ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପୃଚ୍ଛିତଂ ଵିପ୍ର ତତ୍ତେ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକାଶିତମ୍ । ସ୍ଥଲଜାଚ୍ଚୋଦକାତ୍ସର୍ଵଂ ବାହ୍ଯଂ ମଲଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ତୁମେ ଯେଉଁପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସବୁ କଥା ତୁମକୁ ଖୋଲିଦେଲି; ମାଟି ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ସବୁ ବାହ୍ୟ ମଳ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଜନ୍ମାଂତରକୃତାନ୍ପାପାନ୍ଗୁରୁତୀର୍ଥଂ ପ୍ରଣାଶଯେତ୍ । ସଂସାରତାରଣାଯୈଵ ଜଂଗମଂ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପକୁ ଗୁରୁ ତୀର୍ଥ ନଷ୍ଟ କରେ; ଏହି ଚଳିତ ତୀର୍ଥ ଉତ୍ତମ, ସଂସାର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଶୁକ ଏଵଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ୍ଯଵନାଯ ମହାତ୍ମନେ । ତତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରକାଶଯିତ୍ଵା ତୁ ଵିରରାମ ନୃପୋତ୍ତମ
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — ଏପରିଭାବରେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଶୁକ ମହାତ୍ମା ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ସତ୍ୟତା ଖୋଲିଦେଲେ, ଏବଂ ତାପରେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ରାଜାମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଜଂଗମଂ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତ୍ତତେ
ଏହି ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଚଳନଶୀଳ ତୀର୍ଥ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏବେ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ଭଲ ଦାୟିକ ଦେଖି ବର ଚାହିଁ, ଭଲ ହେଉ।
ଵେନ ଉଵାଚ- ନାହଂ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ କାମାର୍ଥୀ ନାନ୍ଯତ୍କିଂଚିତ୍ପ୍ରକାମଯେ । ସଦେହୋ ଗଂତୁମିଚ୍ଛାମି ତଵ କାଯଂ ଜନାର୍ଦନ
ଭେନ କହିଲେ — ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁନି, ଆଉ କିଛି ମଧ୍ୟ ଚାହେଁନି। ଏହି ଦେହରେ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ ତୁମ ଦେହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାକୁ ଚାହେଁ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।
ଏଵଂ ଵରମହଂ ମନ୍ଯେ ଯଦି ଦାତୁମିହେଚ୍ଛସି । ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଯଜ ତ୍ଵମଶ୍ଵମେଧେନ ରାଜସୂଯେନ ଭୂପତେ
ଯଦି ଏହିପରି ବର ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — ରାଜା, ତୁମେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କର।
ଗୋ ଭୂ ସ୍ଵର୍ଣାମ୍ବୁଧାନ୍ଯାନାଂ କୁରୁ ଦାନଂ ମହାମତେ । ଦାନାନ୍ନଶ୍ଯତି ଵୈ ପାପଂ ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯାଦିଘୋରକମ୍
ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଗାଈ, ଜମି, ସୁନା, ଓ ଜଳ ଦାନ କର। ଏପରି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ।
ଚତୁର୍ଵର୍ଗସ୍ତୁ ଦାନେନ ସିଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଦାନଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ମାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଚ ଭୂପତେ
ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ରାଜା, ମୋ ନାମରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯାଦୃଶେନାପି ଭାଵେନ ମାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦଦାତି ଯଃ । ତାଦୃଶଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ଭାଵଂ ସତ୍ଯମେଵଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
ଯେଉଁ ଭାବରେ କିଏ ମୋତେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଦାନ କରେ, ସେଉଁ ଭାବକୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ କରେ।
ଋଷୀଣାଂ ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟସ୍ତେ ପାପସଂଚଯଃ । ଆଗମିଷ୍ଯସି ଯଜ୍ଞାଂତେ ମମ ଦେହଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଋଷିମାନେ ଦେଖିବା ଓ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶିଯିବ। ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତି ପରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋ ଦେହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ତଂ ଵେନମଂତର୍ଦ୍ଧାନଂ ଗତୋ ହରିଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ଭେନଙ୍କୁ କହି, ହରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯସଂପୂର୍ତିଵର୍ଣନେ। ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରସମାପ୍ତୌ ଚ ତ୍ରଯୋଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ଭେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମା ସମାପ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଓ ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ରର ଶେଷରେ, ଏହା ଏକଶତି ଏକୋଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଅଂତର୍ଦ୍ଧାନଂ ଗତେ ଵିଷ୍ଣୌ ଵେନୋ ରାଜା ମହାମତିଃ । କ୍ଵ ଗତୋ ଦେଵଦେଵେଶ ଇତି ଚିଂତାପରୋଽଭଵତ୍
ସୂତ କହିଲେ — ବିଷ୍ଣୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ଭେନ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ, 'ଦେବଦେବଙ୍କ ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି?'
ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟଶ୍ଚିଂତଯିତ୍ଵା ନୃପୋତ୍ତମଃ । ସମାହୂଯ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତଂ ପୃଥୁଂ ମଧୁରାକ୍ଷରୈଃ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଭେନ ଭାବି ଦେଖି, ରାଜାମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୃଥୁଙ୍କୁ ମିଠା କଥାରେ ଡାକିଲେ।
ତମୁଵାଚ ମହାତ୍ମାନଂ ହର୍ଷେଣ ମହତା ତଦା । ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ରେଣ ଭୂର୍ଲୋକେ ତାରିତୋସ୍ମି ସୁପାତକାତ୍
ତାପରେ, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ, ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ମୋ ପୁଅ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ଭୂମିରେ ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।'
ନୀତ ଉଜ୍ଜ୍ଵଲତାଂ ଵତ୍ସ ଵଂଶୋ ମେ ସାଂପ୍ରତଂ ପୃଥୋ । ମଯା ଵିନାଶିତୋ ଦୋଷୈସ୍ତ୍ଵଯା ଗୁଣୈଃ ପ୍ରକାଶିତଃ
ପୃଥୁ, ଏବେ ମୋ ବଂଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଛି। ମୋ ଦୋଷରେ ଏହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତୁମ ଗୁଣରେ ଏହା ଆବିର୍ଭାବ ପାଇଛି।
ଯଜେହମଶ୍ଵମେଧେନ ଦାସ୍ଯେ ଦାନାନ୍ଯନେକଶଃ । ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯଦ୍ଯ ସକାଯସ୍ତେ ପ୍ରସାଦତଃ
ମୁଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବି ଓ ବହୁ ଦାନ ଦେବି। ଆଜି, ତୁମ ଦୟାରେ, ମୁଁ ଏହି ଦେହ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯିବି।
ସଂଭରସ୍ଵ ମହାଭାଗ ସଂଭାରାଂସ୍ତ୍ଵଂ ନୃପୋତ୍ତମ । ଆମଂତ୍ରଯ ମହାଭାଗ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଵେଦପାରଗାନ୍
ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର। ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କର।
ଏଵଂ ପୃଥୁଃ ସମାଦିଷ୍ଟୋ ଵେନେନାପି ମହାତ୍ମନା । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତ୍ମା ସ ଵେନଂ ପିତରମାଦରାତ୍
ଏପରି ଭାବେ, ମହାତ୍ମା ଭେନଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ, ପୃଥୁ ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କ ପିତା ମହାତ୍ମା ଭେନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
କୁରୁ ରାଜ୍ଯଂ ମହାରାଜ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ମନୋନୁଗାନ୍ । ଦିଵ୍ଯାନ୍ଵା ମାନୁଷାନ୍ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଯଜ ଜନାର୍ଦନମ୍
ମହାରାଜ, ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର, ମନ ଚାହିଁଥିବା ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର। ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବ ଶୁଭ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କର।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଣମ୍ଯୈଵ ପିତରଂ ଜ୍ଞାନତତ୍ପରମ୍ । ଧନୁରାଦାଯ ପୃଥ୍ଵୀଶଃ ସବାଣଂ ଯତ୍ନପୂର୍ଵକମ୍
ଏଭଳି କହି, ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ନିଜ ବାପାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ପୃଥିବୀର ରାଜା ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ ଧନୁଷ ଓ ବାଣ ନେଲେ।
ଆଦିଦେଶ ଭଟାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଘୋଷଧ୍ଵଂ ଭୂତଲେ ମମ । ପାପମେଵ ନ କର୍ତଵ୍ଯଂ କର୍ମଣା ତ୍ରିଵିଧେନ ଵୈ
ସେ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—'ମୋର ଆଜ୍ଞା ପୃଥିବୀରେ ଘୋଷଣା କର; କେହି ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଭାବରେ ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।'
କରିଷ୍ଯଂତି ଚ ଯତ୍ପାପଂ ଆଜ୍ଞାଂ ଵେନସ୍ଯ ଭୂପତେଃ । ଉଲ୍ଲଂଘ୍ଯ ଵଧ୍ଯତାଂ ସୋ ହି ଯାସ୍ଯତେ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ
ଯେ କେହି ରାଜା ବେନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ପାପ କରିବ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପାଇବ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଦାନମେଵ ପ୍ରଦାତଵ୍ଯଂ ଯଜ୍ଞୈଶ୍ଚୈଵ ଜନାର୍ଦନମ୍ । ଯଜଧ୍ଵଂ ମାନଵାଃ ସର୍ଵେ ତନ୍ମନସ୍କା ଵିମତ୍ସରାଃ
ଦାନ ଦେବାକୁ ଉଚିତ୍, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍; ସମସ୍ତ ମଣିଷ ଇର୍ଷ୍ୟା ଛାଡ଼ି, ଏକାଗ୍ର ମନେ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ।
ଏଵଂ ଶିକ୍ଷାଂ ପ୍ରଦତ୍ଵାସୌ ରାଜ୍ଯଂ ଭୃତ୍ଯେଷୁ ଵେନଜଃ । ନିଃକ୍ଷିପ୍ଯ ଚ ଗତୋ ଵିପ୍ରାସ୍ତପସୋର୍ଥେ ତପୋଵନମ୍
ଏଭଳି ଶିକ୍ଷା ଦେଇ, ବେନଙ୍କ ପୁଅ ରାଜ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଭୃତ୍ୟମାନେ ପାଖରେ ରଖି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ତପୋବନକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ସର୍ଵାନ୍ଦୋଷାନ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ସଂଯମ୍ଯ ଵିଷଯେନ୍ଦ୍ରିଯାନ୍ । ଶତଵର୍ଷପ୍ରମାଣଂ ଵୈ ନିରାହାରୋ ବଭୂଵ ହ
ସେ ସମସ୍ତ ଦୋଷ ଛାଡ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ବଶ କରି, ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ନ ଛାଡ଼ି ତପସ୍ୟା କଲେ।
ତପସା ତସ୍ଯ ଵୈ ତୁଷ୍ଟୋ ବ୍ରହ୍ମା ପୃଥୁମୁଵାଚ ହ । ତପସ୍ତପସି କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କାରଣଂ ଵଦ
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ପୃଥୁଙ୍କୁ କହିଲେ—'ତୁମେ ଏମିତି ତପସ୍ୟା ଉପରେ ତପସ୍ୟା କାହିଁକି କରୁଛ? ଏହାର କାରଣ ମୋତେ କହ।'
ପୃଥୁରୁଵାଚ- ଵେନ ଏଷ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପିତା ମେ କୀର୍ତିଵର୍ଦ୍ଧନଃ । ସମାଚରତି ଯଃ ପାପମସ୍ଯ ରାଜ୍ଯେ ନରାଧମଃ
ପୃଥୁ କହିଲେ—'ମୋ ବାପା ବେନ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ ଓ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ; ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟରେ ଯେ କେହି ପାପ କରେ, ସେ ସବୁଠୁ ନିଚ୍ଚ ମଣିଷ।'
ଶିରଶ୍ଛେତ୍ତା ଭଵତ୍ଵେଷ ତସ୍ଯ ଦେଵୋ ଜନାର୍ଦନଃ । ଅଦୃଷ୍ଟୈଶ୍ଚ ମହାଚକ୍ରୈର୍ହରିଃ ଶାସ୍ତା ଭଵେତ୍ସ୍ଵଯମ୍
'ତାଙ୍କର ଶିର କାଟିବାକୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ନିଜେ ହେଉନ୍ତୁ, ଏବଂ ଦୃଶ୍ୟ ନ ଥିବା ବଡ଼ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ହରି ନିଜେ ଦଣ୍ଡ ଦେଉନ୍ତୁ।'
ମନସା କର୍ମଣା ଵାଚା କର୍ତୁଂ ଵାଂଛତି ପାତକମ୍ । ତେଷାଂ ଶିରାଂସି ତ୍ରୁଟ୍ଯଂତୁ ଫଲଂ ପକ୍ଵଂ ଯଥା ଦ୍ରୁମାତ୍
'ଯେମାନେ ମନେ, କାମରେ କିମ୍ବା କଥାରେ, କିମ୍ବା କାମରେ ପାପ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଗଛରୁ ପକା ଫଳ ପଡ଼ିବା ପରି ଖସିଯାଉ।'