ନିମଂତ୍ର୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନାନାଦେଶୋଦ୍ଭଵାନପି । ଅଥ ଵେନ ଇଯାଜାସାଵଶ୍ଵମେଧେନ ଭୂପତିଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ତାପରେ ବେନ ରାଜା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ଦାନାନ୍ଯଦାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ନାନାରୂପାଣ୍ଯନେକଶଃ । ଜଗାମ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ସକାଯୋ ଜଗତୀପତିଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଲେ। ଜଗତର ନାୟକ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହିତ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ ଧର୍ମାତ୍ମା ନିତ୍ଯମେଵ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଏତଦ୍ଵଃ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଚରିତ୍ରଂ ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୃଥୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ସଦା ନିୟତ ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି, ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ଚରିତ୍ର।
ସର୍ଵପାପପ୍ରଶମନଂ ସର୍ଵଦୁଃଖଵିନାଶନମ୍ । ପୃଥୁରେଵ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ପୃଥ୍ଵୀଂ ପ୍ରଶାସତି
ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନଶ୍ୱ କରେ। ସେଇ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୃଥୁ ରାଜା ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେନ ସମଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଦୁଦୋହ ନୃପସତ୍ତମଃ । ପ୍ରଜାସ୍ତୁ ରଂଜିତାସ୍ତେନ ପୁଣ୍ଯଧର୍ମାନୁକର୍ମଭିଃ
ତିନି ଲୋକ ସହିତ ସମାନ ଭାବେ ପୃଥିବୀକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଦୁହନ କଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଓ ଧର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଭୂମିଖଣ୍ଡମନୁତ୍ତମମ୍ । ପ୍ରଥମଂ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡଂ ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଭୂମିଖଂଡକମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଅତି ଉତ୍ତମ ଭୂମିଖଣ୍ଡର ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି। ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡ, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ଭୂମିଖଣ୍ଡ।
ଭୂମିଖଂଡସ୍ଯମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କଥଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପୁନଃ । ଅସ୍ଯ ଖଂଡସ୍ଯ ଵୈ ଶ୍ଲୋକଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ନରୋତ୍ତମଃ
ମୁଁ ପୁଣି ଏହି ଭୂମିଖଣ୍ଡର ମହିମା କହିବି। ଏହି ଖଣ୍ଡର ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଯିଏ ଶୁଣେ, ସେ ମହାନ ପୁରୁଷ।
ଦିନସ୍ଯୈକସ୍ଯ ଵୈ ପାପଂ ତସ୍ଯ ଚୈଵ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି । ଯୋ ନରୋ ଭାଵସଂଯୁକ୍ତୋଽଧ୍ଯାଯଂ ସଂଶୃଣୁତେ ସୁଧୀଃ
ଏହା ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ଏକ ଦିନର ପାପ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ଯିଏ ଭକ୍ତିସହିତ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣେ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷ।
ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୂଯତାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ । ଦତ୍ତସ୍ଯ ଗୋସହସ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ସୁପର୍ଵଣି
ମୁଁ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କଥା କହିବି, ଶୁଣନ୍ତୁ ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ। ଶୁଭ ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କଲେ ଯେପରି ଫଳ ମିଳେ,
ଯତ୍ଫଲଂ ତତ୍ପ୍ରଜାଯେତ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରସୀଦତି । ଅସ୍ଯ ପଦ୍ମପୁରାଣସ୍ଯ ପଠମାନସ୍ଯ ନିତ୍ଯଶଃ
ସେଇ ଫଳ ମିଳେ, ଓ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଏହି ପଦ୍ମପୁରାଣ ପଢେ,
କଲୌଯୁଗେ ତୁ ଵିଘ୍ନାଶ୍ଚ ନ ଜାଯଂତେ ନରସ୍ଯ ଵୈ । ଵ୍ଯାସ ଉଵାଚ- କସ୍ମାତ୍କଲୌ ନ ଜାଯଂତେ ଶୃଣ୍ଵାନସ୍ଯ ଚ ପଦ୍ମଜ
କଳିଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧା ଆସେନାହିଁ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ— କଳିଯୁଗରେ କାହିଁକି ଏହା ଶୁଣିବାରେ ବାଧା ନାହିଁ, ହେ ପଦ୍ମଜ?
ନରସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଯୁକ୍ତସ୍ଯ ନାନା ଵିଘ୍ନାଃ ସୁଦାରୁଣାଃ । ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ମଖସ୍ଯାପ୍ଯଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଯତ୍ଫଲଂ ପରିକଥ୍ଯତେ
ପୁଣ୍ୟଶୀଳ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ବାଧା ହୁଏନାହିଁ। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ— ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ,
ତତ୍ଫଲଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ତାତ ପୁରାଣେ ପଦ୍ମସଂଜ୍ଞକେ । ଅଶ୍ଵମେଧମଖଃ ପୁଣ୍ଯଃ କଲୌ ନୈଵ ପ୍ରଵର୍ତତେ
ସେଇ ଫଳ ପ୍ରିୟ, ପଦ୍ମନାମକ ପୁରାଣରେ ଦେଖାଯାଏ। ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଳିଯୁଗରେ ହୁଏନାହିଁ, ଯଦିଓ ଏହା ପୁଣ୍ୟମୟ।
ପୁରାଣଂ ଚାପି ଯତ୍ତଦ୍ଵଦଶ୍ଵମେଧସମଂ କିଲ । ଅଶ୍ଵମେଧସ୍ଯ ଯତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଗମୋକ୍ଷଫଲପ୍ରଦମ୍
ଏହି ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ସମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ,
ନ ଭୁଂଜଂତି ନରାଃ ପାପାଃ ପାପମାର୍ଗେଷୁ ସଂସ୍ଥିତାଃ । ପୁରାଣସ୍ଯାସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ପଦ୍ମସଂଜ୍ଞସ୍ଯ ସତ୍ତମ
ପାପୀ ମନୁଷ୍ୟ, ଯେଉଁମାନେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ, ସେମାନେ ଏହି ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତିନାହିଁ। ଏହି ପଦ୍ମନାମକ ପୁରାଣର ପୁଣ୍ୟ,
ଅଶ୍ଵମେଧସମଂ ପୁଣ୍ଯଂ ନ ଭୁଂଜଂତି କଲୌ ନରାଃ । କଲୌ ଯୁଗେ ନରୈଃ ପାପୈର୍ଗଂତଵ୍ଯଂ ନରକାର୍ଣଵମ୍
ଅଶ୍ୱମେଧ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ କଳିଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତିନାହିଁ। କଳିଯୁଗରେ ପାପୀମାନେ ନରକ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
କସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରୋଷ୍ଯଂତି ତତ୍ପୁଣ୍ଯଂ ଚତୁର୍ଵର୍ଗପ୍ରସାଧନମ୍ । ଯେନ ଶ୍ରୁତମିଦଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପୁରାଣଂ ପଦ୍ମସଂଜ୍ଞକମ୍
ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ପୁରାଣ ପଦ୍ମ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ଏମିତି ଧର୍ମମୟ ଗ୍ରନ୍ଥ କିଏ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହିଁବେ ନାହିଁ ?
ସର୍ଵଂ ହି ସାଧିତଂ ତେନ ଚତୁର୍ଵର୍ଗସ୍ଯ ସାଧନମ୍ । ଅଶ୍ଵମେଧାଦଯୋ ଯଜ୍ଞାସ୍ତସ୍ମାନ୍ନଷ୍ଟା ମହାମତେ
ଏହା ଦ୍ୱାରା ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଉପାୟ ସଫଳ ହୁଏ; ଏହି କାରଣରୁ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକ ଏବେ କରାଯାଉନାହିଁ।
କଲୌ ଯୁଗେ ଗତାଃ ସ୍ଵର୍ଗେ ସଵେଦାଃ ସାଂଗସସ୍ଵରାଃ । ଯଃ କୋପି ସତ୍ଵସଂପନ୍ନଃ ଶ୍ରଦ୍ଧାଵାନ୍ଭଗଵତ୍ପରଃ
କଳିଯୁଗରେ ବେଦ ସହ ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଓ ସ୍ୱର ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଳିଗଲା; ତଥାପି, ଯଦି କୌଣସି ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ ଓ ଭଗବତ୍ପ୍ରେମୀ ଉତ୍ତମ ମନୁଷ୍ୟ ଅଛନ୍ତି—
ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛତି ଧର୍ମାତ୍ମା ସପୁତ୍ରୋ ଭାର୍ଯଯା ସହ । ଶ୍ରଵଣାର୍ଥଂ ମହାଶ୍ରଦ୍ଧା ପୂର୍ଵଂ ତସ୍ଯ ପ୍ରଜାଯତେ
ଏମି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ, ପୁତ୍ର ଓ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସହିତ, ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି; ଏହି ଶ୍ରବଣ ପାଇଁ ବଡ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।
ଶୃଣ୍ଵାନସ୍ଯ ନରସ୍ଯାପି ମହାଵିଘ୍ନୋ ନ ସଂଚରେତ୍ । ଅଶ୍ରଦ୍ଧା ଜାଯତେ ପୂର୍ଵଂ ପାଠକସ୍ଯ ନରସ୍ଯ ଚ
ଯିଏ ଶୁଣନ୍ତି, ସେଠାରେ କୌଣସି ବଡ଼ ବାଧା ଆସେନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ପାଠ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରଥମେ ଅଶ୍ରଦ୍ଧା ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଲୋଭଶ୍ଚ ଜାଯତେ ତସ୍ଯ ଶୃଣ୍ଵାନସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ପ୍ରେଷିତୋ ଵିଷ୍ଣୁଦେଵେନ ମହାମୋହଃ ସ ଦାରୁଣଃ
ଏହି ଶ୍ରୋତାଙ୍କ ମନରେ ଲୋଭ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଥିବା ଏହି ଭୟଙ୍କର ମହାମୋହ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଅକରୋତ୍ସ ଵିନାଶଂ ତୁ ଶୃଣ୍ଵତଶ୍ଚାସ୍ଯ ନିତ୍ଯଶଃ । ଦୂଷକାଃ କୁତ୍ସକାଃ ପାପାଃ ସଂଭଵଂତି ଦିନେ ଦିନେ
ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ ଏହା ଶୁଣନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ନାଶ ଘଟାନ୍ତି; ପ୍ରତିଦିନ ଦୁଷକ, ନିନ୍ଦକ ଓ ପାପୀ ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି।
ଜ୍ଞାତଵ୍ଯଂ ତୁ ସୁବୁଦ୍ଧେନ ଵିଘ୍ନରୂପଂ ମମାଧୁନା । ସଂଜାତଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଵ୍ଯାସ ତଥା ହୋମଂ ସମାଚରେତ୍
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏହି ସମୟରେ ମୋ ପକ୍ଷରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବାଧାକୁ ଚିହ୍ନିବା ଉଚିତ, ହେ ବ୍ୟାସ, ଏହିପରି ହୋମ କରିବା ଦରକାର।
ଵୈଷ୍ଣଵୈଶ୍ଚ ମହାମଂତ୍ରୈର୍ଵିଷ୍ଣୁସୂକ୍ତୈଃ ସୁପୁଣ୍ଯଦୈଃ । ଵିଷ୍ଣୋରରାଟମଂତ୍ରେଣ ସହସ୍ରଶୀର୍ଷକେଣ ଚ
ବୈଷ୍ଣବ ମହାମନ୍ତ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ସୂକ୍ତ ଯାହା ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ବିଷ୍ଣୁର ଅରାଟ ମନ୍ତ୍ର ଓ ସହସ୍ରଶୀର୍ଷ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ—
ଇଦଂ ଵିଷ୍ଣୁ ସୁମଂତ୍ରେଣ ଆବ୍ରହ୍ମେଣ ପୁନଃ ପୁନଃ । ତ୍ର୍ଯଂବକେନ ଚ ମଂତ୍ରେଣ ହୋମମେଵଂ ସମାଚରେତ୍
ଏହି ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ତ୍ର, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ତ୍ରୟମ୍ବକ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପୁନଃପୁନଃ ଏହିପରି ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ବୃହତ୍ସାମ୍ନା ସୁମଂତ୍ରେଣ ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରକେଣ ଚ । ଯସ୍ଯ ଦେଵସ୍ଯ ଯୋ ହୋମସ୍ତସ୍ଯ ମଂତ୍ରେଣ ହୋମଯେତ୍
ବୃହତ୍ସାମ ମହାମନ୍ତ୍ର, ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ହୋମ, ସେହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରତିଲାଜ୍ଯୈଶ୍ଚ ପାଲାଶୈଃ ସମିଧୈରପି । ଗ୍ରହାଣାମପି କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ସ୍ଥାପନଂ ପୂଜନଂ ଦ୍ଵିଜ
ଏକ ଶତ ଅଠି ତିଳ ଓ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା, ପାଳାଶ କାଠି ସମିଧ ଭାବେ ଦେଇ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ବି ସ୍ଥାପନ ଓ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର, ହେ ଦ୍ୱିଜ।
ଵିଘ୍ନେଶଂ ପୂଜଯେତ୍ତତ୍ର ଶାରଦାଂ ଚ ସୁରେଶ୍ଵରୀମ୍ । ଜାତଵେଦାଂ ମହାମାଯାଂ ଚଂଡିକାଂ କ୍ଷେତ୍ରନାଯକମ୍
ସେଠାରେ ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର, ଶାରଦା ଦେବୀ, ଜାତବେଦା, ମହାମାୟା, ଚଣ୍ଡିକା ଓ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ତିଲୈଶ୍ଚ ତଂଦୁଲୈରାଜ୍ଯୈସ୍ତେଷାଂ ମଂତ୍ରସମୁଦ୍ଯତୈଃ । ଏଵଂ ହୋମଃ ପ୍ରକର୍ତ୍ତଵ୍ଯୋ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଦଦେଦ୍ଧନମ୍
ତିଳ, ଚାଉଳ ଓ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏଭଳି ହୋମ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଧନ ଦେବା ଦରକାର।