ନଂଦନସ୍ଯ ଵନୋଦ୍ଦେଶେ କାଚିନ୍ନାରୀ ଵରାନନା । ତସ୍ଯା ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ଗତୋଽହଂ କାମଵଶ୍ଯତାମ୍
ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନର ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ଜଣେ ଜିଅ ଅଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତେ ମୋ ମନ ଆସକ୍ତ ହୋଇଗଲା।
ତଯା ପ୍ରୋକ୍ତୋଽସ୍ମି ଵିପ୍ରେଂଦ୍ର ପୁଷ୍ପୈଃ କାମୋଦସଂଭଵୈଃ । ପୂଜଯସ୍ଵ ମହାଦେଵଂ ପୁଷ୍ପୈସ୍ତୁ ସପ୍ତକୋଟିଭିଃ
ସେ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି, 'ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାମୋଦାର ପୁଷ୍ପ ସାତ କୋଟି ନେଇ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କର।'
ତତସ୍ତେ ସୁପ୍ରିଯା ଭାର୍ଯା ଭଵିଷ୍ଯାମି ନ ସଂଶଯଃ । ତଦର୍ଥେ ପ୍ରସ୍ଥିତୋଽସ୍ମ୍ଯଦ୍ଯ କାମୋଦାଖ୍ଯଂ ପୁରଂ ପ୍ରତି
ତାପରେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀ ହେବି। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଆଜି କାମୋଦା ନାମକ ସହରକୁ ଯାଉଛି।
ତାମହଂ କାମଯିଷ୍ଯାମି ସିଂଧୁଜାଂ ଶୁଣୁ ସାଂପ୍ରତମ୍ । ମନୋଲ୍ଲାସୈର୍ମହାହାସୈର୍ହାସଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପୁନଃ
ମୁଁ ସେ ସମୁଦ୍ରକନ୍ୟାକୁ ଚାହେଁ, ଏହି କଥା ଏବେ ଶୁଣ। ମୋର ମନର ଆନନ୍ଦ ଓ ବଡ଼ ହସରେ ମୁଁ ପୁଣି ତାଙ୍କୁ ହସେଇବି।
ପ୍ରୀତା ସତୀ ମହାଭାଗା ହସିଷ୍ଯତି ପୁନଃ ପୁନଃ । ତଦ୍ଧାସ୍ଯଂ ଗଦ୍ଗଦଂ ଵିପ୍ର ମମ କାର୍ଯପ୍ରଵର୍ଦ୍ଧନମ୍
ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ହୋଇ ପୁଣିପୁଣି ହସିବେ। ତାଙ୍କର ଗଦ୍ଗଦ ହସ ହେଉଛି, ମୋ କାମ ସଫଳ କରିବାର ଉପାୟ।
ତସ୍ମାଦ୍ଧାସ୍ଯାତ୍ପତିଷ୍ଯଂତି ଦିଵ୍ଯାନି କୁସୁମାନି ଚ । ତୈସ୍ତୁ ଦେଵମୁମାକାଂତଂ ପୂଜଯିଷ୍ଯାମି ସାଂପ୍ରତମ୍
ସେଇ ହସରୁ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ପଡ଼ିବ। ସେହି ପୁଷ୍ପ ନେଇ ମୁଁ ଏବେ ଉମାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବି।
ତେନ ପୂଜାପ୍ରଦାନେନ ତୁଷ୍ଟୋ ଦାସ୍ଯତି ମେ ଫଲମ୍ । ଈଶ୍ଵରଃ ସର୍ଵଭୂତେଶଃ ଶଂକରୋ ଲୋକଭାଵନଃ
ଏହି ପୂଜା ଓ ଦାନରେ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ନାଥ, ଲୋକଗତିକର୍ତ୍ତା ଶଂକର ଖୁସି ହେଇ ମୋତେ ଫଳ ଦେବେ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ତତ୍ର ଦୈତ୍ଯ ନ ଗଂତଵ୍ଯଂ କାମୋଦାଖ୍ଯେ ପୁରୋତ୍ତମେ । ଵିଷ୍ଣୁରସ୍ତି ସୁମେଧାଵୀ ସର୍ଵଦୈତ୍ଯକ୍ଷଯାଵହଃ
ନାରଦ କହିଲେ—'ହେ ଦୈତ୍ୟ, କାମୋଦା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସହରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଅଛନ୍ତି, ସେ ସବୁବେଳେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ନାଶ କରନ୍ତି।'
ଯେନୋପାଯେନ ପୁଷ୍ପାଣି କାମୋଦାଖ୍ଯାନି ଦାନଵ । ତଵ ହସ୍ତେ ପ୍ରଯାସ୍ଯଂତି ତମୁପାଯଂ ଵଦାମ୍ଯହମ୍
କିପରି ଉପାୟରେ କାମୋଦାର ପୁଷ୍ପ ତୋର ହାତକୁ ଆସିବ, ହେ ଦାନବ, ସେ ଉପାୟ ମୁଁ ତୋତେ କହିଦେଉଛି।
ଗଂଗାତୋଯେଷୁ ଦିଵ୍ଯାନି ପତିଷ୍ଯଂତି ନ ସଂଶଯଃ । ଵାହିତାନି ଜଲୈର୍ଦିଵ୍ଯୈରାଗମିଷ୍ଯଂତି ସାଂପ୍ରତମ୍
ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ନିଶ୍ଚୟ ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ପଡ଼ିବ। ଦିବ୍ୟ ଜଳ ଭେଟି ସେଗୁଡ଼ିକ ଶୀଘ୍ର ଆସିପହଞ୍ଚିବ।
ତାନି ତ୍ଵଂ ତୁ ପ୍ରତିଗୃହାଣ ସୁହୃଦ୍ଯାନି ମହାଂତି ଚ । ଗୃହୀତ୍ଵା ତାନି ପୁଷ୍ପାଣି ସାଧଯସ୍ଵ ମନୀପ୍ସିତମ୍
ସେହି ପ୍ରେମଳ ଓ ବଡ଼ ପୁଷ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ ଗ୍ରହଣ କର। ସେଗୁଡ଼ିକ ନେଇ ତୁମ ଇଚ୍ଛିତ କାମ ସଫଳ କର।
ନାରଦୋ ଦାନଵଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ମୋହଯିତ୍ଵା ତତଃ ପୁନଃ । ତତଶ୍ଚ ସ ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ଚିଂତଯାମାସ ଵୈ ପୁନଃ
ନାରଦ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ମୋହିତ କରି ପୁଣି ଚାଲିଗଲେ। ତାପରେ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକେ ପୁଣି ଭାବିବାକୁ ବସିଲେ।
କଥମଶ୍ରୂଣି ସା ମୁଂଚେତ୍କେନୋପାଯେନ ଦୁଃଖିତା । ଚିଂତଯାନସ୍ଯ ତସ୍ଯୈଵଂ କ୍ଷଣଂ ଵୈ ନାରଦସ୍ଯ ଚ
ସେ ଦୁଃଖିତା କିପରି ଅଶ୍ରୁ ଝାଡ଼ିପାରିବେ, କେଉଁ ଉପାୟରେ ଏହା ହେବ? ଏହି ଭାବନାରେ ସେ ଓ ନାରଦ କିଛି ସମୟ ଚିନ୍ତା କରିଲେ।
ତତୋ ବୁଦ୍ଧିଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନା କାମୋଦାଖ୍ଯଂ ପୁରଂ ଗତଃ
ତାପରେ ତାଙ୍କର ମନରେ ଏକ ଉପାୟ ଆସିଲା; ସେ କାମୋଦା ନାମକ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଇତି ଶ୍ରୀପଦ୍ମପୁରାଣେ ଭୂମିଖଂଡେ ଵେନୋପାଖ୍ଯାନେ ଗୁରୁତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ଯେ ଚ୍ଯଵନଚରିତ୍ରେ କାମୋଦାଖ୍ଯାନେ ଏକୋନଵିଂଶତ୍ଯଧିକଶତତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି, ପବିତ୍ର ପଦ୍ମପୁରାଣର ଭୂମିଖଣ୍ଡରେ, ବେନଙ୍କ କଥାରେ, ଗୁରୁତୀର୍ଥର ମହିମାରେ, ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ, କାମୋଦା ନାମକ ଗଳ୍ପରେ, ଏହା ଏକଶଏଊଣିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ।
କୁଂଜଲ ଉଵାଚ- କାମୋଦାଖ୍ଯଂ ପୁରଂ ଦିଵ୍ଯଂ ସର୍ଵଦେଵସମାକୁଲମ୍ । ସର୍ଵକାମସମୃଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥମପଶ୍ଯନ୍ନାରଦସ୍ତତଃ
କୁଞ୍ଜଳ କହିଲେ— କାମୋଦା ନାମକ ଦିବ୍ୟ ପୁରୀ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ଜିନିଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେଉଁଠାକୁ ନାରଦ ଦେଖିଲେ।
କାମୋଦାଯା ଗୃହଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ପ୍ରଵିଵେଶ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ । କାମୋଦାଂ ତୁ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵକାମସମାକୁଲାମ୍
ସେଠାରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ କାମୋଦାଙ୍କ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚି, ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଉଁଠି, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କାମୋଦାକୁ ଦେଖିଲେ।
ତଯା ସଂପୂଜିତୋ ଵିପ୍ରଃ ସୁଵାକ୍ଯୈଃ ସ୍ଵାଗତାଦିଭିଃ । ଦିଵ୍ଯାସନେ ସମାରୂଢସ୍ତାଂ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କାମୋଦା ମିଷ୍ଟି କଥା, ସ୍ବାଗତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ କଥାରେ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଦିବ୍ୟ ଆସନରେ ବସି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।
ସୁଖେନ ସ୍ଥୀଯତେ ଭଦ୍ରେ ଵିଷ୍ଣୁତେଜଃ ସମୁଦ୍ଭଵେ । ଅନାମଯଂ ଚ ପପ୍ରଚ୍ଛ ଆଶୀର୍ଭିରଭିନଂଦ୍ଯ ତାମ୍
ସେ ପଚାରିଲେ, 'ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ଭଲ ଅଛ, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ତେଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି?' ଏହିପରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ।
କାମୋଦୋଵାଚ-। ପ୍ରସାଦାଦ୍ଭଵତାଂ ଵିଷ୍ଣୋଃ ସୁଖେନ ଵର୍ତଯାମ୍ଯହମ୍ । କଥଯସ୍ଵ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ତ୍ଵଂ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତରକାରଣମ୍
କାମୋଦା କହିଲେ— ଆପଣଙ୍କ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ସୁଖରେ ଅଛି। ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ଆପଣ ପ୍ରଶ୍ନ-ଉତ୍ତର କାହିଁକି କରୁଛନ୍ତି, ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।
ମହାମୋହଃ ସମୁତ୍ପନ୍ନୋ ମମାଂଗେ ମୁନିପୁଂଗଵ । ଵ୍ଯାପକଃ ସର୍ଵଲୋକାନାଂ ମମାଂଗେ ମତିନାଶକଃ
ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋ ଦେହରେ ଏକ ବଡ଼ ମୋହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଘେରି ରହିଛି, ଏବଂ ମୋର ବୁଦ୍ଧିକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଉଛି।
ତସ୍ମାନ୍ନିଦ୍ରା ସମୁତ୍ପନ୍ନା ଯଥା ମର୍ତ୍ଯେଷୁ ଵର୍ତତେ । ସୁପ୍ତଯା ତୁ ମଯା ଦୃଷ୍ଟଃ ସ୍ଵପ୍ନୋ ଵୈ ଦାରୁଣୋ ମୁନେ
ଏହିଠାରୁ ମୋ ମନରେ ନିଦ୍ରା ଆସିଗଲା, ଯେପରି ମଣିଷମାନେ ନିଦ୍ରା ଯାଉଛନ୍ତି। ନିଦ୍ରାରେ ମୁଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିଲି।
କେନାପ୍ଯୁକ୍ତଂ ସମେତ୍ଯୈଵ ପୁରତୋ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ଅଵ୍ଯକ୍ତୋଽସୌ ହୃଷୀକେଶଃ ସଂସାରଂ ସ ଗମିଷ୍ଯତି
ଏଉଁ ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, କେହି ଆସି, ମୋ ସାମ୍ନାରେ କହିଲେ— 'ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୃଷୀକେଶ ସଂସାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ।'
ତଦା ପ୍ରଭୃତି ଦୁଃଖେନ ଵ୍ଯାପିତାହଂ ମହାମତେ । ତନ୍ମେ ତ୍ଵଂ କାରଣଂ ବ୍ରୂହି ଭଵାଞ୍ଜ୍ଞାନଵତାଂ ଵରଃ
ଏହିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ମହାମତି, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଇଛି। ଆପଣ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଦୟାକରି ଏହାର କାରଣ କହନ୍ତୁ।
ନାରଦ ଉଵାଚ- ଵାତିକଃ ପୈତ୍ତିକଶ୍ଚୈଵ କଫଜଃ ସାନ୍ନିପାତିକଃ । ସ୍ଵପ୍ନଃ ପ୍ରଵର୍ତତେ ଭଦ୍ରେ ମାନଵେଷୁ ନ ସଂଶଯଃ
ନାରଦ କହିଲେ— ଭାଗ୍ୟବତୀ, ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ବାୟୁ, ପିତ୍ତ, କଫ, କିମ୍ବା ଏହାର ମିଶ୍ରଣରୁ ସ୍ୱପ୍ନ ଆସେ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ନ ଜାଯତେ ଚ ଦେଵେଷୁ ସ୍ଵପ୍ନୋ ନିଦ୍ରା ଚ ସୁଂଦରି । ଆଦିତ୍ଯୋଦଯଵେଲାଯାଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ସ୍ଵପ୍ନ ଉତ୍ତମଃ
କିନ୍ତୁ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ସୁନ୍ଦରୀ, ସ୍ୱପ୍ନ ବା ନିଦ୍ରା ହୁଏ ନାହିଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ଯେଉଁ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠାରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
ସତ୍ସ୍ଵପ୍ନୋ ମାନଵାନାଂ ହି ପୁଣ୍ଯସ୍ଯ ଫଲଦାଯକଃ । ଅନ୍ଯଦେଵଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସ୍ଵପ୍ନସ୍ଯ କାରଣଂ ଶୁଭେ
ଭଲ ସ୍ୱପ୍ନ ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ସୁକୃତର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏବେ, ଶୁଭେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ସ୍ୱପ୍ନର ଅନ୍ୟ କାରଣ କହିବି।
ମହାଵାତାଂଦୋଲନୈଶ୍ଚ ଚଲଂତ୍ଯାପୋ ଵରାନନେ । ତ୍ରୁଟଂତ୍ଯଂବୁକଣାଃ ସୂକ୍ଷ୍ମାସ୍ତସ୍ମାଦୁଦକସଂଚଯାତ୍
ବଡ଼ ବାୟୁର ହେଲାଣିରେ, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁବତୀ, ପାଣି ଉଠାଯାଏ। ପାଣିର ଛୋଟ ଛୋଟ ଫୁଏଁ ଛିଡ଼ିଯାଏ।
ବହିରେଵ ପତଂତ୍ଯେତେ ନିର୍ମଲାଂବୁକଣାଃ ଶୁଭେ । ପୁନର୍ଲଯଂ ପ୍ରଯାଂତ୍ଯେତେ ଦୃଶ୍ଯାଦୃଶ୍ଯା ଭଵଂତି ଵୈ
ଏହି ନିର୍ମଳ ପାଣିର ଫୁଏଁ ବାହାରକୁ ପଡ଼ିଯାଏ, ଶୁଭେ। ପୁଣି ସେଗୁଡ଼ିକ ଲୟ ହୋଇଯାଏ, କେବେ ଦେଖାଯାଏ, କେବେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ତଦ୍ଵତ୍ସ୍ଵପ୍ନସ୍ଯ ଵୈ ଭାଵଃ କଥ୍ଯତେ ଶୃଣୁ ଭାମିନି । ଆତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧୋ ଵିରକ୍ତସ୍ତୁ ରାଗଦ୍ଵେଷଵିଵର୍ଜିତଃ
ଏହିପରି, ସ୍ୱପ୍ନର ସ୍ୱଭାବ କଥା ମୁଁ କହୁଛି, ଶୁଣ, ସୁନ୍ଦରୀ। ଆତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧ, ଅସକ୍ତ, ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷରୁ ମୁକ୍ତ।