ପଶ୍ଯଂତି ନହି ଦୁର୍ଵୃତ୍ତୈଃ ଶକ୍ଯୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମହେଶ୍ଵରଃ । ତସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ଶିଖରାତ୍କ୍ଷୀରଧାରା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦୁଧର ଧାରା ବହୁଛି।
ଵିଶ୍ଵରୂପାତ୍ପରମିତା ଭୀମନିର୍ଘାତନିସ୍ଵନା । ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯତମୈର୍ଜୁଷ୍ଟା ଗଂଗା ଭାଗୀରଥୀ ଶୁଭା
ବିଶ୍ୱରୂପ ପରି ବିଶାଳ ଓ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ହେଉଥିବା ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା, ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଦୁହିଁ ପୁଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ପ୍ଲଵଂତୀ ଚ ପ୍ରଵେଗେନ ହ୍ରଦେ ଚଂଦ୍ରମସଃ ଶୁଭେ । ତଯା ହ୍ଯୁତ୍ପାଦିତଃ ପୁଣ୍ଯଃ ସ ହ୍ରଦଃ ସାଗରୋପମଃ
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ବହି ଶୁଭ ଚନ୍ଦ୍ରସରୋବରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ସରୋବର, ସାଗର ସମାନ ବିଶାଳ, ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଇଛି।
ତାଂ ଧାରଯାମାସ ତଦା ଦୁର୍ଦ୍ଧରାଂ ପର୍ଵତୈରପି । ଶତଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଶିରସୈଵ ପିନାକଧୃକ୍
ତାପରେ ପିନାକଧାରୀ ଶିବ, ଯିଏ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ଧାରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ଦୁର୍ଧରା ଗଙ୍ଗାକୁ ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କଲେ।
ମେରୋସ୍ତୁ ପଶ୍ଚିମେ ପାର୍ଶ୍ଵେ କେତୁମାଲୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଜଂବୂଖଂଡେ ତୁ ତତ୍ରୈଵ ମହାଜନପଦୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କେତୁମାଳ ନାମକ ଦେଶ ଅଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ। ସେଠାରେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ବଡ଼ ଜନପଦ ଅଛି।
ଆଯୁର୍ଦଶସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତତ୍ର ସତ୍ତମାଃ । ସୁଵର୍ଣଵର୍ଣାଶ୍ଚ ନରା ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚାପ୍ସରସାଂ ସମାଃ
ସେଠାରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଲୋକମାନଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ। ପୁରୁଷମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣୀ ଓ ନାରୀମାନେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ପରି।
ଅନାମଯା ଵୀତଶୋକା ନିତ୍ଯଂ ମୁଦିତମାନସାଃ । ଜାଯଂତେ ମାନଵାସ୍ତତ୍ର ନିସ୍ତପ୍ତକନକପ୍ରଭାଃ
ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ରହନ୍ତି। ସେଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ଆଭାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଗଂଧମାଦନଶୃଂଗେଷୁ କୁବେରଃ ସହ ରାକ୍ଷସୈଃ । ସଂଵୃତୋପ୍ସରସାଂ ସଂଘୈର୍ମୋଦତେ ଗୁହ୍ଯକାଧିପଃ
ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ କୁବେର, ଗୁହ୍ୟକ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି।
ଗଂଧମାଦନପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ପରେ ଵିଗତପାତକାଃ । ଏକାଦଶସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ପରମାଯୁଷଃ
ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁଷ୍ୟ ଏଗାର ହଜାର ବର୍ଷ।
ତତ୍ର କୃଷ୍ଣା ନରା ଵିପ୍ରାସ୍ତେଜୋଯୁକ୍ତା ମହାବଲାଃ । ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚୋତ୍ପଲପତ୍ରାଭାଃ ସର୍ଵାଃ ସୁପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ସେଠାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପୁରୁଷମାନେ କଳା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ନାରୀମାନେ ଉତ୍ପଳ ପତ୍ର ପରି ଆଭାମୟ, ସମସ୍ତେ ଅତି ସୁନ୍ଦର।
ନୀଲୋତ୍ପଲଧରଂ ଶ୍ଵେତଂ ଶ୍ଵେତାଦ୍ଧୈରଣ୍ଯକଂ ଵରମ୍ । ଵର୍ଷମୈରାଵତଂ ଵିପ୍ରା ନାନାଜନପଦାଵୃତମ୍
ସେଠାରେ ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଧଳା ଭୂମି, ଧଳା ଏବଂ ସୁନା ଭୂମି ଅଛି, ଏବଂ ଏଇରାବତ ନାମକ ଅଞ୍ଚଳ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଅନେକ ଜନପଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଧନୁଖଂଡେଃ ମହାଭାଗା ଦ୍ଵେ ଵର୍ଷେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ । ଇଲାଵୃତ୍ତଂ ମଧ୍ଯଗଂ ତୁ ପଂଚଵର୍ଷାଣି ଚୈଵ ହି
ଧନୁଖଣ୍ଡରେ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ଦୁଇଟି ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି—ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର। ମଧ୍ୟରେ ଇଲାବୃତ ଅଛି, ଏବଂ ମୋଟେ ପାଞ୍ଚଟି ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି।
ଉତ୍ତରୋତ୍ତରମେତେଭ୍ଯୋ ଵର୍ଷମୁଦ୍ରିଚ୍ଯତେ ଗୁଣୈଃ । ଆଯୁଃ ପ୍ରମାଣମାରୋଗ୍ଯଂ ଧର୍ମତଃ କାମତୋଽର୍ଥତଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀଠାରୁ ଗୁଣରେ ଅଧିକ—ଆୟୁଷ୍ୟ, ଆକାର, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଧନରେ।
ସମନ୍ଵିତାନି ଭୂତାନି ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସତ୍ତମାଃ । ଏଵମେଷା ମହାଭାଗାଃ ପର୍ଵତୈଃ ପୃଥିଵୀ ଚିତା
ଏହି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ। ଏଭଳି, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ପୃଥିବୀ ପାହାଡ଼ମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ହେମକୂଟସ୍ତୁ ସୁମହାନ୍କୈଲାସୋ ନାମ ପର୍ଵତଃ । ତତ୍ର ଵୈଶ୍ରଵଣୋ ଦେଵୋ ଗୁହ୍ଯକୈଃ ସହ ମୋଦତେ
ହେମକୂଟ ନାମକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼, ଯାହାକୁ କୈଳାସ କୁହାଯାଏ। ସେଠାରେ ବୈଶ୍ରବଣ ଦେବତା ଗୁହ୍ୟକମାନେ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ଅସ୍ତ୍ଯୁତ୍ତରେଣ କୈଲାସଂ ମୈନାକଂ ପର୍ଵତଂ ପ୍ରତି । ହିରଣ୍ଯଶୃଂଗଃ ସୁମହାନ୍ଦିଵ୍ଯୋ ମଣିମଯୋ ଗିରିଃ
କୈଳାସର ଉତ୍ତରେ, ମୈନାକ ପାହାଡ଼ ଦିଗରେ, ହିରଣ୍ୟଶୃଙ୍ଗ ନାମକ ବଡ଼ ଓ ଦିବ୍ୟ ମଣିମୟ ପାହାଡ଼ ଅଛି।
ତସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵେ ମହଦ୍ଦିଵ୍ଯଂ ଶୁଭ୍ରଂ କାଂଚନଵାଲୁକମ୍ । ରମ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁସରୋ ନାମ ଯତ୍ର ରାଜା ଭଗୀରଥଃ
ସେ ପାହାଡ଼ ପାଖରେ ଦିବ୍ୟ ଓ ଶୁଭ୍ର ସୁନା ବାଲିର ଏକ ବଡ଼ ଶୋଭାମୟ ସରୋବର ଅଛି, ଯାହାକୁ ବିଷ୍ଣୁସର କୁହାଯାଏ, ସେଠାରେ ରାଜା ଭାଗୀରଥ ବସିଥିଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭାଗୀରଥୀଂ ଗଂଗାମୁଵାସ ବହୁଲାଃ ସମାଃ । ଯୂପା ମଣିମଯାସ୍ତତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରାଶ୍ଚାପି ହିରଣ୍ମଯାଃ
ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗାକୁ ଦେଖି ରାଜା ଭାଗୀରଥ ବହୁ ବର୍ଷ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ। ସେଠାରେ ମଣିମୟ ଯୂପ ଓ ସୁନାର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି।
ତତ୍ରେଷ୍ଟ୍ଵା ତୁ ଗତଃ ସିଦ୍ଧିଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷୋ ମହାଯଶାଃ । ସ୍ରଷ୍ଟା ଭୂତିପତିର୍ଯତ୍ର ସର୍ଵଲୋକୈଃ ସନାତନଃ
ସେଠାରେ ବଡ଼ ଯଶସ୍ବୀ ଏବଂ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯଜ୍ଞ କରି ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ସମସ୍ତ ଜଗତ ସହିତ ଚିରକାଳ ରହୁଥିବା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ଭୃତିର ନାଥଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।
ଉପାସ୍ଯତେ ତିଗ୍ମତେଜା ଯତ୍ର ଭୂତଃ ସମଂତତଃ । ନରନାରାଯଣୌ ବ୍ରହ୍ମା ମନୁଃ ସ୍ଥାଣୁଶ୍ଚ ପଂଚମଃ
ସେଠାରେ ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ବୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୂଜା କରାଯାଏ; ଏଠି ନର ଓ ନାରାୟଣ, ବ୍ରହ୍ମା, ମନୁ ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ଥିବା ସ୍ଥାଣୁ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ତତ୍ର ଦିଵ୍ଯା ତ୍ରିପଥଗା ପ୍ରଥମଂ ତୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତା । ବ୍ରହ୍ମଲୋକାଦପାକ୍ରାଂତା ସପ୍ତଧା ପ୍ରତିପଦ୍ଯତେ
ସେଠାରେ ଦିବ୍ୟ ତିନି ମୁଖି ନଦୀ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକରୁ ବାହାରି, ସେ ସାତଟି ଧାରାରେ ବିଭକ୍ତ ହୁଏ।
ଵଟୋଦକା ସା ନଲିନୀ ପାର୍ଵତୀ ଚ ସରସ୍ଵତୀ । ଜଂବୂନଦୀ ଚ ସୀତା ଚ ଗଂଗା ସିଂଧୁଶ୍ଚ ସପ୍ତମୀ
ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ବଟୋଦକା, ନଳିନୀ, ପାର୍ବତୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଜମ୍ବୁନଦୀ, ସୀତା ଏବଂ ସପ୍ତମ ହେଉଛି ଗଙ୍ଗା ସିନ୍ଧୁ।
ଅଚିଂତ୍ଯା ଦିଵ୍ଯସଂଜ୍ଞା ସା ପ୍ରଭାଵୈଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତା । ଉପାସ୍ଯତେ ଯତ୍ର ସତ୍ରଂ ସହସ୍ରଯୁଗପର୍ଯଯେ
ସେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଦିବ୍ୟ ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ ବିଶେଷ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ; ଏହି ସ୍ଥାନରେ ହଜାର ଯୁଗ ଶେଷରେ ବଡ଼ ସଭାରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
ଦୃଶ୍ଯାଦୃଶ୍ଯା ଚ ଭଵତି ତତ୍ରତତ୍ର ସରସ୍ଵତୀ । ଏତା ଦିଵ୍ଯାଃ ସପ୍ତଗଂଗାସ୍ତ୍ରିଷୁଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତାଃ
ସରସ୍ୱତୀ କେବେ କେବେ ଦେଖାଯାଏ, କେବେ କେବେ ଦେଖାଯାଏନି; ଏହି ସପ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଗଙ୍ଗା ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ରକ୍ଷାଂସି ଵୈ ହିମଵତୀ ହେମକୂଟେ ଚ ଗୁହ୍ଯକାଃ । ସର୍ପା ନାଗାଶ୍ଚ ନିଷଧେ ଗୋକର୍ଣଂ ଚ ତପୋଵନମ୍
ହିମବତ ପର୍ବତରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବସିଥାନ୍ତି, ହେମକୂଟରେ ଗୁହ୍ୟକମାନେ, ନିଷଧରେ ସର୍ପ ଓ ନାଗମାନେ; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏକ ତପୋବନ।
ଦେଵାସୁରାଣାଂ ସର୍ଵେଷାଂ ଶ୍ଵେତଃ ପର୍ଵତମୁଚ୍ଯତେ । ଗଂଧର୍ଵା ନିଷଧେ ନିତ୍ଯଂ ନୀଲେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷଯସ୍ତଥା
ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ୱେତ ପର୍ବତକୁ ପର୍ବତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସଦା ନିଷଧରେ ଓ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ନୀଳ ପର୍ବତରେ ବସିଥାନ୍ତି।
ଶୃଂଗଵାଂସ୍ତୁ ମହାଭାଗା ଦେଵାନାଂ ପ୍ରତିସଂଚରଃ । ଇତ୍ଯେତାନି ମହାଭାଗାଃ ସପ୍ତଵର୍ଷାଣି ଭାଗଶଃ
ଶୃଙ୍ଗବାନ୍ ପର୍ବତ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଏକ ଅତି ପବିତ୍ର ଆଶ୍ରୟ; ଏଭଳି ଏହି ସପ୍ତଟି ଭାଗ ଅତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକର ନିଜସ୍ୱ ଅଂଶ ଅଛି।
ଭୂତାନ୍ଯୁପନିଵିଷ୍ଟାନି ଗତିମଂତି ଧ୍ରୁଵାଣି ଚ । ତେଷାମୃଦ୍ଧିର୍ବହୁଵିଧା ଦୃଶ୍ଯତେ ଦେଵମାନୁଷା
ସେଠାରେ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ଜୀବମାନେ ବସିଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କର ଦେବତା ଓ ମାନବ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ।
ଅଶକ୍ଯଂ ପରିସଂଖ୍ଯାତୁଂ ଶ୍ରଦ୍ଧେ ଯା ତୁ ଵିଭୂଷିତା । ଯାଂ ତୁ ପୃଚ୍ଛଥ ମାଂ ଵିପ୍ରା ଦିଵ୍ଯମେନାଂ ଶଶାକୃତିମ୍
ହେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ, ଯାହା ଶୋଭିତ ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ଗଣନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ; କିନ୍ତୁ ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଦିବ୍ୟ ଶଶାକାକୃତି ଭୂମି ବିଷୟରେ ପଚାରୁଛ, ସେଥିପାଇଁ ମୋତେ ପଚାରୁଛ।
ପାର୍ଶ୍ଵେ ଶଶସ୍ଯ ଦ୍ଵେ ଵର୍ଷେ ଉକ୍ତେ ଯେ ଦକ୍ଷିଣୋତ୍ତରେ । କର୍ଣେ ତୁ ନାଗଦ୍ଵୀପଶ୍ଚ କାଶ୍ଯପଦ୍ଵୀପ ଏଵ ଚ
ଶଶାକାକୃତି ଭୂମିର ପାଖରେ ଦୁଇଟି ଭାଗ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ଭାଗ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; କାନ୍ଠିରେ ନାଗଦ୍ୱୀପ ଓ କାଶ୍ୟପଦ୍ୱୀପ ଅଛି।