ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁ ଦେଵି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵ୍ରତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଲୋକୋ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିପାତକାତ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ: ଦେବୀ, ଶୁଣ, ଆମେ ତୁମକୁ ଏକ ଉପବାସ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ଦୁର୍ଲଭ; ଏହା ଶୁଣିଲେ, ଲୋକ ମହାପାପ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ହୁଏ।
ଉତ୍ପତିଃ ସ୍ଵପ୍ରକାଶସ୍ଯ ଭକ୍ତାନାଂ ସୁଖହେତଵେ । ତିଥିର୍ଵାପି ସମାସୋ ଵୈ ସଂଜାତଃ ପୁଣ୍ଯକାରକଃ
ସ୍ୱପ୍ରକାଶ ଭଗବାନଙ୍କର ଉତ୍ପତି ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ସୁଖ ପାଇଁ ହେଲା; ତିଥି କିମ୍ବା ମାସ ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥିଲା।
ଯସ୍ଯ ନାମ ଗୃଣନ୍ଦେଵି ମୁକ୍ତିଂ ଲଭତି ଶାଶ୍ଵତୀମ୍ । ସ ଏଵ ପରମାତ୍ମା ଚ କାରଣାନାଂ ଚ କାରଣମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଯେଉଁ ଜଣେ ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ସେ ହିଁ ପରମାତ୍ମା ଏବଂ ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ।
ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵରୂପୀ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ । ଦ୍ଵାଦଶାର୍କା ଧୃତା ଯେନ ନୃସିଂହେନ ମହାତ୍ମନା । ସ ଏଵ ପ୍ରକଟୀଜାତୋ ଭକ୍ତାନାଂ ଶମଭୀପ୍ସଯା
ସେ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ରୂପର ଧାରୀ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ; ମହାତ୍ମା ନରସିଂହ ଯେଉଁ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଶାନ୍ତି ଚାହିଁ ଖୋଲା ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ। ଅଵତାରା ହ୍ଯସଂଖ୍ଯାତାଃ କଥିତାଃ ସୁରସତ୍ତମ । ନୃସିଂହାଖ୍ଯଂ ପରଂ ଧାମ ଵଦ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ପ୍ରଭୋ । ଯେନ ଵିଜ୍ଞାନମାତ୍ରେଣ ସୁଖ ଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ହେ ସୁରମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅସଂଖ୍ୟ ଅବତାର ବିବର୍ଣ୍ତି ହୋଇଛି; ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ବର ପ୍ରଭୁ, ନରସିଂହ ନାମକ ପରମ ଧାମ ବିଷୟରେ କହ, ଯାହା ଜାଣିଲେ କେବଳ ବୁଝିବାରେ ଏକ ସୁଖଦ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂ ହତ୍ଵା ଦେଵଦେଵଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍ । ସୁଖାସୀନଂ ତଦୁତ୍ସଂଗେ ସ୍ଥିତୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ: ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ମାରି, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ଜଗତର ଗୁରୁ, ତାଙ୍କ ଉତ୍ସଙ୍ଗରେ ସୁଖରେ ବସି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପିତୄହଂତାରମୁତ୍ତମମ୍
ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ପିତାକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉଵାଚ। ନମସ୍ତେ ଭଗଵନ୍ଵିଷ୍ଣୋ ନୃସିଂହାଦ୍ଭୁତରୂପିଣେ । ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତୋହଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ଵାଂ ପୃଚ୍ଛାମି ଚ ତତ୍ଵତଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ: ନମସ୍କାର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ନରସିଂହ, ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପଧାରୀ; ଆମେ ତୁମର ଭକ୍ତ, ହେ ସୁରମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି।
ସ୍ଵାମିଂସ୍ତ୍ଵଯି ମମାଭିନ୍ନା ଭକ୍ତିର୍ଜାତା ହ୍ଯନେକଧା । କଥଂ ତେଽହଂ ପ୍ରିଯୋ ଜାତଃ କାରଣଂ ଵଦ ମେ ପ୍ରଭୋ
ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଉପରେ ଆମର ଭକ୍ତି ଅନେକ ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; କିପରି ଆମେ ତୁମର ପ୍ରିୟ ହେଲି, ଏହାର କାରଣ କହ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ନୃସିଂହ ଉଵାଚ। କଥଯାମି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକାଗ୍ରମାନସଃ । ଭକ୍ତେର୍ଯତ୍କାରଣଂ ଵତ୍ସ ପ୍ରିଯତ୍ଵସ୍ଯ ଚ ଯତ୍ପୁନଃ
ନରସିଂହ କହିଲେ: ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଆମେ କହିବି; ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣ; ଭକ୍ତିର କାରଣ ଏବଂ ପ୍ରିୟତ୍ୱର କାରଣ ଆମେ ଆଉ କହିବି।
ପୁରା କସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜସ୍ଯାପି ଜାତସ୍ତ୍ଵଂ ନାପ୍ଯଧୀତଵାନ୍ । ନାମ୍ନା ତୁ ଵସୁଦେଵୋ ହି ଵେଶ୍ଯାଯାମତି ଲଂପଟଃ
ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ତୁମେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅ ନୁହଁନ୍ତି, ପଠିବା ଶିଖିବା କିଛି କରିନଥିଲା। ତୁମର ନାମ ଥିଲା ବସୁଦେବ, ଏବଂ ତୁମେ ଏକ ବେଶ୍ୟାର ପୁଅ ଥିଲା, ଅତି ଲାଲସାପୂର୍ଣ୍ଣ।
ତସ୍ମିନ୍ଜନ୍ମନି ନୈଵଂ ଚ ଚକାର ସୁକୃତଂ କିଯତ୍ । ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମଧୁ ଘୃତଂ ଚୈଵ ଵେଶ୍ଯାସଂଗମଲାଲସଃ
ସେ ଜନ୍ମରେ ତୁମେ କିଛି ଭଲ କାମ କରିନଥିଲା। ମଧୁ ଓ ଘିଅ ଖାଇ ଏବଂ ବେଶ୍ୟାଙ୍କ ସହ ମିଶିବା ପାଇଁ ଅତି ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲା।
ମଦ୍ଵ୍ରତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେନ ଭକ୍ତିର୍ଜାତା ତଵାନଘ । ପ୍ରହ୍ଲାଦୋଵାଚ। ଵିସ୍ତରାଦ୍ଵଦ ଦେଵେଶ କସ୍ଯ ପୁତ୍ରସ୍ଯ କିଂ ଵ୍ରତମ୍
ମୋର ବ୍ରତର ଶକ୍ତିରେ ତୁମର ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ହେ ନିର୍ମଳ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ: ଦେବେଶ, ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହ, କେଉଁଠି ପୁଅ, କେଉଁ ବ୍ରତ?
ଵେଶ୍ଯାଯାଂ ଵର୍ତମାନେନ କଥଂଚିଦ୍ଧି କୃତଂ ମଯା । ମମୋପରି କୃପାଂ କୃତ୍ଵା ସର୍ଵଂ କଥଯ ସାଂପ୍ରତମ୍
ବେଶ୍ୟା ସହ ରହିବା ସମୟରେ କିପରି ମୁଁ ଏହି କାମ କରିଥିଲି। ମୋପରେ ଦୟା କରି, ଏବେ ସବୁ କଥା କହ।
ନୃସିଂହ ଉଵାଚ। ସୃଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ତୁ ପୁରା ବ୍ରହ୍ମା ଚକ୍ରେ ହ୍ଯେତଦନୁତ୍ତମମ୍ । ମଦ୍ଵ୍ରତସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେନ ନିର୍ମିତଂ ସଚରାଚରମ୍
ନୃସିଂହ କହିଲେ: ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କରିଥିଲେ। ମୋ ବ୍ରତର ଶକ୍ତିରେ ସବୁ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ।
ଈଶ୍ଵରେଣ ଵ୍ରତଂ ଚୀର୍ଣଂ ଵଧାର୍ଥଂ ତ୍ରିପୁରସ୍ଯଚ । ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯପ୍ରଭାଵେନ ତ୍ରିପୁରସ୍ତୁ ନିପାତିତଃ
ଈଶ୍ୱର ଏହି ବ୍ରତ କରିଥିଲେ ତ୍ରିପୁରାର ନାଶ ପାଇଁ। ବ୍ରତର ଶକ୍ତିରେ ତ୍ରିପୁରା ପତିତ ହୋଇଥିଲା।
ଅନ୍ଯୈଶ୍ଚ ବହୁଭିର୍ଦେଵୈରୃଷିଭିଶ୍ଚ ପୁରାତନୈଃ । ରାଜଭିଶ୍ଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୈର୍ଵିହିତଂ ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁରାତନ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କରିଥିଲେ।
ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵେନ ସର୍ଵେ ସିଦ୍ଧିମଵାପ୍ନୁଯୁଃ । ମମ ତେ ଵୈ ପ୍ରିଯା ଜାତା ଦିଵି ଭୋଗାନନେକଶଃ
ଏହି ବ୍ରତର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ସ୍ୱର୍ଗରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଛ।
ଭୁକ୍ତ୍ଵା ମଯି ଵିଲୀନାସ୍ତୁ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତ୍ଵଂ ଵିଶସ୍ଵ ମାମ୍ । କାର୍ଯାର୍ଥମଵତାରସ୍ତେ ମଚ୍ଛରୀରତ୍ପୃଥଗ୍ଯତଃ
ସେଗୁଡିକୁ ଉପଭୋଗ କରି, ସବୁ ମୋତେ ଲିନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରବେଶ କର। କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ତୁମର ଅବତାର ମୋ ଶରୀରରୁ ଅଲଗା।
ନ ତେଷାଂ ପୁନରାଵୃତ୍ତିର୍ମହାକଲ୍ପଶତୈରପି । ଦରିଦ୍ରୋ ଲଭତେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଧନଦସ୍ଯ ଚ ଯାଦୃଶୀ
ସେମାନେ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ମହାକଳ୍ପ ଶତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏକ ଦରିଦ୍ର ଲୋକ କୁବେରଙ୍କ ପରି ଧନ ଲାଭ କରେ।
ତତଃ କାମୀ ଲଭେତ୍କାମଂ ରାଜ୍ଯାର୍ଥୀ ରାଜ୍ଯମୁତ୍ତମମ୍ । ଆଯୁଷ୍କାମୋ ଲଭେଦାଯୁର୍ଯାଦୃଶଂ ଚ ଶିଵସ୍ଯ ହି
ତାପରେ, ଯେଉଁଠି ଇଚ୍ଛା କରେ ସେ ଇଚ୍ଛା ପାଉଛି, ରାଜ୍ୟ ଚାହେଁଥିବା ଉତ୍ତମ ରାଜ୍ୟ ପାଉଛି, ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଚାହେଁଥିବା ଶିବଙ୍କ ପରି ଆୟୁ ପାଉଛି।
ଅଵୈଧଵ୍ଯକରଂ ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ ପୁତ୍ରଦଂ ଭାଗ୍ଯଦଂ ତଥା । ଧନଧାନ୍ଯକରଂ ଚୈଵ ତଥାଶୋକଵିନାଶନମ୍
ଏହା ଜନନୀମାନେ ପାଇଁ ବିଧବା ହେବାରୁ ମୁକ୍ତି, ପୁଅ, ଭାଗ୍ୟ, ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ।
ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଵା ପୁରୁଷା ଵାପି କୁର୍ଵଂତି ଵ୍ରତମୁତ୍ତମମ୍ । ତେଭ୍ଯୋ ଦଦାମ୍ଯହଂ ସୌଖ୍ଯଂ ଭୁକ୍ତି ମୁକ୍ତି ଫଲଂ ତଥା
ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉ କି ପୁରୁଷ, ଯେଉଁଠି ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନେ ପାଇଁ ସୁଖ, ଭୋଗ ଓ ମୁକ୍ତି ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ବହୁନୋକ୍ତେନ କିଂ ଵତ୍ସ ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ ଫଲସ୍ଯ ହି । ମଦ୍ଵ୍ରତସ୍ଯ ଫଲଂ ଵକ୍ତୁଂ ନାହଂ ଶକ୍ତୋ ନ ଶଂକରଃ
ବହୁ କଥା କହିବାର କଣ ଆବଶ୍ୟକ, ପୁତ୍ର? ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ କହିପାରିବି ନାହିଁ, ଶଂକର ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉଵାଚ। ଭଗଵଂସ୍ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସାଦେନ ଶ୍ରୁତଂ ଵ୍ରତମନୁତ୍ତମମ୍ । ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ ଫଲଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ତ୍ଵଯି ମେ ଭକ୍ତି କାରଣମ୍
ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ: ଭଗବନ୍, ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ଏହି ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି। ଏହି ବ୍ରତର ଫଳ ଶୁଣିବାକୁ ମୋର ଭକ୍ତି ହିଁ କାରଣ।
ଅଧୁନା ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି ଵ୍ରତସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିଧିଂ ପରମ୍ । କସ୍ମିନ୍ମାସେ ଭଵେଦେଵ କସ୍ମିଂଶ୍ଚିଦ୍ଵାସରେ ପ୍ରଭୋ
ଏବେ ମୁଁ ଏହି ବ୍ରତର ଉତ୍ତମ ବିଧି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ହେ ପ୍ରଭୁ, କେଉଁ ମାସରେ ଓ କେଉଁ ଦିନରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ?
ଏତଦ୍ଵିସ୍ତରତୋ ଦେଵ ଵକ୍ତୁମର୍ହସି ସାଂପ୍ରତମ୍ । ଵିଧିନା ଯେନ ଵୈ ସ୍ଵାମିନ୍ସମଗ୍ରଫଲଭାଗ୍ଭଵେତ୍
ହେ ଦେବ, ଏହି କଥା ଏବେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହିବା ଉଚିତ। କେଉଁ ବିଧିରେ, ହେ ସ୍ୱାମୀ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଲାଭ କରିପାରିବ।
ନୃସିଂହ ଉଵାଚ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଵତ୍ସ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକମନା ଵ୍ରତମ୍ । ଵୈଶାଖେସିତ ପକ୍ଷେ ତୁ ଚତୁର୍ଦଶ୍ଯାଂ ସମାଚରେତ୍
ନୃସିଂହ କହିଲେ: ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ପୁତ୍ର, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଏହି ବ୍ରତକୁ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୁଣ। ବୈଶାଖ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ଚତୁର୍ଦଶୀ ତାରିଖରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ।
ମମାଵିର୍ଭାଵସଂଯୁକ୍ତଂ ମମ ସଂତୁଷ୍ଟିକାରଣମ୍ । ଶୃଣୁ ପୁତ୍ର ମମୋତ୍ପତ୍ତିଂ ଭକ୍ତାନାଂ ସୁଖହେତଵେ
ମୋର ପ୍ରକଟ ହେବା ଓ ମୋର ସନ୍ତୁଷ୍ଟିର କାରଣ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ପୁତ୍ର। ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ସୁଖ ପାଇଁ ମୋର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା ଶୁଣ।
ପଶ୍ଚିମାଯାଂ ଦିଶାଯାଂ ଚ ସଂଜାତଂ କାରଣାଂତରାତ୍ । ମୌଲିସ୍ତାନମିଦଂ କ୍ଷେତ୍ରଂ ପଵିତ୍ରଂ ପାପନାଶନମ୍
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅନ୍ୟ କାରଣରୁ ଏହି ମୌଳିସ୍ଥାନ କ୍ଷେତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; ଏହା ପବିତ୍ର ଓ ପାପ ନାଶ କରେ।