ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯୈଵ ପିତରଂ ଜ୍ଞାନତତ୍ପରମ୍ । ଧନୁରାଦାଯ ପୃଥ୍ଵୀଶଃ ସବାଣଂ ଯତ୍ନପୂର୍ଵକମ୍
ଏଭଳି କହି, ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ପୃଥିବୀର ରାଜା ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଲେ।
ଆଦିଦେଶ ଭଟାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଘୋଷଧ୍ଵଂ ଭୂତଲେ ମମ । ପାପମେଵ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ କର୍ମଣା ତ୍ରିଵିଧେନ ଵୈ
ସେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—'ମୋର ଆଜ୍ଞା ପୃଥିବୀରେ ଘୋଷଣା କର; କେହି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭାବରେ ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
କରିଷ୍ଯଂତି ଚ ଯତ୍ପାପଂ ଆଜ୍ଞାଂ ଵେନସ୍ଯ ଭୂପତେଃ । ଉଲ୍ଲଂଘ୍ଯ ଵଧ୍ଯତାଂ ସୋ ହି ଯାସ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେ କେହି ରାଜା ବେନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ପାପ କରିବ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପାଇବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଦାନମେଵ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚୈଵ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଯଜଧ୍ଵଂ ମାନଵାଃ ସର୍ଵେ ତନ୍ମନସ୍କା ଵିମତ୍ସରାଃ
ଦାନ ଦେବାକୁ ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍; ସମସ୍ତ ମଣିଷ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ।
ଏଵଂ ଶିକ୍ଷାଂ ପ୍ରଦତ୍ଵାସୌ ରାଜ୍ଯଂ ଭୃତ୍ଯେଷୁ ଵେନଜଃ । ନିଃକ୍ଷିପ୍ଯ ଚ ଗତୋ ଵିପ୍ରାସ୍ତପସୋର୍ଥେ ତପୋଵନମ୍
ଏଭଳି ଶିକ୍ଷା ଦେଇ, ବେନଙ୍କ ପୁଅ ରାଜ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଭୃତ୍ୟମାନେ ପାଖରେ ରଖି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ତପୋବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସର୍ଵାନ୍ଦୋଷାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସଂଯମ୍ଯ ଵିଷଯେନ୍ଦ୍ରିଯାନ୍ । ଶତଵର୍ଷପ୍ରମାଣଂ ଵୈ ନିରାହାରୋ ବଭୂଵ ହ
ସେ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଛାଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ବଶ କରି, ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ନ ଛାଡ଼ି ତପସ୍ୟା କଲେ।
ତପସା ତସ୍ଯ ଵୈ ତୁଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମା ପୃଥୁମୁଵାଚ ହ । ତପସ୍ତପସି କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କାରଣଂ ଵଦ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ପୃଥୁଙ୍କୁ କହିଲେ—'ତୁମେ ଏମିତି ତପସ୍ୟା ଉପରେ ତପସ୍ୟା କାହିଁକି କରୁଛ? ଏହାର କାରଣ ମୋତେ କହ।'
ପୃଥୁରୁଵାଚ- ଵେନ ଏଷ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପିତା ମେ କୀର୍ତିଵର୍ଦ୍ଧନଃ । ସମାଚରତି ଯଃ ପାପମସ୍ଯ ରାଜ୍ଯେ ନରାଧମଃ
ପୃଥୁ କହିଲେ—'ମୋ ବାପା ବେନ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ଓ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ; ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ ଯେ କେହି ପାପ କରେ, ସେ ସବୁଠୁ ନିଚ୍ଚ ମଣିଷ।'
ଶିରଶ୍ଛେତ୍ତା ଭଵତ୍ଵେଷ ତସ୍ଯ ଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ଅଦୃଷ୍ଟୈଶ୍ଚ ମହାଚକ୍ରୈର୍ହରିଃ ଶାସ୍ତା ଭଵେତ୍ସ୍ଵଯମ୍
'ତାଙ୍କର ଶିର କାଟିବାକୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜେ ହେଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟ ନ ଥିବା ବଡ଼ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ହରି ନିଜେ ଦଣ୍ଡ ଦେଉନ୍ତୁ।'
ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା କର୍ତୁଂ ଵାଂଛତି ପାତକମ୍ । ତେଷାଂ ଶିରାଂସି ତ୍ରୁଟ୍ଯଂତୁ ଫଲଂ ପକ୍ଵଂ ଯଥା ଦ୍ରୁମାତ୍
'ଯେମାନେ ମନେ, କାମରେ କିମ୍ବା କଥାରେ, କିମ୍ବା କାମରେ ପାପ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଗଛରୁ ପକା ଫଳ ପଡ଼ିବା ପରି ଖସିଯାଉ।'
ଏତଦେଵ ଵରଂ ମନ୍ଯେ ତ୍ଵତ୍ତଃ ଶୃଣୁ ସୁରେଶ୍ଵର । ପ୍ରଜାନାଂ ଦୋଷଭାଵେନ ନ ଲିପ୍ଯତି ପିତା ମମ
'ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଏହି ଦୟାକୁ ତୁମଠାରୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହେଁ—ମୋ ବାପା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହେଉ ନାହିଁ।'
ତଥା କୁରୁଷ୍ଵ ଦେଵେଶ ଵରଂ ଦାତୁଂ ଯଦୀଚ୍ଛସି । ଦଦସ୍ଵ ଉତ୍ତମଂ କାମଂ ଚତୁର୍ମୁଖନମୋଽସ୍ତୁ ତେ
'ଯଦି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ଏହି ଉତ୍ତମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର; ଚତୁର୍ମୁଖ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ।'
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ- ଏଵମସ୍ତୁ ମହାଭାଗ ପିତା ତେ ପୂତତାଂ ଗତଃ । ଵିଷ୍ଣୁନା ଶାସିତୋ ଵତ୍ସ ପୁତ୍ରେଣାପି ତ୍ଵଯା ପୃଥୋ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—'ଏହିପରି ହେଉ, ହେ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; ତୁମ ବାପା ପବିତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ତୁମ ପକ୍ଷରୁ ଶାସିତ।'
ଏଵଂ ପୃଥୁଂ ସମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଵରଂ ଦତ୍ଵା ଗତୋ ଵିଭୁଃ । ପୃଥୁରେଵ ସମାଯାତୋ ରାଜ୍ଯକର୍ମଣି ସଂସ୍ଥିତଃ
ଏଭଳି ପୃଥୁଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ସେ ମହାପ୍ରଭୁ ଚାଲିଗଲେ; ପୃଥୁ ଆସି ରାଜ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଗଲେ।
ଵୈନ୍ଯସ୍ଯ ରାଜ୍ଯେ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରାଃ ପାପଂ କଶ୍ଚିନ୍ନ ଚାଚରେତ୍ । ଯସ୍ତୁ ଚିଂତଯତେ ପାପଂ ତ୍ରିଵିଧେନାପି କର୍ମଣା
ବେନଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେହି ପାପ କରୁନଥିଲେ; ଯେ କେହି ମାତ୍ର ଭାବିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନେ, କଥାରେ କିମ୍ବା କାମରେ—
ଶିରଶ୍ଛେଦୋ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ଯଥାଚକ୍ରୈର୍ନିକୃଂତିତଃ । ତଦାପ୍ରଭୃତି ଵୈ ପାପଂ ନୈଵ କୋପି ସମାଚରେତ୍
—ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଚକ୍ରରେ କାଟାଯିବା ପରି ଖସିଯାଉଥିଲା; ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କେହି ପାପ କରୁନଥିଲେ।
ଇତ୍ଯାଜ୍ଞା ଵର୍ତତେ ତସ୍ଯ ଵୈନ୍ଯସ୍ଯାପି ମହାତ୍ମନଃ । ସର୍ଵଲୋକାଃ ସମାଚାରୈଃ ପରିଵର୍ତଂତି ନିତ୍ଯଶଃ
ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ବେନପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଚାଲିଥିଲା; ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କର ଆଚରଣକୁ ନିତ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।
ଦାନଭୋଗୈଃ ପ୍ରଵର୍ତଂତେ ସର୍ଵଧର୍ମପରାଯଣାଃ । ସର୍ଵସୌଖ୍ଯୈଃ ପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧଂତେ ପ୍ରସାଦାତ୍ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ
ସମସ୍ତେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଦାନ ଓ ଭୋଗରେ ଲାଗିଥିଲେ; ରାଜାଙ୍କର କୃପାରେ ସମସ୍ତ ସୁଖରେ ବଢ଼ିଥିଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ଯଧିକ ଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନଙ୍କ କଥାର ଏକଶଏଚାରି ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଵେନସ୍ଯାଜ୍ଞାଂ ସୁସଂପ୍ରାପ୍ଯ ପୃଥୁଃ ପରମଧାର୍ମିକଃ । ସଂବଭ୍ରେ ସର୍ଵସଂଭାରାନ୍ନାନାପୁଣ୍ଯାନ୍ନୃପାତ୍ମଜଃ
ସୂତ ଉଚ୍ଚାରିଲେ— ବେନଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ ପୃଥୁ, ଯିଏ ଅତି ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ପ୍ରସ୍ତୁତି କଲେ, ସେ ରାଜପୁତ୍ର।
ନିମଂତ୍ର୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନାନାଦେଶୋଦ୍ଭଵାନପି । ଅଥ ଵେନ ଇଯାଜାସାଵଶ୍ଵମେଧେନ ଭୂପତିଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଆସିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କଲେ। ତାପରେ ବେନ ରାଜା ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ଦାନାନ୍ଯଦାଦ୍ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ନାନାରୂପାଣ୍ଯନେକଶଃ । ଜଗାମ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ଲୋକଂ ସକାଯୋ ଜଗତୀପତିଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦେଲେ। ଜଗତର ନାୟକ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହିତ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଗଲେ।
ଵିଷ୍ଣୁନା ସହ ଧର୍ମାତ୍ମା ନିତ୍ଯମେଵ ପ୍ରଵର୍ତତେ । ଏତଦ୍ଵଃ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଚରିତ୍ରଂ ତସ୍ଯ ଭୂପତେଃ
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୃଥୁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ସଦା ନିୟତ ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି, ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ଚରିତ୍ର।
ସର୍ଵପାପପ୍ରଶମନଂ ସର୍ଵଦୁଃଖଵିନାଶନମ୍ । ପୃଥୁରେଵ ସ ଧର୍ମାତ୍ମା ରାଜା ପୃଥ୍ଵୀଂ ପ୍ରଶାସତି
ଏହା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନଶ୍ୱ କରେ। ସେଇ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ପୃଥୁ ରାଜା ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରନ୍ତି।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯେନ ସମଂ ପୃଥ୍ଵୀଂ ଦୁଦୋହ ନୃପସତ୍ତମଃ । ପ୍ରଜାସ୍ତୁ ରଂଜିତାସ୍ତେନ ପୁଣ୍ଯଧର୍ମାନୁକର୍ମଭିଃ
ତିନି ଲୋକ ସହିତ ସମାନ ଭାବେ ପୃଥିବୀକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଦୁହନ କଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଓ ଧର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜାମାନେ ଖୁସି ହେଲେ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଭୂମିଖଣ୍ଡମନୁତ୍ତମମ୍ । ପ୍ରଥମଂ ସୃଷ୍ଟିଖଂଡଂ ତୁ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ଭୂମିଖଂଡକମ୍
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଅତି ଉତ୍ତମ ଭୂମିଖଣ୍ଡର ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲି। ପ୍ରଥମ ହେଉଛି ସୃଷ୍ଟିଖଣ୍ଡ, ଦ୍ୱିତୀୟ ହେଉଛି ଭୂମିଖଣ୍ଡ।
ଭୂମିଖଂଡସ୍ଯମାହାତ୍ମ୍ଯଂ କଥଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପୁନଃ । ଅସ୍ଯ ଖଂଡସ୍ଯ ଵୈ ଶ୍ଲୋକଂ ଯଃ ଶୃଣୋତି ନରୋତ୍ତମଃ
ମୁଁ ପୁଣି ଏହି ଭୂମିଖଣ୍ଡର ମହିମା କହିବି। ଏହି ଖଣ୍ଡର ଏକ ଶ୍ଲୋକ ଯିଏ ଶୁଣେ, ସେ ମହାନ ପୁରୁଷ।
ଦିନସ୍ଯୈକସ୍ଯ ଵୈ ପାପଂ ତସ୍ଯ ଚୈଵ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି । ଯୋ ନରୋ ଭାଵସଂଯୁକ୍ତୋଽଧ୍ଯାଯଂ ସଂଶୃଣୁତେ ସୁଧୀଃ
ଏହା ଶୁଣିବା ମାତ୍ରେ ଏକ ଦିନର ପାପ ନଶ୍ୱ ହୁଏ। ଯିଏ ଭକ୍ତିସହିତ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଶୁଣେ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୁଷ।
ତସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶ୍ରୂଯତାଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମାଃ । ଦତ୍ତସ୍ଯ ଗୋସହସ୍ରସ୍ଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯଃ ସୁପର୍ଵଣି
ମୁଁ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କଥା କହିବି, ଶୁଣନ୍ତୁ ମହାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ। ଶୁଭ ଦିନରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ହଜାର ଗାଈ ଦାନ କଲେ ଯେପରି ଫଳ ମିଳେ,
ଯତ୍ଫଲଂ ତତ୍ପ୍ରଜାଯେତ ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରସୀଦତି । ଅସ୍ଯ ପଦ୍ମପୁରାଣସ୍ଯ ପଠମାନସ୍ଯ ନିତ୍ଯଶଃ
ସେଇ ଫଳ ମିଳେ, ଓ ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଏହି ପଦ୍ମପୁରାଣ ପଢେ,