ତତ୍ର ଦିଵ୍ଯା ତ୍ରିପଥଗା ପ୍ରଥମଂ ତୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା । ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦପାକ୍ରାଂତା ସପ୍ତଧା ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ତିନି ମୁଖି ନଦୀ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରୁ ବାହାରି, ସେ ସାତଟି ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ।
ଵଟୋଦକା ସା ନଲିନୀ ପାର୍ଵତୀ ଚ ସରସ୍ଵତୀ । ଜଂବୂନଦୀ ଚ ସୀତା ଚ ଗଂଗା ସିଂଧୁଶ୍ଚ ସପ୍ତମୀ
ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ବଟୋଦକା, ନଳିନୀ, ପାର୍ବତୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଜମ୍ବୁନଦୀ, ସୀତା ଏବଂ ସପ୍ତମ ହେଉଛି ଗଙ୍ଗା ସିନ୍ଧୁ।
ଅଚିଂତ୍ଯା ଦିଵ୍ଯସଂଜ୍ଞା ସା ପ୍ରଭାଵୈଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତା । ଉପାସ୍ଯତେ ଯତ୍ର ସତ୍ରଂ ସହସ୍ରଯୁଗପର୍ଯଯେ
ସେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ ବିଶେଷ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ; ଏହି ସ୍ଥାନରେ ହଜାର ଯୁଗ ଶେଷରେ ବଡ଼ ସଭାରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଦୃଶ୍ଯାଦୃଶ୍ଯା ଚ ଭଵତି ତତ୍ରତତ୍ର ସରସ୍ଵତୀ । ଏତା ଦିଵ୍ଯାଃ ସପ୍ତଗଂଗାସ୍ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ସରସ୍ୱତୀ କେବେ କେବେ ଦେଖାଯାଏ, କେବେ କେବେ ଦେଖାଯାଏନି; ଏହି ସପ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ରକ୍ଷାଂସି ଵୈ ହିମଵତୀ ହେମକୂଟେ ଚ ଗୁହ୍ଯକାଃ । ସର୍ପା ନାଗାଶ୍ଚ ନିଷଧେ ଗୋକର୍ଣଂ ଚ ତପୋଵନମ୍
ହିମବତ ପର୍ବତରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଥାନ୍ତି, ହେମକୂଟରେ ଗୁହ୍ୟକମାନେ, ନିଷଧରେ ସର୍ପ ଓ ନାଗମାନେ; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏକ ତପୋବନ।
ଦେଵାସୁରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଶ୍ଵେତଃ ପର୍ଵତମୁଚ୍ଯତେ । ଗଂଧର୍ଵା ନିଷଧେ ନିତ୍ଯଂ ନୀଲେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯସ୍ତଥା
ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତକୁ ପର୍ବତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସଦା ନିଷଧରେ ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ନୀଳ ପର୍ବତରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଶୃଂଗଵାଂସ୍ତୁ ମହାଭାଗା ଦେଵାନାଂ ପ୍ରତିସଂଚରଃ । ଇତ୍ଯେତାନି ମହାଭାଗାଃ ସପ୍ତଵର୍ଷାଣି ଭାଗଶଃ
ଶୃଙ୍ଗବାନ୍ ପର୍ବତ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଅତି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରୟ; ଏଭଳି ଏହି ସପ୍ତଟି ଭାଗ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକର ନିଜସ୍ୱ ଅଂଶ ଅଛି।
ଭୂତାନ୍ଯୁପନିଵିଷ୍ଟାନି ଗତିମଂତି ଧ୍ରୁଵାଣି ଚ । ତେଷାମୃଦ୍ଧିର୍ବହୁଵିଧା ଦୃଶ୍ଯତେ ଦେଵମାନୁଷା
ସେଠାରେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଜୀବମାନେ ବସିଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ଦେବତା ଓ ମାନବ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଅଶକ୍ଯଂ ପରିସଂଖ୍ଯାତୁଂ ଶ୍ରଦ୍ଧେ ଯା ତୁ ଵିଭୂଷିତା । ଯାଂ ତୁ ପୃଚ୍ଛଥ ମାଂ ଵିପ୍ରା ଦିଵ୍ଯମେନାଂ ଶଶାକୃତିମ୍
ହେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ, ଯାହା ଶୋଭିତ ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ଗଣନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ; କିନ୍ତୁ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦିବ୍ୟ ଶଶାକାକୃତି ଭୂମି ବିଷୟରେ ପଚାରୁଛ, ସେଥିପାଇଁ ମୋତେ ପଚାରୁଛ।
ପାର୍ଶ୍ଵେ ଶଶସ୍ଯ ଦ୍ଵେ ଵର୍ଷେ ଉକ୍ତେ ଯେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ । କର୍ଣେ ତୁ ନାଗଦ୍ଵୀପଶ୍ଚ କାଶ୍ଯପଦ୍ଵୀପ ଏଵ ଚ
ଶଶାକାକୃତି ଭୂମିର ପାଖରେ ଦୁଇଟି ଭାଗ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଭାଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କାନ୍ଠିରେ ନାଗଦ୍ୱୀପ ଓ କାଶ୍ୟପଦ୍ୱୀପ ଅଛି।
କର୍ଣଦ୍ଵୀପଶିଲୋ ଵିପ୍ରାଃ ଶ୍ରୀମାନ୍ମଲଯପର୍ଵତଃ । ଏତଦ୍ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଦ୍ଵୀପସ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯତେ ଶଶିସଂସ୍ଥିତମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, କାନ୍ଠି ଭାଗରେ ଅଛି ଶ୍ରୀମାନ୍ ମଲୟପର୍ବତ; ଏହି ଦ୍ୱୀପର ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ ଶଶାକାକୃତି ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଋଷଯ ଊଚୁଃ-। ମେରୋରଥୋତ୍ତରଂ ପଶ୍ଚାତ୍ପୂର୍ଵମାଚକ୍ଷ୍ଵ ସୂତତଃ । ନିଖିଲେନ ମହାବୁଦ୍ଧ ମାଲ୍ଯଵଂତଂ ଚ ପର୍ଵତମ୍
ଋଷିମାନେ କହିଲେ: ହେ ସୂତ, ମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର, ପଶ୍ଚିମ ଓ ପୂର୍ବ ଭାଗ ବିଷୟରେ ଏବଂ ମାଲ୍ୟବନ୍ତ ପର୍ବତ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆମକୁ କୁହ।
ସୂତ ଉଵାଚ-। ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ନୀଲସ୍ଯ ମେରୋଃ ପାର୍ଶ୍ଵେ ତଥୋତ୍ତରେ । ଉତ୍ତରାଃ କୁରଵୋ ଵିପ୍ରାଃ ପୁଣ୍ଯାଃ ସିଦ୍ଧନିଷେଵିତାଃ
ସୂତ କହିଲେ: ନୀଳ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ମେରୁ ପର୍ବତର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଉତ୍ତର କୁରୁମାନେ ବସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସିଦ୍ଧମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ତତ୍ର ଵୃକ୍ଷା ମଧୁଫଲା ନିତ୍ଯପୁଷ୍ପଫଲୋପଗାଃ । ପୁଷ୍ପାଣି ଚ ସୁଗଂଧୀନି ରସଵଂତି ଫଲାନି ଚ
ସେଠାରେ ଗଛମାନେ ମଧୁ ଭରା ଫଳ ଦିଅନ୍ତି, ସଦା ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଶୋଭିତ; ଫୁଲ ଗୁଡ଼ିକ ସୁଗନ୍ଧିତ ଏବଂ ଫଳ ରସଭରା।
ସର୍ଵକାମଫଲାସ୍ତତ୍ର କେଚିଦ୍ଵୃତ୍ଯା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଅପରେ କ୍ଷୀରିଣୋ ନାମ ଵୃକ୍ଷାସ୍ତତ୍ର ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଉଥିବା ଗଛ ଅଛି, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ; ଏଉଁଠି ଅନ୍ୟ ଗଛ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହାକୁ କ୍ଷୀରବୃକ୍ଷ ବୋଲାଯାଏ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ।
ପ୍ରକ୍ଷରଂତି ସଦା କ୍ଷୀରଂ ତତ୍ର ସର୍ଵେଽମୃତୋପମମ୍ । ଵସ୍ତ୍ରାଣି ଚ ପ୍ରସୂଯଂତେ ଫଲେଷ୍ଵାଭରଣାନି ଚ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷୀରବୃକ୍ଷରୁ ସଦା ଅମୃତ ସମାନ ଦୁଧ ବହିଯାଏ; ଫଳରେ ପୋଶାକ ଓ ଅଳଙ୍କାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ସର୍ଵା ମଣିମଯୀ ଭୂମିଃ ସୂକ୍ଷ୍ମକାଂଚନଵାଲୁକା । ସର୍ଵର୍ତୁସୁଖସଂସ୍ପର୍ଶା ନିଷ୍ଫଲାଶ୍ଚ ତପୋଧନାଃ
ସମସ୍ତ ଭୂମି ମଣିରେ ତିଆରି, ସୁକ୍ଷ୍ମ ସୁନାର ବାଲି ରହିଛି। ସବୁ ଋତୁରେ ଏଠାରେ ସୁଖଦ ଛୁଆଁ ମିଳେ, ଏଠାର ତପସ୍ୱୀମାନେ କେବେ ତପସ୍ୟାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭବନ୍ତି ନାହିଁ।
ଦେଵଲୋକଚ୍ଯୁତାଃ ସର୍ଵେ ଜାଯଂତେ ତତ୍ର ମାନଵାଃ । ଶୁକ୍ଲାଭିଜନସଂପନ୍ନାଃ ସର୍ଵସୁପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦେବଲୋକରୁ ତଳେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ଶୁଭ୍ର ବଂଶ ଓ ଧନ-ସମ୍ପତି ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
ମିଥୁନାନି ଚ ଜାଯଂତେ ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚାପ୍ସରସୋପମାଃ । ତେଷାଂ ତେ କ୍ଷୀରିଣାଂ କ୍ଷୀରଂ ପିବଂତ୍ଯମୃତସଂନିଭମ୍
ଏଠାରେ ଦମ୍ପତିମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଏଠାର ଜିଅମାନେ ଅପ୍ସରାମାନେ ପରି ଅତି ସୁନ୍ଦର। ସେମାନେ ଦୁଧାଳ ଗାଈର ଦୁଧ ପିଉଛନ୍ତି, ଯାହା ଅମୃତ ସମାନ ମିଠା।
ମିଥୁନଂ ଜାଯତେ କାଲେ ସମଂତାଚ୍ଚ ପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧତେ । ତୁଲ୍ଯରୂପଗୁଣୋପେତଂ ସମଵେଶଂ ତଥୈଵ ଚ
ଏଠାରେ ଦମ୍ପତି ଠିକ୍ ସମୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ବଢ଼ନ୍ତି। ଦୁହେଁ ସମାନ ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଭରପୂର, ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକତାରେ ରହନ୍ତି।
ଏକମେଵାନୁରୂପଂ ଚ ଚକ୍ରଵାକସମଂ ଦ୍ଵିଜାଃ । ନିରାମଯାଶ୍ଚ ତେ ଲୋକା ନିତ୍ଯଂ ମୁଦିତମାନସାଃ
ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଯୋଗ୍ୟ ସାଥୀ ରହିଛି, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ପରି। ସେମାନଙ୍କର ଲୋକ ରୋଗମୁକ୍ତ ଏବଂ ସବୁବେଳେ ମନ ଆନନ୍ଦରେ ରହେ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଦଶଵର୍ଷଶତାନି ଚ । ଜୀଵଂତି ତେ ମହାଭାଗା ନ ଚାନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ଜହତ୍ଯୁତ
ଏହି ଧନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଏବଂ ଦଶ ଶତ ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତି, ଏବଂ କେବେ ଏକାପରେ ଅନ୍ୟ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ଭାରୁଂଡା ନାମ ଶକୁନାସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣତୁଂଡା ମହାବଲାଃ । ତାନ୍ନିର୍ହରଂତୀହମୃତାନ୍ଦରୀଷୁ ପ୍ରକ୍ଷିପଂତି ଚ
ଏଠାରେ ଭାରୁଣ୍ଡ ନାମକ ପକ୍ଷୀ ଅଛନ୍ତି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଠୁଣ୍ଡ ଓ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେମାନେ ଅମୃତକୁ ଉଠାଇ ଗୁହାମାନେ ଭିତରେ ରଖିଦିଅନ୍ତି।
ଉତ୍ତରାଃକୁରଵୋ ଵିପ୍ରା ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତାସ୍ତେ ସମାସତଃ । ମେରୁପାର୍ଶ୍ଵମହଂ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯଥାତଥମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଉତ୍ତରକୁରୁ ଦେଶକୁ ଏପରି ସଂକ୍ଷେପରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଗଲା। ଏବେ ମୁଁ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ପାଖର ଦେଶ ବିଷୟରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ କହିବି।
ତସ୍ଯ ମୂର୍ଦ୍ଧାଭିଷେକସ୍ତୁ ଭଦ୍ରାଶ୍ଵସ୍ଯ ତପୋଧନାଃ । ଭଦ୍ରଶାଲଵନଂ ଯତ୍ର କାଲାମ୍ରାଶ୍ଚ ମହାଦ୍ରୁମାଃ
ଏଠାରେ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କର ମୁର୍ଦ୍ଧାଭିଷେକ ସ୍ଥାନ ଅଛି, ହେ ତପସ୍ୱୀମାନେ। ଏଠି ଭଦ୍ରଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ କଳା ଆମ୍ବ ଗଛ ଅଛି।
କାଲାମ୍ରାସ୍ତୁ ମହାଭାଗା ନିତ୍ଯଂପୁଷ୍ପଫଲାଃ ଶୁଭାଃ । ଦ୍ରୁମାଶ୍ଚ ଯୋଜନୋତ୍ସେଧାଃ ସିଦ୍ଧଚାରଣସେଵିତାଃ
ଏଠିର କଳା ଆମ୍ବ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ବହୁତ ଧନ୍ୟ, ସବୁବେଳେ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ଭରିଥାଏ, ଶୁଭ ଅଟୁଟ। ଏହି ଗଛମାନେ ଏକ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ, ଏଠିକୁ ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
ତତ୍ର ତେ ପୁରୁଷାଃ ଶ୍ଵେତାସ୍ତେଜୋଯୁକ୍ତମହାବଲାଃ । ସ୍ତ୍ରିଯଃ କୁମୁଦଵର୍ଣାଶ୍ଚ ସୁଂଦର୍ଯଃ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ସେଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ଶୁଭ୍ର ରଙ୍ଗର, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଜିଅମାନେ କୁମୁଦ ରଙ୍ଗର, ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ।
ଚଂଦ୍ରଵର୍ଣାଶ୍ଚତୁର୍ଵର୍ଣାଃ ପୂର୍ଣଚଂଦ୍ରନିଭାନନାଃ । ଚଂଦ୍ରଶୀତଲଗାତ୍ରାଶ୍ଚ ନୃତ୍ଯଗୀତଵିଶାରଦାଃ
ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ରଙ୍ଗର, ଚାରି ପ୍ରକାର ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି, ମୁହଁ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ଦେହ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶୀତଳ, ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ପାରଙ୍ଗତ।
ଦଶଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ତତ୍ରାଯୁର୍ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ । କାଲାମ୍ରରସପୀତାସ୍ତେ ନିତ୍ଯଂ ସଂସ୍ଥିତଯୌଵନାଃ
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଠାରେ ଆୟୁଷ୍ୟ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ। ସେମାନେ କଳା ଆମ୍ବର ରସ ପିଇ ସବୁବେଳେ ଯୌବନରେ ରହନ୍ତି।
ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ନୀଲସ୍ଯ ନିଷଧସ୍ଯୋତ୍ତରେଣ ତୁ । ସୁଦର୍ଶନୋ ନାମ ମହାନ୍ଜଂବୂଵୃକ୍ଷଃ ସନାତନଃ
ନୀଳ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ନିଷଧ ପାହାଡ଼ର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ମହା ଜାମ୍ବୁ ଗଛ ଅଛି, ଯାହା ସଦା ଅବିନାଶୀ।