ପର୍ଵତସ୍ଯ ସମଂତାତ୍ତୁ ତିଷ୍ଠଂତ୍ଯମରକଂଟକେ । ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ଜିତକ୍ରୋଧୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ
ଅମରକାଣ୍ଟକ ପାହାଡ଼ର ଚାରିପାଖରେ ସେମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ପବିତ୍ର, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥାଏ, ସେ ରହିଥାଏ।
ସର୍ଵହିଂସାନିଵୃତ୍ତଶ୍ଚ ସର୍ଵଭୂତହିତେ ରତଃ । ଏଵଂ ସର୍ଵସମାଚାରଃ କ୍ଷେତ୍ରପାଲାନ୍ପରିଵ୍ରଜେତ୍
ସମସ୍ତ ହିଂସାକୁ ଛାଡ଼ି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା, ଏପରି ସମସ୍ତ ଆଚରଣ ରଖି, ସେ କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିବା ଉଚିତ୍।
ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଫଲଂ ରାଜନ୍ଶୃଣୁଷ୍ଵାଵହିତୋ ହି ମେ । ଶତଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣାଂ ସ୍ଵର୍ଗେ ମୋଦେତ ପାଂଡଵ
ହେ ରାଜନ୍, ମୋ ଠାରୁ ଏହାର ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ। ସେ ଏକ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରେ, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ଅପ୍ସରୋଗଣସଂକୀର୍ଣେ ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀପରିଚାରିତେ । ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲିପ୍ତଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଭୂଷିତଃ
ଅପସରାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିବା, ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ସେବା କରୁଥିବା, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିବା ଓ ଦିବ୍ୟ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ସେ,
କ୍ରୀଡତେ ଦେଵଲୋକେ ତୁ ଦୈଵତୈଃ ସହ ମୋଦତେ । ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟୋ ରାଜା ଭଵତି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଦେବତାମାନେ ସହିତ ଦେବଲୋକରେ ଖେଳେ ଓ ଆନନ୍ଦ କରେ। ପରେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡିଲେ, ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହୁଏ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ନର୍ମଦା ତୁ ନଦୀଶ୍ରେଷ୍ଠା ପୁଣ୍ଯା ପୁଣ୍ଯତମା ତ୍ରିଷୁ । ମୁନିଭିସ୍ତୁ ମହାଭାଗୈର୍ଵିଭକ୍ତା ଧର୍ମକାଂକ୍ଷିଭିଃ
ନାରଦ କହିଲେ— ନର୍ମଦା ନଦୀ ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ସବୁଠାରୁ ପବିତ୍ର। ଏହି ନଦୀକୁ ମହାପୁଣ୍ୟବାନ ଋଷିମାନେ ଧର୍ମ ଆଶା କରି ବିଭାଜିତ କରିଛନ୍ତି।
ଯଜ୍ଞୋପଵୀତମାତ୍ରାଣି ପ୍ରଵିଭକ୍ତାନି ପାଂଡଵ । ତେଷୁ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ରାଜେଂଦ୍ର ସର୍ଵପାପୈଃ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଏହି ବିଭାଗଗୁଡ଼ିକ ଯଜ୍ଞୋପବୀତର ସଂଖ୍ୟା ପରି, ହେ ପାଣ୍ଡବ। ସେଠି ସ୍ନାନ କଲେ, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଜଲେଶ୍ଵରଂ ଚ ଯତ୍ତୀର୍ଥଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ତସ୍ଯୋତ୍ପତ୍ତିଂ କଥଯତଃ ଶୃଣୁ ପାଂଡଵନଂଦନ
ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯେଉଁ ଜଳେଶ୍ୱର ନାମକ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ତାହାର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ମୁଁ କହୁଛି, ହେ ପାଣ୍ଡବନନ୍ଦନ, ଶୁଣ।
ପୁରା ମୁନିଗଣାଃ ସର୍ଵେ ସେନ୍ଦ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ । ସ୍ତୁଵଂତି ତେ ମହାତ୍ମାନଂ ଦେଵଦେଵଂ ମହେଶ୍ଵରମ୍
ପୂର୍ବେ ସମସ୍ତ ଋଷିମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମରୁତମାନେ ସହିତ, ସେ ମହାତ୍ମା ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ।
ସ୍ତୁଵମାନାସ୍ତୁ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ଯତ୍ର ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ । ଵିଜ୍ଞାପଯଂତି ଦେଵେଶଂ ସେଂଦ୍ରାଶ୍ଚୈଵ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ । ଭଯୋଦ୍ଵିଗ୍ନାନ୍ଵିରୂପାକ୍ଷ ପରିତ୍ରାଯସ୍ଵ ନଃ ପ୍ରଭୋ
ସ୍ତୁତି କରିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମରୁତମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ବିନନ୍ତି କଲେ— 'ହେ ତ୍ରିନୟନ, ଆମେ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇଛୁ, ପ୍ରଭୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।'
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ-। ସ୍ଵାଗତଂ ତୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ କିମର୍ଥମିହ ଚାଗତାଃ । କିଂ ଦୁଃଖଂ କୋଽନୁସଂତାପଃ କୁତୋ ଵା ଭଯମାଗତମ୍
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ— 'ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ତୁମେ କେମିତି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କେଉଁ ଦୁଃଖ, କେଉଁ ଦୁଃଖଭାବ କିମ୍ବା କେଉଁଠୁ ଏହି ଭୟ ଆସିଛି?'
କଥଯଧ୍ଵଂ ମହାଭାଗା ଏତଦିଚ୍ଛାମି ଵେଦିତୁମ୍ । ଏଵମୁକ୍ତାସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରେଣାକଥଯନ୍ନମିତଵ୍ରତାଃ
'ହେ ପୁଣ୍ୟବାନମାନେ, ସବୁ କଥା କହ, ମୁଁ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ।' ଏପରି ରୁଦ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ନିଶ୍ଚଳ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରିଥିବା ସେମାନେ କଥା କହିଲେ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ-। ଅପି ଘୋରୋ ମହାଵୀର୍ଯୋ ଦାନଵୋ ବଲଦର୍ପିତଃ । ବାଣୋ ନାମେତି ଵିଖ୍ଯାତୋ ଯସ୍ଯ ଵୈ ତ୍ରିପୁରଂ ପୁରମ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ଶୁଣ, ବାଣ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅତି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯେ ଦାନବ, ଯାହାର ଶକ୍ତିର ଅତିରିକ୍ତ ଗର୍ବ ଅଛି, ସେଇ କି ତିନିଟି ପୁରର ମାଲିକ ତ୍ରିପୁର ପୁରର ଅଧିପତି?
ଗଗନେ ତୁ ଵସଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ଭ୍ରମତେ ତସ୍ଯ ତେଜସା । ତସ୍ମାଦ୍ଭୀତା ଵିରୂପାକ୍ଷ ତ୍ଵାମେଵ ଶରଣଂ ଗତାଃ
ତାଙ୍କର ତେଜ ଆକାଶରେ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଉଡ଼ୁଛି ଏବଂ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ବିଚରଣ କରୁଛି। ଏହି କାରଣରେ, ହେ ବିରୂପାକ୍ଷ, ଆମେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛୁ।
ତ୍ରାଯସ୍ଵ ମହତୋ ଦୁଃଖାଦ୍ଦେଵତ୍ଵଂ ହି ପରା ଗତିଃ । ଏଵଂ ପ୍ରସାଦଂ ଦେଵେଶ ସର୍ଵେଷାଂ କର୍ତୁମର୍ହସି
ଏହି ବଡ଼ ଦୁଃଖରୁ ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କର, କାରଣ ଦେବତ୍ୱ ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି। ହେ ଦେବତାଙ୍କ ଠାକୁର, ଏଭଳି କୃପା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।
ଯେନ ଦେଵାଃ ସୁପ୍ରସନ୍ନାଃ ସୁଖମେଧଂତି ଶଂକର । ପରାଂ ନିର୍ଵୃତିମାଯାଂତି ତତ୍ପ୍ରଭୋ କର୍ତୁମର୍ହସି
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସୁଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ହେ ଶଙ୍କର, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେହି କାମ କରିବାକୁ ତୁମେ ଯୋଗ୍ୟ।
ଦେଵ ଉଵାଚ-। ଏତତ୍ସର୍ଵଂ କରିଷ୍ଯାମି ମା ଵିଷାଦଂ କରିଷ୍ଯଥ । ଅଚିରେଣୈଵ କାଲେନ କୁର୍ଯାଂ ଯୁଷ୍ମତ୍ସୁଖାଵହମ୍
ଦେବତା କହିଲେ: ଏହି ସବୁ କାମ ମୁଁ କରିଦେବି, ତୁମେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଅତି ଶୀଘ୍ର ଆମେ ତୁମମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେବି।
ଆଶ୍ଵାସଯିତ୍ଵା ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନର୍ମଦାତଟମାସ୍ଥିତଃ । ଚିଂତଯାମାସ ସର୍ଵେଶସ୍ତଦ୍ଵଧଂ ପ୍ରତି ପାଂଡଵ
ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରି, ନର୍ମଦା ନଦୀର କୂଳରେ ବସିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଠାକୁର ତାହାଙ୍କ ବଧ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
କଥଂ କେନ ପ୍ରକାରେଣ ହଂତଵ୍ଯସ୍ତ୍ରିପୁରୋ ମଯା । ଏଵଂ ସଂଚିଂତ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ନାରଦଂ ସ୍ମରତେ ତଦା । ସ୍ମରଣାଦେଵ ସଂପ୍ରାପ୍ତୋ ନାରଦଃ ସମୁପସ୍ଥିତଃ
ମୁଁ କିପରି, କେଉଁ ଉପାୟରେ ଏବଂ କେଉଁ ପ୍ରକାରେ ତ୍ରିପୁରକୁ ବଧ କରିବି? ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଭଗବାନ୍ ନାରଦଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। କେବଳ ସ୍ମରଣ କରିବା ସହିତେ ନାରଦ ଆସି ସାମ୍ନାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ଆଜ୍ଞାପଯ ମହାଦେଵ କିମର୍ଥଂ ସଂସ୍ମୃତୋ ହ୍ଯହମ୍ । କିଂ କାର୍ଯଂ ତୁ ମଯା ଦେଵ କର୍ତଵ୍ଯଂ କଥଯସ୍ଵ ମେ
ନାରଦ କହିଲେ: ମହାଦେବ, ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ। କେଉଁ କାରଣରେ ମୁଁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି? ମୋତେ କଣ କାମ କରିବାକୁ ହେବ, ଦେବତା, ମୋତେ କୁହ।
ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ-। ଗଚ୍ଛ ନାରଦ ତତ୍ରୈଵ ଯତ୍ର ତତ୍ତ୍ରିପୁରଂ ପୁରମ୍ । ବାଣସ୍ଯ ଦାନଵେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଶୀଘ୍ରଂ ଗଚ୍ଛାଥ ତତ୍କୁରୁ
ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ନାରଦ, ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଅ, ଯେଉଁଠାରେ ତିନିଟି ପୁର ଅଛି। ବାଣ ଦାନବରାଜ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ ଏବଂ ସେ କାମ କର।
ଭର୍ତାରୋ ଦେଵତାଭାଶ୍ଚ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚାପ୍ସରସୋପମାଃ । ତାସାଂ ଵୈ ତେଜସା ଵିପ୍ର ଭ୍ରମତେ ତ୍ରିପୁରଂ ଦିଵି
ସେଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ପରି ଏବଂ ମହିଳାମାନେ ଅପ୍ସରାମାନେ ପରି ଅଛନ୍ତି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନଙ୍କର ତେଜରେ ତ୍ରିପୁର ଆକାଶରେ ଘୂରୁଛି।
ତତ୍ର ଗତ୍ଵା ତୁ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ମଂତ୍ରମନ୍ଯଂ ପ୍ରଚୋଦଯ । ଦେଵସ୍ଯ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁନିସ୍ତ୍ଵରିତଵିକ୍ରମଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାକୁ ଯାଇ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରେରିତ କର। ଦେବତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୁନି ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।
ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ହୃଦଯନାଶାଯ ପ୍ରଵିଷ୍ଟସ୍ତଂ ପୁରଂ ପ୍ରତି । ଶୋଭତେ ତତ୍ପୁରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ନାନାରତ୍ନୋପଶୋଭିତମ୍
ସେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଭଙ୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ସେଇ ପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ନାନା ପ୍ରକାର ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଦିବ୍ୟ ପୁର ଦେଖିଲେ।
ଶତଯୋଜନଵିସ୍ତୀର୍ଣଂ ତତୋ ଦ୍ଵିଗୁଣମାଯତମ୍ । ତତଃ ପଶ୍ଯତି ତତ୍ରୈଵ ବାଣଂ ତୁ ବଲଦର୍ପିତମ୍
ସେଇ ପୁର ଶତ ଯୋଜନ ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ତାହାର ଦୁଇଗୁଣା ଲମ୍ବା ଥିଲା। ସେଠାରେ ବଳର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ବାଣକୁ ଦେଖିଲେ।
ମାଲାକୁଂଡଲକେଯୂରୈର୍ମୁକୁଟେନ ଵିରାଜିତମ୍ । ହାରରତ୍ନୈଶ୍ଚ ସଂଛନ୍ନଂ ଚଂଦ୍ରକାଂତିଵିଭୂଷିତମ୍
ମାଳା, କୁଣ୍ଡଳ, କେୟୂର ଓ ମୁକୁଟରେ ଶୋଭିତ, ହାର ଓ ମଣିମାଳାରେ ଢାକା, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିରେ ଭୂଷିତ।
ଲଲନାସ୍ତସ୍ଯ ରତ୍ନାଢ୍ଯାଃ ନରାଃ କନକମଂଡିତାଃ । ଉତ୍ଥିତୋ ନାରଦଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦାନଵେଂଦ୍ରୋ ମହାବଲଃ
ତାଙ୍କର ମହିଳାମାନେ ଅନେକ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶ୍ରୀମତୀ ଏବଂ ପୁରୁଷମାନେ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଥିଲେ। ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବରାଜ ଉଠିଲେ।
ବାଣ ଉଵାଚ-। ସ ଦେଵର୍ଷିଃ ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମଦ୍ଗୃହଂ ପ୍ରତି ସଂପ୍ରତି । ଅର୍ଘଂ ପାଦ୍ଯଂ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ କ୍ରିଯତାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ବାଣ କହିଲେ: ଦେବ ଋଷି ନିଜେ ଏବେ ମୋ ଘରକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଯଥାଯଥିକ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ୍ୟ ଦିଆଯାଉ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
ଚିରାତ୍ସମାଗତୋ ଵିପ୍ର ସ୍ଥୀଯତାମିଦମାସନମ୍ । ଏଵଂ ସଂଭାଵଯିତ୍ଵା ତୁ ନାରଦଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବହୁଦିନ ପରେ ଆସିଛ, ଏହି ଆସନ ତିଆରି କରାଯାଉ। ଏଭଳି ନାରଦଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ସେ ଉପସ୍ଥାନ କଲେ।
ତସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ମହାଦେଵୀ ଅନୌପମ୍ଯା ତୁ ନାମତଃ
ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ମହାଦେବୀ, ନାମ ଥିଲା ଅନୌପମ୍ୟା।