ମୃଗାଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଭୂଯିଷ୍ଠାଃ ସ୍ଵକର୍ମନିରତା ଦ୍ଵିଜାଃ । ମଶକେଷୁ ତୁ ରାଜନ୍ଯା ଧାର୍ମିକାଃ ସର୍ଵକାମଦାଃ
ମୃଗ ଜନପଦରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଧିକ, ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି। ମଶକ ଅଞ୍ଚଳରେ ରାଜନ୍ୟମାନେ ଧର୍ମିକ ଓ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି।
ମାନସାଶ୍ଚ ମହାଭାଗା ଵୈଶ୍ଯଧର୍ମୋପଜୀଵିନଃ । ସର୍ଵକାମସମାଯୁକ୍ତାଃ ଶୂରା ଧର୍ମାର୍ଥନିଶ୍ଚିତାଃ
ମାନସ ଜନପଦରେ ଲୋକମାନେ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସେମାନେ ବୈଶ୍ୟ ଧର୍ମରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ସୂର ଓ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ନିଷ୍ଠାବାନ।
ଶୂଦ୍ରାସ୍ତୁ ମଲ୍ଲକା ନିତ୍ଯଂ ପୁରୁଷା ଧର୍ମଶୀଲିନଃ । ନ ତତ୍ର ରାଜା ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରା ନ ଦଂଡୋ ନ ଚ ଦଂଡିକାଃ
ମଲ୍ଲକ ଜନପଦରେ ସଦା ଶୂଦ୍ର ଲୋକମାନେ ବସନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମପରାୟଣ ଲୋକ। ଏଠାରେ କୌଣସି ରାଜା ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନ କୌଣସି ଦଣ୍ଡ ନ କୌଣସି ଦଣ୍ଡଦାତା ଅଛନ୍ତି।
ସ୍ଵଧର୍ମେଣୈଵ ଧର୍ମଜ୍ଞାସ୍ତେ ରକ୍ଷଂତି ପରସ୍ପରମ୍ । ଏତାଵଦେଵ ଶକ୍ଯଂ ତୁ ତତ୍ର ଦ୍ଵୀପେ ପ୍ରଭାଷିତୁମ୍
ସେମାନେ ନିଜ ଧର୍ମ ଜାଣି, ନିଜ ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପରସ୍ପରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ ଏତିକି କହିଯିବା ସମ୍ଭବ।
ଏତଦେଵ ଚ ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ଶାକଦ୍ଵୀପେ ମହୌଜସି
ଶକ ଦ୍ୱୀପର ବିଶାଳତା ବିଷୟରେ ଏତିକି କଥା ଶୁଣିବା ଉଚିତ।
ସୂତ ଉଵାଚ-। ଉତ୍ତରେଷୁ ଚ ଭୋ ଵିପ୍ରା ଦ୍ଵୀପେଷୁ ଶ୍ରୂଯତେ କଥା । ଏଵଂ ତତ୍ର ମହାଭାଗା ବ୍ରୁଵତସ୍ତନ୍ନିବୋଧତ
ସୂତ କହିଲେ— ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଉତ୍ତର ଦ୍ୱୀପମାନେ ବିଷୟରେ କିଛି କଥା ଶୁଣାଯାଏ। ସେଠାରେ ଯେପରି ବଡ଼ଭାଗ୍ୟବାନମାନେ କହନ୍ତି, ତାହା ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଘୃତତୋଯଃ ସମୁଦ୍ରୋଥ ଦଧିମଂଡୋଦକୋପରଃ । ସୁରୋଦସାଗରଶ୍ଚୈଵ ତଥାନ୍ଯୋ ଦୁଗ୍ଧସାଗରଃ
ସେଠାରେ ଘିଅ ଜଳର ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ତାପରେ ଦହି ରହିଥିବା ଏକ ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ସୁରୋଦ ସାଗର ଓ ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛି।
ପରସ୍ପରେଣ ଦ୍ଵିଗୁଣାଃ ସର୍ଵେ ଦ୍ଵୀପା ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ । ପର୍ଵତାଶ୍ଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞାଃ ସମୁଦ୍ରୈଃ ପରିଵାରିତାଃ
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଦ୍ୱୀପଠାରୁ ଦୁଇଗୁଣା ଆକାରର। ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନମାନେ, ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଛି।
ଗୌରସ୍ତୁ ମଧ୍ଯମେ ଦ୍ଵୀପେ ଗିରିର୍ମନଃଶିଲୋ ମହାନ୍ । ପର୍ଵତଃ ପଶ୍ଚିମେ କୃଷ୍ଣୋ ନାରାଯଣସଖୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱୀପରେ ବଡ଼ ଏବଂ ମଣିକ୍ୟ ଭଳି ପାହାଡ଼ ଅଛି । ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରଦେଶରେ ଏକ କଳା ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହାକୁ ନାରାୟଣଙ୍କ ସହଚର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ।
ତତ୍ର ରତ୍ନାନି ଦିଵ୍ଯାନି ସ୍ଵଯଂ ରକ୍ଷତି କେଶଵଃ । ପ୍ରସନ୍ନଶ୍ଚାଭଵତ୍ତତ୍ର ପ୍ରଜାନାଂ ଵ୍ଯଦଧାତ୍ସୁଖମ୍
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକୁ କେଶବ ନିଜେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି । ସେଠାରେ ସେ ଦୟାଳୁ ହୋଇ ପ୍ରଜାମାନେ ପାଇଁ ସୁଖ ଦେଇଥିଲେ ।
ଶରଦ୍ଵୀପେ କୁଶସ୍ତଂବୋ ମଧ୍ଯେ ଜନପଦସ୍ଯ ହ । ସଂପୂଜ୍ଯତେ ଶାଲ୍ମଲିଶ୍ଚ ଦ୍ଵୀପେ ଶାଲ୍ମଲିକେ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଶରଦ୍ ଦ୍ୱୀପର ମଧ୍ୟରେ କୁଶ ଗଛର ଡାଣ୍ଡା ଅଛି, ଯାହାକୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ । ଏଭଳି ଶାଲ୍ମଳି ଦ୍ୱୀପରେ ଶାଲ୍ମଳି ଗଛକୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରାଯାଏ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ।
କ୍ରୌଂଚଦ୍ଵୀପେ ମହାକ୍ରୌଂଚୋ ଗିରୀ ରତ୍ନଚଯାକରଃ । ସଂପୂଜ୍ଯତେ ଭୋ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଶ୍ଚାତୁର୍ଵର୍ଣ୍ଯେନ ନିତ୍ଯଦା
କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ ବଡ଼ କ୍ରଉଞ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ଅନେକ ମଣିମାଣିକ୍ୟର ଭଣ୍ଡାର । ଏହି ପାହାଡ଼କୁ ସମସ୍ତ ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ସବୁବେଳେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ଗୋମଂତଃ ପର୍ଵତୋ ଵିପ୍ରାଃ ସୁମହାନ୍ସର୍ଵଧାତୁକଃ । ଯତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ନିଵସତି ଶ୍ରୀମାନ୍କମଲଲୋଚନଃ
ଗୋମନ୍ତ ପାହାଡ଼, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବହୁତ ବଡ଼ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଧାତୁରେ ଧନୀ । ସେଠାରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ କମଳନୟନ ନିତ୍ୟ ରହନ୍ତି ।
ମୋକ୍ଷିଭିଃ ସଂଗତୋ ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରଭୁର୍ନାରାଯଣୋହରିଃ । କୁଶଦ୍ଵୀପେ ତୁ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାଃ ପର୍ଵତୋ ଵିଦ୍ରୁମୈଶ୍ଚିତଃ
ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ସହିତ ନାରାୟଣ ହରି ସବୁବେଳେ ରହନ୍ତି । କୁଶ ଦ୍ୱୀପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାହାଡ଼ କୋରାଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ।
ସୁନାମା ଚ ସୁଦୁର୍ଧର୍ଷୋ ଦ୍ଵିତୀଯୋ ହେମପର୍ଵତଃ । ଦ୍ଯୁତିମାନ୍ନାମ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ରାସ୍ତୃତୀଯଃ କୁମୁଦୋ ଗିରିଃ
ଦ୍ୱିତୀୟ ପାହାଡ଼ର ନାମ ସୁନାମା, ଯାହାକୁ ଜିତିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟକର । ତୃତୀୟ ପାହାଡ଼, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁମୁଦ ନାମର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପାହାଡ଼ ।
ଚତୁର୍ଥଃ ପୁଷ୍ପଵାନ୍ନାମ ପଂଚମସ୍ତୁ କୁଶେଶଯଃ । ଷଷ୍ଟୋ ହରିଗିରିର୍ନାମ ଷଡେତେ ପର୍ଵତୋତ୍ତମାଃ
ଚତୁର୍ଥ ପାହାଡ଼ର ନାମ ପୁଷ୍ପବାନ୍, ପଞ୍ଚମ ପାହାଡ଼ କୁଶେଶୟ । ଷଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ ହରିଗିରି ନାମରେ ପରିଚିତ । ଏହି ଛଅଟି ପାହାଡ଼ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।
ତେଷାମଂତରଵିଷ୍କଂଭୋ ଦ୍ଵିଗୁଣଃ ପ୍ରଵିଭାଗଶଃ । ଔଦ୍ଭିଦଂ ପ୍ରଥମଂ ଵର୍ଷଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ରେଣୁମଂଡଲମ୍
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅନ୍ତର ଦୁଇଗୁଣା ମାପରେ ବିଭକ୍ତ । ପ୍ରଥମ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ଅଉଦ୍ଭିଦ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ହେଉଛି ରେଣୁମଣ୍ଡଳ ।
ତୃତୀଯଂ ସୁରଥଂ ନାମ ଚତୁର୍ଥଂ ଲଂବନଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଧୃତିମତ୍ପଂଚମଂ ଵର୍ଷଂ ଷଷ୍ଠଂ ଵର୍ଷଂ ପ୍ରଭାକରମ୍
ତୃତୀୟ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ସୁରଥ, ଚତୁର୍ଥ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଲମ୍ବନ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ । ପଞ୍ଚମ ଅଞ୍ଚଳ ଧୃତିମତ୍, ଷଷ୍ଠ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରଭାକର ।
ସପ୍ତମଂ କାପିଲଂ ଵର୍ଷଂ ସପ୍ତୈତେ ଵର୍ଷଲଂବକାଃ । ଏତେଷୁ ଦେଵଗଂଧର୍ଵାଃ ପ୍ରଜାଶ୍ଚ ମୁଦିତା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଵିହରଂତି ରମଂତେ ଚ ନ ତେଷୁ ମ୍ରିଯତେ ଜନଃ
ସପ୍ତମ ଅଞ୍ଚଳ କାପିଳ । ଏହି ସପ୍ତଟି ଅଞ୍ଚଳ ଭାଗ । ଏମାନେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ପ୍ରଜାମାନେ ବସିଥାନ୍ତି, ଖୁସିରେ ରହନ୍ତି ଓ ଉଲ୍ଲାସ କରନ୍ତି । ସେଠାରେ କେହି ମରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ନ ତେଷୁ ଦସ୍ଯଵଃ ସଂତି ମ୍ଲେଚ୍ଛଜାତ୍ଯୋଽପି ଵା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଗୌରପ୍ରାଯୋ ଜନଃ ସର୍ଵଃ ସୁକୁମାରଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ କୌଣସି ଚୋର ବା ବିଦେଶୀ ଜନ୍ମର ଲୋକ ନାହାନ୍ତି, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ । ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅଧିକାଂଶ ଧଳା ଓ ମୃଦୁ ସ୍ୱଭାବର, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଚିତ୍ତର ।
ଅଵଶିଷ୍ଟେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଦ୍ଵିଜପୁଂଗଵାଃ । ଯଥା ଶ୍ରୁତଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା ଵର୍ଣ୍ଯତେ ଶୃଣୁତ ଦ୍ଵିଜାଃ
ଅବଶିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ବିଷୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ସେପରି କହିବି, ହେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ମାନେ, ଶୁଣ ।
କ୍ରୌଂଚଦ୍ଵୀପେ ମହାଭାଗାଃ କ୍ରୌଂଚୋ ନାମ ମହାଗିରିଃ । କ୍ରୌଂଚାତ୍ପରୋ ଵାମନକୋ ଵାମନାଦଂଧକାରକଃ
କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ନାମର ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି । କ୍ରଉଞ୍ଚ ପାହାଡ଼ ପରେ ବାମନକ ଅଛି, ଯାହା ଅନ୍ଧକାର ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
ଅଂଧକାରାତ୍ପରୋ ଵିପ୍ରା ମୈନାକଃ ପର୍ଵତୋତ୍ତମଃ । ମୈନାକାତ୍ପରତୋ ଵିପ୍ରା ଗୋଵିଂଦୋ ଗିରିରୁତ୍ତମଃ
ଅନ୍ଧକାର ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମେନାକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ମେନାକ ପରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଗୋବିନ୍ଦ ନାମର ଉତ୍ତମ ପାହାଡ଼ ଅଛି ।
ଗୋଵିଂଦାତ୍ପରତଶ୍ଚୈଵ ପୁଂଡରୀକୋ ମହାଗିରିଃ । ପୁଂଡରୀକାତ୍ପରଶ୍ଚାପି ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଦୁଂଦୁଭିସ୍ଵନଃ
ଗୋବିନ୍ଦ ପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକ ନାମର ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଅଛି । ପୁଣ୍ଡରୀକ ପରେ ଡୁନ୍ଦୁଭିସ୍ୱନ ନାମର ପାହାଡ଼ ଅଛି ।
ପୁରସ୍ତାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣସ୍ତେଷାଂ ଵିଷ୍କଂଭୋ ମୁନିପୁଂଗଵାଃ । ଦେଶାଂସ୍ତତ୍ର ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ସେମାନଙ୍କ ଆଗରେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ମଧ୍ୟର ଅନ୍ତର ଦୁଇଗୁଣା ଚୌଡ଼ା । ସେଠାର ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ କହିବି, ମୋ କଥା ଶୁଣ ।
କ୍ରୌଂଚସ୍ଯ କୁଶଲୋ ଦେଶୋ ଵାମନସ୍ଯ ମନୋନୁଗଃ । ମନୋନୁଗାତ୍ପରୋ ଦେଶ ଉଷ୍ଣୋ ନାମ ତପୋଧନାଃ
କ୍ରଉଞ୍ଚର ଦେଶ କୁଶଳ, ବାମନର ଦେଶ ମନୋନୁଗ । ମନୋନୁଗ ପରେ ଉଷ୍ଣ ନାମର ଦେଶ, ହେ ତପସ୍ୱୀମାନେ ।
ଉଷ୍ଣାତ୍ପରଃ ପ୍ରାଵରକଃ ପ୍ରାଵରାଦଂଧକାରକଃ । ଅଂଧକାରକଦେଶାତ୍ତୁ ମୁନିଦେଶଃ ପରଃ ସ୍ମୃତଃ
ତାପଦାୟକ ଭୂମି ପରେ ପ୍ରାବରକ ଦେଶ ଅଛି, ପ୍ରାବରକ ପରେ ଅନ୍ଧକାରର ଦେଶ ଅଛି, ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଦେଶ ପରେ ମୁନିମାନଙ୍କର ଦେଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ମୁନିଦେଶାତ୍ପରଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରୋଚ୍ଯତେ ଦୁଂଦୁଭିସ୍ଵନଃ । ସିଦ୍ଧଚାରଣସଂକୀର୍ଣୋ ଗୌରଃ ପ୍ରାଯୋଜନଃ ସ୍ମୃତଃ
ମୁନିମାନଙ୍କର ଦେଶ ପରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭି ଢୋଳର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ; ଏଠାରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ରହନ୍ତି, ଏହାକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପ୍ରୟୋଜନ ଦେଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଏତେ ଦେଶାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ଦେଵଗଂଧର୍ଵସେଵିତାଃ । ପୁଷ୍କରେ ପୁଷ୍କରୋ ନାମ ପର୍ଵତୋ ମଣିରତ୍ନଵାନ୍
ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଶ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସେବନ କରନ୍ତି; ପୁଷ୍କର ଦେଶରେ ପୁଷ୍କର ନାମକ ଏକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ମଣି ଓ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ।
ତତ୍ର ନିତ୍ଯଂ ପ୍ରସରତି ସ୍ଵଯଂ ଦେଵଃ ପ୍ରଜାପତିଃ । ପର୍ଯୁପାସଂତି ତଂ ନିତ୍ଯଂ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେ ମହର୍ଷଯଃ
ସେଠାରେ ଦେବତା ପ୍ରଜାପତି ସ୍ୱୟଂ ସଦା ବିଦ୍ୟମାନ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାର୍ଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜନ କରନ୍ତି।