କୌଶିକୀଂ ତ୍ରିଦିଵାଂ ହୃଦ୍ଯାଂ ନାଚିତାଂ ରୋହିତାରଣୀମ୍ । ରହସ୍ଯାଂ ଶତକୁଂଭାଂ ଚ ସରଯୂଂ ଚ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
କୌଶିକୀ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ, ଅନାହୂତ ରୋହିତାରଣୀ, ଗୁପ୍ତ ନଦୀ, ଶତକୁମ୍ଭା ଏବଂ ସରୟୂ—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁନ୍ୟମୟ।
ଚର୍ମଣ୍ଵତୀଂ ଵେତ୍ରଵତୀଂ ହସ୍ତିସୋମାଂ ଦିଶଂ ତଥା । ଶରାଵତୀଂ ପଯୋଷ୍ଣୀଂ ଚ ଭୀମାଂ ଭୀମରଥୀମପି
ଚର୍ମଣ୍ୱତୀ, ବେତ୍ରବତୀ, ହସ୍ତିସୋମା, ତଥା ଦିଶା, ଶରାବତୀ, ପୟୋଷ୍ଣୀ, ଭୀମା ଏବଂ ଭୀମରଥୀ—ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର।
କାଵେରୀଂ ଚୁଲୁକାଂ ଚାପି ତାପୀଂ ଶତମଲାମପି । ନୀଵାରାଂ ମହିତାଂ ଚାପି ସୁପ୍ରଯୋଗାଂ ତଥା ନଦୀମ୍
କାବେରୀ, ଚୁଲୁକା, ତାପୀ, ଶତମଳା, ନୀବାରା, ମହିମାଶାଳିନୀ ଏବଂ ସୁପ୍ରୟୋଗା ନଦୀ—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ।
ପଵିତ୍ରାଂ କୃଷ୍ଣଲାଂ ସିଂଧୁଂ ଵାଜିନୀଂ ପୁରମାଲିନୀମ୍ । ପୂର୍ଵାଭିରାମାଂ ଵୀରାଂ ଚ ଭୀମାଂ ମାଲାଵତୀଂ ତଥା
ପବିତ୍ର କୃଷ୍ଣଲା, ସିନ୍ଧୁ, ବାଜିନୀ, ପୁରମାଳିନୀ, ପୂର୍ବାଭିରାମା, ବୀରା, ଭୀମା ଏବଂ ମାଳାବତୀ—ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ଗୌରବମୟ।
ପଲାଶିନୀଂ ପାପହରାଂ ମହେଂଦ୍ରାଂ ପଟଲାଵତୀମ୍ । କରୀଷିଣୀମସିକ୍ନୀଂ ଚ କୁଶଚୀରୀଂ ମହାନଦୀମ୍
ପଳାଶିନୀ, ପାପହରା, ମହେନ୍ଦ୍ରା, ପଟଳାବତୀ, କରୀଷିଣୀ, ଅସିକ୍ନୀ, କୁଶଚୀରୀ ଏବଂ ମହାନଦୀ—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର।
ମରୁତାଂ ପ୍ରଵରାଂ ମେନାଂ ହେମାଂ ଘୃତଵତୀଂ ତଥା । ଅନାଵତୀମନୁଷ୍ଣାଂ ଚ ସେଵ୍ଯାଂ କାପୀଂ ଚ ସତ୍ତମାଃ
ମରୁତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମେନା, ହେମା, ଘୃତବତୀ, ଅନାବତୀ, ଅନୁଷ୍ଣା ଏବଂ ସେବନୀୟ କାପୀ—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ପୂଜ୍ୟ।
ସଦାଵୀରାମଧୃଷ୍ଯାଂ ଚ କୁଶଚୀରାଂ ମହାନଦୀମ୍ । ରଥଚିତ୍ରାଂ ଜ୍ଯୋତିରଥାଂ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରାଂ କପିଂଜଲାମ୍
ସଦାବୀରା, ଅଦମ୍ୟା, କୁଶଚୀରା, ମହାନଦୀ, ରଥଚିତ୍ରା, ଜ୍ୟୋତିରଥା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରା ଏବଂ କପିଞ୍ଜଳା—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ।
ଚଂଦ୍ରାଵହଫଲଦ୍ଯଂ ଚୈଵ କୁଚୀରାମଂବୁଵାହିନୀମ୍ । ଵୈନଦୀଂ ପିଂଗଲାଂ ଵେଣାଂ ତୁଂଗଵେଗାଂ ମହାନଦୀମ୍
ଚନ୍ଦ୍ରାବହା, ଫଳଦ୍ୟା, କୁଚୀରା, ଅମ୍ବୁବାହିନୀ, ବୈନଦୀ, ପିଙ୍ଗଳା, ବେଣା ଏବଂ ତୁଙ୍ଗବେଗା ମହାନଦୀ—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ।
ଵିଦିଶାଂ କୃଷ୍ଣଵେଣାଂ ଚ ତାମ୍ରାଂ ଚ କପିଲାମପି । ଧେନୁଂ ସକାମାଂ ଵେଦସ୍ଵାଂ ହଵିଃସ୍ରାଵାଂ ମହାପଥାମ୍
ବିଦିଶା, କୃଷ୍ଣବେଣା, ତାମ୍ରା, କପିଳା, ଧେନୁ, ସକାମା, ବେଦସ୍ୱା, ହବିଃସ୍ରାବା ଏବଂ ମହାପଥା—ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର।
ଶିପ୍ରାଂ ଚ ପିଚ୍ଛଲାଂ ଚୈଵ ଭାରଦ୍ଵାଜୀଂ ଚ ନିମ୍ନଗାମ୍ । କୌର୍ଣିକୀଂ ନିମ୍ନଗାଂ ଶୋଣାଂ ବାହୁଦାମଥ ଚଂଦ୍ରମାମ୍
ଶିପ୍ରା, ପିଚ୍ଛଳା, ଭାରଦ୍ୱାଜୀ, ନିମ୍ନଗା, କୌର୍ଣ୍ଣିକୀ, ଶୋଣା ନିମ୍ନଗା, ବାହୁଦା ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମା—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶଂସିତ।
ଦୁର୍ଗାମଂତଃ ଶିଲାଂ ଚୈଵ ବ୍ରହ୍ମମେଧ୍ଯାଂ ଦୃଷଦ୍ଵତୀମ୍ । ପରୋକ୍ଷାମଥ ରୋହୀଂ ଚ ତଥା ଜଂବୂନଦୀମପି
ଦୁର୍ଗାମନ୍ତଶିଳା, ବ୍ରହ୍ମମେଧ୍ୟା, ଦୃଷଦ୍ବତୀ, ପରୋକ୍ଷା, ରୋହୀ ଏବଂ ଜାମ୍ବୂନଦୀ—ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର।
ସୁନାସାଂ ତମସାଂ ଦାସୀଂ ସାମାନ୍ଯାଂ ଵରଣାମସିମ୍ । ନୀଲାଂ ଧୃତିକରୀଂ ଚୈଵ ପର୍ଣାଶାଂ ଚ ମହାନଦୀମ୍
ସୁନାସା, ତମସା, ଦାସୀ, ସାମାନ୍ୟା, ବରଣା, ନୀଳା, ଧୃତିକରୀ ଏବଂ ପର୍ଣ୍ଣାଶା ମହାନଦୀ—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ।
ମାନଵୀଂ ଵୃଷଭାଂ ଭାସାଂ ବ୍ରହ୍ମମେଧ୍ଯାଂ ଦୃଷଦ୍ଵତୀମ୍ । ଏତାଶ୍ଚାନ୍ଯାଶ୍ଚ ବହୁଲା ମହାନଦ୍ଯୋ ଦ୍ଵିଜର୍ଷଭାଃ
ମାନବୀ, ବୃଷଭା, ଭାସା, ବ୍ରହ୍ମମେଧ୍ୟା, ଦୃଷଦ୍ବତୀ—ଏହି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ମହାନଦୀମାନେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ସଦା ନିରାମଯାଂ କୃଷ୍ଣାଂ ମଂଦଗାଂ ମଂଦଵାହିନୀମ୍ । ବ୍ରାହ୍ମଣୀଂ ଚ ମହାଗୌରୀଂ ଦୁର୍ଗାମପି ଚ ସତ୍ତମାଃ
ସଦା ନିରାମୟ କୃଷ୍ଣା, ମନ୍ଦଗା, ମନ୍ଦବାହିନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ମହାଗୌରୀ ଏବଂ ଦୁର୍ଗା—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର।
ଚିତ୍ରୋତ୍ପଲାଂ ଚିତ୍ରରଥାମତୁଲାଂ ରୋହିଣୀଂ ତଥା । ମଂଦାକିନୀଂ ଵୈତରଣୀଂ କୋକାଂ ଚାପି ମହାନଦୀମ୍
ଚିତ୍ରୋତ୍ପଳା, ଚିତ୍ରରଥା, ଅତୁଳା, ରୋହିଣୀ, ମନ୍ଦାକିନୀ, ବୈତରଣୀ ଏବଂ କୋକା ମହାନଦୀ—ଏହିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ।
ଶୁକ୍ତିମତୀମନଂଗାଂ ଚ ତଥୈଵ ଵୃଷସାହ୍ଵଯାମ୍ । ଲୋହିତ୍ଯାଂ କରତୋଯାଂ ଚ ତଥୈଵ ଵୃଷକାତ୍ଵଯାମ୍
ଶୁକ୍ତିମତୀ, ଅନଙ୍ଗା, ବୃଷସାହ୍ୱୟା, ଲୋହିତ୍ୟା, କରତୋୟା ଏବଂ ବୃଷକାତ୍ୱୟା—ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର।
କୁମାରୀମୃଷିତୁଲ୍ଯାଂ ଚ ମାରିଷାଂ ଚ ସରସ୍ଵତୀମ୍ । ମଂଦାକିନୀଂ ସୁପୁଣ୍ଯାଂ ଚ ସର୍ଵାଂ ଗଂଗାଂ ଚ ସତ୍ତମାଃ
କୁମାରୀ, ମୃଷିତୁଲ୍ୟା, ମାରିଷା, ସରସ୍ୱତୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଣ୍ୟମୟ ମନ୍ଦାକିନୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗଙ୍ଗା—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ।
ଵିଶ୍ଵସ୍ଯ ମାତରଃ ସର୍ଵାଃ ସର୍ଵାଶ୍ଚୈଵ ମହାଫଲାଃ । ତଥା ନଦ୍ଯଃ ସୁପ୍ରକାଶାଃ ଶତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ନଦୀ ବିଶ୍ୱର ମାତା, ସମସ୍ତେ ମହାଫଳଦାୟିନୀ; ଏପରି ଶତଶଃ ଏବଂ ସହସ୍ରଶଃ ପ୍ରକାଶମାନ ନଦୀମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଇତ୍ଯେତା ସରିତୋ ଵିପ୍ରାଃ ସମାଖ୍ଯାତା ଯଥାସ୍ମୃତି । ଅତଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵଂ ଜନପଦାନ୍ନିବୋଧ ଗଦତୋ ମମ
ଏଭଳି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପୁରୁଣା କଥାଅନୁସାରେ ଏହି ନଦୀମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଏହାଠାରୁ ପରେ ଥିବା ଦେଶମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ।
ତତ୍ରେମେ କୁରୁପାଂଚାଲାଃ ଶାଲ୍ଵମାତ୍ରେଯ ଜାଂଗଲାଃ । ଶୂରସେନାଃ ପୁଲିଂଦାଶ୍ଚ ବୌଧାମାଲାସ୍ତଥୈଵ ଚ
ଏଠି କୁରୁ, ପାଞ୍ଚାଳ, ଶାଲ୍ବ, ମୈତ୍ରେୟ, ଜଙ୍ଗଲ, ଶୂରସେନ, ପୁଲିନ୍ଦ ଓ ବୌଧାମାଳ ଦେଶ ଅଛନ୍ତି।
ମତ୍ସ୍ଯାଃ କୁଶଟ୍ଟାଃ ସୌଗଂଧ୍ଯାଃ କୁତ୍ସପାଃ କାଶିକୋଶଲାଃ । ଚେଦିମତ୍ସ୍ଯକରୂଷାଶ୍ଚ ଭୋଜାଃ ସିଂଧୁପୁଲିଂଦକାଃ
ମତ୍ସ୍ୟ, କୁଶଟ୍ଟ, ସୌଗନ୍ଧ୍ୟ, କୁତ୍ସପ, କାଶୀ, କୋଶଳ, ଚେଦି, ମତ୍ସ୍ୟ, କରୂଷ, ଭୋଜ, ସିନ୍ଧୁ ଓ ପୁଲିନ୍ଦକ ଦେଶ ଅଛନ୍ତି।
ଉତ୍ତମାଶ୍ଚ ଦଶାର୍ଣାଶ୍ଚ ମେକଲାଶ୍ଚୋତ୍କଲୈଃ ସହ । ପଂଚାଲାଃ କୋଶଲାଶ୍ଚୈଵ ନୈକପୃଷ୍ଠଯୁଗଂଧରାଃ
ଉତ୍ତମ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ, ମେକଳ ଓ ଉତ୍କଳ ସହିତ, ପଞ୍ଚାଳ, କୋଶଳ ଏବଂ ଅନେକ ପୃଷ୍ଠୟୁଗନ୍ଧର ଦେଶ ଅଛନ୍ତି।
ବୋଧା ମଦ୍ରାଃ କଲିଂଗାଶ୍ଚ କାଶଯୋ ପରକାଶଯଃ । ଜଠରାଃ କୁକୁରାଶ୍ଚୈଵ ସୁଦଶାର୍ଣାଃ ସୁସତ୍ତମାଃ
ବୋଧ, ମଦ୍ର, କଳିଙ୍ଗ, କାଶୟ, ପରକାଶୟ, ଜଠର, କୁକୁର, ସୁଦଶାର୍ଣ୍ଣ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୁସତ୍ତମ ଦେଶ ଅଛନ୍ତି।
କୁଂତଯୋଽଵଂତଯଶ୍ଚୈଵ ତଥୈଵାପରକୁଂତଯଃ । ଗୋମଂତା ମଲ୍ଲକାଃ ପୁଂଡ୍ରାଃ ଵିଦର୍ଭା ନୃପଵାହିକାଃ
କୁନ୍ତି, ଅବନ୍ତି, ଏବଂ ଅପରକୁନ୍ତି, ଗୋମନ୍ତ, ମଲ୍ଲକ, ପୁଣ୍ଡ୍ର, ବିଦର୍ଭ ଓ ନୃପବାହିକ ଦେଶ ଅଛନ୍ତି।
ଅଶ୍ମକାଃ ସୋତ୍ତରାଶ୍ଚୈଵ ଗୋପରାଷ୍ଟ୍ରାଃ କନୀଯସଃ । ଅଧିରାଜ୍ଯକୁଶଟ୍ଟାଶ୍ଚ ମଲ୍ଲରାଷ୍ଟ୍ରାଶ୍ଚ କେରଲାଃ
ଅଶ୍ମକ ଓ ଉତ୍ତର ଅଶ୍ମକ, ଗୋପରାଷ୍ଟ୍ର, କନୀୟସ, ଅଧିରାଜ୍ୟ କୁଶଟ୍ଟ, ମଲ୍ଲରାଷ୍ଟ୍ର ଓ କେରଳ ଦେଶ ଅଛନ୍ତି।
ମାଲଵାଶ୍ଚୋପଵାସ୍ଯାଶ୍ଚ ଚକ୍ରାଵକ୍ରାଲଯାଃ ଶକାଃ । ଵିଦେହା ମଗଧାଃ ସଦ୍ମା ମଲଜା ଵିଜଯାସ୍ତଥା
ମାଳବ, ଉପବାସ୍ୟ, ଚକ୍ରାବକ୍ରାଳୟ, ଶକ, ବିଦେହ, ମଗଧ, ସଦ୍ମ, ମଲଜ ଓ ବିଜୟ ଦେଶ ଅଛନ୍ତି।
ଅଂଗା ଵଂଗାଃ କଲିଂଗାଶ୍ଚ ଯକୃଲ୍ଲୋମାନ ଏଵ ଚ । ମଲ୍ଲାଃ ସୁଦେଷ୍ଣାଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦା ମହିଷାଃ ଶଶକାସ୍ତଥା
ଅଙ୍ଗ, ବଙ୍ଗ, କଳିଙ୍ଗ, ଯକୃଲ୍ଲୋମନ, ମଲ୍ଲ, ସୁଦେଷ୍ଣ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ମହିଷ ଓ ଶଶକ ଦେଶ ଅଛନ୍ତି।
ବାହ୍ଲିକା ଵାଟଧାନାଶ୍ଚ ଆଭୀରାଃ କାଲତୋଯକାଃ । ଅପରାଂତାଃ ପରାଂତାଶ୍ଚ ପଂକଲାଶ୍ଚର୍ମଚଂଡିକାଃ
ବାହ୍ଲିକ, ବାଟଧାନ, ଆଭୀର, କାଳତୋୟକ, ଅପରାନ୍ତ, ପରାନ୍ତ, ପଙ୍କଳ ଓ ଚର୍ମଚଣ୍ଡିକ ଦେଶ ଅଛନ୍ତି।
ଅଟଵୀଶେଖରାଶ୍ଚୈଵ ମେରୁଭୂତାଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ । ଉପାଵୃତାନୁପାଵୃତାଃ ସୁରାଷ୍ଟ୍ରାଃ କେକଯାସ୍ତଥା
ଅଟବୀଶେଖର, ମେରୁପ୍ରଦେଶୀ, ଉପାବୃତ ଓ ଅନୁପାବୃତ, ସୁରାଷ୍ଟ୍ର ଓ କେକୟ ଦେଶ ଅଛନ୍ତି।
କୁଟ୍ଟାପରାଂତା ମାହେଯାଃ କକ୍ଷାଃ ସାମୁଦ୍ର ନିଷ୍କୁଟାଃ । ଅଂଧାଶ୍ଚ ବହଵୋ ଵିପ୍ରା ଅଂତର୍ଗିର୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ
କୁଟ୍ଟ ଅପରାନ୍ତ, ମାହେୟ, କକ୍ଷ, ସାମୁଦ୍ର ନିଷ୍କୁଟ, ଅନେକ ଅନ୍ଧ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଭିତରେ ଥିବା ଲୋକ ଅଛନ୍ତି।