ତଦେଵ ଵାତିକଂ ଵିଦ୍ଧି କଫଵତ୍ତଦ୍ଵଦାମ୍ଯହମ୍ । ଜଲଂ ନଦୀଂ ତଡାଗଂ ଚ ପଯଃ ସ୍ଥାନାନି ପଶ୍ଯତି
ଏହାକୁ ବାତ ଗୁଣ ଭାବିବାକୁ, ମୁଁ କହୁଛି ଏହା କଫ ଭଳି । ସେ ଜଳ, ନଦୀ, ଝିଲିକି ଏବଂ ଜଳ ଥିବା ସ୍ଥାନ ଦେଖେ ।
ଅଗ୍ନିଂ ଚ ପଶ୍ଯତେ ଦେଵି ବହୁକାଂଚନମୁତ୍ତମମ୍ । ତଦେଵ ପୈତ୍ତିକଂ ଵିଦ୍ଧି ଭାଵ୍ଯଂ ଚୈଵ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
ଅଗ୍ନି ଓ ବହୁ ଉତ୍ତମ ସୁନା ଦେଖେ, ହେ ଦେବୀ । ଏହାକୁ ପିତ୍ତ ଭାବିବାକୁ, ମୁଁ କହୁଛି କଣ ଭାବିବା ଉଚିତ ।
ପ୍ରଭାତେ ଦୃଶ୍ଯତେ ସ୍ଵପ୍ନୋ ଭଵ୍ଯୋ ଵାଭଵ୍ଯ ଏଵ ଚ । କର୍ମଯୁକ୍ତୋ ଵରାରୋହେ ଲାଭାଲାଭପ୍ରକାଶକଃ
ପ୍ରଭାତରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ସ୍ୱପ୍ନ ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ହୋଇପାରେ । କର୍ମ ସହିତ ଯୋଗ ଥିଲେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଲାଭ ଅଥବା ଅଲାଭ ଦେଖାଏ ।
ସ୍ଵପ୍ନସ୍ଯାପି ଅଵସ୍ଥା ମେ କଥିତା ଵରଵର୍ଣିନି । ତଦ୍ଭାଵ୍ଯଂଚଵରାରୋହେଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚୈଵଭଵିଷ୍ଯତି
ସ୍ୱପ୍ନର ଅବସ୍ଥା ତୁମକୁ କୁହାଯାଇଛି, ହେ ଶୁଭାଙ୍ଗିନୀ । ଯାହା ଭାବିବା ଉଚିତ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସେଠି ଭି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ହେବ ।
ତନ୍ନିମିତ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଦୃଷ୍ଟୋ ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନଃ ସ ତୁ ପ୍ରେକ୍ଷିତଃ
ଏହି କାରଣରୁ, ତୁମେ ଦେଖିଥିବା ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନ ତୁମେ ଦେଖିଛ ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ କାମୋଦାଖ୍ଯାନେ ଵିଂଶାଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏଭଳି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ ବେନଙ୍କ କଥା, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମା, ଚ୍ୟବନ ଓ କାମୋଦଙ୍କ ଉପାଖ୍ୟାନରେ ଏକ ଶତ ବିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ।
କାମୋଦୋଵାଚ- ନ ଵିଦୁର୍ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଯସ୍ଯାଂତଂ ରୂପମେଵ ଚ । ଯସ୍ମିଲ୍ଲୀଁନସ୍ତୁ ସର୍ଵୋଯଂ ସ ଚୈକାତ୍ମା ପ୍ରକଥ୍ଯତେ
କାମୋଦ କହିଲେ — ଯାହାର ସୀମା କିମ୍ବା ରୂପ ସମସ୍ତ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ସମସ୍ତ କିଛି ଲୟ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ଏକମାତ୍ର ଆତ୍ମା ଭାବେ କୁହାଯାଏ ।
ଯସ୍ଯା ମାଯାପ୍ରପଂଚସ୍ତୁ ସଂସାରଃ ଶୃଣୁ ନାରଦ । କସ୍ମାତ୍ପ୍ରଯାତି ସଂସାରଂ ମମ ସ୍ଵାମୀ ଜଗତ୍ପତିଃ
ଯାହାର ମାୟା ଏହି ସଂସାର, ଶୁଣ ନାରଦ; କାହିଁକି ମୋର ସ୍ୱାମୀ, ଜଗତ୍ପତି, ଏହି ସଂସାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି?
ପାପୈଶ୍ଚାପି ସୁପୁଣ୍ଯୈଶ୍ଚ ନରୋବଦ୍ଧସ୍ତୁ କର୍ମଭିଃ । ସଂସାରଂ ସରତେ ଵିପ୍ର ହରିଃ କସ୍ମାଦ୍ଵ୍ରଜେଦ୍ଵଦ
ପାପ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଦୁହିଁ ପ୍ରକାର କର୍ମରେ ବନ୍ଧି ମଣିଷ ଏହି ସଂସାରରେ ଘୁରୁଛି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ହରି କାହିଁକି ଏଠାରୁ ଚାଲିଯିବେ, ମୋତେ କହ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଶୃଣୁ ଦେଵି ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଯତ୍କୃତଂ ତେନ ଚକ୍ରିଣା । ଭୃଗୋରଗ୍ରେ ପ୍ରତିଜ୍ଞାତଂ ଯଜ୍ଞରକ୍ଷାଂ କରୋମ୍ଯହମ୍
ନାରଦ କହିଲେ— ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଶୁଣ, ଚକ୍ରଧାରୀ ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ଭୃଗୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଯଜ୍ଞକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ, ସେଥିରେ କ'ଣ ହେଲା, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
ଇଂଦ୍ରସ୍ଯ ଵଚନାତ୍ସଦ୍ଯୋ ଗତୋଽସୌ ଦାନଵୈଃ ସହ । ଯୋଦ୍ଧୁଂ ଵିହାଯ ଗୋଵିଂଦୋ ଭୃଗୋଶ୍ଚୈଵ ମଖୋତ୍ତମମ୍
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ଗୋବିନ୍ଦ ତୁରନ୍ତ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଭୃଗୁଙ୍କ ମହାଯଜ୍ଞକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ।
ମଖଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଗତେ ଦେଵେ ପଶ୍ଚାତ୍ତୈର୍ଦାନଵୋତ୍ତମୈଃ । ଆଗତ୍ଯ ଧ୍ଵଂସିତଃ ସର୍ଵଃ ସ ଯଜ୍ଞଃ ପାପଚେତନୈଃ
ଦେବତା ଯଜ୍ଞକୁ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ, ପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନବମାନେ ଆସିଲେ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ।
ହରିଂ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସ ଯୋଗୀଂଦ୍ରଃ ଶଶାପ ଭୃଗୁରେଵ ତମ୍ । ଦଶଜନ୍ମାନି ଭୁଂକ୍ଷ୍ଵ ତ୍ଵଂ ମଚ୍ଛାପକଲୁଷୀକୃତଃ
ଭୃଗୁ ଯୋଗୀଶ୍ୱର, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେହି ହରିଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ— 'ମୋ ଶାପରେ ତୁମେ ଦଶଟି ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ।'
କର୍ମଣଃ ସ୍ଵସ୍ଯ ସଂଭୋଗଂ ସଂଭୋକ୍ଷ୍ଯତି ଜନାର୍ଦନଃ । ତନ୍ନିମିତ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ଦେଵି ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନଃ ପରିଵୀକ୍ଷିତଃ
ଜନାର୍ଦନ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗିବେ। ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ଦେବୀ, ତୁମେ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଛ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତାଂ ଗତୋ ଵିପ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ସ ନାରଦଃ । କୃଷ୍ଣସ୍ଯାପି ସୁଦୁଃଖେନ ଦୁଃଖିତା ସାଭଵତ୍ତଦା
ଏଭଳି କହି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାରଦ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେ ସମୟରେ କୃଷ୍ଣା ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ।
ରୁରୋଦ କରୁଣଂ ବାଲା ହାହେତି ଵଦତୀ ମୁହୁଃ । ଗଙ୍ଗାତୀରୋପଵିଷ୍ଟା ସା ଜଲାଂତେ ଶୃଣୁ ନନ୍ଦନ
ସେ ଝିଅଟି ଜଳକୂଳରେ, ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ବସି, 'ହା' ବୋଲି ବାରମ୍ବାର କରୁଣ ଭାବରେ କାନ୍ଦୁଥିଲେ। ଶୁଣ, ହେ ନନ୍ଦନ।
ସୁନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ ତଥାଶ୍ରୂଣି ଦୁଃଖେନାପି ପ୍ରମୁଂଚତି । ତାନ୍ଯଶ୍ରୂଣି ପ୍ରମୁକ୍ତାନି ଗଂଗାତୋଯେ ପତଂତ୍ଯପି
ସେ ସୁନେତ୍ର ଝିଅର ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ଅଶ୍ରୁ ଝରୁଥିଲା; ସେ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ପଡ଼ିଯାଉଥିଲେ।
ଜଲେ ଚୈଵ ନିମଜ୍ଜଂତି ତସ୍ଯାଶ୍ଚାପ୍ଯଶ୍ରୁବିଂଦଵଃ । ସଂଭଵଂତି ପୁନସ୍ତାତ ପଦ୍ମରୂପାଣି ତାନି ଚ
ସେ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ଜଳରେ ଡୁବିଯିବା ସହିତ, ହେ ପ୍ରିୟ, ପୁଣି ଲୋଟସ ହୋଇ ଉପଜୁଥିଲେ।
ଗଂଗାତୋଯେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲାନି ଵାହିତାନି ପ୍ରଯାଂତି ଵୈ । ଦଦୃଶେ ଦାନଵଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଵିଷ୍ଣୁମାଯାପ୍ରମୋହିତଃ
ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଫୁଲିଥିବା ସେ ଲୋଟସଗୁଡ଼ିକ ବହିଯାଉଥିଲେ। ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଲେ।
ଦୁଃଖଜାନି ନ ଜାନାତି ମୁନିନା କଥିତାନ୍ଯପି । ହର୍ଷେଣ ମହତାଵିଷ୍ଟଃ ପରିଜଗ୍ରାହ ସୋଽସୁରଃ
ମୁନି କହିଥିଲେ ବୋଲି ମଧ୍ୟ, ସେ ଦୁଃଖରୁ ଉପଜିଥିବା ଫୁଲ ବୋଲି ଜାଣିଲେ ନାହିଁ। ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ, ସେ ଅସୁର ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇଲେ।
ପଦ୍ମୈସ୍ତୁ ପୁଷ୍ପିତୈଃ ସୋପି ପୂଜଯେଦ୍ଗିରିଜାପ୍ରିଯମ୍ । ସପ୍ତକୋଟିଭିର୍ଦୈତ୍ଯେଂଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୁମାଯାପ୍ରମୋହିତଃ
ସେ ଦାନବନାୟକ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ, ସେ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ, ସପ୍ତ କୋଟି ଫୁଲରେ ଗିରିଜାପ୍ରିୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।
ଅଥ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଜଗଦ୍ଧାତ୍ରୀ ଶଂକରଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍ । ପଶ୍ଯୈତସ୍ଯ ଵିକର୍ମ ତ୍ଵଂ ଦାନଵସ୍ଯ ମହାମତେ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେବୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ଦାନବର କୁକର୍ମ ଦେଖ।'
ଶୋକୋତ୍ପନ୍ନାନି ପଦ୍ମାନି ଗଂଗାତୋଯଗତାନି ଵୈ । ଅଯମେଷ ପ୍ରଗୃହ୍ଣାତି କାମାକୁଲିତଚେତନଃ
'ଏହି ଲୋଟସଗୁଡ଼ିକ ଦୁଃଖରୁ ଜନ୍ମି, ଗଙ୍ଗା ଜଳକୁ ପହଞ୍ଚିଛି; ଏହି ଲୋକଟି, ଆସକ୍ତ ମନରେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଉଠାଉଛି।'
ପୂଜଯେଚ୍ଚାପି ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା ଶୋକସଂତାପକାରକୈଃ । ଦୁଃଖଜୈଃ ଶୋକଜୈଃ ପୁଷ୍ପୈସ୍ତୈଃ ସୁଶ୍ରେଯଃ କଥଂ ଭଵେତ୍
'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକରୁ ଉପଜିଥିବା ଫୁଲରେ ପୂଜା କରୁଛି। ଦୁଃଖ ଓ ଶୋକର ଫୁଲରୁ କେମିତି ମଙ୍ଗଳ ହେବ?'
ଯାଦୃଶେନାପି ଭାଵେନ ମାମେଵ ପରିପୂଜଯେତ୍ । ତାଦୃଶେନାପି ଭାଵେନ ଅସ୍ଯ ସିଦ୍ଧିର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
'ଯେଉଁ ଭାବରେ ମୋତେ ପୂଜା କରିଥାଏ, ସେଉଁ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ସିଦ୍ଧି ମିଳିବ।'
ସତ୍ଯଧ୍ଯାନଵିହୀନୋଯଂ କାମୋଦା ନ୍ଯସ୍ତମାନସଃ । ସଂଜାତଃ ପାପଚାରିତ୍ରୋ ଜହି ଦେଵି ସ୍ଵତେଜସା
'ସତ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ନଥିବା, କାମନାରେ ମନ ଲଗାଇଥିବା, ପାପରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ ଏହି ଲୋକଟି, ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ଶକ୍ତିରେ ଏହାକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କର।'
ଏଵମାକର୍ଣ୍ଯ ତଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ଶଂଭୋଶ୍ଚୈଵ ମହାତ୍ମନଃ । ଅସ୍ଯୈଵ ସଂକ୍ଷଯଂ ଶଂଭୋ କରିଷ୍ଯେ ତଵ ଶାସନାତ୍
ଶିବଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚାରିତ କଥା ଶୁଣି, ମୁଁ ତୁମର ଆଦେଶରେ ଏହି ଜଣଙ୍କର ସଂହାର କରିବି, ହେ ଶିବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଦେଵୀ ତସ୍ଯାପି ଵଧକାଂକ୍ଷଯା । ଵର୍ତ୍ତତେ ହି ଵିହୁଂଡସ୍ଯ ଵଧୋପାଯଂ ଵ୍ଯଚିଂତଯତ୍
ଏଭଳି କହି, ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ବିହୁଣ୍ଡଙ୍କୁ ମାରିବା ଉପାୟ ଭାବିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
କୃତ୍ଵା ମାଯାମଯଂ ରୂପଂ ବ୍ରାହ୍ମଣସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ । ପୂଜଯେଚ୍ଛଂକରଂ ନାଥଂ ସୁପୁଷ୍ପୈଃ ପାରିଜାତଜୈଃ
ସେ ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମାୟାମୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ପାରିଜାତ ଫୁଲରେ ପୂଜିଲେ।
ସମେତ୍ଯ ଦାନଵଃ ପାପୋ ଦିଵ୍ଯାଂ ପୂଜାଂ ଵିନାଶଯେତ୍ । କାମାକୁଲଃ ସୁଦୁଃଖାର୍ତସ୍ତଦ୍ଗତୋ ଭାଵତତ୍ପରଃ
ସେ ପାପୀ ଦାନବ ଆସି, ଦେବୀଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ପୂଜାକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲା, ଅତି ଆସକ୍ତି ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇ, ମନେ ସେଠି ଲଗି ରହିଲା।