ଶରଦ୍ଵୀପେ କୁଶସ୍ତଂବୋ ମଧ୍ଯେ ଜନପଦସ୍ଯ ହ । ସଂପୂଜ୍ଯତେ ଶାଲ୍ମଲିଶ୍ଚ ଦ୍ଵୀପେ ଶାଲ୍ମଲିକେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଶରଦ୍ ଦ୍ୱୀପର ମଧ୍ୟରେ କୁଶ ଗଛର ଡାଣ୍ଡା ଅଛି, ଯାହାକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ । ଏଭଳି ଶାଲ୍ମଳି ଦ୍ୱୀପରେ ଶାଲ୍ମଳି ଗଛକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ।
କ୍ରୌଂଚଦ୍ଵୀପେ ମହାକ୍ରୌଂଚୋ ଗିରୀ ରତ୍ନଚଯାକରଃ । ସଂପୂଜ୍ଯତେ ଭୋ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଶ୍ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯେନ ନିତ୍ଯଦା
କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ ବଡ଼ କ୍ରଉଞ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ଅନେକ ମଣିମାଣିକ୍ୟର ଭଣ୍ଡାର । ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ସମସ୍ତ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ସବୁବେଳେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଗୋମଂତଃ ପର୍ଵତୋ ଵିପ୍ରାଃ ସୁମହାନ୍ସର୍ଵଧାତୁକଃ । ଯତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ନିଵସତି ଶ୍ରୀମାନ୍କମଲଲୋଚନଃ
ଗୋମନ୍ତ ପାହାଡ଼, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବହୁତ ବଡ଼ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧାତୁରେ ଧନୀ । ସେଠାରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ କମଳନୟନ ନିତ୍ୟ ରହନ୍ତି ।
ମୋକ୍ଷିଭିଃ ସଂଗତୋ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରଭୁର୍ନାରାଯଣୋହରିଃ । କୁଶଦ୍ଵୀପେ ତୁ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ ପର୍ଵତୋ ଵିଦ୍ରୁମୈଶ୍ଚିତଃ
ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ସହିତ ନାରାୟଣ ହରି ସବୁବେଳେ ରହନ୍ତି । କୁଶ ଦ୍ୱୀପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାହାଡ଼ କୋରାଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।
ସୁନାମା ଚ ସୁଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ହେମପର୍ଵତଃ । ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ନାମ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାସ୍ତୃତୀଯଃ କୁମୁଦୋ ଗିରିଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ପାହାଡ଼ର ନାମ ସୁନାମା, ଯାହାକୁ ଜିତିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର । ତୃତୀୟ ପାହାଡ଼, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁମୁଦ ନାମର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପାହାଡ଼ ।
ଚତୁର୍ଥଃ ପୁଷ୍ପଵାନ୍ନାମ ପଂଚମସ୍ତୁ କୁଶେଶଯଃ । ଷଷ୍ଟୋ ହରିଗିରିର୍ନାମ ଷଡେତେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମାଃ
ଚତୁର୍ଥ ପାହାଡ଼ର ନାମ ପୁଷ୍ପବାନ୍, ପଞ୍ଚମ ପାହାଡ଼ କୁଶେଶୟ । ଷଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ହରିଗିରି ନାମରେ ପରିଚିତ । ଏହି ଛଅଟି ପାହାଡ଼ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ତେଷାମଂତରଵିଷ୍କଂଭୋ ଦ୍ଵିଗୁଣଃ ପ୍ରଵିଭାଗଶଃ । ଔଦ୍ଭିଦଂ ପ୍ରଥମଂ ଵର୍ଷଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ରେଣୁମଂଡଲମ୍
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅନ୍ତର ଦୁଇଗୁଣା ମାପରେ ବିଭକ୍ତ । ପ୍ରଥମ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ଅଉଦ୍ଭିଦ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ହେଉଛି ରେଣୁମଣ୍ଡଳ ।
ତୃତୀଯଂ ସୁରଥଂ ନାମ ଚତୁର୍ଥଂ ଲଂବନଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଧୃତିମତ୍ପଂଚମଂ ଵର୍ଷଂ ଷଷ୍ଠଂ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରଭାକରମ୍
ତୃତୀୟ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସୁରଥ, ଚତୁର୍ଥ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଲମ୍ବନ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ । ପଞ୍ଚମ ଅଞ୍ଚଳ ଧୃତିମତ୍, ଷଷ୍ଠ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରଭାକର ।
ସପ୍ତମଂ କାପିଲଂ ଵର୍ଷଂ ସପ୍ତୈତେ ଵର୍ଷଲଂବକାଃ । ଏତେଷୁ ଦେଵଗଂଧର୍ଵାଃ ପ୍ରଜାଶ୍ଚ ମୁଦିତା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଵିହରଂତି ରମଂତେ ଚ ନ ତେଷୁ ମ୍ରିଯତେ ଜନଃ
ସପ୍ତମ ଅଞ୍ଚଳ କାପିଳ । ଏହି ସପ୍ତଟି ଅଞ୍ଚଳ ଭାଗ । ଏମାନେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ପ୍ରଜାମାନେ ବସିଥାନ୍ତି, ଖୁସିରେ ରହନ୍ତି ଓ ଉଲ୍ଲାସ କରନ୍ତି । ସେଠାରେ କେହି ମରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ନ ତେଷୁ ଦସ୍ଯଵଃ ସଂତି ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତ୍ଯୋଽପି ଵା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଗୌରପ୍ରାଯୋ ଜନଃ ସର୍ଵଃ ସୁକୁମାରଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ କୌଣସି ଚୋର ବା ବିଦେଶୀ ଜନ୍ମର ଲୋକ ନାହାନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ । ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଧିକାଂଶ ଧଳା ଓ ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବର, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଚିତ୍ତର ।
ଅଵଶିଷ୍ଟେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵାଃ । ଯଥା ଶ୍ରୁତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଶୃଣୁତ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଅବଶିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ବିଷୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ସେପରି କହିବି, ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ମାନେ, ଶୁଣ ।
କ୍ରୌଂଚଦ୍ଵୀପେ ମହାଭାଗାଃ କ୍ରୌଂଚୋ ନାମ ମହାଗିରିଃ । କ୍ରୌଂଚାତ୍ପରୋ ଵାମନକୋ ଵାମନାଦଂଧକାରକଃ
କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ନାମର ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି । କ୍ରଉଞ୍ଚ ପାହାଡ଼ ପରେ ବାମନକ ଅଛି, ଯାହା ଅନ୍ଧକାର ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
ଅଂଧକାରାତ୍ପରୋ ଵିପ୍ରା ମୈନାକଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ । ମୈନାକାତ୍ପରତୋ ଵିପ୍ରା ଗୋଵିଂଦୋ ଗିରିରୁତ୍ତମଃ
ଅନ୍ଧକାର ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମେନାକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ମେନାକ ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଗୋବିନ୍ଦ ନାମର ଉତ୍ତମ ପାହାଡ଼ ଅଛି ।
ଗୋଵିଂଦାତ୍ପରତଶ୍ଚୈଵ ପୁଂଡରୀକୋ ମହାଗିରିଃ । ପୁଂଡରୀକାତ୍ପରଶ୍ଚାପି ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଦୁଂଦୁଭିସ୍ଵନଃ
ଗୋବିନ୍ଦ ପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ନାମର ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି । ପୁଣ୍ଡରୀକ ପରେ ଡୁନ୍ଦୁଭିସ୍ୱନ ନାମର ପାହାଡ଼ ଅଛି ।
ପୁରସ୍ତାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣସ୍ତେଷାଂ ଵିଷ୍କଂଭୋ ମୁନିପୁଂଗଵାଃ । ଦେଶାଂସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ସେମାନଙ୍କ ଆଗରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମଧ୍ୟର ଅନ୍ତର ଦୁଇଗୁଣା ଚୌଡ଼ା । ସେଠାର ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ କହିବି, ମୋ କଥା ଶୁଣ ।
କ୍ରୌଂଚସ୍ଯ କୁଶଲୋ ଦେଶୋ ଵାମନସ୍ଯ ମନୋନୁଗଃ । ମନୋନୁଗାତ୍ପରୋ ଦେଶ ଉଷ୍ଣୋ ନାମ ତପୋଧନାଃ
କ୍ରଉଞ୍ଚର ଦେଶ କୁଶଳ, ବାମନର ଦେଶ ମନୋନୁଗ । ମନୋନୁଗ ପରେ ଉଷ୍ଣ ନାମର ଦେଶ, ହେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ।
ଉଷ୍ଣାତ୍ପରଃ ପ୍ରାଵରକଃ ପ୍ରାଵରାଦଂଧକାରକଃ । ଅଂଧକାରକଦେଶାତ୍ତୁ ମୁନିଦେଶଃ ପରଃ ସ୍ମୃତଃ
ତାପଦାୟକ ଭୂମି ପରେ ପ୍ରାବରକ ଦେଶ ଅଛି, ପ୍ରାବରକ ପରେ ଅନ୍ଧକାରର ଦେଶ ଅଛି, ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଦେଶ ପରେ ମୁନିମାନଙ୍କର ଦେଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମୁନିଦେଶାତ୍ପରଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଦୁଂଦୁଭିସ୍ଵନଃ । ସିଦ୍ଧଚାରଣସଂକୀର୍ଣୋ ଗୌରଃ ପ୍ରାଯୋଜନଃ ସ୍ମୃତଃ
ମୁନିମାନଙ୍କର ଦେଶ ପରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭି ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ; ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ରହନ୍ତି, ଏହାକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରୟୋଜନ ଦେଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏତେ ଦେଶାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ଦେଵଗଂଧର୍ଵସେଵିତାଃ । ପୁଷ୍କରେ ପୁଷ୍କରୋ ନାମ ପର୍ଵତୋ ମଣିରତ୍ନଵାନ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି; ପୁଷ୍କର ଦେଶରେ ପୁଷ୍କର ନାମକ ଏକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ମଣି ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ।
ତତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରସରତି ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ପର୍ଯୁପାସଂତି ତଂ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ମହର୍ଷଯଃ
ସେଠାରେ ଦେବତା ପ୍ରଜାପତି ସ୍ୱୟଂ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜନ କରନ୍ତି।
ଵାଗ୍ଭିର୍ମନୋନୁକୂଲାଭିଃ ପୂଜଯଂତି ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଜଂବୂଦ୍ଵୀପାତ୍ପ୍ରଵର୍ତ୍ତନ୍ତେ ରତ୍ନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଦ୍ଵୀପେଷୁ ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ପ୍ରଜାନାଂ ମୁନିସତ୍ତମାଃ । ଵିପ୍ରାଣାଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯେଣ ସତ୍ଯେନ ଚ ଦମେନ ଚ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ଲୋକମାନେ, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ, ସତ୍ୟ ଓ ଦମ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି।
ଆରୋଗ୍ଯାଯୁଷ୍ପ୍ରମାଣାଭ୍ଯାଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ତତଃ । ଏତେ ଜନପଦା ଵିପ୍ରା ଦ୍ଵୀପେଷୁ ତେଷୁ ସତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଆୟୁ ଦୁଇଗୁଣ ଓ ତାହାଠାରୁ ବେଶି; ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ଏମିତି ଉତ୍ତମ ଲୋକମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି।
ଉକ୍ତା ଜନପଦା ଯେଷୁ ଧର୍ମଶ୍ଚୈକଃ ପ୍ରଵର୍ତ୍ତତେ । ଈଶ୍ଵରୋ ଦଂଡମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସ୍ଵଯମେଵ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶରେ ଏକମାତ୍ର ଧର୍ମ ଚାଲିଥାଏ; ଭଗବାନ ପ୍ରଜାପତି ସ୍ୱୟଂ ଶାସନ ଦଣ୍ଡ ଧରିଛନ୍ତି।
ଦ୍ଵୀପାନେତାନ୍ମୁନିଵରା ରକ୍ଷଂସ୍ତିଷ୍ଠତି ସର୍ଵଦା । ସ ରାଜା ସ ଶିଵୋ ଵିପ୍ରାଃ ସ ପିତା ସ ପିତାମହଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପକୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସେ ରାଜା, ସେ ଶିବ, ସେ ପିତା ଓ ସେ ପିତାମହ।
ଗୋପାଯତି ଦ୍ଵିଜଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପ୍ରଜାଃ ସ ଦ୍ଵିଜପଂଡିତାଃ । ଭୋଜନଂ ଚାତ୍ର ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ ପ୍ରଜାଃ ସ୍ଵଯମୁପସ୍ଥିତମ୍
ସେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହିତ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଏଠାରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ।
ସିଦ୍ଧମେଵ ମହାଭାଗା ଭୁଂଜତେ ତଦ୍ଧି ନିତ୍ଯଦା । ତତଃ ପରଂ ମହାଶୈଲୋ ଦୃଶ୍ଯତେ ଲୋକସଂସ୍ଥିତିଃ
ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ ସେଇ ଖାଦ୍ୟ ସଦା ଭୋଗ କରନ୍ତି, କାରଣ ଏହା ସଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି; ଏହା ପରେ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକର ଆଧାର।
ଚତୁରସ୍ରୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସର୍ଵତଃ ପରିମଂଡଲଃ । ତତ୍ର ତିଷ୍ଠଂତି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଶ୍ଚତ୍ଵାରୋ ଲୋକସଂମତାଃ
ଏହି ପାହାଡ଼ ଚତୁରସ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଗୋଳାକାର; ସେଠାରେ ଚାରିଜଣ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ବସିଛନ୍ତି।
ଦିଗ୍ଗଜା ହି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠା ଵାମନୈରାଵତାଂ ଜନାଃ । ସୁପ୍ରତୀକସ୍ତଥା ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରଭିନ୍ନକରଟାମୁଖାଃ
ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଦିଗଗଜମାନଙ୍କ ପରି, ଏଇରାବତଙ୍କୁ ମନେପକାଏ; ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଭଙ୍ଗା ଦାଢ଼ି ଓ ମୁହଁ ଥିବା।
ତସ୍ଯାହଂ ପରିମାଣଂ ନ ସଂଖ୍ଯାତୁମିହମୁତ୍ସହେ । ଅସଂଖ୍ଯାତଃ ସୁନିତ୍ଯଂ ହି ତିର୍ଯଗୂର୍ଦ୍ଧ୍ଵମଧସ୍ତଥା
ମୁଁ ଏହାର ପରିମାଣ ଏଠାରେ ଗଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହା ଅସଙ୍ଖ୍ୟ, ସଦା ଚାରିପାଖ, ଉପରକୁ ଓ ତଳକୁ ବିସ୍ତାରିତ।