ସ୍ନାତମାତ୍ରୋ ନରସ୍ତତ୍ର ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ସୋମଗ୍ରହେ ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ପାପକ୍ଷଯକରଂ ଭଵେତ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ସହିତସହିତ, ପୁରୁଷ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ; ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ବେଳେ, ରାଜା, ଏହା ପାପ ନାଶ କରେ।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତଂ ରାଜନ୍ସୋମତୀର୍ଥଂ ମହାଫଲମ୍ । ଯସ୍ତୁ ଚାଂଦ୍ରାଯଣଂ କୁର୍ଯାତ୍ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ନରାଧିପ
ରାଜା, ସୋମ ତୀର୍ଥ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏବଂ ବଡ଼ ଫଳଦାୟକ; ଏଠାରେ ଯିଏ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କରେ, ଓ ନରପତି—
ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସୋମଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଅଗ୍ନିପ୍ରଵେଶେ ତୁ ଜଲେପ୍ଯଥଵାପି ହ୍ଯନାଶନେ
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ସୋମ ଲୋକକୁ ଯାଏ; ଅଗ୍ନି, ପାଣି କିମ୍ବା ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଯାହାଉଛି।
ସୋମତୀର୍ଥେ ମୃତୋ ଯସ୍ତୁ ନାସୌ ମର୍ତ୍ଯେଭିଜାଯତେ । ସ୍ତଂଭତୀର୍ଥଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ସ୍ନାନଂ ତତ୍ର ସମାଚରେତ୍
ସୋମ ତୀର୍ଥରେ ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ସେ ପୁଣି ମଣିଷ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ; ତାପରେ ସ୍ତମ୍ଭ ତୀର୍ଥକୁ ଯାଇ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାତମାତ୍ରୋ ନରସ୍ତତ୍ର ସୋମଲୋକେ ମହୀଯତେ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଵିଷ୍ଣୁତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ସହିତସହିତ, ପୁରୁଷ ସୋମ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ; ତାପରେ, ରାଜା, ସେ ଉତ୍ତମ ବିଷ୍ଣୁ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ଯୋଧନୀପୁରଵିଖ୍ଯାତଂ ଵିଷ୍ଣୁତୀର୍ଥମନୁତ୍ତମମ୍ । ଅସୁରା ଯୋଧିତାସ୍ତତ୍ର ଵାସୁଦେଵେନ କୋଟିଶଃ
ଯୋଧନୀପୁର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିଷ୍ଣୁ ତୀର୍ଥ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ସେଠାରେ ବାସୁଦେବ ଲକ୍ଷେ ଲକ୍ଷେ ଅସୁରଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ।
ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ସମୁତ୍ପନ୍ନଂ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପ୍ରୀତୋ ଭଵେଦିହ । ଅହୋରାତ୍ରୋପଵାସେନ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଂ ଵ୍ଯପୋହତି
ସେଠାରେ ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି । ଏଠାରେ ଏକ ଦିନ ଓ ଏକ ରାତି ଉପବାସ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର ହୁଏ ।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ତାପସେଶ୍ଵରମୁତ୍ତମମ୍ । ଅମୋହକମିତି ଖ୍ଯାତଂ ପିତୄନ୍ଯସ୍ତତ୍ର ତର୍ପଯେତ୍
ତାପରେ, ରାଜା, ତୁମେ ଉତ୍ତମ ତାପସେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯାହାକୁ 'ଅମୋହକ' ବୋଲି ପରିଚିତ । ସେଠାରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ ।
ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମମାଵାସ୍ଯାଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କୁର୍ଯାଦ୍ଯଥାଵିଧି । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ପିତୃପିଂଡଂ ତୁ ଦାପଯେତ୍
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା କିମ୍ବା ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନେ, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ । ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ରାଜା, ମଣିଷେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ ।
ଗଜରୂପାଃ ଶିଲାସ୍ତତ୍ର ତୋଯମଧ୍ଯେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତାଃ । ତସ୍ମିଂସ୍ତୁ ଦାପଯେତ୍ପିଂଡଂ ଵୈଶାଖେ ତୁ ଵିଶେଷତଃ
ସେଠାରେ ପାଣିର ମଧ୍ୟରେ ହାତୀ ଆକାରର କିଛି ପାଥର ରହିଛି । ବିଶେଷକରି ବୈଶାଖ ମାସରେ, ସେହି ପାଥର ଉପରେ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ ।
ତୃପ୍ଯଂତି ପିତରସ୍ତାଵଦ୍ଯାଵତ୍ତିଷ୍ଠତି ମେଦିନୀ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରମନୁତ୍ତମମ୍
ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୃଥିବୀ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିତୃମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି । ତାପରେ, ରାଜା, ଉତ୍ତମ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ଉଚିତ ।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ଗଣପତ୍ଯଂତିକଂ ଵ୍ରଜେତ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ଲିଂଗୋ ଯତ୍ର ଜନାର୍ଦନଃ
ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାଜା, ଗଣପତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ । ତାପରେ, ରାଜା, ଯେଉଁଠାରେ ଜନାର୍ଦନ ଲିଙ୍ଗ ଆକାରେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ । ନର୍ମଦାଦକ୍ଷିଣେକୂଲେ ତୀର୍ଥଂ ପରମଶୋଭନମ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ, ରାଜା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ । ନର୍ମଦା ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ତୀର୍ଥ ଅଛି ।
କାମଦେଵଃ ସ୍ଵଯଂ ତତ୍ର ତପସ୍ତପ୍ଯତ୍ଯସୌ ମହାନ୍ । ଦିଵ୍ଯଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରଂ ତୁ ଶଂକରଂ ପର୍ଯୁପାସତେ
ସେଠାରେ କାମଦେବ ନିଜେ ବଡ଼ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସେ ଶଂକରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ ।
ସମାଧିପର୍ଵଦଗ୍ଧସ୍ତୁ ଶଂକରେଣ ମହାତ୍ମନା । ଶ୍ଵେତପର୍ଵୋପମଶ୍ଚୈଵ ହୁତାଶଃ ଶୁକ୍ଲପର୍ଵଣି
ମହାତ୍ମା ଶଂକରଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ପର୍ବତର ତାପରେ, ସେ ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତ ପରି ହୋଇଗଲେ ଏବଂ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ଅଗ୍ନି ତୀବ୍ର ଭାବେ ଜଳିଲା ।
ଏତେ ଦଗ୍ଧାସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵେ କୁସୁମେଶ୍ଵରସଂସ୍ଥିତାଃ । ଦିଵ୍ଯଵର୍ଷସହସ୍ରେଣ ତୁଷ୍ଟସ୍ତେଷାଂ ମହେଶ୍ଵରଃ
ଏହି ସମସ୍ତେ ଯେଉଁମାନେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ, ସେମାନେ କୁସୁମେଶ୍ୱର ଠାରେ ରହିଲେ । ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ମହେଶ୍ୱର ସେମାନେ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ।
ଉମଯା ସହିତୋ ରୁଦ୍ରସ୍ତେଷାଂ ତୁଷ୍ଟୋ ଵରପ୍ରଦଃ । ଵିମୋକ୍ଷଯିତ୍ଵା ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନର୍ମ୍ମଦାତଟମାସ୍ଥିତାନ୍
ଉମା ସହିତ ରୁଦ୍ର, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ସେମାନେ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ । ନର୍ମଦା ତଟରେ ଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଲେ ।
ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵେଣ ପୁନର୍ଦେଵତ୍ଵମାଗତଃ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦାନ୍ମହାଦେଵ ତୀର୍ଥଂ ଚ ଭଵତୂତ୍ତମମ୍
ସେଇ ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ, ସେମାନେ ପୁଣି ଦେବତା ହେବାକୁ ପାଇଲେ । ମହାଦେବ, ତୁମର କୃପାରେ ଏହି ତୀର୍ଥ ସର୍ବୋତ୍ତମ ହେଉ ।
ଅର୍ଧଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ତୀର୍ଥଂ ଦିକ୍ଷୁ ସମଂତତଃ । ତସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଉପଵାସପରାଯଣଃ
ଏହି ତୀର୍ଥ ସବୁ ଦିଗରେ ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଅଛି । ସେଠାରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ ଓ ଉପବାସରେ ଲାଗିଥାଏ—
କୁସୁମାଯୁଧରୂପେଣ ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଵୈଶ୍ଵାନରେ ଯମେନୈଵ କାମଦେଵେନ ଵାଯଵେ
ସେ କୁସୁମଧାରୀ ଆକାରରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ, ଭଳି ଭଳି ବୈଶ୍ୱାନର, ଯମ, କାମ ଓ ବାୟୁ ସହିତ ।
ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ତତ୍ରୈଵ ଚ ପୁରାଗତୈଃ । ଅଂଧୋନସ୍ଯ ସମୀପେ ତୁ ନାତିଦୂରେ ତୁ ତସ୍ଯ ଵୈ
ସେଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନେ ସହିତ ତପସ୍ୟା କରି, ଅନ୍ଧୋନା ନିକଟରେ, ତାହାରୁ ଅତି ଦୂର ନୁହେଁ—
ସ୍ନାନଂ ଦାନଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଭୋଜନଂ ପିଂଡପାତନମ୍ । ଅଗ୍ନିଵେଶେ ଜଲେ ଵାପି ଅଥଵାପି ଅନାଶନେ
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଭୋଜନ ଓ ପିଣ୍ଡ ଦେବା—ଅଗ୍ନିରେ, ପାଣିରେ କିମ୍ବା ଉପବାସ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ହେଉ—
ଅନିଵର୍ତିକା ଗତିସ୍ତସ୍ଯ ମୃତସ୍ଯାପ୍ଯର୍ଦ୍ଧଯୋଜନେ । ତ୍ରୈଯଂବକେଣ ତୋଯେନ ସ୍ନାପଯେନ୍ନରପୁଂଗଵଃ
ଏଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ, ଅର୍ଧ ଯୋଜନ ମଧ୍ୟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଯାତ୍ରା ପଛକୁ ଫେରେ ନାହିଁ । ତ୍ରୟମ୍ବକ ଜଳରେ ଶରୀର ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ ।
ଅଂଧୋନମୂଲେ ଦତ୍ଵା ତୁ ପିଂଡଂ ଚୈଵ ଯଥାଵିଧି । ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତୃପ୍ଯଂତି ଯାଵଚ୍ଚଂଦ୍ର ଦିଵାକରୌ
ଅନ୍ଧୋନା ମୂଳରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପିଣ୍ଡ ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ପିତୃମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି ।
ଉତ୍ତରାଯଣେ ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତେ ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ କରୋତି ଯଃ । ପୁରୁଷୋ ଵାପି ସ୍ତ୍ରୀ ଵାପି ଵସେଦାଯତନେ ଶୁଚିଃ
ଉତ୍ତରାୟଣ ଆସିଲେ, ସେଠାରେ ଯିଏ ନହାଏ—ପୁରୁଷ ହେଉ କି ଜଣେ ଜିଅ—ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଦେବଳୟରେ ରହେ,
ସିଦ୍ଧେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପ୍ରଭାତେ ପୂଜନାନ୍ନରଃ । ସ ତାଂ ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ନ ତାଂ ସର୍ଵୈର୍ମହାମଖୈଃ
ସେ ଯଦି ପ୍ରଭାତେ ସିଦ୍ଧେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ତେବେ ସେଉଁଠି ଏମିତି ଗତି ପାଏ, ଯାହା ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ।
ଯଦା ଚ ତୀର୍ଥକାଲେନ ରୂପଵାନ୍ସୁଭଗୋ ଭଵେତ୍ । ମର୍ତ୍ଯେ ଭଵତି ରାଜାସାଵାସମୁଦ୍ରାଂତଗୋଚରେ
ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ସମୟରେ ମଣିଷ ରୂପବାନ୍ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହୁଏ, ଏବଂ ସେ ରାଜା ସମୁଦ୍ର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟ କରେ।
କ୍ଷେତ୍ରପାଲଂ ନ ପଶ୍ଯେଚ୍ଚ ଦଂଡପାଲଂ ମହାବଲମ୍ । ଵୃଥା ତସ୍ଯ ଭଵେଦ୍ଯାତ୍ରା ଅଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କର୍ଣକୁଂଡଲମ୍
ଯଦି କେହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ, ଦଣ୍ଡଧାରୀଙ୍କୁ ଦେଖିନଥାଏ, ତେବେ କର୍ଣ୍ଣକୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିନାହିଁ ଭଳି, ସେଠିକୁ ଯିବା ଅର୍ଥହୀନ ହୁଏ।
ଏତତ୍ତୀର୍ଥଫଲଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ସର୍ଵେଦେଵାଃ ସମାଗତାଃ । ମୁଂଚଂତି ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଂ ତୁ ସ୍ତୁଵଂତି କୁସୁମେଶ୍ଵରମ୍
ଏହି ତୀର୍ଥର ଫଳ ଜାଣି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏଠାରେ ଆସନ୍ତି, ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଏବଂ କୁସୁମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଭାର୍ଗଵେଶଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଭକ୍ତ୍ଯା ଯତ୍ର ଚ ଵିଷ୍ଣୁନା । ହୁଂକାରିତାସ୍ତୁ ଦେଵେନ ଦାନଵାଃ ପ୍ରଲଯଂ ଗତାଃ
ନାରଦ କହିଲେ—ତାପରେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଭାର୍ଗବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦେବ ହୁଁକାର ଦେଇ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ନାଶ କରିଥିଲେ।