ଆପ ଊଚୁଃ। ଏଵଂ ଭଵତୁ ଲୋକେଶ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦସି ନଃ ପ୍ରଭୋଃ । ମୋକ୍ଷସ୍ଯ ସମଯଂ ନସ୍ତ୍ଵଂ ସଂଚିଂତଯିତୁମର୍ହସି
ଜଳମାନେ କହିଲେ: ଯେପରି ଆପଣ ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ଲୋକନାଥ, ଏହିପରି ହେଉ। ଆମ ପାଇଁ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ଆପଣ ବିଚାର କରନ୍ତୁ।
ତ୍ଵଂ ହି ଦେଵେଂଦ୍ର ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ପରମା ଗତିଃ । କୋଽନ୍ଯେଭ୍ଯୋ ହି ପ୍ରସାଦୋଽପି ଯଃ କୃଚ୍ଛ୍ରାନ୍ନଃ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ। ଆମେ ଯେଉଁ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଛୁ, ତାହା ଅନ୍ୟ କେହି ଦେଇପାରିବେ କି?
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ଅଲ୍ପମେଵ ମତିଂ କୃତ୍ଵା ଯୋ ନରୋ ବୁଦ୍ଧିମୋହିତଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯଦି କେହି ପୁରୁଷ ଅବିବେକରେ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ନେଇ କାମ କରେ—
ଶ୍ଲେଷ୍ମମୂତ୍ରପୁରୀଷାଣି ଯୁଷ୍ମାସୁ ପ୍ରତିମୋକ୍ଷତି । ତମେଵ ଯାସ୍ଯତି କ୍ଷିପ୍ରଂ ତତ୍ରୈଵ ଚ ନିଵତ୍ସ୍ଯତି । ତତୋ ଵୈ ଭଵିତା ମୋକ୍ଷ ଇତି ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ଵଃ
ସେ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ କଫ, ପେଶାବ ଓ ପଖାନ୍ଡ ପକାଇବ; ସେ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଯିବ ଓ ସେଠାରେ ରହିବ। ତାପରେ ମୁକ୍ତି ହେବ; ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ କହୁଛି।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ତତୋ ଵିମୁଚ୍ଯ ଦେଵେଂଦ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ସୁରେଶ୍ଵରି । ଗତାତିହୃଷ୍ଟୋ ଦେଵେଶୋ ହ୍ଯଭଵଦ୍ଦେଵଶାସନାତ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ: ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ଓ ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଏଵଂ ଶକ୍ରେଣ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ପୁରା ଯୁଗେ । ଅସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ତ୍ରିଦିଵଂ ଯଯୌ
ଏଭଳି ପୁରାତନ କାଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ; ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ତପସ୍ୟା କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଅଶ୍ଵମେଧଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଵିପାପ୍ମା ସମପଦ୍ଯତ । ଇତି ସାଭ୍ରମତୀ ତୀର୍ଥେ ଵାର୍ତ୍ରଘ୍ନୀଯଂ ନଗାତ୍ମଜେ
ତାପରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହିପରି, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ହେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ବୃତ୍ରଘ୍ନୀର ମହିମା।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ। ଵାର୍ତ୍ରଘ୍ନୀମାହାତ୍ମ୍ଯଂନାମାଷ୍ଟଷଷ୍ଟ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାରେ, ବୃତ୍ରଘ୍ନୀର ମହିମା ନାମକ ଏକଶଏଠାରି ଅଠରୁ ଅଧିକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ମହେଶ ଉଵାଚ। ତତଃପରଂ ଦେଵନଦୀ ଵାର୍ତ୍ରଘ୍ନୀ ସଂଗମାତ୍କିଲ । ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଭଦ୍ରଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସାଗରଂ ଵରୁଣାଲଯମ୍
ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ: ତାପରେ, ଦେବୀ ନଦୀ ବୃତ୍ରଘ୍ନୀ ସଂଗମରୁ ଭଦ୍ରା ସହିତ ଭଳି ଭଳି ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସମୁଦ୍ରୋଽପି ତଯା ତାଵଦାଗମ୍ଯ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା । ସାଭ୍ରମତ୍ଯାନୁରାଗେଣ କୃତଵାନ୍ପ୍ରିଯମେଲନମ୍
ସାଗର ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ତାଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସିଲେ; ଭଲପାଇବାର ଆକର୍ଷଣରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।
ଭଦ୍ରା ଵାପି ସୁଭଦ୍ରା ଯା ଵଯସ୍ଯା ସା ନଦୀ ପୁରା । ସହାଯମକରୋନ୍ମାର୍ଗେ ସାକ୍ଷାତ୍ଶ୍ରୀରୂପଧାରିଣୀ
ଭଦ୍ରା କିମ୍ବା ସୁଭଦ୍ରା, ଯିଏ ପୂର୍ବରୁ ତାଙ୍କର ସଂଗିନୀ ଥିଲେ, ସେ ନଦୀ ଶ୍ରୀର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ପଥରେ ସହଯୋଗୀ ହେଲେ।
ତଯୋସ୍ତୁସଂଗମଃ ପୁଣ୍ଯଃ ସାଗରସ୍ଯୋତ୍ତରେ ତଟେ । ତତ୍ର ତୀର୍ଥେ ନରଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ମୃଷ୍ଟଂ ଵାରି ଦଦାତି ଯଃ
ସେମାନଙ୍କର ସଂଗମ ସାଗରର ଉତ୍ତର ତଟରେ ପବିତ୍ର। ସେଠାରେ ଯେଉଁ ମଣିଷ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଦାନ କରେ—
ନମସ୍କୃତ୍ଯ ଵରାହାଯ ଵାରୁଣଂ ସ୍ଥାନମାପ୍ନୁଯାତ୍ । ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତେନ ମାର୍ଗେଣ ସାଗରମ୍
ବରାହଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇଲେ, ବାରୁଣଙ୍କ ନିବାସକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ସେହି ପଥରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସାଗରକୁ ଗଲେ।
ଜିତ୍ଵା ଵୈ ଦାନଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଦେଵାନାଂ ପରିପଂଥିନଃ । ଦେଵୋ ଯଜ୍ଞଵରାହଶ୍ଚ ସଂକ୍ଷୋଭ୍ଯ ମକରାଲଯମ୍ । କ୍ରୀଡିତ୍ଵା ସୁଚିରଂ କାଲଂ କର୍ଦମାଲେନ ନିର୍ଯଯୌ
ସମସ୍ତ ଦାନବମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବମାନଙ୍କର ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ଜିତି, ଦେବତା ଯଜ୍ଞବରାହ ମକରମାନଙ୍କ ନିବାସକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଖେଳି, କାଦାରୁ ବାହାରିଲେ।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ। ଦେଵ ଯଜ୍ଞଵରାହସ୍ଯ ସାଭ୍ରମତ୍ଯାଂ ପ୍ରଵେଶନମ୍ । ନିର୍ଗମଂ କର୍ଦମାଲେନ ବ୍ରୂହି ତ୍ଵଂ ମମ ଵିସ୍ତରାତ୍
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ଦେବ, ଯଜ୍ଞବରାହଙ୍କର ମେଘାବୃତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବେଶ ଓ କାଦାରୁ ବାହାରିବା ବିଷୟରେ ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ କହ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ଅଂତର୍ଭୂ କ୍ରୀଡିତମିଦଂ ଵରାହସ୍ଯ ହରେଃ ପୁରା । ତତ୍ସର୍ଵଂ କଥଯିଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ନଗନଂଦିନି
ମହାଦେବ କହିଲେ: ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ବରାହ ହରି ଭୂମିର ଭିତରେ ଖେଳିଥିଲେ; ଏହା ସମସ୍ତ କଥା ଆମେ କହିବି, ତୁମେ ଶୁଣ, ପାହାଡ଼ର ଝିଅ।
ଯୋଽଯଂ ଵୈ ଭଗଵାନ୍ସାକ୍ଷାଦ୍ଧୃତଵାନ୍ସୂକରଂ ଵପୁଃ । ଦେଵାନାଂ କାର୍ଯସିଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ରୂପଂ ଧୃତ୍ଵା ସୁରେଶ୍ଵରଃ
ଏହି ଭଗବାନ, ସୂକର ରୂପକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଧରିଥିଲେ; ଦେବମାନଙ୍କର କାମ ସାଧନା ପାଇଁ ସେ ରୂପ ନେଇଥିଲେ, ହେ ସୁରେଶ୍ବର।
ଧୃତ୍ଵା ଵୈ ପୃଥିଵୀଂ ଦେଵୀଂ ନିର୍ଗତଃ କର୍ଦମାଲଯମ୍ । ତତ୍ର ତୀର୍ଥଂ ମହଜ୍ଜାତଂ ଵରାହାଖ୍ଯଂ ତୁ ସୁଂଦରି
ପୃଥିବୀ ଦେବୀକୁ ଉଠାଇ, ସେ କାଦାରୁ ବାହାରିଲେ; ସେଠାରେ ବରାହ ନାମରେ ଏକ ବଡ଼ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
ତତ୍ର ସ୍ନାତି ନରୋ ଯସ୍ତୁ ମୁକ୍ତିଭାକ୍ସ ନ ସଂଶଯଃ । ଅତ୍ର ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ପିତୄଣାଂ ମୁକ୍ତିହେତଵେ । ଵିମୁକ୍ତସ୍ତୈଃ ସମଂ ଲୋକଂ ପ୍ରଯାତି ସୁଖଦଂ ମହତ୍
ଯେଉଁ ଜଣେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଏଠାରେ ପିତୃମାନଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ସହିତ ମୁକ୍ତି ହୋଇ, ବଡ଼ ଏବଂ ସୁଖଦ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତର। ଖଂଡେ ଵାରାହତୀର୍ଥଂନାମୈକୋନସପ୍ତତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତର ଖଣ୍ଡରେ, ବରାହତୀର୍ଥ ନାମକ ଏକ ଶତ ଉନସପ୍ତତି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା, ପଚପଞ୍ଚାଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ସଂହିତାରେ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ଶୃଣୁ ଦେଵି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଵ୍ରତଂ ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯଦୁର୍ଲଭମ୍ । ଯଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୁଚ୍ଯତେ ଲୋକୋ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଦିପାତକାତ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ: ଦେବୀ, ଶୁଣ, ଆମେ ତୁମକୁ ଏକ ଉପବାସ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ତିନି ଲୋକରେ ଦୁର୍ଲଭ; ଏହା ଶୁଣିଲେ, ଲୋକ ମହାପାପ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ହୁଏ।
ଉତ୍ପତିଃ ସ୍ଵପ୍ରକାଶସ୍ଯ ଭକ୍ତାନାଂ ସୁଖହେତଵେ । ତିଥିର୍ଵାପି ସମାସୋ ଵୈ ସଂଜାତଃ ପୁଣ୍ଯକାରକଃ
ସ୍ୱପ୍ରକାଶ ଭଗବାନଙ୍କର ଉତ୍ପତି ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ସୁଖ ପାଇଁ ହେଲା; ତିଥି କିମ୍ବା ମାସ ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ, ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥିଲା।
ଯସ୍ଯ ନାମ ଗୃଣନ୍ଦେଵି ମୁକ୍ତିଂ ଲଭତି ଶାଶ୍ଵତୀମ୍ । ସ ଏଵ ପରମାତ୍ମା ଚ କାରଣାନାଂ ଚ କାରଣମ୍
ହେ ଦେବୀ, ଯେଉଁ ଜଣେ ତାଙ୍କର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ସେ ହିଁ ପରମାତ୍ମା ଏବଂ ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ।
ଵିଶ୍ଵାତ୍ମା ଵିଶ୍ଵରୂପୀ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ । ଦ୍ଵାଦଶାର୍କା ଧୃତା ଯେନ ନୃସିଂହେନ ମହାତ୍ମନା । ସ ଏଵ ପ୍ରକଟୀଜାତୋ ଭକ୍ତାନାଂ ଶମଭୀପ୍ସଯା
ସେ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ରୂପର ଧାରୀ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ; ମହାତ୍ମା ନରସିଂହ ଯେଉଁ ଦ୍ୱାଦଶ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ସେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ଶାନ୍ତି ଚାହିଁ ଖୋଲା ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ।
ପାର୍ଵତ୍ଯୁଵାଚ। ଅଵତାରା ହ୍ଯସଂଖ୍ଯାତାଃ କଥିତାଃ ସୁରସତ୍ତମ । ନୃସିଂହାଖ୍ଯଂ ପରଂ ଧାମ ଵଦ ଵିଶ୍ଵେଶ୍ଵର ପ୍ରଭୋ । ଯେନ ଵିଜ୍ଞାନମାତ୍ରେଣ ସୁଖ ଲୋକମଵାପ୍ନୁଯାତ୍
ପାର୍ବତୀ କହିଲେ: ହେ ସୁରମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅସଂଖ୍ୟ ଅବତାର ବିବର୍ଣ୍ତି ହୋଇଛି; ହେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ବର ପ୍ରଭୁ, ନରସିଂହ ନାମକ ପରମ ଧାମ ବିଷୟରେ କହ, ଯାହା ଜାଣିଲେ କେବଳ ବୁଝିବାରେ ଏକ ସୁଖଦ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଂ ହତ୍ଵା ଦେଵଦେଵଂ ଜଗଦ୍ଗୁରୁମ୍ । ସୁଖାସୀନଂ ତଦୁତ୍ସଂଗେ ସ୍ଥିତୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ: ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ମାରି, ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ, ଜଗତର ଗୁରୁ, ତାଙ୍କ ଉତ୍ସଙ୍ଗରେ ସୁଖରେ ବସି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦୋ ଜ୍ଞାନିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ପିତୄହଂତାରମୁତ୍ତମମ୍
ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ପିତାକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଉଵାଚ। ନମସ୍ତେ ଭଗଵନ୍ଵିଷ୍ଣୋ ନୃସିଂହାଦ୍ଭୁତରୂପିଣେ । ତ୍ଵଦ୍ଭକ୍ତୋହଂ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ ତ୍ଵାଂ ପୃଚ୍ଛାମି ଚ ତତ୍ଵତଃ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ: ନମସ୍କାର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ, ନରସିଂହ, ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପଧାରୀ; ଆମେ ତୁମର ଭକ୍ତ, ହେ ସୁରମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରୁଛି।
ସ୍ଵାମିଂସ୍ତ୍ଵଯି ମମାଭିନ୍ନା ଭକ୍ତିର୍ଜାତା ହ୍ଯନେକଧା । କଥଂ ତେଽହଂ ପ୍ରିଯୋ ଜାତଃ କାରଣଂ ଵଦ ମେ ପ୍ରଭୋ
ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଉପରେ ଆମର ଭକ୍ତି ଅନେକ ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି; କିପରି ଆମେ ତୁମର ପ୍ରିୟ ହେଲି, ଏହାର କାରଣ କହ, ହେ ପ୍ରଭୁ।
ନୃସିଂହ ଉଵାଚ। କଥଯାମି ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଶୃଣୁଷ୍ଵୈକାଗ୍ରମାନସଃ । ଭକ୍ତେର୍ଯତ୍କାରଣଂ ଵତ୍ସ ପ୍ରିଯତ୍ଵସ୍ଯ ଚ ଯତ୍ପୁନଃ
ନରସିଂହ କହିଲେ: ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଆମେ କହିବି; ଏକାଗ୍ର ମନରେ ଶୁଣ; ଭକ୍ତିର କାରଣ ଏବଂ ପ୍ରିୟତ୍ୱର କାରଣ ଆମେ ଆଉ କହିବି।