ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଵଂ ଯାଂତି ଯେ ମୃତାସ୍ତେଽପୁନର୍ଭଵାଃ । ଜ୍ଵାଲେଶ୍ଵରେ ମହାରାଜ ଯସ୍ତୁ ପ୍ରାଣାନ୍ପରିତ୍ଯଜେତ୍
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଏହି ଜଗତ୍ରୁ ଯିଏ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି। ହେ ମହାରାଜ, ଯିଏ ଜ୍ୱାଲେଶ୍ୱରରେ ନିଜ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରେ—
ଚଂଦ୍ର ସୂର୍ଯୋପରାଗେ ତୁ ଭକ୍ତ୍ଯାପି ଶୃଣୁ ତତ୍ଫଲମ୍ । ଅମରା ନାମ ଦେଵାସ୍ତେ ପର୍ଵତେଽମରକଂଟକେ
ଚନ୍ଦ୍ର ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଭକ୍ତି ସହିତ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ କଣ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ଶୁଣ। ଅମର ନାମକ ଦେବମାନେ ଅମରକଣ୍ଟକ ପର୍ବତରେ ବସିଛନ୍ତି।
ରୁଦ୍ରଲୋକମଵାପ୍ନୋତି ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍ । ଅମରେଶ୍ଵରସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ପର୍ଵତସ୍ଯ ତଟେ ଜଲେ
ଅମରେଶ୍ୱର ପର୍ବତର ତଟରେ ଜଳରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଆସ୍ତିକ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।
କୋଟିଶ ଋଷିମୁଖ୍ଯାସ୍ତେ ତପସ୍ତପ୍ଯଂତି ସୁଵ୍ରତାଃ । ସମଂତାଦ୍ଯୋଜନଂ ରାଜନ୍କ୍ଷେତ୍ରଂ ଚାମରକଂଟକମ୍
ସେଠାରେ ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧରି, କୋଟି କୋଟି ଜଣେ ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି। ହେ ରାଜା, ଅମରକଣ୍ଟକ କ୍ଷେତ୍ର ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ।
ଅକାମୋ ଵା ସକାମୋ ଵା ନର୍ମଦାଯାଂ ଶୁଭେ ଜଲେ । ସ୍ନାତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯେତ ପାପେଭ୍ଯୋ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଚାହିଁ କିମ୍ବା ଅଚାହିଁ, ଯିଏ ନର୍ମଦାର ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଯାଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଉତ୍ତରେ ନର୍ମଦାକୂଲେ ତୀର୍ଥଂ ଯୋଜନଵିସ୍ତୃତମ୍ । ପତ୍ରେଶ୍ଵରେତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ସର୍ଵପାପହରଂ ପରମ୍
ନାରଦ କହିଲେ— ଉତ୍ତର ନର୍ମଦା ତୀରରେ ଏକ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି, ଯାହା ପତ୍ରେଶ୍ୱର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଦୈଵତୈଃ ସହ ମୋଦତେ । ପଂଚଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି କ୍ରୀଡତେ କାମରୂପଧୃକ୍
ହେ ରାଜା, ସେଠାରେ ଯିଏ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରେ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇଚ୍ଛାମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି ଖେଳେ।
ଗର୍ଜନଂ ତୁ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଯତ୍ର ମେଘ ଉପସ୍ଥିତଃ । ଇଂଦ୍ରଜିନ୍ନାମ ସଂପ୍ରାପ୍ତଂ ତସ୍ଯ ତୀର୍ଥପ୍ରଭାଵତଃ
ତାହାଠାରୁ ପରେ ଗର୍ଜନ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା, ଯେଉଁଠାରେ ମେଘ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି। ସେଠି ତୀର୍ଥର ଶକ୍ତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ୍ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ।
ମେଘରାଵଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଯତ୍ର ମେଘାଭିଗର୍ଜିତମ୍ । ମେଘନାଦୋ ଗଣସ୍ତତ୍ର ଵରସଂପନ୍ନତାଂ ଗତଃ
ତାପରେ ମେଘରାବ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା, ଯେଉଁଠାରେ ମେଘର ଗର୍ଜନ ଶୁଣାଯାଏ। ସେଠି ମେଘନାଦ ନାମକ ଦଳ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଵର୍ତମିତି ସ୍ମୃତମ୍ । ତତ୍ର ସଂନିହିତୋ ବ୍ରହ୍ମା ନିତ୍ଯମେଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ତାପରେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମାବର୍ତ୍ତ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସେଠି ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ବସିଛନ୍ତି।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ । ତତୋଂଽଗାରେଶ୍ଵରେ ତୀର୍ଥେ ନିଯତୋ ନିଯମାଶନଃ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ପାଏ। ତାପରେ ଅଙ୍ଗାରେଶ୍ୱର ତୀର୍ଥରେ ନିୟମ ଓ ସଂଯମ ସହ ଖାଇବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵପାପଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ରାଜେଂଦ୍ର କପିଲାତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍
ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ସେ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ତାପରେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ତମ କପିଳାତୀର୍ଥକୁ ଯିବା।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଗୋପ୍ରଦାନଫଲଂ ଲଭେତ୍ । କାଂଚୀତୀର୍ଥଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେଦ୍ଦେଵର୍ଷିଗଣସେଵିତମ୍
ହେ ରାଜା, ସେଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ଗୋଦାନର ଫଳ ମିଳେ। ତାପରେ ଦେବୃଷିମାନେ ଉପାସିଥିବା କାଞ୍ଚୀତୀର୍ଥକୁ ଯିବା।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ନରୋ ରାଜନ୍ଗୋଲୋକଂ ସମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର କୁଂଡଲେଶ୍ଵରମୁତ୍ତମମ୍
ହେ ରାଜା, ସେଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ଗୋଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ। ତାପରେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ତମ କୁଣ୍ଡଳେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା।
ତତ୍ର ସଂନିହିତୋ ରୁଦ୍ରସ୍ତିଷ୍ଠତେ ଉମଯା ସହ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ଅଵଧ୍ଯସ୍ତ୍ରିଦଶୈରପି
ସେଠି ରୁଦ୍ର ଉମାଙ୍କ ସହ ବସିଛନ୍ତି। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେଠି ସ୍ନାନ କରିଲେ ତ୍ରିଦଶମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମାରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ପିପ୍ପଲେଶ୍ଵରଂ ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ରୁଦ୍ରଲୋକେ ମହୀଯତେ
ତାପରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରୁଥିବା ପିପ୍ପଳେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା। ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେଠି ଯାଇଲେ ରୁଦ୍ରଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି।
ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ୍ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ଵିମଲଂ ଵିମଲେଶ୍ଵରମ୍ । ତତ୍ର ଦେଵଶିଖା ରମ୍ଯା ଈଶ୍ଵରେଣ ନିପାତିତା
ତାପରେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ବିମଳ ଏବଂ ବିମଳେଶ୍ୱରକୁ ଯିବା। ସେଠି ଦେବଙ୍କ ଶିଖା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପତିତ ହୋଇଥିଲା।
ତତ୍ର ପ୍ରାଣାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ରୁଦ୍ରଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାମ୍ । ତତଃ ପୁଷ୍କରିଣୀଂ ଗଚ୍ଛେତ୍ତତ୍ର ସ୍ନାନଂ ସମାଚରେତ୍
ସେଠି ନିଜ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଲେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ତାପରେ ପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ଯାଇ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।
ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ନରସ୍ତତ୍ର ଇଂଦ୍ରସ୍ଯାର୍ଦ୍ଧାସନଂ ଲଭେତ୍ । ନର୍ମଦା ସରିତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ରୁଦ୍ରଦେହାଦ୍ଵିନିଃସୃତା
ସେଠାରେ କେବଳ ସ୍ନାନ କଲେ ମଣିଷ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆସନର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶ ପାଇଥାଏ। ନର୍ମଦା ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯିଏ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ତାରଯେତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ । ସର୍ଵଦେଵାତିଦେଵେନ ଈଶ୍ଵରେଣ ମହାତ୍ମନା
ସେ ନର୍ମଦା ସ୍ଥାବର ଓ ଚର ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମହାତ୍ମା ଈଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ ତାରିଦେଇଥାନ୍ତି।
କଥିତା ଋଷିସଂଘେଭ୍ଯୋ ହ୍ଯସ୍ମାକଂ ଚ ଵିଶେଷତଃ । ମୁନିଭିଃ ସଂସ୍ତୁତା ହ୍ଯେଷା ନର୍ମଦା ପ୍ରଵରା ନଦୀ
ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ନର୍ମଦାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ସଭାରେ ଓ ବିଶେଷ କରି ଆମକୁ କହାଯାଇଛି; ମୁନିମାନେ ଏହି ନଦୀଙ୍କୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି।
ରୁଦ୍ରଦେହାଦ୍ଵିନିଷ୍କ୍ରାଂତା ଲୋକାନାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା । ସର୍ଵପାପହରା ନିତ୍ଯଂ ସର୍ଵପ୍ରାଣିନମସ୍କୃତା
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନର୍ମଦା ନିତ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ।
ସଂସ୍ତୁତା ଦେଵଗଂଧର୍ଵୈରପ୍ସରୋଭିସ୍ତଥୈଵ ଚ । ନମଃ ପୁଣ୍ଯଜଲେ ଆଦ୍ଯେ ନମଃ ସାଗରଗାମିନି
ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଯେଉଁଠି ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ଏହି ପବିତ୍ର ପ୍ରାଚୀନ ଜଳକୁ ନମସ୍କାର, ସାଗରକୁ ବହିଯାଉଥିବା ନଦୀକୁ ନମସ୍କାର।
ନମୋସ୍ତୁ ତେ ଋଷିଗଣୈଃ ଶଂକରଦେହନିଃସୃତେ । ନମୋସ୍ତୁ ତେ ଧର୍ମଵୃତେ ଵରାନନେ ନମୋସ୍ତୁ ତେ ଦେଵଗଣୈକଵଂଦିତେ
ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦେହରୁ ଉଦ୍ଭବ ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ନର୍ମଦା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଧର୍ମର ରକ୍ଷାକାରୀ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।
ନମୋସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵପଵିତ୍ରପାଵନେ ନମୋସ୍ତୁ ତେ ସର୍ଵଜଗତ୍ସୁପୂଜିତେ । ଯଶ୍ଚେଦଂ ପଠତେ ସ୍ତୋତ୍ରଂ ନିତ୍ଯଂ ଶୁଦ୍ଧେନ ମାନଵଃ
ସମସ୍ତ ପବିତ୍ରତାକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ନର୍ମଦା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ରେ ବଡ଼ ପୂଜିତ ନର୍ମଦା, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଯେଉଁ ମଣିଷ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ପ୍ରତିଦିନ ପବିତ୍ର ହୃଦୟରେ ପଢ଼େ,
ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଵେଦମାପ୍ନୋତି କ୍ଷତ୍ତ୍ରିଯୋ ଵିଜଯୀ ଭଵେତ୍ । ଵୈଶ୍ଯସ୍ତୁ ଲଭତେ ଲାଭଂ ଶୂଦ୍ରଶ୍ଚୈଵ ଶୁଭାଂ ଗତିମ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ ବେଦ ଲାଭ କରନ୍ତି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିଜୟୀ ହୁଅନ୍ତି, ବୈଶ୍ୟ ଲାଭ ପାଆନ୍ତି ଓ ଶୂଦ୍ର ଶୁଭ ଗତି ଲାଭ କରନ୍ତି।
ଅନ୍ନାର୍ଥୀ ଲଭତେ ହ୍ଯନ୍ନଂ ସ୍ମରଣାଦେଵ ନିତ୍ଯଶଃ । ନର୍ମଦାଂ ସେଵ୍ଯତେ ନିତ୍ଯଂ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ । ତେନ ପୁଣ୍ଯା ନଦୀ ଜ୍ଞେଯା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାପହାରିଣୀ
ଯିଏ ଅନ୍ନ ଆଶା କରେ, ସେ ନିତ୍ୟ ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ଅନ୍ନ ପାଇଥାଏ। ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ନିଜେ ମହେଶ୍ୱର ନିତ୍ୟ ସେବନ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଏହି ନଦୀ ପବିତ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ଦୂର କରୁଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ତଦାପ୍ରଭୃତି ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ । ସେଵଂତେ ନର୍ମଦାଂ ରାଜନ୍କାମକ୍ରୋଧଵିଵର୍ଜିତାଃ
ନାରଦ କହିଲେ: ସେଇ ସମୟରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ, ଯେଉଁମାନେ କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ, ରାଜା, ସେମାନେ ନର୍ମଦାଙ୍କୁ ସେବନ କରୁଛନ୍ତି।
ତସ୍ମିନ୍ନିପତି ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶୂଲଂ ଦେଵସ୍ଯ ଭୂତଲେ । ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ସମାଖ୍ଯାତଂ ଶଂକରେଣ ମହାତ୍ମନା
ସେଠି ଦେବତାଙ୍କ ଶୂଳ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିଲା।
ଶୂଲଭେଦେତି ଵିଖ୍ଯାତଂ ତୀର୍ଥଂ ପୁଣ୍ଯତମଂ ମହତ୍ । ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵାର୍ଚ୍ଚଯେଦ୍ଦେଵଂ ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ 'ଶୂଳଭେଦ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହା ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେଠି ସ୍ନାନ କରି ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।