ନ ଦୁର୍ଗତିମଵାପ୍ନୋତି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ଚ ପୂଜ୍ଯତେ । ଅଗସ୍ତ୍ଯାଶ୍ରମମାସାଦ୍ଯ ପିତୃଦେଵାର୍ଚନେ ରତଃ
ସେ କେବେ ଦୁର୍ଗତିକୁ ପାଏ ନାହିଁ ଓ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାଏ।
ତ୍ରିରାତ୍ରୋପୋଷିତୋ ରାଜନ୍ନଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ଶାକଵୃତ୍ତିଃ ଫଲୈର୍ଵାପି କୌମାରଂ ଵିଂଦତେ ପରମ୍
ତିନି ରାତି ଉପବାସ କଲେ, ହେ ରାଜା, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ଶାକ କିମ୍ବା ଫଳ ଖାଇ ରହିଲେ, ସେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯୌବନ ପାଏ।
କନ୍ଯାଶ୍ରମଂ ସମାସାଦ୍ଯ ଶ୍ରୀପୁଷ୍ଟଂ ଲୋକପୂଜିତମ୍ । ଧର୍ମାରଣ୍ଯଂ ହି ତତ୍ପୁଣ୍ଯମାଦ୍ଯଂ ଚ ପାର୍ଥିଵର୍ଷଭ
କନ୍ୟା ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ଶ୍ରୀମୟ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସେ ଧର୍ମ ଅରଣ୍ୟ ପବିତ୍ର ଓ ସର୍ବପ୍ରଥମ, ହେ ରାଜା।
ଯତ୍ର ପ୍ରଵିଷ୍ଟମାତ୍ରୋ ଵୈ ପାପେଭ୍ଯୋ ଵିପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ । ଅର୍ଚଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନ୍ପ୍ରଯତୋ ନିଯତାଶନଃ
ସେଠାରେ କେବଳ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ରତା ଓ ନିୟମିତ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲମଶ୍ନୁତେ । ପ୍ରାଦକ୍ଷିଣ୍ଯଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଯଯାତିପତନଂ ଵ୍ରଜେତ୍
ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ। ସେଠାରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି, ଯୟାତିଙ୍କ ପତନକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ହଯମେଧସ୍ଯ ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଫଲମାପ୍ନୋତି ତତ୍ର ଵୈ । ମହାକାଲମତୋ ଗଚ୍ଛେନ୍ନିଯତୋ ନିଯତାଶନଃ
ସେଠାରେ ହୟମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ତାପରେ ନିୟମ ଓ ନିୟତ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ମହାକାଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
କୋଟିତୀର୍ଥମୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ ହଯମେଧଫଲଂ ଲଭେତ୍ । ତତୋ ଗଚ୍ଛେତ ଧର୍ମଜ୍ଞ ସ୍ଥାନଂ ତୀର୍ଥମୁମାପତେଃ
କୋଟିତୀର୍ଥର ପବିତ୍ର ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଜଣେ ହୟମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଏହା ପରେ, ଧର୍ମକୁ ଜାଣୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଉମାପତିଙ୍କ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ।
ନାମ୍ନା ଭଦ୍ରଵଟଂ ନାମ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍ । ତତ୍ରାଭିଗମ୍ଯ ଚେଶାନଂ ଗୋସହସ୍ରଫଲଂ ଲଭେତ୍
ଏହି ସ୍ଥାନଟିକୁ ତିନି ଲୋକରେ 'ଭଦ୍ରବଟ' ବୋଲି ପରିଚିତ। ସେଠାରେ ଇଶାନଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ, ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କରିବାର ଫଳ ମିଳେ।
ମହାଦେଵପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ଗାଣପତ୍ଯମଵାପ୍ନୁଯାତ୍ । ସମୃଦ୍ଧମସପତ୍ନଂ ତୁ ଶ୍ରିଯାଯୁକ୍ତଂ ନରୋତ୍ତମ
ମହାଦେବଙ୍କର କୃପାରେ, ଜଣେ ଗଣପତିଙ୍କ ପଦବୀ ପାଇଥାଏ—ସମୃଦ୍ଧି, ଅପରିମିତ ଶ୍ରୀ ଓ କୌଣସି ପ୍ରତିଦ୍ବନ୍ଧୀ ନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ।
ନର୍ମଦାଂ ତୁ ସମାସାଦ୍ଯ ନଦୀଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଵିଶ୍ରୁତାମ୍ । ତର୍ପଯିତ୍ଵା ପିତୄନ୍ଦେଵାନଗ୍ନିଷ୍ଟୋମଫଲଂ ଲଭେତ୍
ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନର୍ମଦା ନଦୀକୁ ପହଞ୍ଚି, ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଉଵାଚ- ଵସିଷ୍ଠେନ ଦିଲୀପାଯ କଥିତଂ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ନର୍ମଦେତି ଚ ଵିଖ୍ଯାତଂ ପାପପର୍ଵତଦାରଣମ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ—ବସିଷ୍ଠ ମହାର୍ଷି ଦିଲୀପଙ୍କୁ ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ, ଯାହାକୁ 'ନର୍ମଦା' ବୋଲି ଚିହ୍ନାଯାଏ ଓ ପାପର ପାହାଡ଼ ଧ୍ୱଂସ କରେ।
ଭୂଯଶ୍ଚ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ତନ୍ମେ କଥଯ ନାରଦ । ନର୍ମଦାଯାଶ୍ଚ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠୋକ୍ତଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ
ମୁଁ ଆଉ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ନାରଦ; ବସିଷ୍ଠଙ୍କ କଥାନୁସାରେ ନର୍ମଦାଙ୍କର ମହିମା ମୋତେ କୁହ।
କଥମେଷା ମହାପୁଣ୍ଯା ନଦୀ ସର୍ଵତ୍ର ଵିଶ୍ରୁତା । ନର୍ମଦାନାମ ଵିଖ୍ଯାତା ତନ୍ମମ ବ୍ରୂହିନାରଦ
ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟବାନ ନଦୀ କିପରି ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା? ଏହା 'ନର୍ମଦା' ବୋଲି କିପରି ପରିଚିତ ହେଲା, ନାରଦ, ମୋତେ କୁହ।
ନାରଦ ଉଵାଚ-। ନର୍ମଦା ସରିତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ସର୍ଵପାପପ୍ରଣାଶିନୀ । ତାରଯେତ୍ସର୍ଵଭୂତାନି ସ୍ଥାଵରାଣି ଚରାଣି ଚ
ନାରଦ କହିଲେ—ନର୍ମଦା ସମସ୍ତ ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରିଥାଏ। ସେ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି।
ନର୍ମଦାଯାସ୍ତୁ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଵସିଷ୍ଠୋକ୍ତଂ ମଯା ଶ୍ରୁତମ୍ । ତଦେତଦ୍ଧି ମହାରାଜ ସର୍ଵଂ ହି କଥଯାମି ତେ
ମୁଁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଠାରୁ ନର୍ମଦାଙ୍କର ମହିମା ଶୁଣିଛି; ମହାରାଜ, ସେ ସମସ୍ତ କଥା ଏବେ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବି।
ପୁଣ୍ଯା କନଖଲେ ଗଙ୍ଗା କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରେ ସରସ୍ଵତୀ । ଗ୍ରାମେ ଵା ଯଦି ଵାରଣ୍ଯେ ପୁଣ୍ଯା ସର୍ଵତ୍ର ନର୍ମ୍ମଦା
କନଖଳରେ ଗଙ୍ଗା ପବିତ୍ର, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ସରସ୍ୱତୀ; ଗ୍ରାମ କିମ୍ବା ଅରଣ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ନର୍ମଦା ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ସେ ପବିତ୍ର।
ତ୍ରିଭିଃ ସାରସ୍ଵତଂ ତୋଯଂ ସପ୍ତାହେନ ତୁ ଯାମୁନମ୍ । ସଦ୍ଯଃ ପୁନାତି ଗାଂଗେଯଂ ଦର୍ଶନାଦେଵ ନାର୍ମଦମ୍
ସରସ୍ୱତୀ ଜଳ ତିନି ଦିନରେ ପବିତ୍ର କରେ, ଯମୁନା ସାତ ଦିନରେ; ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ପବିତ୍ର କରେ, ନର୍ମଦା ତ ଦେଖିଲେ ମାତ୍ର ପବିତ୍ର କରିଦିଅନ୍ତି।
କଲିଂଗ ଦେଶେ ପଶ୍ଚାର୍ଦ୍ଧେ ପର୍ଵତେଽମରକଂଟକେ । ପୁଣ୍ଯା ଚ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ରମଣୀଯା ମନୋରମା
କଳିଙ୍ଗ ଦେଶର ପଶ୍ଚିମ ଅଂଶରେ, ଅମରକଣ୍ଟକ ପାହାଡ଼ରେ, ନର୍ମଦା ତିନି ଲୋକରେ ପବିତ୍ର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ।
ସଦେଵାସୁରଗଂଧର୍ଵା ଋଷଯଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ । ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ମହାରାଜ ସିଦ୍ଧିଂ ଚ ପରମାଂ ଗତାଃ
ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ତପସ୍ୱୀ ଋଷିମାନେ, ତପସ୍ୟା କରି, ମହାରାଜ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ମହାରାଜ ନିଯମସ୍ଥୋ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ । ଉପୋଷ୍ଯ ରଜନୀମେକାଂ କୁଲାନାଂ ତାରଯେଚ୍ଛତମ୍
ମହାରାଜ, ସେଠାରେ ନିୟମ ରେ ଥାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ଏକ ରାତି ଉପବାସ କରି ଏବଂ ସ୍ନାନ କଲେ, ଜଣେ ଶତ ଗୋଟିଏ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରେ।
ଜନେଶ୍ଵରେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ପିଂଡଂ ଦତ୍ଵା ଯଥାଵିଧି । ପିତରସ୍ତସ୍ଯ ତୃପ୍ଯଂତି ଯାଵଦାଭୂତସଂପ୍ଲଵମ୍
ଜନେଶ୍ୱରରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପିଣ୍ଡ ଦାନ କଲେ, ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ପିତୃମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି।
ପର୍ଵତସ୍ଯ ସମଂତାତ୍ତୁ ରୁଦ୍ରକୋଟିଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା । ସ୍ନାନଂ ଯଃ କୁରୁତେ ତତ୍ର ଗଂଧମାଲ୍ଯାନୁଲେପନମ୍
ପାହାଡ଼ର ଚାରିପାଖରେ ରୁଦ୍ରକୋଟି ବିଦ୍ୟମାନ। ଯିଏ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରେ, ଗନ୍ଧ, ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଏ—
ପ୍ରୀତା ତସ୍ଯ ଭଵେତ୍ସର୍ଵା ରୁଦ୍ରକୋଟିର୍ନ ସଂଶଯଃ । ପର୍ଵତେ ପଶ୍ଚିମସ୍ଯାଂତେ ସ୍ଵଯଂ ଦେଵୋ ମହେଶ୍ଵରଃ
ସେ ବ୍ୟକ୍ତି ଉପରେ ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ରକୋଟି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପାହାଡ଼ର ପଶ୍ଚିମ ସୀମାରେ ଦେବ ମହେଶ୍ୱର ନିଜେ ବସିଛନ୍ତି।
ତତ୍ର ସ୍ନାତ୍ଵା ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଜିତେଂଦ୍ରିଯଃ । ପିତୃକାର୍ଯଂ ତୁ କୁର୍ଵୀତ ଵିଧିଦୃଷ୍ଟେନ କର୍ମଣା
ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରହି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।
ତିଲୋଦକେନ ତତ୍ରୈଵ ତର୍ପଯେତ୍ପିତୃଦେଵତାଃ । ଆସପ୍ତମଂ କୁଲଂ ତସ୍ଯ ସ୍ଵର୍ଗେ ତିଷ୍ଠତି ପାଂଡଵ
ସେଠାରେ ତିଳ ଓ ଜଳ ଦେଇ ପିତୃମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ, ତାଙ୍କର ସପ୍ତମ ପିଢି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଜଣେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
ଷଷ୍ଟିଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ ମହୀଯତେ । ଅପ୍ସରୋଗଣସଂକୀର୍ଣୋ ଦିଵ୍ଯସ୍ତ୍ରୀପରିଵାରିତଃ
ସେ ଲୋକଟି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅପସରାମାନେ ଓ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେଙ୍କ ସହିତ ଚାରିପାଖରେ ଘିରିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ସାଠି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ ପାଇଥାଏ।
ଦିଵ୍ଯଗଂଧାନୁଲିପ୍ତଶ୍ଚ ଦିଵ୍ଯାଲଂକାରଭୂଷିତଃ । ତତଃ ସ୍ଵର୍ଗାତ୍ପରିଭ୍ରଷ୍ଟୋ ଜାଯତେ ଵିପୁଲେ କୁଲେ
ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲଗାଇଥିବା ଓ ଦିବ୍ୟ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ସେ, ସ୍ୱର୍ଗରୁ ପଡିଲେ ପରେ ଏକ ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ।
ଧନଵାନ୍ଦାନଶୀଲଶ୍ଚ ଧାର୍ମିକଶ୍ଚୈଵ ଜାଯତେ । ପୁନଃ ସ୍ମରତି ତତ୍ତୀର୍ଥଂ ଗମନଂ ତତ୍ର କୁର୍ଵତେ
ସେ ଧନୀ, ଦାନଶୀଳ ଓ ଧର୍ମିକ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ପୁଣି ସେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ସ୍ମୃତିକୁ ମନେ ପକାଇ, ସେଠାରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରେ।
ତାରଯିତ୍ଵା କୁଲଶତଂ ରୁଦ୍ରଲୋକଂ ସ ଗଚ୍ଛତି । ଯୋଜନାନାଂ ଶତଂ ସାଗ୍ରଂ ଶ୍ରୂଯତେ ସରିଦୁତ୍ତମା
ସେ ଶତଶତ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନଦୀ ଏକ ଶତ ଯୋଜନା ଅଧିକ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵିସ୍ତାରେଣ ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଯୋଜନଦ୍ଵଯମଂତରମ୍ । ଷଷ୍ଟିତୀର୍ଥସହସ୍ରାଣି ଷଷ୍ଟିକୋଟ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ
ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଏହାର ପ୍ରସ୍ଥ ଦୁଇ ଯୋଜନା ଅଟୁଟ ଅଛି। ଏଠାରେ ସାଠି ହଜାର ତୀର୍ଥ ଓ ସାଠି କୋଟି ତୀର୍ଥ ଅଛି।