ଗର୍ଭଯୋଗସମାରୂଢଃ ପୁନସ୍ତଂ ଚିଂତଯାମ୍ଯହମ୍ । ତେନ ମେ ନିର୍ମଲଂ ଜ୍ଞାନଂ ଜାତଂ ଵୈ ସର୍ଵଦର୍ଶକମ୍
ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ, ପୁନି ସେଇ ଭାବକୁ ଚିନ୍ତା କଲି; ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୋରେ ନିର୍ମଳ ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ସବୁକିଛି ଦେଖିପାରୁଥିବା।
ଗୁରୋସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଵୈ ଜ୍ଞାନମୁତ୍ତମମ୍ । ତସ୍ଯଵାକ୍ଯୋଦକୈଃ ସ୍ଵଚ୍ଛୈଃ କାଯସ୍ଯ ମଲମେଵ ଚ
ସେ ଗୁରୁଙ୍କର କୃପାରେ, ଉତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ପାଇଲି; ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ କଥାର ଜଳରେ, ମୋ ଦେହର ମଳ ଧୋଇଯାଇଲା।
ସବାହ୍ଯାଭ୍ଯଂତରଂ ଵିପ୍ର କ୍ଷାଲିତଂ ନିର୍ମଲଂ କୃତମ୍ । ତିର୍ଯକ୍ତ୍ଵଂ ଚ ମଯା ପ୍ରାପ୍ତଂ ଶୁକଜାତିସମୁଦ୍ଭଵମ୍
ବାହାରୁ ଓ ଭିତରୁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁଁ ପରିଷ୍କୃତ ଓ ନିର୍ମଳ ହେଲି; ମୁଁ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମ ନେଲି, ଶୁକପ୍ରଜାରେ ଜନ୍ମ ହେଲା।
ଶୁକସ୍ଯ ଧ୍ଯାନଭାଵେନ ମରଣେ ସମୁପସ୍ଥିତେ । ତସ୍ମିନ୍କାଲେ ମୃତୋ ଵିପ୍ର ତଦ୍ଭାଵେନାପି ଭାଵିତଃ
ଶୁକପାଖୀଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଭାବରେ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଥିଲାବେଳେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଇ ସମୟରେ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲି, ସେଇ ଭାବରେ ମୋ ମନ ଗଢ଼ିଗଲା।
ତାଦୃଶୋଽସ୍ମି ପୁନର୍ଜାତଃ ଶୁକରୂପୋ ମହୀତଲେ । ମରଣେ ଯାଦୃଶୋ ଭାଵଃ ପ୍ରାଣିନାଂ ପରିଜାଯତେ
ଏଭଳି ଭାବରେ, ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଶୁକପାଖୀ ରୂପେ ପୁନି ଜନ୍ମ ନେଲି; ପ୍ରାଣୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଯେମିତି ଭାବରେ ରହନ୍ତି—
ତାଦୃଶାଃ ସ୍ଯୁସ୍ତୁ ସତ୍ଵାସ୍ତେ ତଦ୍ରୂପାସ୍ତତ୍ପରାଯଣାଃ । ତଦ୍ଗୁଣାସ୍ତତ୍ସ୍ଵରୂପାସ୍ତେ ଭାଵଭୂତା ଭଵଂତି ହି
ସେଇ ଭାବରେ ସେମାନେ ହୁଅନ୍ତି, ସେଇ ରୂପ ଓ ସେଇ ଭାବକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ସେଇ ଗୁଣ ଓ ସ୍ୱଭାବ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଭାବର ଅବତାର ହୁଅନ୍ତି।
ମୃତ୍ଯକାଲସ୍ଯ ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ଭାଵେନାପି ନ ସଂଶଯଃ । ଅତୁଲଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାଞ୍ଜ୍ଞାନମହମତ୍ର ମହାମତେ
ମୃତ୍ୟୁବେଳେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ଭାବରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ, ଏଠାରେ ମୁଁ ଅପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲି, ହେ ମହାମତି।
ତେନ ସର୍ଵଂ ଵିପଶ୍ଯାମି ଯଦ୍ଭୂତଂ ଯଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି । ଵର୍ତମାନଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଜ୍ଞାନେନାପି ମହାମତେ
ସେଇ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ସବୁକିଛି ଦେଖିପାରିବି—ଯାହା ହୋଇଯାଇଛି, ଯାହା ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ଓ ଏବେ ଯାହା ଅଛି, ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା।
ସର୍ଵଂ ଵିଦାମ୍ଯହଂ ହ୍ଯତ୍ର ସଂସ୍ଥିତୋପି ନ ସଂଶଯଃ । ତାରଣାଯ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ସଂସାରେ ପରିଵର୍ତତାମ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ ସବୁକିଛି ଜାଣିଛି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମଣିଷମାନେ ଏହି ସଂସାରରେ ଘୁରୁଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ।
ନାସ୍ତି ତୀର୍ଥଂ ଗୁରୁସମଂ ବଂଧଚ୍ଛେଦକରଂ ଦ୍ଵିଜ । ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଶୃଣୁ ଭାର୍ଗଵନଂଦନ
ଗୁରୁ ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ବନ୍ଧନ କାଟିଦିଏ; ଏହି ସବୁ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେଲି—ଶୁଣ, ହେ ଭୃଗୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ।
ଯତ୍ତ୍ଵଯା ପୃଚ୍ଛିତଂ ଵିପ୍ର ତତ୍ତେ ସର୍ଵଂ ପ୍ରକାଶିତମ୍ । ସ୍ଥଲଜାଚ୍ଚୋଦକାତ୍ସର୍ଵଂ ବାହ୍ଯଂ ମଲଂ ପ୍ରଣଶ୍ଯତି
ତୁମେ ଯେଉଁପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସବୁ କଥା ତୁମକୁ ଖୋଲିଦେଲି; ମାଟି ଓ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ସବୁ ବାହ୍ୟ ମଳ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ଜନ୍ମାଂତରକୃତାନ୍ପାପାନ୍ଗୁରୁତୀର୍ଥଂ ପ୍ରଣାଶଯେତ୍ । ସଂସାରତାରଣାଯୈଵ ଜଂଗମଂ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍
ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପକୁ ଗୁରୁ ତୀର୍ଥ ନଷ୍ଟ କରେ; ଏହି ଚଳିତ ତୀର୍ଥ ଉତ୍ତମ, ସଂସାର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ।
ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଶୁକ ଏଵଂ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଶ୍ଚ୍ଯଵନାଯ ମହାତ୍ମନେ । ତତ୍ତ୍ଵଂ ପ୍ରକାଶଯିତ୍ଵା ତୁ ଵିରରାମ ନୃପୋତ୍ତମ
ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — ଏପରିଭାବରେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ଶୁକ ମହାତ୍ମା ଚ୍ୟବନଙ୍କୁ ସତ୍ୟତା ଖୋଲିଦେଲେ, ଏବଂ ତାପରେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ, ରାଜାମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଏତତ୍ତେ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାତଂ ଜଂଗମଂ ତୀର୍ଥମୁତ୍ତମମ୍ । ଵରଂ ଵରଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଯତ୍ତେ ମନସି ଵର୍ତ୍ତତେ
ଏହି ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଚଳନଶୀଳ ତୀର୍ଥ ତୁମକୁ କହିଦେଲି। ଏବେ, ତୁମ ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ଭଲ ଦାୟିକ ଦେଖି ବର ଚାହିଁ, ଭଲ ହେଉ।
ଵେନ ଉଵାଚ- ନାହଂ ରାଜ୍ଯସ୍ଯ କାମାର୍ଥୀ ନାନ୍ଯତ୍କିଂଚିତ୍ପ୍ରକାମଯେ । ସଦେହୋ ଗଂତୁମିଚ୍ଛାମି ତଵ କାଯଂ ଜନାର୍ଦନ
ଭେନ କହିଲେ — ମୁଁ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁନି, ଆଉ କିଛି ମଧ୍ୟ ଚାହେଁନି। ଏହି ଦେହରେ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ ତୁମ ଦେହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାକୁ ଚାହେଁ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ।
ଏଵଂ ଵରମହଂ ମନ୍ଯେ ଯଦି ଦାତୁମିହେଚ୍ଛସି । ଵିଷ୍ଣୁରୁଵାଚ- ଯଜ ତ୍ଵମଶ୍ଵମେଧେନ ରାଜସୂଯେନ ଭୂପତେ
ଯଦି ଏହିପରି ବର ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ତେବେ ମୁଁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ବିଷ୍ଣୁ କହିଲେ — ରାଜା, ତୁମେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କର।
ଗୋ ଭୂ ସ୍ଵର୍ଣାମ୍ବୁଧାନ୍ଯାନାଂ କୁରୁ ଦାନଂ ମହାମତେ । ଦାନାନ୍ନଶ୍ଯତି ଵୈ ପାପଂ ବ୍ରହ୍ମଵଧ୍ଯାଦିଘୋରକମ୍
ବଡ଼ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଗାଈ, ଜମି, ସୁନା, ଓ ଜଳ ଦାନ କର। ଏପରି ଦାନ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ଭୟଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ।
ଚତୁର୍ଵର୍ଗସ୍ତୁ ଦାନେନ ସିଦ୍ଧ୍ଯତ୍ଯେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଦାନଂ ପ୍ରକର୍ତଵ୍ଯଂ ମାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଚ ଭୂପତେ
ଚାରି ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ, ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ରାଜା, ମୋ ନାମରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଯାଦୃଶେନାପି ଭାଵେନ ମାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ଦଦାତି ଯଃ । ତାଦୃଶଂ ତସ୍ଯ ଵୈ ଭାଵଂ ସତ୍ଯମେଵଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
ଯେଉଁ ଭାବରେ କିଏ ମୋତେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଦାନ କରେ, ସେଉଁ ଭାବକୁ ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ କରେ।
ଋଷୀଣାଂ ଦର୍ଶନାତ୍ସ୍ପର୍ଶାଦ୍ଭ୍ରଷ୍ଟସ୍ତେ ପାପସଂଚଯଃ । ଆଗମିଷ୍ଯସି ଯଜ୍ଞାଂତେ ମମ ଦେହଂ ନ ସଂଶଯଃ
ଋଷିମାନେ ଦେଖିବା ଓ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦ୍ୱାରା ତୁମର ସମସ୍ତ ପାପ ନଶିଯିବ। ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତି ପରେ ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋ ଦେହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।
ଏଵମାଭାଷ୍ଯ ତଂ ଵେନମଂତର୍ଦ୍ଧାନଂ ଗତୋ ହରିଃ
ଏଭଳି ଭାବରେ ଭେନଙ୍କୁ କହି, ହରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯସଂପୂର୍ତିଵର୍ଣନେ। ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରସମାପ୍ତୌ ଚ ତ୍ରଯୋଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ଭେନ ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମା ସମାପ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଓ ଚ୍ୟବନ ଚରିତ୍ରର ଶେଷରେ, ଏହା ଏକଶତି ଏକୋଇଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ।
ସୂତ ଉଵାଚ- ଅଂତର୍ଦ୍ଧାନଂ ଗତେ ଵିଷ୍ଣୌ ଵେନୋ ରାଜା ମହାମତିଃ । କ୍ଵ ଗତୋ ଦେଵଦେଵେଶ ଇତି ଚିଂତାପରୋଽଭଵତ୍
ସୂତ କହିଲେ — ବିଷ୍ଣୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପରେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ ରାଜା ଭେନ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଲେ, 'ଦେବଦେବଙ୍କ ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି?'
ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟଶ୍ଚିଂତଯିତ୍ଵା ନୃପୋତ୍ତମଃ । ସମାହୂଯ ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତଂ ପୃଥୁଂ ମଧୁରାକ୍ଷରୈଃ
ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଭେନ ଭାବି ଦେଖି, ରାଜାମଣ୍ଡଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୃଥୁଙ୍କୁ ମିଠା କଥାରେ ଡାକିଲେ।
ତମୁଵାଚ ମହାତ୍ମାନଂ ହର୍ଷେଣ ମହତା ତଦା । ତ୍ଵଯା ପୁତ୍ରେଣ ଭୂର୍ଲୋକେ ତାରିତୋସ୍ମି ସୁପାତକାତ୍
ତାପରେ, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ, ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ — 'ମୋ ପୁଅ, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି ଭୂମିରେ ଭୟଙ୍କର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।'
ନୀତ ଉଜ୍ଜ୍ଵଲତାଂ ଵତ୍ସ ଵଂଶୋ ମେ ସାଂପ୍ରତଂ ପୃଥୋ । ମଯା ଵିନାଶିତୋ ଦୋଷୈସ୍ତ୍ଵଯା ଗୁଣୈଃ ପ୍ରକାଶିତଃ
ପୃଥୁ, ଏବେ ମୋ ବଂଶ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଛି। ମୋ ଦୋଷରେ ଏହା ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତୁମ ଗୁଣରେ ଏହା ଆବିର୍ଭାବ ପାଇଛି।
ଯଜେହମଶ୍ଵମେଧେନ ଦାସ୍ଯେ ଦାନାନ୍ଯନେକଶଃ । ଵିଷ୍ଣୁଲୋକଂ ଵ୍ରଜାମ୍ଯଦ୍ଯ ସକାଯସ୍ତେ ପ୍ରସାଦତଃ
ମୁଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବି ଓ ବହୁ ଦାନ ଦେବି। ଆଜି, ତୁମ ଦୟାରେ, ମୁଁ ଏହି ଦେହ ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯିବି।
ସଂଭରସ୍ଵ ମହାଭାଗ ସଂଭାରାଂସ୍ତ୍ଵଂ ନୃପୋତ୍ତମ । ଆମଂତ୍ରଯ ମହାଭାଗ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଵେଦପାରଗାନ୍
ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର। ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଓ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କର।
ଏଵଂ ପୃଥୁଃ ସମାଦିଷ୍ଟୋ ଵେନେନାପି ମହାତ୍ମନା । ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚ ମହାତ୍ମା ସ ଵେନଂ ପିତରମାଦରାତ୍
ଏପରି ଭାବେ, ମହାତ୍ମା ଭେନଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ, ପୃଥୁ ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କ ପିତା ମହାତ୍ମା ଭେନଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
କୁରୁ ରାଜ୍ଯଂ ମହାରାଜ ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ଭୋଗାନ୍ମନୋନୁଗାନ୍ । ଦିଵ୍ଯାନ୍ଵା ମାନୁଷାନ୍ପୁଣ୍ଯାନ୍ଯଜ୍ଞୈର୍ଯଜ ଜନାର୍ଦନମ୍
ମହାରାଜ, ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର, ମନ ଚାହିଁଥିବା ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କର। ଦିବ୍ୟ ଓ ମାନବ ଶୁଭ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କର।