ତତୋ ଵହ୍ନିଂ ସମାହୂଯ ବ୍ରହ୍ମା ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଶକ୍ରହତ୍ଯା ଚତୁର୍ଥାଂଶଂ ଜାତଵେଦୋ ଗୃହାଣ ଭୋ
ତାପରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଡାକି, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—'ହେ ଜାତବେଦ, ଶକ୍ରଙ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଗ୍ରହଣ କର ।'
ଅଗ୍ନିରୁଵାଚ। ମମ ମୋକ୍ଷସ୍ଯ କୋ ହେତୁର୍ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାକୃତେ ପ୍ରଭୋ । ଏତଦିଚ୍ଛାମି ଵିଜ୍ଞାତୁଂ ତତ୍ତ୍ଵତୋ ଲୋକପୂଜିତ
ଅଗ୍ନି କହିଲେ—'ହେ ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପ ନେଇ ମୋର ମୁକ୍ତିର କାରଣ କଣ? ଏହା ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ହେ ସମସ୍ତଙ୍କର ପୂଜ୍ୟ ।'
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ଯସ୍ତ୍ଵାଂ ଜ୍ଵଲଂତମାସାଦ୍ଯ ନ ହୋଷ୍ଯତି ନରଃ କ୍ଵଚିତ୍ । ବୀଜୌଷଧିତିଲାନଗ୍ରେ ଫଲମୂଲସମିତ୍କୁଶାନ୍
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—'ଯେ କେହି ତୁମେ ଜ୍ୱଳି ରହିବାବେଳେ ଆସିବ, ସେ କେବେ ବି ତୁମକୁ ବିଆ, ଔଷଧି, ତିଳ, ଫଳ, କନ୍ଦମୂଳ, ହୋମଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା କୁଶ ଆଦି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବେ ନାହିଁ ।'
ତଦୈଵ ତ୍ଯକ୍ଷତି ତ୍ଵାଂ ଚ ତତ୍ରୈଵ ଚ ନିଵତ୍ସ୍ଯତି । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ହଵ୍ଯଵାହ ଵ୍ଯେତୁ ତେ ମନସୋ ଜ୍ଵରଃ
ସେ ସମୟରେ, ସେ ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଦେବ ଏବଂ ସେଠାରେ ରହିଯିବ; ହେ ହବ୍ୟବାହନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପରେ ତୁମ ମନର ଯେ ଦୁଃଖ ଅଛି, ତାହା ଦୂର ହେଉ ।
ତତଃ ସ ପରିଜଗ୍ରାହ ତଦ୍ଵଚୋ ହଵ୍ଯକଵ୍ଯଭୁକ୍ । ପିତାମହଶ୍ଚ ଭଗଵାନ୍ତଥା ତଦଲଭତ୍ପ୍ରିଯମ୍
ତାପରେ, ହବ୍ୟକାବ୍ୟ ଭୋକ୍ତା ଅଗ୍ନି ସେ ଆଜ୍ଞାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ଏବଂ ପବିତ୍ର ପିତାମହ ତାହାର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କଲେ ।
ତତୋ ଵୃକ୍ଷୌଷଧିତୃଣାନ୍ଯାହୂଯ ସ ପିତାମହଃ । ଇମମର୍ଥଂ ମହାଭାଗେ ଵକ୍ତୁଂ ସମୁପଚକ୍ରମେ 6.168.
ତାପରେ, ଗଛ, ଔଷଧି ଓ ଘାସମାନୋକୁ ଡାକି, ପିତାମହ ଏହି କଥା ମହାଭାଗ୍ୟବତୀଙ୍କୁ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।
ତତୋ ଵୃକ୍ଷୌଷଧିତୃଣୈସ୍ତଥୈଵୋକ୍ତଂ ଯଥାତଥମ୍ । ଵ୍ଯଥିତାନ୍ଯଗ୍ନିଵଦ୍ଦେଵି ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରୁଵନ୍
ତାପରେ, ଗଛ, ଔଷଧି ଓ ଘାସମାନେ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମିଳିଥିଲା, ସେପରି କହିଲେ; ହେ ଦେବୀ, ଅଗ୍ନି ପରି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ ।
ଅସ୍ମାକଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯାଯାଃ କଥଯଂତଃ ପିତାମହ । ସ୍ଵଭାଵ ନିହିତା ତସ୍ମାନ୍ନ ପୁନର୍ହଂତୁମର୍ହସି
ହେ ପିତାମହ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପ ଆମର ଜନ୍ମସିଦ୍ଧ ଗୁଣ; ତେଣୁ ଆପଣ ଆମକୁ ପୁଣି ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
ଵଯମଗ୍ନିଂ ତଥା ଶୀତଂ ଵର୍ଷଂ ଚ ପଵନେରିତମ୍ । ସହାମଃ ସତତଂ ଦେଵ ତଥା ଛେଦନଭେଦନମ୍
ହେ ଦେବ, ଆମେ ଅଗ୍ନି, ଶୀତ, ବାତାସରେ ବର୍ଷା, ଏବଂ ସବୁବେଳେ କଟାଯିବା ଓ ଭାଗ ହେବା ଦୁଃଖ ସହିଥାଉ ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ଅକାରଣଂ ନରୋ ଯସ୍ତୁ ଯୁଷ୍ମଚ୍ଛେଦନଭେଦନମ୍ । କରିଷ୍ଯତି ମହାମୋହାତ୍ତମେଷାନୁ ପ୍ରଯାସ୍ଯତି
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—'ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ ଅକାରଣରେ, ମହାମୂଢ଼ତାରେ, ତୁମକୁ କାଟିବା କିମ୍ବା ଭାଗ କରିବ, ସେ ଅପରାଧ ତାଙ୍କୁ ଲାଗିଯିବ ।'
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ତତୋ ମହୌଷଧିତୃଣୈରୋମିତ୍ଯୁକ୍ତଂ ମହାତ୍ମଭିଃ । ବ୍ରହ୍ମାଣମପି ସଂପୂଜ୍ଯ ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚାଥ ଯଥାଗତମ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ—'ତାପରେ, ମହାନ ଗଛ, ଔଷଧି ଓ ଘାସମାନେ ଏପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଚାଲିଗଲେ ।'
ଆହୂଯାପ୍ସରସୋ ଦେଵସ୍ତତୋ ଲୋକପିତାମହଃ । ଵାଚା ମଧୁରଯା ପ୍ରାହ ସାଂତ୍ଵଯନ୍ନିଵ ସତ୍ତମେ
ତାପରେ, ଅପ୍ସରାମାନୋକୁ ଡାକି, ଲୋକଙ୍କର ପିତାମହ ମଧୁର କଥାରେ, ମନ ଶାନ୍ତ କରିବା ପରି, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ ।
ଇଯଂ ଵୃତ୍ରାଦନୁପ୍ରାପ୍ତା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ଵରାଙ୍ଗନାଃ । ଚତୁର୍ଥମସ୍ଯା ଭାଗଂ ଚ ମଯୋକ୍ତଂ ସଂପ୍ରତୀଚ୍ଛଥ
ହେ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ, ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପ ବୃତ୍ରରୁ ଆସିଛି; ଏହାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମୁଁ ତୁମମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛି, ଏହା ଗ୍ରହଣ କର ।
ଅପ୍ସରା ଊଚୁଃ । ଗ୍ରହଣେ କୃତବୁଦ୍ଧୀନାଂ ଦେଵେଶ ତଵ ଶାସନାତ୍ । ସଂମୋକ୍ଷସମଯୋଽସ୍ମାକଂ ଚିଂତନୀଯଃ ପିତାମହ
ଅପ୍ସରାମାନେ କହିଲେ—'ହେ ଦେବେଶ, ଆପଣଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଆମେ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ; କିନ୍ତୁ, ହେ ପିତାମହ, ଆମର ମୁକ୍ତି ସମୟ ବିଚାର କରିବା ଦରକାର ।'
ପିତାମହ ଉଵାଚ। ରଜସ୍ଵଲାସୁ ନାରୀଷୁ ଯୋ ଵୈ ମୈଥୁନମାଚରେତ୍ । ତମେଷା ଯାସ୍ଯତି କ୍ଷିପ୍ରଂ ଵ୍ଯେତୁ ଵୋ ମନସୋ ଜ୍ଵରଃ
ପିତାମହ କହିଲେ: ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀଙ୍କ ସହିତ ସଂଗତି କରେ, ସେ ନାରୀ ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବେ; ତୁମେ ମନର ଚିନ୍ତା ଛାଡ଼।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ତଥେତି ହୃଷ୍ଟମନସଃ ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତା ହ୍ଯପ୍ସରୋଗଣାଃ । ସ୍ଵାନି ସ୍ଥାନାନି ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ରେମିରେ ଶୈଲଜେ ତଦା
ମହାଦେବ କହିଲେ: 'ଏହିପରି ହେଉ,' ବୋଲି ଅପ୍ସରାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶୈଳଜାଙ୍କ ସହିତ ଖୁସିରେ ରହିଲେ।
ତତଶ୍ଚ ଲୋକକୃଦ୍ଦେଵଃ ପୁନରେଵ ପିତାମହଃ । ଆପଃ ସଂଚିଂତଯାମାସ ତତସ୍ତାଶ୍ଚ ସମାଗମନ୍
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପିତାମହ ପୁଣିଥରେ ଜଳକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଏକଠି ହେଲେ।
ତାଶ୍ଚ ସର୍ଵାଃ ସମାଗମ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାଣମମିତୌଜସମ୍ । ଇଦମୂଚୁର୍ଵଚୋ ଦେଵି ପ୍ରଣିପତ୍ଯ ପିତାମହମ୍
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକଠି ହୋଇ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳି ଦେବୀ ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏହି ଉକ୍ତି କହିଲେ।
ଇମାଃ ସ୍ମ ଦେଵ ସଂପ୍ରାପ୍ତାସ୍ତ୍ଵତ୍ସକାଶମରିଂଦମ। ଶାସନାତ୍ତଵ ଦେଵେଶ ସମାଜ୍ଞାପଯ ତତ୍ପ୍ରଭୋ
ହେ ଦେବ, ଆମେ ତୁମ ଆଦେଶରେ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ। ଦେବେଶ୍ୱର, ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ।
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ଇଯଂ ଵୃତ୍ରାଦନୁପ୍ରାପ୍ତା ପୁରୁହୂତଂ ଭଯାନକା । ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ଚତୁର୍ଥାଂଶଂ ଯୂଯମସ୍ଯାଃ ପ୍ରତୀଚ୍ଛଥ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଏହି ଭୟଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା, ଯାହା ବୃତ୍ରରୁ ଆସିଛି, ସେଟି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଲାଗିଛି। ତୁମେ ସେଥିରୁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଗ୍ରହଣ କର।
ଆପ ଊଚୁଃ। ଏଵଂ ଭଵତୁ ଲୋକେଶ ଯତ୍ତ୍ଵଂ ଵଦସି ନଃ ପ୍ରଭୋଃ । ମୋକ୍ଷସ୍ଯ ସମଯଂ ନସ୍ତ୍ଵଂ ସଂଚିଂତଯିତୁମର୍ହସି
ଜଳମାନେ କହିଲେ: ଯେପରି ଆପଣ ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ହେ ଲୋକନାଥ, ଏହିପରି ହେଉ। ଆମ ପାଇଁ ମୁକ୍ତିର ଉପାୟ ଆପଣ ବିଚାର କରନ୍ତୁ।
ତ୍ଵଂ ହି ଦେଵେଂଦ୍ର ସର୍ଵସ୍ଯ ଜଗତଃ ପରମା ଗତିଃ । କୋଽନ୍ଯେଭ୍ଯୋ ହି ପ୍ରସାଦୋଽପି ଯଃ କୃଚ୍ଛ୍ରାନ୍ନଃ ସମୁଦ୍ଧରେତ୍
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ। ଆମେ ଯେଉଁ କଷ୍ଟରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଛୁ, ତାହା ଅନ୍ୟ କେହି ଦେଇପାରିବେ କି?
ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ। ଅଲ୍ପମେଵ ମତିଂ କୃତ୍ଵା ଯୋ ନରୋ ବୁଦ୍ଧିମୋହିତଃ
ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଯଦି କେହି ପୁରୁଷ ଅବିବେକରେ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ନେଇ କାମ କରେ—
ଶ୍ଲେଷ୍ମମୂତ୍ରପୁରୀଷାଣି ଯୁଷ୍ମାସୁ ପ୍ରତିମୋକ୍ଷତି । ତମେଵ ଯାସ୍ଯତି କ୍ଷିପ୍ରଂ ତତ୍ରୈଵ ଚ ନିଵତ୍ସ୍ଯତି । ତତୋ ଵୈ ଭଵିତା ମୋକ୍ଷ ଇତି ସତ୍ଯଂ ବ୍ରଵୀମି ଵଃ
ସେ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ କଫ, ପେଶାବ ଓ ପଖାନ୍ଡ ପକାଇବ; ସେ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଯିବ ଓ ସେଠାରେ ରହିବ। ତାପରେ ମୁକ୍ତି ହେବ; ଏହା ସତ୍ୟ, ମୁଁ କହୁଛି।
ମହାଦେଵ ଉଵାଚ। ତତୋ ଵିମୁଚ୍ଯ ଦେଵେଂଦ୍ରଂ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ସୁରେଶ୍ଵରି । ଗତାତିହୃଷ୍ଟୋ ଦେଵେଶୋ ହ୍ଯଭଵଦ୍ଦେଵଶାସନାତ୍
ମହାଦେବ କହିଲେ: ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ଓ ବହୁତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
ଏଵଂ ଶକ୍ରେଣ ସଂପ୍ରାପ୍ତା ବ୍ରହ୍ମହତ୍ଯା ପୁରା ଯୁଗେ । ଅସ୍ମିଂସ୍ତୀର୍ଥେ ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ତ୍ରିଦିଵଂ ଯଯୌ
ଏଭଳି ପୁରାତନ କାଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ; ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ତପସ୍ୟା କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୋଇ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ।
ଅଶ୍ଵମେଧଂ ତତଃ କୃତ୍ଵା ଵିପାପ୍ମା ସମପଦ୍ଯତ । ଇତି ସାଭ୍ରମତୀ ତୀର୍ଥେ ଵାର୍ତ୍ରଘ୍ନୀଯଂ ନଗାତ୍ମଜେ
ତାପରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି, ସେ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହିପରି, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ହେ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା, ବୃତ୍ରଘ୍ନୀର ମହିମା।
ଇତି ଶ୍ରୀପାଦ୍ମେ ମହାପୁରାଣେ ପଂଚପଂଚାଶତ୍ସାହସ୍ର୍ଯାଂ ସଂହିତାଯାମୁତ୍ତରଖଂଡେ। ଵାର୍ତ୍ରଘ୍ନୀମାହାତ୍ମ୍ଯଂନାମାଷ୍ଟଷଷ୍ଟ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଥିବା ସଂହିତାରେ, ବୃତ୍ରଘ୍ନୀର ମହିମା ନାମକ ଏକଶଏଠାରି ଅଠରୁ ଅଧିକ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
ମହେଶ ଉଵାଚ। ତତଃପରଂ ଦେଵନଦୀ ଵାର୍ତ୍ରଘ୍ନୀ ସଂଗମାତ୍କିଲ । ପ୍ରଵିଷ୍ଟା ଭଦ୍ରଯା ସାର୍ଦ୍ଧଂ ସାଗରଂ ଵରୁଣାଲଯମ୍
ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ: ତାପରେ, ଦେବୀ ନଦୀ ବୃତ୍ରଘ୍ନୀ ସଂଗମରୁ ଭଦ୍ରା ସହିତ ଭଳି ଭଳି ବରୁଣଙ୍କ ନିବାସ ସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସମୁଦ୍ରୋଽପି ତଯା ତାଵଦାଗମ୍ଯ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା । ସାଭ୍ରମତ୍ଯାନୁରାଗେଣ କୃତଵାନ୍ପ୍ରିଯମେଲନମ୍
ସାଗର ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ତାଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସିଲେ; ଭଲପାଇବାର ଆକର୍ଷଣରେ, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ।