ଏଵଂ ଯା କୁରୁତେ ଭକ୍ତ୍ଯା ତସ୍ଯାଃ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ । ମୋଦତେ ଦେଵଲୋକସ୍ଥା ଯାଵଦିଂଦ୍ରାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶ
ଏହିପରି ଯିଏ ଭକ୍ତିସହିତ କରେ, ସେ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ଶୁଣ। ସେ ଦେବଲୋକରେ ରହି, ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାସନ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ରହେ।
ଅଯନେ ଵା ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ସଂକ୍ରାଂତୌ ଵିଷୁଵେ ତଥା । ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ସୋପଵାସଃ ସ ନିର୍ଜିତାତ୍ମା ସମାହିତଃ
ଅୟନ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ, ସଂକ୍ରାନ୍ତି କିମ୍ବା ବିଷୁବ ଦିନରେ, ଯିଏ ଉପବାସ ରହି, ନିୟମିତ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ସ୍ନାନ କରେ—
ଦାନଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଥାଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରୀଯେତାଂ ହରିଶଂକରୌ । ଶୁକ୍ଲତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵେଣ ସର୍ଵଂ ଭଵତି ଚାକ୍ଷଯମ୍
—ସେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ କରି, ହରି ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। ଶୁକ୍ଳତୀର୍ଥର ପବିତ୍ରତାରେ, ସମସ୍ତ କିଛି ଅକ୍ଷୟ ହୋଇଯାଏ।
ଅନାଥଂ ଦୁର୍ଗତଂ ଵିପ୍ରଂ ନାଥଵଂତମଥାପି ଵା । ଉଦ୍ଵାହଯତି ଯସ୍ତୀର୍ଥେ ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ଶୃଣୁ
ଯିଏ ତୀର୍ଥରେ ଏକ ଅନାଥ, ଦୁଃଖୀ କିମ୍ବା ଅନାଥ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ବିବାହ କରାଏ, ସେଠାରେ ମିଳୁଥିବା ପୁଣ୍ୟ ଶୁଣ।
ଯାଵତ୍ତଦ୍ରୋମସଂଖ୍ଯା ତୁ ତତ୍ପ୍ରସୂତିକୁଲେଷୁ ଚ । ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଶିଵଲୋକେ ମହୀଯତେ
ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ପରିବାରରେ ଯେତେ ଟିଏ ରୋମ ଅଛି, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ତତସ୍ତୁ ନରକଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ନାନଂ ତତ୍ର ସମାଚରେତ୍ । ସ୍ନାତମାତ୍ରୋ ନରସ୍ତତ୍ର ନରକଂ ତତ୍ର ପଶ୍ଯତି
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ ଲୋକେ ନରକକୁ ଯାଏ; ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିଲେ, ସେଠି ନରକ ଦେଖିପାରିବ।
ଅସ୍ଯତୀର୍ଥସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ପାଂଡୁନଂଦନ । ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ଯାନ୍ଯସ୍ଥୀନି ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍
ଏହି ତୀର୍ଥର ମହିମା ଶୁଣ, ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ। ଏହି ତୀର୍ଥରେ, ହେ ରାଜା, ଯିଏ ଅସ୍ଥି ରଖେ—
ଵିଲଯଂ ଯାଂତି ସର୍ଵାଣି ରୂପଵାନ୍ଜାଯତେ ନରଃ । ଗୋତୀର୍ଥଂ ତୁ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାପାତ୍ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
—ସେଗୁଡିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶିଯାଏ, ଏବଂ ସେ ଲୋକ ରୂପବାନ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ପରେ, ଗୋତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ, ଦେଖିଲେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର କପିଲାତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଉତ୍ତମ କପିଳାତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ଲୋକେ ହଜାରଟି ଗାଈର ପୁଣ୍ୟ ଲଭେ।
ଜ୍ଯେଷ୍ଠମାସେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ଵିଶେଷତଃ । ତତ୍ରୋପୋଷ୍ଯ ନରୋ ଭକ୍ତ୍ଯା କପିଲାଂ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି
ଯେତେବେଳେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସ ଆସେ, ବିଶେଷକରି ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ, ଯିଏ ଉପବାସ ଓ ଭକ୍ତିସହିତ କପିଳା ଗାଈ ଦାନ କରେ—
ଘୃତେନ ଦୀପଂ ପ୍ରଜ୍ଵାଲ୍ଯ ଘୃତେନ ସ୍ନାପଯେଚ୍ଛିଵମ୍ । ସଘୃତଂ ଶ୍ରୀଫଲଂ ଦତ୍ଵା କୃତ୍ଵା ଚାଂତେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍
—ଘିଅର ଦୀପ ଜଳାଇ, ଘିଅରେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଘିଅ ସହିତ ନଡ଼ିଆ ଦେଇ, ଶେଷରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି—
ଘଂଟାଭରଣସଂଯୁକ୍ତାଂ କପିଲାଂ ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ଶିଵତୁଲ୍ଯୋ ନରୋ ଭୂତ୍ଵା ନ ଚେହ ଜାଯତେ ପୁନଃ
ଘଣ୍ଟା ଓ ଅଳଙ୍କାର ଲଗାଇଥିବା କପିଳା ଗାଈ ଯିଏ ଦାନ କରେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ସମାନ ହୁଏ ଏବଂ ଏ ଜଗତରେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଉନାହିଁ।
ଅଂଗାରକଦିନେ ପ୍ରାପ୍ତେ ଚତୁର୍ଥ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଶେଷତଃ । ସ୍ନାପଯିତ୍ଵା ଶିଵଂ ଭକ୍ତ୍ଯା ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯସ୍ତୁ ଭୋଜନମ୍
ଅଙ୍ଗାରକ ଦିନରେ, ବିଶେଷକରି ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନରେ, ଭକ୍ତିସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ।
ଅଂଗାରକନଵମ୍ଯାଂ ତୁ ଅମାଵସ୍ଯାଂ ତଥୈଵ ଚ । ସ୍ନାପଯେତ୍ତତ୍ର ଯତ୍ନେନ ରୂପଵାନ୍ସୁଭଗୋ ଭଵେତ୍
ଅଙ୍ଗାରକ ନବମୀ ଓ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ମଧ୍ୟ, ଏଠାରେ ଶିବଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ, ଲୋକେ ରୂପବାନ ଏବଂ ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଏ।
ଘୃତେନ ସ୍ନାପଯେଲ୍ଲିଂଗଂ ପୂଜଯେଦ୍ଭକ୍ତିତୋ ଦ୍ଵିଜାନ୍ । ପୁଷ୍ପକେଣ ଵିମାନେନ ସହସ୍ରୈଃ ପରିଵାରିତଃ
ଘିଅରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜା କରି, ହଜାର ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ବସି—
ଶୈଵଂ ପଦମଵାପ୍ନୋତି ନାତ୍ର ଚାଭିଗତଂ ଭଵେତ୍ । ଅକ୍ଷଯଂ ମୋଦତେ କାଲଂ ଯଥା ରୁଦ୍ରସ୍ତଥୈଵ ଚ
—ଶିବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ ଏବଂ ପୁଣି ଏଠିକୁ ଆସେନାହିଁ; ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଅକ୍ଷୟ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ।
ଯଦା ତୁ କର୍ମସଂଯୋଗାନ୍ମର୍ତ୍ଯଲୋକମୁପାଗତଃ । ରାଜା ଭଵତି ଧର୍ମିଷ୍ଠୋ ରୂପଵାନ୍ଜାଯତେ ବଲୀ
ଯେତେବେଳେ କର୍ମର ଫଳରେ ମଣିଷ ଲୋକକୁ ଆସେ, ସେ ଧର୍ମିକ ରାଜା ହୁଏ, ରୂପବାନ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଋଷିତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍ । ତୃଣବିଂଦୁଋଷିର୍ନାମ ଶାପଦଗ୍ଧୋ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ, ହେ ରାଜା, ଉତ୍ତମ ଋଷିତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ତୃଣବିନ୍ଦୁ ନାମକ ଋଷି ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇ ରହୁଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵେଣ ପାପମୁକ୍ତୋଽଭଵଦ୍ଦ୍ଵିଜଃ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଗଣେଶ୍ଵରମନୁତ୍ତମମ୍
ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ପ୍ରଭାବରେ, ଦ୍ୱିଜନ୍ମା ମନୁଷ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହା ପରେ, ରାଜା, ସେ ଗଣମାନ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଶ୍ରାଵଣେମାସି ସଂପ୍ରାପ୍ତେ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶୀମ୍ । ସ୍ନାତମାତ୍ରୋ ନରସ୍ତତ୍ର ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ଶ୍ରାବଣ ମାସର କୃଷ୍ଣପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ, ଯେଉଁଠାରେ ମନୁଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ।
ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଚ ଋଣତ୍ରଯାତ୍ । ଗଣେଶ୍ଵରସମୀପେ ତୁ ଗଂଗାଵଦନମୁତ୍ତମମ୍
ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇଲେ, ତିନି ପ୍ରକାର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗଙ୍ଗା ମୁଖ ଅଛି।
ଅକାମୋ ଵା ସକାମୋ ଵା ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ମାନଵଃ । ଆଜନ୍ମଜନିତୈଃ ପାପୈର୍ମୁଚ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଜନ୍ମରୁ ଜମା ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ସର୍ଵଦା ପର୍ଵଦିଵସେ ସ୍ନାନଂ ତତ୍ର ସମାଚରେତ୍ । ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଚ ଋଣତ୍ରଯାତ୍
ସବୁବେଳେ ପର୍ବଦିନରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇଲେ, ତିନି ପ୍ରକାର ଋଣରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ପ୍ରଯାଗେ ଯତ୍ଫଲଂ ଦୃଷ୍ଟଂ ଶଂକରେଣ ମହାତ୍ମନା । ତଦେଵ ନିଖିଲଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଗଂଗାରାହ୍ଵର୍କସଂଗମେ
ପ୍ରୟାଗରେ ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କର ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଇଥିବା ଯେତେକି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଗଙ୍ଗାରାହ୍ୱର ସଙ୍ଗମରେ ମିଳେ।
ତସ୍ଯୈଵଂ ପଶ୍ଚିମେ ସ୍ଥାନେ ସମୀପେନାତିଦୂରତଃ । ଦଶାଶ୍ଵମେଧିକଂ ନାମ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍
ଏହିପରି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ସେଠାରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ, ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ 'ଦଶାଶ୍ୱମେଧିକ' ନାମକ ସ୍ଥାନ ଅଛି।
ଉପୋଷ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ତଥା । ଅମାଵସ୍ଯାଂ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଵ୍ରଜେଦ୍ଵୈ ଯତ୍ର ଶଂକରଃ
ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରି, ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ, ଯେଉଁଠାରେ ଶଙ୍କର ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯାଇଥାଏ।
ସର୍ଵଦା ପର୍ଵଦିଵସେ ସ୍ନାନଂ ତତ୍ର ସମାଚରେତ୍ । ପିତୄଣାଂ ତର୍ପଣଂ କୃତ୍ଵା ଅଶ୍ଵମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍
ସବୁବେଳେ ପର୍ବଦିନରେ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇଲେ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।
ଦଶାଶ୍ଵମେଧାତ୍ପଶ୍ଚିମତୋ ଭୃଗୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମଃ । ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ଈଶ୍ଵରଂ ପର୍ଯୁପାସତ
ଦଶାଶ୍ୱମେଧର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୃଗୁ ଋଷି ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ।
ଵଲ୍ମୀକାଵସ୍ଥିତଶ୍ଚାସୌ ଦକ୍ଷିଣଂ ଚ ନିକେତନମ୍ । ଆଶ୍ଚର୍ଯଂ ଚ ମହଜ୍ଜାତମୁମାଯାଃ ଶଂକରସ୍ଯ ଚ
ସେ ଭୃଗୁ ଏକ ବାଲୁକା ଗୁହାରେ ବସିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ନିବାସ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଥିଲା। ଏଠାରେ ଉମା ଓ ଶଙ୍କରଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା।
ଗୌରୀ ତୁ ପୃଚ୍ଛତେ ଦେଵଂ କୋଯମତ୍ର ତୁ ସଂସ୍ଥିତଃ । ଦେଵୋ ଵା ଦାନଵୋ ଵାଥ କଥଯସ୍ଵ ମହେଶ୍ଵର
ଗୌରୀ ତାପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ଏଠାରେ କିଏ ଅଛନ୍ତି? ଏହେ ଦେବତା କିମ୍ବା ଦାନବ? ମହେଶ୍ୱର, ମୋତେ କହ।'