ଇଦଂ ତୁ ଭାରତଂ ଵର୍ଷଂ ତତୋ ହୈମଵତଂ ପରମ୍ । ହେମକୂଟାତ୍ପରଂ ଚୈଵ ହରିଵର୍ଷଂ ପ୍ରଚକ୍ଷତେ
ଏହା ହେଉଛି ଭାରତ ଭୂମି, ତା'ପରେ ହିମବତ୍ ଅଞ୍ଚଳ; ହେମକୂଟ ପରେ ହରିବର୍ଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଦକ୍ଷିଣେନ ତୁ ନୀଲସ୍ଯ ନିଷଧସ୍ଯୋତ୍ତରେଣ ଚ । ପ୍ରାଗାଯତୋ ମହାଭାଗା ମାଲ୍ଯଵାନ୍ନାମ ପର୍ଵତଃ
ନୀଳ ପାହାଡ଼ର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ନିଷଧର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ମହାନ ମାଲ୍ୟବତ୍ ପାହାଡ଼ ପ୍ରସାରିତ।
ତତଃ ପରଂ ମାଲ୍ଯଵତଃ ପର୍ଵତୋ ଗଂଧମାଦନଃ । ପରିମଂଡଲସ୍ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ମେରୁଃ କନକପର୍ଵତଃ
ତାହା ପରେ ମାଲ୍ୟବତ ପର୍ବତର ଉତ୍ତରେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଅଛି । ଏହି ଦୁଇଟି ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଲାକାର ସୁନା ପର୍ବତ ମେରୁ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଆଦିତ୍ଯତରୁଣାଭାସୋ ଵିଧୂମ ଇଵ ପାଵକଃ । ଯୋଜନାନାଂ ସହସ୍ରାଣି ଚତୁରଶୀତିରୁଚ୍ଛ୍ରିତଃ
ଏହା ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଧୂଆଁ ନଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଏ । ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଚଉରାଶି ହଜାର ଯୋଜନ ।
ଅଧସ୍ତାଚ୍ଚତୁରଶୀତିର୍ଯୋଜନାନାଂ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଊର୍ଧ୍ଵମଧଶ୍ଚ ତିର୍ଯକ୍ଚ ଲୋକାନାଵୃତ୍ଯ ତିଷ୍ଠତି
ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହା ତଳକୁ ମଧ୍ୟ ଚଉରାଶି ହଜାର ଯୋଜନ ଯାଏ । ଉପର, ତଳ ଓ ଚାରିପାଖରେ ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଆବୃତ କରି ଦଢ଼ିଅଛି ।
ତସ୍ଯ ପାର୍ଶ୍ଵେଷ୍ଵମୀ ଦ୍ଵୀପାଶ୍ଚତ୍ଵାରଃ ସଂସ୍ଥିତା ଦ୍ଵିଜାଃ । ଭଦ୍ରାଶ୍ଵଃ କେତୁମାଲଶ୍ଚ ଜଂବୂଦ୍ଵୀପଶ୍ଚ ସତ୍ତମାଃ
ଏହି ପର୍ବତର ପାଶରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଚାରିଟି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦ୍ୱୀପ ଅଛନ୍ତି—ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, କେତୁମାଳ ଓ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ।
ଉତ୍ତରାଶ୍ଚୈଵ କୁରୁଵଃ କୃତପୁଣ୍ଯ ପ୍ରତିଶ୍ରଯାଃ । ଵିହଂଗସୁମୁଖୋ ଯସ୍ତୁ ସୁପାର୍ଶ୍ଵସ୍ଯାତ୍ମଜଃ କିଲ
ଉତ୍ତରେ କୁରୁ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିବା ଲୋକମାନେ ରହନ୍ତି । ସେଠାରେ ସୁପାର୍ଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ ବିହଙ୍ଗସୁମୁଖ ଅଛନ୍ତି ।
ସ ଵୈ ଵିଚିଂତଯାମାସ ସୌଵର୍ଣାନ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଵାଯସାନ୍ । ମେରୁରୁତ୍ତମମଧ୍ଯାନାମଧମାନାଂ ଚ ପକ୍ଷିଣାମ୍
ସେ, ସୁନା ରଙ୍ଗର କାଉଁ ଦେଖି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମେରୁ କେଉଁଠି ଉତ୍ତମ, କେଉଁଠି ମଧ୍ୟମ, କେଉଁଠି ନିମ୍ନ—ଏହି ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ ।
ଅଵିଶେଷକରୋ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଦେନଂ ତ୍ଯଜାମ୍ଯହମ୍ । ତମାଦିତ୍ଯୋନୁପର୍ଯେତି ସତତଂ ଜ୍ଯୋତିଷାଂ ଵରଃ
ଏହା କୌଣସି ଭେଦ କରେନାହିଁ, ସେଇଥିରୁ ମୁଁ ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି । ଜ୍ୟୋତିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦା ଏହା ପଛରେ ଚାଲିଥାଏ ।
ଚଂଦ୍ରମାଶ୍ଚ ସନକ୍ଷତ୍ରୋ ଵାଯୁଶ୍ଚୈଵ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଃ । ସ ପର୍ଵତୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞା ଦିଵ୍ଯପୁଷ୍ପସମନ୍ଵିତଃ
ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାଙ୍କର ତାରାମଣ୍ଡଳ ସହିତ ଓ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରନ୍ତି । ଏହି ପର୍ବତ ଦେବତାମାନେ, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ।
ଭଵନୈରାଵୃତୈଃ ସର୍ଵୈଃ ର୍ଜାଂବୂନଦମଯୈଃ ଶୁଭୈଃ । ତତ୍ର ଦେଵଗଣା ଵିପ୍ରା ଗଂଧର୍ଵାସୁରରାକ୍ଷସାଃ
ଏହା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୁଭ ଜମ୍ବୁ ସୁନାର ମହଳରେ ଘେରାଯାଇଛି । ସେଠାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଅଛନ୍ତି ।
ଅପ୍ସରୋଗଣସଂଯୁକ୍ତାଃ ଶୈଲେ କ୍ରୀଡଂତି ସର୍ଵଦା । ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମା ଚ ରୁଦ୍ରଶ୍ଚ ଶକ୍ରଶ୍ଚାପି ସୁରେଶ୍ଵରଃ
ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ ଏମାନେ ସଦା ପର୍ବତରେ ଖେଳନ୍ତି । ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।
ସମେତ୍ଯ ଵିଵିଧୈର୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଯଜଂତେଽନେକ ଦକ୍ଷିଣୈଃ । ତୁଂବୁରୁର୍ନାରଦଶ୍ଚୈଵ ଵିଶ୍ଵାଵସୁର୍ହାହା ହୂହୂଃ
ସେମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ପୂଜା ଓ ଅନେକ ଦାନ ସହ କରନ୍ତି । ତୁମ୍ବୁରୁ, ନାରଦ, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ହାହା ଓ ହୂହୂ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି ।
ଅଭିଗମ୍ଯାମରଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ସ୍ତୁଵଂତି ଵିଵିଧୈଃ ସ୍ତଵୈଃ । ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ମହାତ୍ମାନଃ କଶ୍ଯପଶ୍ଚ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଅମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରି, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି । ସପ୍ତ ମହାର୍ଷି ଓ ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି ।
ତତ୍ର ଗଚ୍ଛଂତି ଭଦ୍ରଂ ଵଃ ସଦା ପର୍ଵଣି ପର୍ଵଣି । ତସ୍ଯୈଵ ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ଯୁଶନା କାଵ୍ଯୋ ଦୈତ୍ଯୈର୍ମହୀଯତେ
ସେମାନେ ସଦା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବ ଅବସରରେ ସେଠାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ତୁମେ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ । ସେଠାରେ ମେରୁର ଶିଖରରେ ଉଶନା କାବ୍ୟଙ୍କୁ ଦାଇତ୍ୟମାନେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି ।
ତସ୍ଯ ହୈମାନି ରତ୍ନାନି ତସ୍ଯୈତେ ରତ୍ନପର୍ଵତାଃ । ତସ୍ମାତ୍କୁବେରୋ ଭଗଵାଂଶ୍ଚତୁର୍ଥଂ ଭାଗମଶ୍ନୁତେ
ଏହାର ରତ୍ନ ସୁନାର, ଏହିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ରତ୍ନପର୍ବତ । ଏହିଥିରୁ ଭଗବାନ କୁବେର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ।
ତତଃ କଲାଂଶଂ ଵିତ୍ତସ୍ଯ ମନୁଷ୍ଯେଭ୍ଯଃ ପ୍ରଯଚ୍ଛତି । ପର୍ଵତସ୍ଯାଂତରେ ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵର୍ତୁକୁସୁମୈଶ୍ଚିତମ୍
ସେଠାରୁ ସେ ମାନବମାନେକୁ ଧନର ଏକ ଅଂଶ ଦେଇଥାନ୍ତି । ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି ।
କର୍ଣିକାରଵନଂ ରମ୍ଯଂ ଶିଲାଜାଲସମୁଚ୍ଛ୍ରିତମ୍ । ତତ୍ର ସାକ୍ଷାତ୍ପଶୁପତିର୍ଦିଵ୍ଯଭୂତୈଃ ସମାଵୃତଃ
ସେଠାରେ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛର ରମ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅଛି, ପାଶାଣ ଗୁଛରେ ଉଚ୍ଚତାରେ ଥିବା । ସେଠାରେ ପଶୁପତି ଭଗବାନ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସହ ବସିଛନ୍ତି ।
ଉମାସହାଯୋଭଗଵାନ୍ରମତେ ଭୂତଭାଵନଃ । କର୍ଣିକାରମଯୀଂ ମାଲାଂ ବିଭ୍ରଦାପାଦଲଂବିନୀମ୍
ଉମାଙ୍କ ସହ ଭଗବାନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଆଉଁଠୁ ଆଉଁଠି ଲମ୍ବିଥିବା କର୍ଣ୍ଣିକାର ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି ।
ତ୍ରିଭିର୍ନେତ୍ରୈଃ କୃତୋଦ୍ଦ୍ଯୋତସ୍ତ୍ରିଭିଃ ସୂର୍ଯୈରିଵୋଦିତୈଃ । ତମୁଗ୍ରତପସଃ ସିଦ୍ଧାଃ ସୁଵ୍ରତାଃ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ
ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁର ଆଲୋକରେ ତିନିଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ । ଘୋର ତପସ୍ୟା, ଉତ୍ତମ ବ୍ରତ ଓ ସତ୍ୟବାଦୀ ସିଦ୍ଧମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି ।
ପଶ୍ଯଂତି ନହି ଦୁର୍ଵୃତ୍ତୈଃ ଶକ୍ଯୋ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମହେଶ୍ଵରଃ । ତସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ଶିଖରାତ୍କ୍ଷୀରଧାରା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ
ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ଥିବା ଲୋକମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରୁ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଦୁଧର ଧାରା ବହୁଛି।
ଵିଶ୍ଵରୂପାତ୍ପରମିତା ଭୀମନିର୍ଘାତନିସ୍ଵନା । ପୁଣ୍ଯାପୁଣ୍ଯତମୈର୍ଜୁଷ୍ଟା ଗଂଗା ଭାଗୀରଥୀ ଶୁଭା
ବିଶ୍ୱରୂପ ପରି ବିଶାଳ ଓ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ହେଉଥିବା ଭାଗୀରଥୀ ଗଙ୍ଗା, ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଦୁହିଁ ପୁଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ପ୍ଲଵଂତୀ ଚ ପ୍ରଵେଗେନ ହ୍ରଦେ ଚଂଦ୍ରମସଃ ଶୁଭେ । ତଯା ହ୍ଯୁତ୍ପାଦିତଃ ପୁଣ୍ଯଃ ସ ହ୍ରଦଃ ସାଗରୋପମଃ
ସେ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ବହି ଶୁଭ ଚନ୍ଦ୍ରସରୋବରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେ ସରୋବର, ସାଗର ସମାନ ବିଶାଳ, ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଇଛି।
ତାଂ ଧାରଯାମାସ ତଦା ଦୁର୍ଦ୍ଧରାଂ ପର୍ଵତୈରପି । ଶତଂ ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଶିରସୈଵ ପିନାକଧୃକ୍
ତାପରେ ପିନାକଧାରୀ ଶିବ, ଯିଏ ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ ଧାରିପାରିବେ ନାହିଁ, ସେ ଦୁର୍ଧରା ଗଙ୍ଗାକୁ ଶତ ହଜାର ବର୍ଷ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଧାରଣ କଲେ।
ମେରୋସ୍ତୁ ପଶ୍ଚିମେ ପାର୍ଶ୍ଵେ କେତୁମାଲୋ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଜଂବୂଖଂଡେ ତୁ ତତ୍ରୈଵ ମହାଜନପଦୋ ଦ୍ଵିଜାଃ
ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କେତୁମାଳ ନାମକ ଦେଶ ଅଛି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ। ସେଠାରେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ବଡ଼ ଜନପଦ ଅଛି।
ଆଯୁର୍ଦଶସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ତତ୍ର ସତ୍ତମାଃ । ସୁଵର୍ଣଵର୍ଣାଶ୍ଚ ନରା ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚାପ୍ସରସାଂ ସମାଃ
ସେଠାରେ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଲୋକମାନଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ। ପୁରୁଷମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣୀ ଓ ନାରୀମାନେ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ପରି।
ଅନାମଯା ଵୀତଶୋକା ନିତ୍ଯଂ ମୁଦିତମାନସାଃ । ଜାଯଂତେ ମାନଵାସ୍ତତ୍ର ନିସ୍ତପ୍ତକନକପ୍ରଭାଃ
ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ସଦା ଆନନ୍ଦିତ ମନରେ ରହନ୍ତି। ସେଠାରେ ପୁରୁଷମାନେ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନାର ଆଭାରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଗଂଧମାଦନଶୃଂଗେଷୁ କୁବେରଃ ସହ ରାକ୍ଷସୈଃ । ସଂଵୃତୋପ୍ସରସାଂ ସଂଘୈର୍ମୋଦତେ ଗୁହ୍ଯକାଧିପଃ
ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ କୁବେର, ଗୁହ୍ୟକ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି।
ଗଂଧମାଦନପାର୍ଶ୍ଵେ ତୁ ପରେ ଵିଗତପାତକାଃ । ଏକାଦଶସହସ୍ରାଣି ଵର୍ଷାଣାଂ ପରମାଯୁଷଃ
ଗନ୍ଧମାଦନ ପାହାଡ଼ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆୟୁଷ୍ୟ ଏଗାର ହଜାର ବର୍ଷ।
ତତ୍ର କୃଷ୍ଣା ନରା ଵିପ୍ରାସ୍ତେଜୋଯୁକ୍ତା ମହାବଲାଃ । ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚୋତ୍ପଲପତ୍ରାଭାଃ ସର୍ଵାଃ ସୁପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ସେଠାରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ପୁରୁଷମାନେ କଳା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ନାରୀମାନେ ଉତ୍ପଳ ପତ୍ର ପରି ଆଭାମୟ, ସମସ୍ତେ ଅତି ସୁନ୍ଦର।