
ସେଇ ଆନନ୍ଦ ଓ ଉତ୍ସାହର ମଧୁର ପରିବେଶରେ, କନ୍ୟାମାନଙ୍କର ମନ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା। ସେଇ ସମୟରେ, ବେଦଜ୍ଞ ଋଷିଙ୍କର ବଡ଼ ପୁଅ, ଅଚ୍ଛୋଦା ତୀରରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ।
ରୂପେଣ ନିଃସୀମତରୋ ଵରାନନଃ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲପଦ୍ମାଯତଲୋଚନୋ ଯୁଵା । ଵିସ୍ତୀର୍ଣଵକ୍ଷାଃ ସୁଭୁଜୋଽତିସୁଂଦରଃ ଶ୍ଯାମଚ୍ଛଵିଃ କାମଇଵାପରୋ ହି ସଃ
ତାଙ୍କର ରୂପ ଅପାର, ମୁହଁ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଚକ୍ଷୁ ଖିଲିଥିବା ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି, ଯୁବା ଦେହ, ପ୍ରଶସ୍ତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ, ସୁନ୍ଦର ବାହୁ, ଶ୍ୟାମ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଚର୍ମ, ସେ ମନେ ହେଉଥିଲେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମଦେବ।
ସ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ସୁଶିଖୋ ହି ଶୋଭତେ ଦଂଡେନ ଯୁକ୍ତୋ ଧନୁଷେଵ ମନ୍ମଥଃ । ଏଣାଜିନପ୍ରାଵରଣଃ ସମୁଦ୍ରଧୃଗ୍ହେମାଭମୌଂଜୀକଟିମେଖଲଃ ପରଃ
ସେଇ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଚୁଲି ଭଲରେ ବାନ୍ଧିଥିଲେ, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ମନେ ହେଉଥିଲେ ଧନୁଷ୍ଧାରୀ କାମଦେବ। କଳା ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସମୁଦ୍ର ପରି ଗଭୀର ଦୃଷ୍ଟି, ସୁନାର ମୁଞ୍ଜ ଗଛର ବେଳ୍ଟ ପିନ୍ଧି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଠାରୁ ଅଲଗା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ବାଲାସ୍ତାସ୍ତତ୍ର ସରସସ୍ତଟେ । ଜହୃଷୁଃ କୌତୁକାଵିଷ୍ଟା ଅଯଂ ନୋ ଭଵିତାତିଥିଃ
ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯୁବକଙ୍କୁ ଝିଅମାନେ ଝିଲିକା ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦେଖି, ଉତ୍ସୁକତାରେ ଖୁସି ହେଲେ, ଭାବିଲେ— 'ହେତେବା ଏହି ଆମର ଅତିଥି ହେବେ।'
ସଂତ୍ଯକ୍ତଗୀତନୃତ୍ଯାସ୍ତାସ୍ତସ୍ଯାଲୋକନଲାଲସାଃ । ହରିଣ୍ଯୋ ଲୁବ୍ଧକେନେଵ ଵିଦ୍ଧାଃ କାମେନ ସାଯକୈଃ
ସେମାନେ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆଗ୍ରହରେ ତାକି ରହିଲେ। ମୃଗୀମାନେ ଯେପରି ଶିକାରୀର ତୀରରେ ବିଧ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧୁର ଭାବରେ ପ୍ରେମର ତୀରରେ ବିଧ୍ଧ ହେଲେ।
ପଶ୍ଯପଶ୍ଯେତି ଜଲ୍ପଂତ୍ଯୋ ମୁଗ୍ଧାଃ ପଂଚ ସସଂଭ୍ରମମ୍ । ତସ୍ମିନ୍ଵିପ୍ରଵରେ ଯୂନି କାମଦେଵଭ୍ରମଂ ଯଯୁଃ
‘ଦେଖ, ଦେଖ’ ବୋଲି ଅବିରତ କଥା ହେଉଥିଲେ, ଭୋଲାପଣରେ ପଞ୍ଚଟି ଝିଅ ଅସ୍ତିର ହୋଇ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯୁବକ ପ୍ରତି ପ୍ରେମର ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ପୁନଃପୁନସ୍ତମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ନଯନୈଃ ପଂକଜୈରିଵ । ପଶ୍ଚାଦ୍ଵିଚାରମାରବ୍ଧମପ୍ସରୋଭିଃ ପରସ୍ପରମ୍
ପୁଣିପୁଣି ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖି ମନରେ ପୂଜା କଲେ। ପରେ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏକାପେକା ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ଯଦ୍ଯଯଂ କାମଦେଵୋ ହି ରତିହୀନଃ କଥଂ ଭଵେତ୍ । ଅଥଵାହ୍ଯଶ୍ଵିନୌ ଦେଵୌ ତାଵୁଭୌ ଯୁଗଚାରିଣୌ
‘ଯଦି ଏହେ କାମଦେବ, ତେବେ ରତି ବିନା କିପରି ରହିଛନ୍ତି? କିମ୍ବା ଏହେ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ଯେଉଁମାନେ ସଦା ଦୁଇଏ ଚଳନ୍ତି?’
ଗଂଧର୍ଵଃ କିନ୍ନରୋ ଵାଥ ସିଦ୍ଧୋ ଵା କାମରୂପଧୃକ୍ । ଋଷିପୁତ୍ରୋଽଥଵା କଶ୍ଚିତ୍କଶ୍ଚିଦ୍ଵା ମନୁଜୋତ୍ତମଃ
‘କିମ୍ବା ଏହେ କୌଣସି ଗାନ୍ଧର୍ବ, କିମ୍ବା କିନ୍ନର, କିମ୍ବା ଆକାଙ୍କ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିପାରୁଥିବା ସିଦ୍ଧ? କିମ୍ବା ଋଷିପୁତ୍ର, କିମ୍ବା ମାନବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଶ୍ରେଷ୍ଠ?’
ଅସ୍ତି ଵା କଶ୍ଚିଦେଵାଯଂ ଧାତ୍ରା ସୃଷ୍ଟୋ ହି ନଃ କୃତେ । ଯଥାଭାଗ୍ଯଵତାମର୍ଥେ ନିଧାନଂ ପୂର୍ଵକର୍ମଭିଃ
‘କିମ୍ବା ଏହେ କୌଣସି ଦେବତା, ଯିଏ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ ପାଇବା ପାଇଁ ପୂର୍ବଜନ୍ମର କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଧନରୂପେ?’
ତଥାସ୍ମାକଂ କୁମାରୀଣାଂ ଗୌର୍ଯାନୀତୋ ଵରୋତ୍ତମଃ । କରୁଣାଜଲକଲ୍ଲୋଲ ଲବ୍ଧାଦ୍ରୀ ର୍କୃ!ତଚିତ୍ତଯା
‘ଯେପରି ଗୌରୀ ଆମ କୁମାରୀମାନେ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ଆଣିଥିଲେ, ସେପରି ଆମେ ମଧୁର କରୁଣାର ତରଙ୍ଗରେ ମନ ଦେଇ, ଏହି ଉତ୍ତମ ଯୁବକୁ ପାଇଛୁ।’
ମଯା ଵୃତସ୍ତ୍ଵଯା ଚାଯଂ ତ୍ଵଯା ଵୃତସ୍ତଥାନଯା । ଏଵଂ ପଂଚସୁକନ୍ଯାସୁ ଵଦଂତୀଷୁ ନୃପୋତ୍ତମ
‘ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ବର ଭାବରେ ଚୟନ କରିଛି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି, ଏହିଝିଅ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।’ ଏଭଳି ପଞ୍ଚଟି କନ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ କଥା ହେଉଥିଲା, ରାଜାଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତଦ୍ଵଚନଂ ତତ୍ର କୃତମାଧ୍ଯାହ୍ନିକକ୍ରିଯଃ । ଚିଂତଯାମାସ ମେଧାଵୀ କିଂ କୃତ୍ଵା ସୁକୃତଂ ଭଵେତ୍
ସେଠାରେ ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମଧ୍ୟାହ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ମନେ ଭାବିଲେ— ‘କଣ କଲେ ଭଲ ହେବ?’
ଗାଧିସଂଭଵପରାଶରାଦଯଃ କଂଡୁଦେଵଲମୁଖାଶ୍ଚ ଯେ ଦ୍ଵିଜାଃ । ତେଽପି ଯୋଗି ବଲିନୋ ଵିମୋହିତାଃ ଲୀଲଯା ତଦବଲାଭିରଦ୍ଭୁତମ୍
ଗାଧି, ପରାଶର ଓ କଣ୍ଡୁ, ଦେବଳ ଆଦି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୋଗୀ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ, ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ନାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଖେଳରେ ମୋହିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଯୋଷିତାଂ ନଯନତୀକ୍ଷ୍ଣସାଯକୈର୍ଭ୍ରୂଲତାସୁଦୃଢଚାପନିର୍ଗତୈଃ । ଧନ୍ଵିନା ମକରକେତୁନା ହତଃ କସ୍ଯ ନୋ ପତତି ଵାମନୋ ମୃଗଃ
ନାରୀମାନଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି, ଭୂଁକୁ ଧରି ଟାଣିଥିବା ଧନୁଷ୍ ପରି ଭୃକୁଟି, ଏହି ମଧ୍ୟମରେ କାମଦେବଙ୍କର ତୀରରେ କିଏ ବ୍ୟକ୍ତି ଅକ୍ଷତ ରହିପାରେ? କିଏ ନ ପଡ଼େ?
ତାଵଦେଵ ନଯଧୀର୍ଵିରାଜତେ ତାଵଦେଵ ଜନତାଭଯଂ ଭଵେତ୍ । ତାଵଦେଵ ଧୃତଚିତ୍ତତା ଭୃଶଂ ତାଵଦେଵ ଗଣନା କୁଲସ୍ଯ ଚ
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି କେବଳ ସେଯାଏଁ ଦୀପ୍ତିମାନ ରହେ, ସମାଜରେ ସୁରକ୍ଷା ସେଯାଏଁ, ମନର ଦୃଢ଼ତା ସେଯାଏଁ, ବଂଶର ଗଣନା ସେଯାଏଁ—
ତାଵଦେଵ ତପସଃ ପ୍ରଗଲ୍ଭତା ତାଵଦେଵ ଶମସେଵନଂ ନୃଣାମ୍ । ଯାଵଦେଵ ଲଲନେକ୍ଷଣା ସ ଵୈର୍ମାଦ୍ଯତେ ଦ୍ରୁତମଦୈର୍ନ ପୂରୁଷଃ
ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତି, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଅଭ୍ୟାସ, ସେମାନେ କେବଳ ସେଯାଏଁ ରହେ, ଯେଉଁଯାଏଁ ନାରୀମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପୁରୁଷ ମନ ମତିହାରା ହୁଏନାହିଁ।
ମୋହଯଂତି ମଦଯଂତି ରାଗିଣଂ ଯୋଷିତଃ ସ୍ଵଲଲିତୈର୍ମନୋହରୈଃ । ମୋଦଯଂତି ମଦଯଂତି ମାମିମା ଧର୍ମରକ୍ଷଣପରଂ ହି ସ୍ଵୈର୍ଗୁଣୈଃ
ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର ଆକର୍ଷକ ଚଳନା ଓ ମନୋହର ଭାବରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ମୋହିତ ଓ ମତ୍ତ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଏହି ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଗୁଣରେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷାରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ମଦ ଦେଉଛନ୍ତି।
ମାଂସରକ୍ତମଲମୂତ୍ରନିର୍ମିତେ ଯୋଷିତାଂ ଵପୁଷି ନିର୍ଗୁଣେଽଶୁଚୌ । କାମିନସ୍ତୁ ପରିକଲ୍ପ୍ଯ ଚାରୁତାମାଵିଶଂତି ସୁଵିମୂଢଚେତସଃ
ଯେଉଁ ନାରୀମାନଙ୍କ ଦେହ ମାଂସ, ରକ୍ତ, ମଳ ଓ ପେଶାବରେ ତିଆରି, ଗୁଣହୀନ ଓ ଅପବିତ୍ର, ତାହାରେ ମୂଢ଼ ମନେ ଅନ୍ୟଥା ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଭାବି ଆସକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
ଦାରୁଣା ହି ପରିକୀର୍ତିତାଂଗନା ସାଧୁଭିର୍ଵିମଲବୁଦ୍ଧିଭିର୍ବୁଧୈଃ । ଯାଵଦେଵ ନ ସମୀପଗା ଇମାସ୍ତାଵଦେଵ ହି ଗୃହଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯହମ୍
ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଥିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ନାରୀମାନଙ୍କୁ କଠୋର ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ନାରୀମାନେ ଆସିନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ଘରକୁ ଫେରିଯିବି।
ସମୀପଂ ତସ୍ଯ ଯାଵନ୍ନ ଆଗଚ୍ଛଂତି ଵରସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଵୈଷ୍ଣଵେନ ପ୍ରଭାଵେଣ ତାଵଦଂତର୍ଦଧେ ଦ୍ଵିଜଃ
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଇ ଉତ୍ତମ ନାରୀମାନେ ନିକଟକୁ ଆସିନାହାନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ଯୋଗବଲାଦ୍ଭୂପ ଗତସ୍ଯାଦର୍ଶନଂ ତଦା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତଦଦ୍ଭୁତଂ କର୍ମ ଵୈଷ୍ଣଵବ୍ରହ୍ମଚାରିଣଃ
ହେ ରାଜା, ତାଙ୍କର ଯୋଗବଳରେ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଏହି ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ସେମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ଵିତ୍ରସ୍ତନଯନା ବାଲା କୁରଂଗ୍ଯ ଇଵ କାତରାଃ । ସଂକ୍ରାଂତନଯନାଃ ଶୂନ୍ଯା ଦଦୃଶୁସ୍ତା ଦିଶୋଦଶ
ସେଇ ଯୁବତୀମାନେ ଭୟଭୀତ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ହରିଣୀମାନେ ପରି ଭୟକୁଳ ହୋଇ, ଶୂନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାହିଲେ।
କନ୍ଯା ଊଚୁଃ-। ଇଂଦ୍ରଜାଲଂ ସ୍ଫୁଟଂ ଵେତ୍ତି ମାଯାଂ ଜାନାତି ଵା ପୁନଃ । ଦୃଷ୍ଟୋଽପ୍ଯଦୃଷ୍ଟରୂପୋଭୂଦିତ୍ଯୂଚୁସ୍ତାଃ ପରସ୍ପରମ୍
କନ୍ୟାମାନେ କହିଲେ— 'ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମାୟା ଜାଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରଜାଲ ଜାଣନ୍ତି; ଦେଖିଲୁ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ,' ଏଭଳି ସେମାନେ ପରସ୍ପରେ କହିଲେ।
ଵ୍ଯାପ୍ତଂ ଚ ହୃଦଯଂ ତାସାଂ ତଦୈଵ ଵିରହାଗ୍ନିନା । ଜ୍ଵଲଦ୍ଦାଵାନଲେନେଵ ସୁସ୍ନିଗ୍ଧଂ ସର୍ଵକାନନମ୍
ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ବିୟୋଗର ଅଗ୍ନିରେ ସେମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ଜଳିଗଲା, ଯେପରି ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଦାହିଯାଏ ଦାହାଅଗ୍ନିରେ।
ତ୍ଯଜେଂଦ୍ରଜାଲିକାଂ ଵିଦ୍ଯାଂ କାଂତ ଦର୍ଶଯ ସତ୍ଵରମ୍ । ଆତ୍ମାନଂ ନ ହି ତେ ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରାଗ୍ଗ୍ରାସେ ମକ୍ଷିକୋପମମ୍
'ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ଏହି ମାୟା ଛାଡ଼, ତୁମେ ଦ୍ରୁତ ଦେଖାଦିଅ; ମକ୍ଷିକା ଯେପରି ଆହାର ପୂର୍ବରୁ ଲୁଚିଯାଏ, ସେପରି ତୁମେ ଲୁଚିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
ହା କଷ୍ଟଂ ଦର୍ଶିତଃ କସ୍ମାଦ୍ଧାତ୍ରା ତ୍ଵଂ ଘଟିତଃ କୁତଃ । ଜ୍ଞାତଂ ମହାନୁସଂତାପହେତୁର୍ନଃ ସ୍ଵଂ ଵିନିର୍ମିତଃ
'ହା ଦୁଃଖ, ତୁମକୁ କାହିଁକି ଦେଖାଗଲା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କାହିଁକି ତୁମକୁ ଏଠାରେ ଆଣିଲେ? ଏବେ ବୁଝିଲୁ, ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ଏତେ ଦୁଃଖର କାରଣ, ଆମ ପାଇଁ ତିଆରି।'